6. Ταξινόμηση · PDF file...

Click here to load reader

  • date post

    01-Jan-2020
  • Category

    Documents

  • view

    1
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of 6. Ταξινόμηση · PDF file...

  • 205

    6. Ταξινόμηση

    Σύνοψη Το κεφάλαιο αφορά τη διαδικασία της ταξινόμησης. Γίνεται ανάλυση της διαδικασίας ταξινόμησης και ορίζο- νται οι έννοιες του ταξινομικού αριθμού και του ταξιθετικού αριθμού. Στη συνέχεια, παρουσιάζουμε τους τύπους των ταξινομικών συστημάτων και κάποια συστήματα ταξινόμησης. Η έμφαση δίνεται στο Σύστημα Δεκαδικής Ταξινόμησης Dewey και το Σύστημα Ταξινόμησης της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου. Μελετώνται σύντομα και τα συστήματα Colon Classification, Universal Decimal Classification και Bliss Bibliographic Classification. Στο τέλος, γίνεται αναφορά στα χαρακτηριστικά που επηρεάζουν την επιλογή ενός ταξινομικού συστήματος.

    Προαπαιτούμενη γνώση Το κεφάλαιο αποτελεί αυτοτελή ενότητα. Παρόλα αυτά, καλό θα είναι να έχει μελετηθεί το κεφάλαιο 1, ώστε ο αναγνώστης να γνωρίζει τους σκοπούς και στόχους της οργάνωσης πληροφοριών.

    6.1 Εισαγωγή Η ταξινόμηση (classification) στον χώρο της βιβλιοθηκονομίας είναι η τακτοποίηση των τεκμηρίων σε μια λογική σειρά, από το γενικό στο ειδικό, βασιζόμενοι στο βασικό θέμα του τεκμηρίου. Ο βασικός σκοπός της ταξινόμησης είναι η ομαδοποίηση των συσχετιζόμενων τεκμηρίων, ώστε να μπορούν εύκολα να εντοπιστούν από τους χρήστες της βιβλιοθήκης. Για παράδειγμα, βιβλία για προγραμματισμό υπολογιστών ομαδοποιού- νται μαζί, ενώ βιβλία για ζητήματα οικονομίας αποτελούν άλλη ομάδα. Τα βιβλία με ξεκάθαρο θέμα είναι πιο εύκολο να ταξινομηθούν. Στα βιβλία με περισσότερα θέματα, π.χ. «η εξέλιξη της τεχνολογίας αρμάτων κατά τη διάρκεια του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου», η τοποθέτηση σε κάποια ομάδα είναι πιο δύσκολη διαδικα- σία. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, το βιβλίο θα μπορούσε να ομαδοποιηθεί με βιβλία τεχνολογίας ή βιβλία που αφορούν στρατιωτικά ζητήματα, ή ακόμη και ιστορικά βιβλία. Η ταξινόμηση σε αυτή την περίπτωση ε- ξαρτάται από το κυρίαρχο θέμα, αλλά και το σύνολο των βιβλίων που περιέχει η βιβλιοθήκη σε κάθε θέμα και το είδος της βιβλιοθήκης (δημόσια βιβλιοθήκη, βιβλιοθήκη ενός τμήματος τεχνολογίας, βιβλιοθήκη ενός στρατιωτικού οργανισμού κ.λπ.). Το αποτέλεσμα της ταξινόμησης είναι η εκχώρηση κάποιου αλφαριθμητι- κού ή αριθμητικού κωδικού που αντιπροσωπεύει το βασικό θέμα του τεκμηρίου. Ο κωδικός αυτός προέρχεται από το σύστημα ταξινόμησης που χρησιμοποιούμε. Για παράδειγμα, ο κωδικός «320» δηλώνει το θέμα «Πο- λιτικές Επιστήμες» στο Δεκαδικό Σύστημα Ταξινόμησης Dewey.

    Η λειτουργία της ταξινόμησης έχει επηρεαστεί σημαντικά από τον Francis Bacon (1561-1626). Ο Bacon διαίρεσε τη γνώση στις κατηγορίες, ιστορία, ποίηση και φιλοσοφία (http://www.gutenberg.org/ebooks/5500). Η ομάδα «Ιστορία» περιλάμβανε τη Γεωγραφία και την Ιστορία. Η δεύτερη ομάδα αφορούσε τα Γράμματα και τις Τέχνες, ενώ η ομάδα της «Φιλοσοφίας» περιλάμβανε τα υπό- λοιπα θέματα. Αυτό το σύστημα ήταν γνωστό ως σύστημα Baconian system. Ο Melvil Dewey δημιούργησε την πρώτη έκδοση του Δεκαδικού Συστήματος Ταξινόμησης Dewey (Dewey Decimal Classification - DCC) μεταξύ 1873 και 1876. Το Σύστημα Ταξινόμησης της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου (Library of Congress Classification - LCC) πρωτοεμφανίστηκε το 1897. Κατά το τέλος του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου δημιουργήθηκαν διάφορα ταξινομικά συστήματα, όπως τα Expansive Classification system, Bliss bibliographic classification (BC), Colon classification (CC) και το Universal Decimal Classification (UDC). Ειδικά συστήματα ταξινόμησης που αφορούν συγκεκριμένες γλώσσες ή θεματικά πεδία έχουν, επίσης, ανα- πτυχθεί (Lazarinis, 2014, σελ. 132). Τα συστήματα DDC και LCC είναι τα πιο διαδεδομένα συστήματα ταξι- νόμησης.

    6.2 Διαδικασία ταξινόμησης βιβλίων Αρχικά, πρέπει να γίνει επιλογή ενός συστήματος ταξινόμησης. Το θέμα αυτό το εξετάζουμε αργότερα στο κεφάλαιο, αφού πρώτα μελετήσουμε τα χαρακτηριστικά των βασικότερων συστημάτων αξιολόγησης. Στη συνέχεια, πρέπει να γίνουν τα εξής βήματα για την ταξινόμηση ενός βιβλίου:

  • 206

    Πρέπει να αποφασιστεί το βασικό θέμα του βιβλίου: Αυτό το βήμα είναι το πιο βασικό σημείο της

    διαδικασίας, καθώς πρέπει να αποφασιστεί το «σε τι αφορά το βιβλίο». Σε βιβλία που πραγ- ματεύονται ένα θέμα, η απόφαση είναι σχετικά εύκολη. Σε βιβλία με σύνθετα θέματα, η από- φαση είναι σαφώς πιο δύσκολη. Ακόμη όμως και σε βιβλία με ένα θέμα, η απόφαση για την κατάταξη σε ένα συγκεκριμένο θέμα που περιγράφεται στο ταξινομικό σύστημα είναι δύσκο- λη. Για παράδειγμα, το βιβλίο «Ειδική Θεωρία της Σχετικότητας» θα πρέπει να καταταχθεί στην κατηγορία της Φυσικής. Δηλαδή, ο υπεύθυνος ταξινόμησης, πρέπει να μπορεί να κάνει αυτή τη σύνδεση, ώστε το βιβλίο να τοποθετηθεί στη σωστή κατηγορία. Για να αποφασίσει το κύριο θέμα, ο ταξινομητής βασίζεται στον τίτλο, τον πρόλογο, τα περιεχόμενα και το κεί- μενο του βιβλίου, την εμπειρία του, πιθανές εξωτερικές αξιολογήσεις και εξωτερικές πηγές.

    Ταίριασμα του θέματος με μια τάξη του εφαρμοζόμενου συστήματος ταξινόμησης: Τα συνήθη συ-

    στήματα ταξινόμησης έχουν προκαθορισμένες κλάσεις που κωδικοποιούνται με κάποιο αλ- φαριθμητικό ή αριθμητικό κωδικό και κάποιο λεκτικό. Συνεπώς, πρέπει να επιλεχθεί η πιο σχετική κατηγορία που ταιριάζει. Το βιβλίο «Ειδική Θεωρία της Σχετικότητας», για παρά- δειγμα, πρέπει να καταχωρηθεί στην κατηγορία «Φυσικές και θετικές επιστήμες» με κωδικό 500 στo σύστημα Dewey. Υπάρχει και πιο ειδική κατηγορία στο συγκεκριμένο ταξινομικό σύστημα για το συγκεκριμένο θέμα.

    Εκχώρηση ταξινομικού αριθμού: Ανάλογα με την τάξη που έχουμε ταιριάξει με το θέμα του βι-

    βλίου, γίνεται και η εκχώρηση του ταξινομικού αριθμού (class number), δηλαδή του κωδι- κού 500 στο προηγούμενο παράδειγμα. Κάποια συστήματα έχουν επιπλέον παραμέτρους που μπορεί να οδηγήσουν στην περαιτέρω εξειδίκευση του αριθμού. Για παράδειγμ