Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία - Plaisio.gr · 2018. 12. 4. ·...

of 16 /16
Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία Γ´ Γυμνασίου 21-0151_NEOT K SYGXR ISTORIA _C GYM_21-0151 2/21/13 10:20 AM Page 1

Embed Size (px)

Transcript of Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία - Plaisio.gr · 2018. 12. 4. ·...

21-0151Γ´ Γυμνασου
21-0151_NEOT K SYGXR ISTORIA _C GYM_21-0151 2/21/13 10:20 AM Page 1
ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ευαγγελα Λοβη Επκ. καθηγτρια του Παντεου Πανεπιστημου
Δημτριος Χρ. Ξιφαρς Ιστορικς
λγα Καραγεργου-Κουρτζ Σχολικ Σμβουλος
ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Αναστασα Κυρκνη-Κοτουλα ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ Σμβουλος Παιδαγωγικο Ινστιτοτου
ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΤΟΥ ΥΠΟΕΡΓΟΥ Δημτριος Γιαννακπουλος Πρεδρος ε.θ. Παιδαγωγικο Ινστιτοτου
ΠΡΟΕΚΤΥΠΩΤΙΚΕΣ
ΕΡΓΑΣΙΕΣ «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ - MULTIMEDIA A.E.»
Γ´ Κ.Π.Σ. / ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ / Ενργεια 2.2.1 / Κατηγορα Πρξεων 2.2.1.α: «Αναμρφωση των προγραμμτων σπουδν και συγγραφ νων εκπαιδευτικν πακτων»
ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ Δημτριος Γ. Βλχος Ομτιμος Καθηγητς του Α.Π.Θ. Πρεδρος του Παιδαγωγικο Ινστιτοτου
Πρξη με ττλο: «Συγγραφ νων βιβλων και παραγωγ υποστηρικτικο εκπαιδευτικο υλικο με βση
το ΔΕΠΠΣ και τα ΑΠΣ για το Γυμνσιο»
Επιστημονικς Υπεθυνος ργου Αντνιος Σ. Μπομπτσης Σμβουλος Παιδαγωγικο Ινστιτοτου
Αναπληρωτς Επιστημονικο Υπεθυνοι ργου Γεργιος Κ. Παλης Σμβουλος Παιδαγωγικο Ινστιτοτου Ιγντιος Ε. Χατζηευστρατου Μνιμος Πρεδρος Παιδαγωγικο Ινστιτοτου
ργο συγχρηματοδοτομενο 75% απ το Ευρωπακ Κοινωνικ Ταμεο και 25% απ εθνικος πρους.
Εικνα εξωφλλου: Κωνσταντνος Βολανκης, Τα εγκανια της διρυγας της Κορνθου (1893), Εθνικ Τρπεζα της Ελλδος, Αθνα.
21-0151_NEOT K SYGXR ISTORIA _C GYM_21-0151 4/2/13 2:41 PM Page 2
Ευαγγελα Λοβη • Δημτριος Χρ. Ξιφαρς
Νετερη και Σγχρονη Ιστορα
ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΚΔΟΣΕΩΝ «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»
21-0151_NEOT K SYGXR ISTORIA _C GYM_21-0151 2/21/13 10:20 AM Page 3
21-0151_NEOT K SYGXR ISTORIA _C GYM_21-0151 2/21/13 10:20 AM Page 4
Ν Ε Ο Τ Ε Ρ Η Κ Α Ι Σ Υ Γ Χ Ρ Ο Ν Η Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α | 5
Περιεχμενα Εισαγωγικ σημεωμα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
Μρος Πρτο Ο ΚΟΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΕΩΣ ΤΑ ΤΕΛΗ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΟΤΕΡΟΥ ΚΟΣΜΟΥ 1. Η εποχ του Διαφωτισμο . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .10 2. Η αμερικανικ επανσταση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .14 3. Η κρηξη και η εξλιξη της γαλλικς επανστασης (1789-1794) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .16 4. Η τελευταα φση της γαλλικς επανστασης (1794-1799) και η εποχ του Ναπολοντα (1799-1815) . . . . . . . . . . . . . . . . . .20
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΔΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 5. Ο ελληνισμς απ τα μσα του 18ου αι. ως τις αρχς του 19ου αι. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .23 6. Τα επαναστατικ κινματα των ετν 1820-1821 στην Ευρπη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .26 7. Η Φιλικ Εταιρεα και η κρυξη της ελληνικς επανστασης στις παραδουνβιες ηγεμονες . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .28 8. Η εξλιξη της ελληνικς επανστασης (1821-1827) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .30 9. Πρτες προσπθειες των επαναστατημνων Ελλνων για συγκρτηση κρτους . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .33 10. Ελληνικ επανσταση και Ευρπη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .35 11. Τα επαναστατικ κματα του 1830 και του 1848 στην Ευρπη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .38
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΟΝ 19ο ΑΙΩΝΑ 12. Η ωρμανση της βιομηχανικς επανστασης . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .41 13. Κοινωνικς και πολιτικς διαστσεις της βιομηχανικς επανστασης . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .44 14. Οι ενοποισεις της Ιταλας και της Γερμανας. Να εθνικ κρτη στα Βαλκνια . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .46 15. Αποικιοκρατα και αποικιακο ανταγωνισμο . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .49 16. Εξελξεις στην αμερικανικ πειρο, στην Κνα και στην Ιαπωνα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .52
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ: ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΩΣ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ο ΑΙΩΝΑ 17. Ο Ι. Καποδστριας ως κυβερντης της Ελλδας (1828-1831). Η ολοκλρωση της ελληνικς επανστασης (1829) . . . . . . . . . . . . . .55 18. Απ την φιξη του θωνα (1833) ως την 3η Σεπτεμβρου 1843 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .57 19. Απ την 3η Σεπτεμβρου 1843 ως την ξωση του θωνα (1862) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .59 20. Απ την ξωση του θωνα (1862) ως το κνημα στο Γουδ (1909) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .61 21. Το κρητικ ζτημα (1821-1905) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .64 22. Τα Βαλκνια των αλληλοσυγκρουμενων εθνικν επιδιξεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .66 23. Η ελληνικ οικονομα και κοινωνα κατ τον 19ο αινα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .69
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ: ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 19ο ΑΙΩΝΑ 24. Επιστμες και στοχασμς στον κσμο τον 19ο αινα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .72 25. Τχνες και Γρμματα στον κσμο τον 19ο αινα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 26. Πνευματικ ζω, Γρμματα και Τχνες στην Ελλδα τον 19ο αινα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .77
Μρος Δετερο Ο ΚΟΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ο ΑΙΩΝΑ ΕΩΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ Β´ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ: Η ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΟ ΓΟΥΔΙ (1909) ΕΩΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΠΟΛΕΜΩΝ (1913) 27. Το κνημα στο Γουδ (1909) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .82 28. Ο Ελευθριος Βενιζλος πρωθυπουργς: η βενιζελικ πολιτικ της περιδου 1910-1912 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .84 29. Οι βαλκανικο πλεμοι (1912-1913) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .85 30. Η Ελλδα και τα Βαλκνια αμσως μετ τους βαλκανικος πολμους . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .87
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ: Ο Α´ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ (1914-1918) 31. Τα ατια, η κρηξη και τα μτωπα του Α´ Παγκσμιου πολμου . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .89
21-0151_NEOT K SYGXR ISTORIA _C GYM_21-0151 2/21/13 10:20 AM Page 5
6 | Ν Ε Ο Τ Ε Ρ Η Κ Α Ι Σ Υ Γ Χ Ρ Ο Ν Η Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α
32. Η Ελλδα στον Α´ Παγκσμιο πλεμο – Ο Εθνικς Διχασμς . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .92 33. Η ρωσικ επανσταση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .94 34. Η λξη του Α´ Παγκσμιου πολμου και οι μεταπολεμικς ρυθμσεις . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .97
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΓΔΟΟ: Ο ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ (1919-1922) 35. Οι διεκδικσεις της Αντντ και της Ελλδας στην Οθωμανικ αυτοκρατορα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .100 36. Ο ελληνισμς της δυτικς Μικρς Ασας και του Πντου . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .102 37. Το τουρκικ εθνικ κνημα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .104 38. Ο μικρασιατικς πλεμος (1919-1922) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .105 39. Εξελξεις σε Ελλδα και Τουρκα μετ τον μικρασιατικ πλεμο . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .108
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ: Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ (1919-1939) 40. Τα πρτα μεταπολεμικ χρνια, η παγκσμια οικονομικ κρση του 1929 και η Μεγλη φεση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .111 41. Κοινωνικς διαστσεις της κρσης του 1929 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .114 42. Πολιτικς διαστσεις της κρσης του 1929 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .116 43. Η Ελλδα του Μεσοπολμου. Η δικτατορα της 4ης Αυγοστου 1936 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .118 44. Το προσφυγικ ζτημα στην Ελλδα κατ τον Μεσοπλεμο . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .121
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ: Ο Β´ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ Η ΕΛΛΑΔΑ 45. Τα προμηνματα και τα ατια του Β’ Παγκσμιου πολμου . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .123 46. Ο Β´ Παγκσμιος πλεμος . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .126 47. Η συμμετοχ της Ελλδας στον Β´ Παγκσμιο πλεμο . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .130 48. Κατοχ, Αντσταση και Απελευθρωση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 49. Τα αποτελσματα του Β´ Παγκσμιου πολμου και η δρυση του Οργανισμο Ηνωμνων Εθνν . . . . . . . . . . . . . . . . . . .135
Μρος Τρτο Ο ΚΟΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ Β´ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΕΩΣ ΤΑ ΤΕΛΗ ΤΟΥ 20ο ΑΙΩΝΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΕΚΑΤΟ: ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ Β´ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΕΩΣ ΤΑ ΤΕΛΗ ΤΟΥ 20ο ΑΙΩΝΑ 50. Η πολιτικ διαρεση της μεταπολεμικς Ευρπης . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .138 51. Διπολισμς και Ψυχρς Πλεμος . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .141 52. Το τλος της αποικιοκρατας και η ανδυση του Τρτου Κσμου . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .144 53. Η κατρρευση των λακν δημοκρατιν και η μεταψυχροπολεμικ Ευρπη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .147
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΩΔΕΚΑΤΟ: Η ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ Β´ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΕΩΣ ΤΑ ΤΕΛΗ ΤΟΥ 20ο ΑΙΩΝΑ 54. Ο εμφλιος πλεμος και τα κρια προβλματα της μετεμφυλιακς Ελλδας (1944-1963)
Ο κυπριακς αγνας (1955-1960) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .150 55. ξυνση της πολιτικς κρσης και η δικτατορα της 21ης Απριλου 1967 (1963-1974) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .154 56. Η Ελλδα απ τη Μεταπολτευση ως τις αρχς της δεκαετας του ’80 (1974-1981) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .157 57. Η Ελλδα κατ τη δεκαετα του ’80 (1981-1989) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .160 58. Η Ελλδα στη μεταψυχροπολεμικ εποχ (1989-2001) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .163
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΡΙΤΟ: ΟΙ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΚΑΙ Η ΕΛΛΑΔΑ 59. Οι κυριτεροι σταθμο στις προσπθειες ενοποησης της Ευρπης (1951-2001) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .166 60. Η Ελλδα και οι διαδικασες ενοποησης της Ευρπης. Η Ελλδα κρτος-μλος της Ευρωπακς νωσης . . . . . . . . . .169
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ: ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 20 ΑΙΩΝΑ 61. Επιστημονικς και τεχνολογικς εξελξεις στον κσμο τον 20 αινα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .171 62. Τχνες στον κσμο τον 20 αινα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174 63. Η ποηση και η πεζογραφα στον κσμο τον 20 αινα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .177 64. Τα Γρμματα στην Ελλδα τον 20 αινα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .179 65. Οι Τχνες στην Ελλδα τον 20 αινα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182
Ενδεικτικ βιβλιογραφα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .186 Γλωσσριο . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 Πηγς εικονιστικο υλικο . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .190
21-0151_NEOT K SYGXR ISTORIA _C GYM_21-0151 2/21/13 10:20 AM Page 6
Ν Ε Ο Τ Ε Ρ Η Κ Α Ι Σ Υ Γ Χ Ρ Ο Ν Η Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α | 7
Οι ζως των γονιν μας και των παπποδων μας, αν συγκριθον με τις δικς μας, παρουσιζουν περισστερες ομοιτητες διαφορς;
λα σα βλπουμε γρω μας ταν, ραγε, πντα τσι μπως ταν διαφορετικ; Σε τελικ ανλυση, πς διαμορφθηκε ο κσμος στον οποο ζομε σμερα;
Το βιβλο που κραττε στα χρια σας γρφτηκε με την πρθεση και την ελπδα να γεννσει ττοιου εδους ερω-
τματα και να σας προκαλσει να τα ερευνσετε.
Η χρονικ περοδος στην οποα αναφρεται εναι τα διακσια, περπου, χρνια απ τη γαλλικ επανσταση του
1789 ως την εποχ μας. Ο τελευταος αινας, δηλαδ τα χρνια απ τα τλη του 19ου αινα μχρι σμερα, αποτελε
αυτ που ονομζουμε σγχρονη εποχ.
Κατ την περοδο που θα εξετσουμε πολλ γεγοντα επηρασαν, σε μεγαλτερο μικρτερο βαθμ, τις ζως
των ανθρπων. Το βιβλο παρουσιζει τα κυριτερα απ αυτ και ασχολεται, αρκετ πιο διεξοδικ, με την ιστορα
των Ελλνων, συνδοντς τη με την ιστορικ εξλιξη των λλων λαν, ιδως των γειτονικν, των Βαλκανων και της
Ευρπης.
Η μφαση δεν δθηκε στην καταχριση πληροφοριν. Η προσπθεια εστιστηκε στο να παρουσιαστε μια γενικ ει-
κνα του 19ου και του 20ο αινα, και κυρως στο να αναδειχθον τα σημαντικτερα προβλματα που απασχλησαν
κθε εποχ, καθς και η κληρονομι που φησε αυτ η εποχ στους μεταγενστερους.
Στο πλασιο αυτ, η ιστορικ αφγηση εναι μλλον συνοπτικ και αποσκοπε χι μνο στη γνση, αλλ κυρως
στην ανπτυξη της κριτικς ικαντητας. Αυτ μπορε να αποκτηθε με την εκμθηση μεθδων και τεχνικν προσγ-
γισης του παρελθντος, με τη μελτη παραθεμτων γραμμνων απ διαφορετικ οπτικ γωνα το καθνα, πως, επ-
σης, και με κατλληλες ασκσεις. Στχος μας εναι πντα η διαμρφωση μιας ιστορικς συνεδησης: αποκτντας την
ικαντητα να προβληματιζμαστε για το παρελθν, καλλιεργομε την ικαντητα να σκεφτμαστε για το παρν. Γι’
αυτ αξζει να ασχολομαστε με την Ιστορα.
Οι γραπτς πηγς, οι φωτογραφες, οι χρτες, τα διαγρμματα, γενικτερα το υποστηρικτικ υλικ που συνοδεει
την αφγηση αποτελον συμπληρωματικος εναλλακτικος τρπους για να προσεγγσει κανες το παρελθν και
αξζει τον κπο να αξιοποιηθον στον μγιστο βαθμ.
σα ειπθηκαν μχρι στιγμς μαρτυρον τι το βιβλο δεν γρφτηκε για να απομνημονευθε. Οτε σκοπς του ε-
ναι να λειτουργσει σαν μια αποθκη γνσεων απ την οποα θα παρνει ο καθνας ,τι θλει. Αν στην αρχ τονστηκε
τι το βιβλο γρφτηκε για να γεννσει ερωτματα, εδ αξζει να υπογραμμιστε τι στχος του δεν εναι οτε να δ-
σει τοιμες απαντσεις, οτε, πολ περισστερο, να τις υπαγορεσει.
Θα επιτχει τον σκοπ του μνο αν βοηθσει να γεννηθον σκψεις και παρακινσει σες και σους το χρησιμο-
ποισουν να αναζητσουν λλα βιβλα και λλες πηγς πληροφρησης για να βρουν απαντσεις στα ερωτματ τους.
λοι σοι θα το διδαχτον και θα το διδξουν θα βρουν στις σελδες του στοιχεα της δικς τους ζως. λλοτε
λιγτερα και λλοτε περισστερα. Ο κσμος στον οποο αναφρεται το βιβλο εναι ο κσμος που ζομε. Δεν εναι
κποιος κσμος ξνος και γνωστος. Κατ συνπεια, η κατανηση στηρζεται, απ τη μα πλευρ, στις πληροφορες
ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ
21-0151_NEOT K SYGXR ISTORIA _C GYM_21-0151 2/21/13 10:20 AM Page 7
8 | Ν Ε Ο Τ Ε Ρ Η Κ Α Ι Σ Υ Γ Χ Ρ Ο Ν Η Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α
που προσφρει το βιβλο και, απ την λλη, στις εμπειρες, στη βιωματικ προσγγιση σων το χρησιμοποισουν.
Το βιβλο καλ θα ταν να αντιμετωπιστε σαν να σκφος που ταξιδεει συνεχς στη νετερη και σγχρονη ιστο-
ρα. λοι σοι εναι μσα σ’ αυτ, νθρωποι του σμερα, σχολιζουν και συζητον σα βλπουν γρω τους. Τα τοπα
που συναντον δεν εναι δια με αυτ που γνωρζουν, αλλ δεν τους εναι και γνωστα. Βλπουν εικνες για πρτη
φορ, αλλ χουν ξανακοσει γι’ αυτς. Σ’ αυτ τη γοητευτικ περιπλνηση στον χρνο, οι επιβτες του σκφους,
λοι εμες, χουμε πολλ να μθουμε, πολλ να πομε και κυρως πολλ να σκεφτομε.
Το σκφος με το οποο ταξιδεουμε, δηλαδ το βιβλο που κραττε στα χρια σας, εναι σχεδιασμνο τσι, στε
να δνει την ελευθερα σε σους το χρησιμοποιον να διαλγουν εκενοι τα ταξδια που προτιμον. ποια κι αν εναι
η διαδρομ που θα διαλξετε, να μνο μνει να σας πομε...
Καλ ταξδι στον κσμο της Νετερης και Σγχρονης Ιστορας
Οι συγγραφες
21-0151_NEOT K SYGXR ISTORIA _C GYM_21-0151 2/21/13 10:20 AM Page 8
Ν Ε Ο Τ Ε Ρ Η Κ Α Ι Σ Υ Γ Χ Ρ Ο Ν Η Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α | 9
Μρος Πρτο Ο ΚΟΣΜΟΣ
ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΕΩΣ ΤΑ ΤΕΛΗ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ
Ο λας του Παρισιο καταλαμβνει τη Βαστλη (14 Ιουλου 1789), να φροριο-φυλακ, σμβολο της απολυταρχας.
Η γαλλικ επανσταση του 1789 σφργισε την πολιτικ ατμσφαιρα της νετερης εποχς.
21-0151_NEOT K SYGXR ISTORIA _C GYM_21-0151 2/21/13 10:20 AM Page 9
10 | Ν Ε Ο Τ Ε Ρ Η Κ Α Ι Σ Υ Γ Χ Ρ Ο Ν Η Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ
ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΟΤΕΡΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
Σε αυτ το κεφλαιο θα εξετσουμε: 0 το κνημα του Διαφωτισμο 0 την αμερικανικ επανσταση και την δρυση των ΗΠΑ 0 τη γαλλικ επανσταση του 1789 και την εποχ του Ναπολοντα (1799-1815) 0 τη σημασα της περιδου 1789-1815 για την ευρωπακ και την παγκσμια ιστορα.
ΕΝΟΤΗΤΑ 1
Η εποχ του Διαφωτισμο
Εξελξεις στην Ευρπη κατ τον 17ο και τον 18ο αινα Κατ τον 17ο και 18ο αινα συντελστηκαν στην Ευρπη (πως μθαμε στη Β´ Γυμνασου) σημαντικς μεταβολς. Πρτα απ’ λα σημειθηκε θεαματικ αξηση του πληθυσμο. Παρλληλα, γιναν μεταβολς στην αγροτικ οικονομα
(δημιουργα μεγλων αγροκτημτων, εφαρμογ νων μεθδων καλλιργειας, επκταση της χρσης μηχανημτων), προ- κειμνου να καλυφθον οι ανγκες του συνεχς αυξανμενου πληθυσμο. Αυτ το σημαντικ φαινμενο ονομστηκε, απ τους ιστορικος, αγροτικ επανσταση. Ακμη, αναπτχθηκε το εμπριο ανμεσα στην Ευρπη, την Αφρικ και την Αμε- ρικ (τριγωνικ εμπριο), αλλ και στο εσωτερικ της ευρωπακς ηπερου, με αποτλεσμα τη συσσρευση κεφαλαων στα χρια Ευρωπαων επιχειρηματιν. Η αξηση της ζτησης φερε μεταβολς στη διαδικασα παραγωγς μεταποιημ- νων προντων, με κυριτερη τη χρση νων μηχανν που εχαν μεγλες δυναττητες.
τσι, απ τη μια πλευρ υπρχαν επιχειρηματες που διθεταν κεφλαια. Απ την λλη πλευρ, υπρχαν χιλιδες πρην αγρτες, οι οποοι, λγω των μεταβολν που συνβαιναν στην αγροτικ οικο- νομα, εχαν μενει δχως εργασα και εχαν καταφγει στις πλεις αναζητ - ντας κποιο εισδημα. Οι δο αυτο παργοντες οδγησαν, χρη και στην κα- ταλυτικ παρουσα ισχυρν μηχανν, στη δημιουργα μεγλων εργοστασων, δηλ. στη γννηση της βιομηχανας, την εκβιομηχνιση. Οι μεταβολς αυτς, που ρχισαν να συντελονται στη Μ. Βρετανα γρω στα 1750-1780, αποτλε- σαν την πρτη φση του φαινομνου που ονομστηκε βιομηχανικ επαν- σταση.
Την δια στιγμ συντελονταν κοινωνικς μεταβολς. Ομδες της αστι- κς τξης (βιομχανοι, τραπεζτες, μεγαλμποροι) ενσχυαν διαρκς τη θ-
1. Οι κοινωνικς επιπτσεις της εκβιομηχνισης Οι εξελιγμνες μηχανς του ρκρατ [γγλος βιομχανος] απαιτον λγα χρια, και μλιστα μνο παιδι, με την επβλεψη ενς επι-
σττη. να παιδ μπορε να παργει τσο σο μποροσαν παλαιτερα δκα ενλικες, καμι φορ και περισστερο. Οι εξελιγμνες κλωστικς μηχανς, [...] απαιτον μνο ναν εργαζμενο για να τις δουλψει. τσι, σε διστημα δκα ετν, ο Ρτσαρντ ρκρατ, νας πμπτωχος νθρωπος που εχε δεν εχε παρ πντε λρες λες κι λες, χει αποκτσει περιουσα που ξεπερν τις εκοσι χιλιδες λ- ρες. Την δια στιγμ, εκατοντδες γυνακες εναι υποχρεωμνες, ταν, βεβαως, βρσκουν δουλει, να εργζονται απ το πρω μχρι το βρδυ, παργοντας τερστιες ποστητες βαμβακερο υφσματος για τσσερις πντε πνες [πνα: υποδιαρεση της αγγλικς λ- ρας] την ημρα, το πολ. Ralph Mather, Μια αντικειμενικ παρουσαση της ζως των φτωχν κλωστν βαμβακιο στο Lancashire (1780). Πηγ: http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/ Σημεωση: που δεν αναφρεται μεταφραστς, η μετφραση χει γνει απ τους συγγραφες.
1. Εργοστσιο υφαντουργας στην Αγγλα (περπου 1750).
21-0151_NEOT K SYGXR ISTORIA _C GYM_21-0151 2/21/13 10:20 AM Page 10
Ν Ε Ο Τ Ε Ρ Η Κ Α Ι Σ Υ Γ Χ Ρ Ο Ν Η Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α | 11
ση τους. Οι αριστοκρτες αμνονταν προσπαθντας να διαφυλξουν τα προνμι τους, με εξαρεση τη Μ. Βρετανα που εχαν αρχσει να ασχολονται με τις νου τπου οικονομικς δραστηριτητες. Οι αγρτες, που ταν η πλειοντητα του πληθυσμο, και τα ασθενστερα κοινωνικ στρματα των πλεων ζοσαν σε σχημες συνθκες.
Εν συνβαιναν λα τα παραπνω, η πολιτικ κατσταση παρμενε στσιμη. Σε λα σχεδν τα κρτη της Ευρπης η εξουσα ταν συγκεντρωμνη στα χρια του βασιλι (απλυτη μοναρχα). Εξαρεση αποτελοσε η Μ. Βρετανα, που οι πισεις της αριστοκρατας και των αστν εχαν οδηγσει, στα τλη του 17ου αινα (νδοξη επανσταση, 1688), στην αναγνριση ορισμνων πολιτικν δικαιωμτων στα μλη των οικονομικ ισχυρτερων τξεων.
Παρλληλα, η προδος των φυσικν επιστημν, που εχε αρχσει να γνεται αισθητ απ τον 17ο αινα, νοιγε τον δρμο για την απελευ- θρωση απ τις προλψεις του Μεσαωνα. Τρα, κποιοι διανοομενοι επιχειροσαν, βασισμνοι στη λογικ, να ανακαλψουν φυσικος νμους που πστευαν τι διπουν τη λειτουργα του κσμου. Πρωτοπροι υπρ- ξαν ο Φρνσις Μπικον ( Βκων, 1561-1626), που υποστριξε τι κθε επιστημονικ θση πρπει να επαληθεεται με περαμα για να γνεται αποδεκτ, ο Ρεν Ντεκρτ ( Καρτσιος, 1596-1650), που τνισε τι η συ- στηματικ αμφιβολα εναι ο μνος δρμος προς την αληθιν γνση, ο Τζον Λοκ (1632-1704), που διατπωσε τη θση τι οι νθρωποι χουν απαραβαστα φυσικ δικαιματα (ζως, ελευθερας, περιουσας), και ο Ισακ Νιοτον ( Νετων, 1642-1727), που εφαρμζοντας την επαγωγικ μθοδο (διανοητικ πορεα απ το ειδικ στο γενικ) διατπωσε τον ν- μο της παγκσμιας λξης και υποστριξε τι το σμπαν λειτουργε με βση φυσικος νμους.
Το κνημα του Διαφωτισμο Η απρριψη κθε αυθεντας, η κριτικ κθε υφιστμενης γνσης, η
αποδοχ της λογικς ως του μνου ασφαλος τρπου ερμηνεας του κσμου και η πεποθηση τι ο νθρωπος μπορε να προοδεει διαρκς ταν θσεις που συμμερζονταν πολλο Ευρωπαοι διανοομενοι. τσι, διαμορφθηκε βαθμιαα να κνημα που ονομστηκε Διαφωτισμς. Πρωτοεμφανστηκε στην Αγγλα του τλους του 17ου αινα, κορυφ- θηκε στη Γαλλα του 18ου αινα και εξαπλθηκε στην Ευρπη κ&alph