PHILOSOPHIÄ MOR SACRO 1433093/FULLTEXT01.pdf · PDF file 2020. 5. 29. ·...

Click here to load reader

  • date post

    02-Feb-2021
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of PHILOSOPHIÄ MOR SACRO 1433093/FULLTEXT01.pdf · PDF file 2020. 5. 29. ·...

  • D. A. G, SPECIMEN ACADEMICUM,

    de

    PHILOSOPHIÄ MORALI, SACRO DOCTORI NECESSARIA.

    Qnod

    Ccmjent. AmßliJJl Ord. Pbilofophko In lilußri ad Sa lam Athenceo,

    Moderante

    Mag. joh. petro sleincour, Mor. et Polit, Prof. Reg. et Ord.

    Publice ventilωιdum fiftit, Alumnus Regius,

    PETRUS VÅHLSTEDT, Vermelanäus.

    In Aud. Carölino Majori d. i6 Martii Anni MDCCLXXVI, Horb ante mtridiem folitis.

    UPSALI JE, Apud Joh. Edman Reg. Acad. Typogr.

  • IN

    SACRAM REGIAM MAIESTATEM

    MAGNM FIDE1 FJRO, REVERENDISSIMQ DOMINO,

    D»o DANIELI HERVEGHR, S. S. Theol, DOCTORI celeberrimo,

    Diceceseos Carolstadiensis EP1SCOPO eminentissimq y

    Max. Venerandi Consistorii PRiESIDI GRAVISSIMO,

    GyMNASII ScHOLARÜMqUE EPHORO ADCURAT1SSIMO»

    MJECENATl SUMMO

    SACRUM.

  • Vire Maxime Reverendo £Γ Pr#clari(fimo

    D:NO MAG. Ε L A VO SEIDELIO.

    Aniiuarura» quae Deo in Kihla, Tveta & Svanfkog coliiguntur,

    Pastorf ac Pr^eposito digniffimoj PatFQüo longe faventiifimo, omnique fin cer iE pietatis cultu

    ad cineres profequendo»

    TJt pietatis maxim#, qua Patronum adeo benignum de mea felicitate confiliis acfumtibus plane paternis am-

    plificanda immortaliter meritum, eß, perpetuo vene* ror, tantillum publice exfiet indicium > pageUas hafce, fola argumenti dignitate commendabiles, übt r Pir Max. Reverende, dieare aufus [um. Neque enim mihi dubium ejje potefly qvin mumifculum, levijfimum licet, Jerena fronte fis excepturus y cum in domo lua honefliffima ultra biennium commoratus y luculentiffinia Tu# benignitatis in dies

  • AMICO INTEGERRIMO!

    Candida ifin & minime fiucata amicitia, qua per quadruennium, léf quod excuvrit, dum Camenas fimul jrequen- tavimus Upfalienfes, Noflros arcliffiino conjitnxit antmos vin¬ dilo , qme ·, indies cvefcendo, jummum rariifimx virtutis ditdum occupavit apicem, efpicit, ai, Specimen Te edk turum ejfie refcivi Atademicum, mihi temperare non potue· r/«r , £«/#, ^7/tf772 feliciffimo verum Tuarum cnrfu perce- pi, gratulabundce mentis Ixtitiam omnibus tefiatam facerem. Si non aliunde,

  • §· t

    Fuerunt olim, ;i& noftro etiam tempore funt not*nulli, qui ufum Philofophine in Theologia ne- gant, atque adeo prseceptorum moralium, quae

    extra revelationem T ut dicitur, feu patefa&as fa- cras Htteras, addifcuntur, neceffitatem in Sacerdo- tio feu officio iacro rite ©beundo admittere nolunt* Sed hi plerumque, nec philofophiag, nec rerum fa¬ crarum, genuinam habent notionem. Si enim phi· lofophiae nomen, per fe admodum venerabile, nu- dis inditum fueric tricis & fobtilitatibus inanibus, quae mentem obfcurant & impediunt, quominus ad res utiies & a&iones fufcipiendas rite attendat ac pro- pendeat; tantum abeft, ut haec Morofophia, verae licet fapientias adpellationem mentita, facrarum lit- terarum interpredbus commendari debeat, ut in ipfis quoque negotiis domefticis Si politicis nullum adferat fru£fcum, (ed damna pariat maxima. Si ve- ro , quemadmodum fas eil, per philofophiam intel· ligimus adcuratam atque diftin&am rerum Sc offici· orum cognitionem, communi hominum experientia comparatam: per Theologiam vero, non veritatum facrarum divinum adflatum, fine alterius rei inter» ventu; nec ipfum faluti aeternae inferviturae cogni· tionis fenfum, ubi rerum mundanarum contempla-

    A tio

  • \r>f cSIJj

    tio non requiritur; fed fcientiam de Deo & Vera ac· perenni felicitate, per Ejus gratiam obtinenda , ex libris fan&ioribus·, reQ:e intelleEtis & explicatis, hauftam, aliter omnino eft judicandum.

    Nos vero PhiSofophiam, in primis moralem, facri ordinis Candidatis, ut par eft, commendatu- ri neceflitatem ejus in munere docendi, ad ccetum facrum pertinente, haud exiguam» brevi commen- tatioae illuftrandant fufcepirnus..

    §. IL Philofophiam moralem ubi Do&ori coetus fa¬

    cri commendamus, non adeo late hane fcientiam fumimus, υ t omnem, de moribus, feu a&ionibus· liberis rite formandis ac dirigendis, doctrinam, un- decunque deriyandam, fuo comple&atur ambicu*. Nec enim ulii, qui genuin-am officii facri nctioiiem fibi formare didicit, dubium efte. poterit,an tantum de officiis, fanse rationis viribus praeftandis, differ- rere coram populo > fuas fidei commifiö, ille debe- at·, qui; hoe fufeepit munus, ut, effata Dei faluta· ria pure & peripicue proponendo, ad pietatem ve- ram & feliciratem iEternam fuos perducat atque ex- hortetur auditores*, Theoiogia certe moralis, quae Dei voluntacem perfe&ius explieac, atque ex bene*- ficiis Dei fingulari patefaftione cognitis, incitamen- ta amoris atque obedientiae haurit, fingulis verse re· ligionis cultoribus adeo eft necefiaria , ut qui par« tem hane fanioris äöQrrinae neglexerit, nomine, quod a Chrifto habet, fit indignus, ac ad homines, quii Sant niembta civitatis Deidocendos ac dirigendos

    mir

  • «^S3 / 3 V.

    minus idoneus. De hac igitur doftrina morali nul· la nobis jam eil qua&ilio, cum ejus in facro ma· nere neceilitas omnibus, divinam facrarum littera- rum magni facientibus aufloritatem, & de perfe- ftione atque majeilate religionis, divinitus datae, refte fentientibus, maniiefla (it atque a nemine. neganda. An vero praecepta morum, quas excommuni hominum experientia, & natura rerum, atque adeo ex ipfis aCl io η um liberarum fructibus fumuntur, & philo- fophiam moralem conftituunt, a do&ore ccetus fa- cri cognofci debeant,ac in facros uius converti, amb· igunc nonnulli, quorum fententise refellendas no- ilra,quantum fieri poteil, aecommodanda eil opera.

    III.· Neceflaria Doftori facro philofophia morura

    exquiiita , fen ad formani artis revocata, dicitur, non eo quidem fenfu , quaii fanfctiora illa alloquia Dei non fufficerent ad hnem a Deo conilitutum, fed ab humana fapientia opem fibi poiceret. Multi enim non iine iruflu oracula Dei norunt & alios docuerunt, quibus fcripta & fyilemata philofopho· rum pervolvere, atque diftinfliorem praeceptorum moralium cognitionem adquirere non licuit; un- de neceifitas major & ilriftior, quae exigentice , (it venia verbo, dici fölet, quoniam rebus aut aftio- nibus tribuitur, quae ad finem quemlibet propofi- tum ita requiruntur, ut fine illis obtineri nequa- quam poffit, heic locum non inveniat. Sed alia tarnen adefl neceffitatis fpecies, quam expedientice dicunt, licet valde barbare, quia rebus tribuitur,mon

    A a ab-

  • gfe γ Α- C ^

    abfclute quidem neceflariis, Ted quae ad finem ta·- men facilius affequendum viam quafi pandunt expe- diciorem. Haec prreceptis morum philofophicis feu adcuratioribus competit, ubi de finibus DoSfcori fa- cro praeftitatis quaeftio eft; utpoce qui (ine ejus- modi cognitione difficilius obtinentur, per hanc ve- ro lufficienter adquifitam & prudenter adhibicam longe certius atque commodius noftris ofFeruntar defideriis. Si vero philofophiarn moralem pauilo latius interpretari labet, ut omnem de moribus in· ftitutionem, ab experienti& etiam & vulgari obfer* vatione in vita hominum communi petitam, figni- ficet, major fane gradus neceffitans eidem tribuem dus, cum fine notionibus, quae ad quarncunque:moralem cognitionem pertinent, fan&iör iila do- fftrina, vocabulis rebusque moralibus impleta , per*- cipi & explicari, non poilit.

    % IV. Cum igitur facrorum ccetuum antiftites ac mo«

    döratores Theologiam dogmaticam, ut dicitur, pa¬ rker ac moralem, publice privatimque, fuis audito- ribus inculcare debeant, atque hxc ex facris litteris> tanquam optimo & unico patefa&arum veritatum» principio fit haurienda; fcriptis divinis rite interpre· tandis praecipuam impendant curam necefle eft. Co·* dex autem divinus , licet inftin&ui fan&iffimi Nu* minis peculiari debeat originem, humano tarnen fti· Ιό , feu vocabulis & verbis inter homines ufitatis,, eft confignatus, quorum fignificatio , tum folitaria , tum connexa , non ; utique ex nova. & proxima. pa· ■

    tQs

  • 9 ) $ ( ® tefa£lione, Ted ex ufu loquentium & fcribentium communi, erit addifcenda. Eorum enim merito explofa eil fententia, qui aliam in fermone vulga- ri & feriptis humanis, aliam vero in icripto divi- niore vocibus tribuendam cenfent notionerti; atque adeo perfpicuitatem ejus in difcrimen vocant ma» nifeilum.

    Deus enim fapientiflimus, voluntatem fuam i- pfamque felicitatis viam hominibus patefaciens, ho- minum uti voluit opera, lingvamque adhibuit illis, quorum fidei pretiofus ille veritatis falutaris thes- aurus committebatur, familiari vita* communitate notiflimam , ex qua deinde in vemaculas omnium fere gentium linguas Über hic fan£tiffimus eft träns· latus. Hase igitur philologiae hcrx regula conflans eft 8c neceflaria, quod in explicatione verborum facrorum ufitato vocis cujusque fignificatui omnino· fit inhaerendum, nifi fenfus inde abfurdus feu ora« tionis contextui & fcopo au&oris contrarius fiat.

    In illis igitur locis exponendis, ubi vel arga- mentum tra&atur morale, vel certe fimilkudo quae· dam ex rebus aut negotiis pra&icis defumta depre· henditur, nihil fåne proficiec Do£lor , ni il harum rerum fueric peritus, neque adcuratam fa tis expli- cacionem praeftabit, nifi praecepta fcientiss pra&icae explanatius tradita diligenti meditatione perceperit, arque inter fe , pro re nata , diftinguere & conne· £lere didicerit. Multae enim funt voces, qus in; fermone communi, pariter atque in libris erudito. rum promifcue fumuntur, quae tamen curatius exa·

    A 3 mU

  • ) ° \ ^S3

    mlnatae, Sr cum aliis diverfa ra