οι...

Click here to load reader

  • date post

    10-Mar-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of οι...

  • ΕΠΙΟΕΩΡΗΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - Τεύχος 6 (2004), 65-88

    οι ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1990

    Περίληψη

    Το παρόν άρθρο περιλαμβάνει μια συστηματική διερεύνηση των

    ανισοτήτων της Ελλάδας τη δεκαετία του 1990, σε διάπεριφερειακό και ενδοπεριφερειακά επίπεδο. Η σχετική ανάλυση γίνεται με βάση

    την επεξεργασία στοιχείων και την εξαγωγή δεικτών που αφορούν

    την εξέλιξη του πληθυσμού, της απασχόλησης και της ανεργίας, του

    συνολικού και του κατά κεφαλήν ΑΕΠ, των περιφερειών και των νο­

    μών της χώρας, καθώς και άλλων κοινωνικών δεικτών προσεγγιστι­

    κών του επιπέδου ευημερίας. Επιπλέον, προσδιορίζεται η κλαδική

    εξειδίκευση και η κλαδική διάρθρωση των περιφερειών, καθώς επί­

    σης και η χωρική συμπεριφορά των κλάδων οικονομικής δραστηριό­

    τητας της ελληνικής οικονομίας, με την χρησιμοποίηση ειδικών συντε­

    λεστών περιφερειακής ανάλυσης, ενώ παράλληλα, ερμηνεύονται τα

    σχετικά αποτελέσματα και οι προκύπτουσες τάσεις.

    Abstract

    The present article includes a systematic investigation of inequalities in Greece during the decade 1990, ίη interregional and intraregional level. The relative analysis becomes through the data treatment and the export of indicators that concerns the evolution of population, employment and unemployment, total and per capita GDP, of the regions and prefectures of the country, as well as other social indicators of approximate level of prosperity. Moreover, the sector-based specialisation and the sector-based structure of regions, as well as the territorial behaviour of economic activity sectors of the Greek economy are determined, through the utilisation of special indicators of regional analysis, while at the same time the relative results and the tendencies are interpreted.

    JEL Classίficatίon C00, C1o, Οιg, Rll• Rss· key words: Περιφερειακές Ανισότητες, Περιφερειακή Ανάλυση , Συντελε­ στής Μεταβλητότητας, Κλαδική Εξειδίκευση, Συντελεστές Συμμετοχής, Ειδί­

    κευσης, Εγκατάστασης.

    Αθανάοιοc; Παmιδοαιιαλόnουλοι;

    Καβηyητής Περιφερειακής

    Ανάλυσης και Πολιπκής

    Τμήματος Οικονομικής και

    Περιφερειακής Ανάπτυξης

    Ποντείου Πανεπιστημίου

    Μανώλης Χριστοφόκης

    Dr.Οικονομολόyος

    - Περιφεpειολόyος Επιστημονικός Συνερyότης

    Ινστιτούτου Περιφερειακής

    Ανόnτυξης Πόντειου

    Πανεπιστημίου

    65

  • Αθ. ΠΑΠΑΔΑΣΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ, Μ. ΧΡΙΣΤΟΦΑΚΗΣ - ΕΠΙθΕΩΡΗΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - Τεύχος 6 (2004), 65-88

    66

    1. Εισαγωγή

    Οι βασικοί στόχοι της περιφερειακής αναπτυξιακής πολιτικής είναι η αξιο­

    ποίηση των αναπτυξιακών δυνατοτήτων των πόλεων και των περιφερειών της

    χώρας και η μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων (Παπαδασκαλόπουλος

    και Χριστοφάκης, 2002). Αν θέλαμε να επικεντρωθούμε στις περιφερειακές ανισότητες, θα τις ορίζαμε ως ανισότητες στις ευκαιρίες που υπάρχουν στις

    επιμέρους χωρικές μονάδες: ευκαιρίες για οικονομικές δραστηριότητες, για

    επενδύσεις, για απασχόληση, για σταδιοδρομία, για σπουδές, για περίθαλψη,

    για αναψυχή, για πολιτιστική δραστηριότητα κ.λπ. Ο προσδιορισμός των ανι­

    σοτήτων στις ευκαιρίες παρουσιάζει εντούτοις σημαντικά προβλήματα ποσο­

    τικής αποτύπωσης. Πέρα από τις μετρήσεις που αφορούν υποδομές, ή ανθρώ­

    πινο δυναμικό, απαιτούν μετρήσεις σχετικά με αποστάσεις, πληροφόρηση,

    τοπικές αντιλήψεις.

    Για να αποτυπώσουμε τις περιφερειακές ανισότητες στη χώρα μας, πρέπει να

    λάβουμε υπόψη και το χαρακτήρα των διαθέσιμων στοιχείων. Πολλές κατη­

    γορίες περιφερειακών δεδομένων αποτελούν εκτιμήσεις ή κατανομές σε πε­

    ριφερειακό επίπεδο βάσει αλγορίθμων που πολλές φορές αποκρύπτουν τις

    περιφερειακές μεταβολές. Για το λόγο αυτό, η χρησιμοποίηση των στοιχείων

    και η αξιολόγηση των τιμών των μέτρων των περιφερειακών ανισοτήτων πρέ­

    πει να γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή (Παπαδασκαλόπουλος, 2000). Συνήθως δεν είναι στη διάθεσή μας το σύνολο των περιφερειακών δεδομένων που

    απαιτούνται για την ολοκληρωμένη αποτύπωση των ανισοτήτων και οι επιμέ­

    ρους κατηγορίες στοιχείων δεν είναι διαθέσιμες για τα τελευταία έτη.

    Οι περιορισμοί αυτοί επιτρέπουν την εξαγωγή επιμέρους συμπερασμάτων

    και την αποτύπωση των γενικών τάσεων, που μπορούν όμως να διευκολύνουν

    την κατανόηση και την παρακολούθηση των περιφερειακών ανισοτήτων στη

    χώρα μας.

    Πρέπει τέλος να επισημανθεί ότι με την άνοδο του επιπέδου της οικονομικής

    ανάπτυξης, το περιφερειακό πρόβλημα μεταλλάσσεται και παίρνει άλλες μορ­

    φές αναδεικνύοντας νέα ζητήματα όπως: της διαχείρισης της αστικής ανάπτυ­

    ξης, της βιώσιμης - αειφόρου ανάπτυξης, της αξιοποίησης της Έρευνας και της Ανάπτυξης, των θεμάτων απασχόλησης και των εργασιακών σχέσεων, των

    θεμάτων μετανάστευσης, του πολιτισμού κ.λπ. (Konsolas, Papadaskalopoulos, Ranos, Sidiropoulos, 1994, Κόνσολας, 1997). Η αποτύπωση του νέου Περιφε­ ρειακού Προβλήματος απαιτεί εξειδικευμένη προσέγγιση.

    Για τη μέτρηση των περιφερειακών ανισοτήτων αξιοποιούνται συνήθως τα μέ­

    τρα διασποράς και συγκέντρωσης. Τα πρώτα μετρούν τις διαπεριφερειακές

    ανισότητες ως προς το μέσο περιφερειακό επίπεδο (τον αριθμητικό μέσο),

    ενώ τα δεύτερα προσδιορίζουν τις ανισότητες σε σχέση με την συνολική κατά­

    σταση της περιφερειακής ισότητας. Ορισμένα από τα μέτρα αυτά προέρχονται

    από την περιγραφική στατιστική, ενώ αρκετά έχουν διαμορφωθεί ειδικά για

    τις ανάγκες της περιφερειακής ανάλυσης (Theil 1958, Williamson 1956).

  • ATHANASIOS PAPADASKALOPULOS, MANOLIS XRISTOFAKIS - REVIEW OF ECONOMIC SCIENCES - Νο 6 (2004), 65-88

    Παράλληλα με τη μέτρηση των ανισοτήτων, η πλήρης γνώση της αναπτυξια­

    κής κατάστασης, των διαφαινόμενων τάσεων και των δυνατοτήτων μιας περι­

    φέρειας απαιτεί την ποσοτική διερεύνηση της εξειδίκευσης των περιφερειών,

    της εγκατάστασης των κλάδων (Florence, Fritz, Gilles 1943, Florence 1953) και τ