R ESIST ENTIA - uu.diva- 1249584/   XXXVI. 111.

download R ESIST ENTIA - uu.diva- 1249584/   XXXVI. 111.

of 24

  • date post

    08-May-2019
  • Category

    Documents

  • view

    215
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of R ESIST ENTIA - uu.diva- 1249584/   XXXVI. 111.

DoR ESIST ENTIA

ANTIPERISTATICASeu

ANTIPERISTASIDISQUISITI PHYSIOLOGICA

quawuCoeleili favoro

In Regia Suecorum ad Salam Academiaad disputatorium exercitium

Sub Pr^sidio

CLAKISSIMI,

M. ERICI GABRIELIS PO R A G R II > Phycat Seiend*

ProfeiTorisPublici&Ordinarij, Pr^ceptorisfautorisfui iugitcr eoleodi.

Publice propomlJONAS BENEDICT!

Callog^us. W-gothusInAuditorio Guftavianoad diem 2 Martij.

U B S A L I f,

Imprimebat Schill us Matthie,Anno MDCXL.

DE ANTIPERISTASIAntelogium.

z. TufcuL qu&.

W*n expl*eatine mtur jed veras $ v ivasmentibus ac oculis ajfatim fuppeditat, qua noTtrorum animorum acingeniorum vere pabula cenfentur: fduarum aflimationem viuusfibi ex condtgno aflringity ni contemplattonem earundembietiam afciverit; Non folum in maximiSyfed etiam in minutijs acmedijs natur* ineffabilis fubnafcitur voluptas; flatera proindcordis apendemus hac vice[altempugnam qualitatum naturalem (abmirabilemt qua fefe luBantur> alterim tarnen vires non debilt-tar ii verum magis magis fp augeri> ut vires fuas baud deperdatj fedefpiBim tas intendat: Nonfecus ac in bets clade quando momen

A & tum

tum effe ad viBoriam videmun, 0? ad deerationem adaBum ho -fiern confuBua oleum furio&i intrare, fjj in harenam ultimvi-ribttn defcehdere; Magnun ad fortiter audendum imulut de[pera-tio ee folet, vir esf acuit ultima necejtds, ac in furorem impel-ittf quod etiam in qxksdam feras animadvertimu qua in tela itddefeviunt ' 'commorden t, ut proni per fua vulnera ad mortis authorem ruant. Abjcff mi[on

7

D

RESISTENT SPE-ciali & antiperiilatica

THE SIS I.Duce, naturam antiperiftafeos

Ii peniiculaturiabfolut & generali ejus*8*^ || confideratiene fepofitadpecialern enu-fl cleandam aggrediamur: N autemvTf ^eamur fruSra diiceptare, prius eam in

natur Iatifundio reperiri contra cho-rum negantium vallefium lib.i. Contr.

med. c. 5. & 1.5. c.5. Galennm b 3. de fimplic. medica-ment. facult. c. 7. Cardanum b. 2. de fbt. . 1 7 o. fe-quentibus ratiocinijs 3 exemps 6c authorritatibus proba-bimus.

1 .1. Cuilibet rei naturalj a natura data eil facultas

confervativa. Ail ad haue coniervationempertinet fuga &revocatio fiii introrfum, ququalitascompelt feadinteriora ob circumfidentem hoilem E. & hanc dari necef-fum eil. Sed per ha^c revocationem ad interiora fit qua-,litas conilipatior & inteniior E. & datur quatatis inten-fioexcoadunitione interna ob circumcingentem hoilemorta, quae eil antiperiilas. II. Virtusunita fortiorjeil

dir-

cfrfperf, Ted cm coftlrario obiideturvlrtnti incumbitut in femetipfam reflelatur,& fic ex contrario intenditurquod venit nomine antiperiilafeos.

III.

Exemplis; 1. Hypogsea feu fornices fubterranej uteellse, hyeme funt tepida, seilate frigida Ariil. i. Met.eap. iZt Ratio eil quia tempore hyberno calor coanguila-tur, quafi , in cellis frigore circumflante, quod ab omniparte calorem fuo exercitu cingit, tarn poros terrae ob-ftruendo, quam eundem arfte comprimendo: aeitivo, fri-gus per calorem externm fimiiiter ar&atur,atq; inten-fiusredditur. II. Calx viva frigida afEiipa frigus noncontrahit, fed magis fervorem induit. Hinc pincierusb. 3. aenigm. asn. 30. ilc canit:

Congrem cum matre med meprotulit ignis:Hujui perpetuum mihififociaver hoftemVenuo de noHro coitu generabitur ignySic%fuumgignit verfd vicefilia patrem.

.IV*Authoritatibus 3 Ariiloteles eam agnovit faepe in na-

turalibus ;ut b. 1. meteor: c. \z. Vbi cireumfiilentiamcalidi&frigidifieri dicit,&ea propter in tepore frigidaefleinferioraterrae,& tepida in gelu. Similia f. 2. probl.q. 29. f. 8- q- 5 7 f 24. q. 8.13. LueFtius 3 qui apert de eacanit, b. 6. p mihi 166.

Frigidiorporr0 in puteis aftatefit humor,Arefcit quia terra calorey tf/emina quaForte aporis habet, propere dimittit in auras.. 6) uo magis eft igitur tewi ffeBd caloreHoc fit frigidiory qui in terra eft abditus humorFrigore cum premitury porr omnis terra coitcpt quafi concrefcil) fitfciliceti ut coeundo \

Expri-

primat in puteos,quemger it ipfa, calorem.Re ergo coneludimus antipcriilaiin in nturae theatrcndri, quoa prirnahic cognofcendum fuit, n quisnoscirca Iarvas depugnare arbitraretur.; l v v. y; -

Vox antiperiilafeos expcndenda venit,& eil a verboavTiTv&zaivca, quod eil undiquaq; obiidere& circumilaresadeoq; exitum praecludere: Latinis dicitur circumobiLilentia, obiiilentia, obiidentia, circumobfeilio , oecluilo>oppugnatio &c.

V I*Sumitur autem vel i. Late, quae tum analogica dici

meretur, &eil qualitatis moralis inteniio ab adverfanteiniubje&o iniinuata: Quae vel civilis,vel Spiritualis.

vii.Civilis; qua? ex vita civli contingit & ex principio

morali originem ducit;ut, cum ex periculo confligendicrefcit nimus; Nam magnum ad fortitr audendum inci-tamentum defperatio efl flet: viresq; acuit ultima ne-ceffitas, &in furorem animum impellit. Sic AlexandroMagno contra porum fortifllmum Indorum Regem pug-nanti contigit. Curtius lib. 8. cap. 14. 'Cujus haec funt ver-ba: ubi inter caetera Alexander contemplatus & Regem &agmenIndorum: tandeminquit,paranimomeo pericu-lum video, cum beitijsfimul& egregijsvirisres eiL Mac-cabaeo contra Bacchidem pugnaturo 1. Macch. 9. ver. 10.

VIII.Spiritualis eft, quae ex fpirituali principio, fcaturi-

ginem derivat j quae vel Laudabilis vel illaudabilis.IX.

Laudabilis, quaehoneila Deoq; accepta: lofephusin ipfo libidinis incitamento temperantior Gen. 39. v. 12..~

*7r;

Sic etiam Mofes in delitijs aulicis temperantior evafitHeb. ir. v. 25. Sic patientia Chriitiana in perfecutionibus;fortitudo Spiritualis in cruciatibus exquifititfimis apudMartyres crvit, & radices Tummas egit.

X.

Illaudabilis> qua? Deo invifa & exofa, ut & pernicieconjunda eil; ut cum induratifolatijs facrapagiiice eva-dunt duriores lerem. 44. v. 16. Itidem cum peccatoreslonganimitate Dei, qua invitantur, ut reiipifcant>deterio-res fiunt 2. Pet. 3. v. 3.4.

XI.2. Propri & in naturs regno,idq; interdum juxta

propriam vocis fignificationem; pro circumobiefllonecontrarij agentis; hujus rei exemplum eil, cum nubs fri-gida exhalationem calidam cingit: Interdum, pro ejuseffedu tSc adione perfediva rem obfeifam confequente,qua fe munimine cingit, ut valeat hoili occurrere; utroq;modo apud Phyficos trita reperitur.

XII.

Antequam ultra pedem promoverimus , dice-mus quamam acceptio noilro foro fit homogenea, prx-fcindedo heterogenas ; Late accepta noilri fubtellij nefciaeil; propri ^accepta, noilro foro domeitica cenfetur.

XIII.

Difpiciendum venit in quanam difciplina velut in-genuino loco tradetur ? fecundum diverias formalitates,vel (ut Scaliger) prout in aiio atq; alio natura momentoinvenitur,fibi federn aliam atq; ali vendicat: & fpedatur.

XIV.Velut Deo per qualitatesadivas concreatasrebus

in primordio creationisindita,ut feferes aliquahoilisad-ventu fortius offirmare poit,atq; ita Theologo viam

mon-

monftrante Phyfico in uberiori crcatoium difquifitioneeviicerari poteft.

XV.Vel ut ab artificibus in artificiofis compofitionibus

&mixtionibusapplicatione contrariorum agentium ina-dumdeduci poilit, & it Medicisc Mechanicis enucle-anda reiinquitur.

XVI.Vel ut in moralibus, cum datur vis aliqua moralis in

fubjedo qua? analoga habetur, und antiperiilaiis moralisvocari poteft, atq;it in Ethicis, Politicis, HiftoricisTheologicis libari poteft.

XVII.Veluteftcontrariarum qualitatum agentium con-

curfus, ita Phyfico cathedra eil, & hujus diiputationis in-cudi (ubi)cietur.

XVIII.Nervum proind antiperiftafeos intendamus per

definitionem, mpdum, exempla, divifionem>eiFeda, cog-nataacoppofita.

XIX.Definitionem talem promimus: Antiperiilaiis eft

qualitatis adivaeab externo contrario obfeif fortior inieipiam intenfio, ad refiilendum contrJio circumfiftenti,& tuendum fefe fada. Vel Antiperiilaiis, eft contrarij contrario obfeflio, qu id, quod obfidetur , ot^iriumunionem & colledionem intenfius & validius redditur:Vendelinus in Phyf fed. i. part. i. cap. 11, th. 6. prioremtamen evifcerabimus.

XX.

Aflignatur ex genere fortior qfcalitatis adiva? intenfio. Intendi dicitur aliquid, cum majores acquiftverit

B vires

vires: Minui contra, cum minores & refra&as naflumferit vires.

XfXI.Qualitas a&iva in phyeis, cujus validior eft poten-

tia in miltis ad agendum > ut caloris & frigoris; has enimin antiperiflaii Phyiic tan quam ad principalius analoga-tum refpicimus, cum eas primario intendi videmus.

XXII.Qualitates pafTivas, fcilicet humiditatem > iiccita-

tem, denfitatem, raritatem &c. eliminatas quadante-nus volumus,quoniam circumiiilentia coiitrrij easprimario intendi non percipimus, &fi maxime Intendantur,beneficid caloris & frigoris interdumid fieri judicamus;Non tarnen it eliniinamus, quafi non adeilent, cum re-quirantur tanquconditiones neceilariaj ad adivas qualitates ,ut ha? pollint fuas operationes exercere; ficnonrarefaceret calor, rrioliiret,atenuaret, nili ficcum humidoliquefatum& aptificatum eilet adearecipienda: frigusnondeniaret, fodaret &c. nifi humor debito ficco tem-peratus eiTet ad operationes illas admittendas: Sed it utintenfio earundem non percipiatur ut in aivis quam-vis videatur in ijs intenfio eile ea tamen exigu & in mul~tis tenebricofa eil.

XXIII.Qualitates fenfibiles ab hac definitione profcribi-

mus, fcilicet, colores, fonores, fapores, quia eas non intendi fedremitti videmus ; ficalbedo mi