Αισθητικη κΑι...

Click here to load reader

  • date post

    11-Feb-2020
  • Category

    Documents

  • view

    4
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Αισθητικη κΑι...

  • Αισθητικη κΑι τΕχνη Διεπιστημονικές προσεγγίσεις

    στη μνήμη Παναγιώτη και Έφης Μιχελή

    Επιμέλεια: γιώργος Ζωγραφίδης – γιάννης κουγιουμουτζάκης

    E-BOOK

    πανεπιστημιακεσ εκΔοσεισ κρητησ Ιδρυτική δωρεά Παγκρητικής Ενώσεως Αμερικής

    ηρακλειο 2011

  • πανεπιστημιακεσ εκΔοσεισ κρητησ ιΔρΥμα τεχνολογιασ και ερεΥνασ

    Hράκλειο Kρήτης, T.Θ. 1385, 711 10. Tηλ.: 2810 391097, Fax: 2810 391085 Aθήνα: κλεισόβης 3, 106 77. Tηλ.: 210 3849020-22, Fax: 210 3301583

    e-mail: info@cup.gr www.cup.gr

    Ο τόμος εκδόθηκε με την ευγενική χορηγία του Ιδρύματος Παναγιώτη και Έφης Μιχελή

    Σειρά: σΥμΒολεσ στισ επιστημεσ τοΥ ανΘρΩποΥ / ιστορια τησ τεχνησ

    © 2008 πανεπιστημιακεσ εκΔοσεισ κρητησ Επιστημονική επιμέλεια: γιώργος Ζωγραφίδης, Επίκουρος Καθηγητής Φιλοσοφίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, γιάννης κουγιουμουτζάκης, Καθηγητής Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης Διόρθωση δοκιμίων: Βίκτωρ αθανασιάδης Στοιχειοθεσία & σελιδοποίηση: παρασκευή Βλάχου (π.ε.κ.) Τεχνική επιμέλεια έκδοσης: Διονυσία Δασκάλου (π.ε.κ.) Εκτύπωση & Βιβλιοδεσία: Fotolio & Typicon

    ISBN 978-960-524-258-9

  • Περιεχόμενα

    Εισαγωγή . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ix

    Διονύσιος Ζήβας, παναγιώτης μιχελής και Έφη μιχελή: η ζωή και το έργο τους . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1

    Γεώργιος Αικατερινίδης, λαϊκή αρχιτεκτονική: εθιμολογικά − τυπολογικά . . 9

    Κώστας Ανδρουλιδάκης, η παρουσία της γερμανικής αισθητικής στη νεοελληνική σκέψη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27

    Αναστασία Γεωργάκη, φύση και ηχητικά περιβάλλοντα στο έργο του ιάννη Ξενάκη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45

    Γιώργος Ζωγραφίδης, παλαιές και νέες εικονομαχίες: από τον λέοντα γ΄ στους ταλιμπάν . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63

    Παύλος Καϊμάκης, αριστείδης κοϊντιλιανός: Ένας αισθητικός της μουσικής της Ύστερης αρχαιότητας . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105

    Βασίλης Κάλφας, ο πλατωνικός διάλογος και η αττική κωμωδία . . . . . . . 123

    Ελένη Κορνάρου, η αναπαράσταση του θρήνου στην αρχαία ελληνική τραγωδία: η περίπτωση των Περσών του αισχύλου . . . . . . . . . . 139

    Γιάννης Κουγιουμουτζάκης, Μαρία Μαρκοδημητράκη, Δημήτρης Αντωνακάκης, Μαρία Πατεράκη, από την τέχνη για την τέχνη στην τέχνη για τη ζωή: χρήση και κατάχρηση της θεωρίας του Piaget . . 155

    Γιώργος Μαραγκός, η μουσική εμπειρία ως ψυχονοητική λειτουργία . . . . . 191

    Αθηνά Μιράσγεζη, η μάσκα του James Ensor . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201

    Μιχάλης Πάγκαλος, αρχαίες και μοντέρνες πτυχές του τραγικού . . . . . . . 223

    Ασπασία Παπαδοπεράκη, μέτρα μέτρησης της ελληνικής αρχαιότητας και η χρυσή τομή: η εφαρμογή του «πόδα» στον Θησαυρό των σιφνίων . . 239

  • viii αισΘητικη και τεχνη

    Θεόπη Παρισάκη, η ζωγραφική μίμηση στον αριστοτέλη . . . . . . . . . . . 251

    Κωνσταντίνος Πρώιμος, ο καθρέφτης και το μέτρο: μεταφυσικές και ηθικές διαστάσεις της πλατωνικής κριτικής των τεχνών στο 10ο βιβλίο της Πολιτείας . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267

    Δέσποινα Σταματοπούλου, η γλώσσα των συναισθημάτων και η γλώσσα της τέχνης: εκφραστική-φυσιογνωμική αντίληψη και το νόημα της εικόνας . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285

    Μαρία Φιολιτάκη, φαντασία και εικόνα: η θεμελίωση της μιμητικής απεικόνισης στη βυζαντινή αισθητική . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309

  • Ὁ φιλόσοφος καὶ ὁ καλλιτέχνης δὲν εἶναι παρὰ τῆς φύσης δύο κλάδοι, ὁ ἕνας πηγάζει ἀπὸ τὸν νοῦ ποὺ θεωρεῖ, ὁ ἄλλος ἀπὸ τὸ χέρι ποὺ πράττει. Σοφὸς καὶ χειρόσοφος, δυὸ μορφὲς ζωῆς, ἀλλὰ καὶ δυὸ μορφὲς γνώσεως, τῆς θεωρητικῆς καὶ τῆς πρακτικῆς.

    (παναγιώτης μιχελῆς, Αἰσθητικὰ θεωρήματα, 2. Ἀθήνα: Ἵδρυμα π. & Ἔ. μιχελῆ, 42001, 131)

    σ τιγμές και όψεις από τον διάλογο δύο πεδίων, της αισθητικής και της τέχνης, παρουσιάζουν οι δεκαεπτά μελέτες του τόμου, γραμμένες για να τιμήσουν τη μνήμη δύο εκλεκτών ανθρώπων των γραμμάτων και των τε- χνών· του αρχιτέκτονα και θεωρητικού της τέχνης παναγιώτη μιχελή και της ζωγράφου Έφης μιχελή.

    το πεδίο της τέχνης και τα όριά της μοιάζουν ίσως αυτονόητα, μια και η τέχνη από τους νεότερους χρόνους αποτελεί ενιαία κατηγορία. Ωστόσο, πα- ρά τις διαδοχικές θεωρητικές απόπειρες, δεν φαίνεται δυνατός ένας ορισμός της, που να περιλαμβάνει όλα τα αντικείμενα που μπορεί να θεωρηθούν (ή έχουν θεωρηθεί) τέχνη, από τις βραχογραφίες του λασκώ έως τα σύγχρονα ολογράμματα. επιπλέον, το τέλος της τέχνης, ή έστω το τέλος της ιστορίας της, έχει αναγγελθεί κατά καιρούς από φιλοσόφους, αισθητικούς και θεωρη- τικούς της τέχνης.

    Εισαγωγή

  • x αισΘητικη και τεχνη

    οι μελέτες αυτού του τόμου προϋποθέτουν αλλά δεν εξετάζουν ζητήμα- τα για τον ορισμό της τέχνης, ούτε ερευνούν τη σχέση της με την αισθητική. στρέφονται περισσότερο σε ζητήματα που αφορούν τη δημιουργία, την ταυτό- τητα και την πρόσληψη του αισθητικού αντικειμένου. Δεν θέτουν όμως ερω- τήματα της παραδοσιακής αισθητικής του ωραίου, περί των κατηγοριών της καλαισθησίας και του γούστου, ή περί της απόλαυσης και της αξιολόγησης του ωραίου· ούτε αρκούνται στην εννοιολογική ανάλυση των όρων που χρη- σιμοποιούμε στις σχετικές συζητήσεις ή τη λύση των σχετικών προβλημάτων.

    μέσα από τις διαφορετικές προσεγγίσεις αναδεικνύεται και επαναπροσδι- ορίζεται η αισθητική, όχι μόνο ως φιλοσοφικός κλάδος, που τους τελευταίους αιώνες αγωνίζεται να κατακτήσει την αυτονομία του, αλλά ευρύτερα –όπως εξάλλου διαμορφώνεται σήμερα– ως ο στοχαστικός λόγος περί της τέχνης, η θεωρία της τέχνης. στην προοπτική αυτή, η φιλοσοφία αν και έχει –τουλάχι- στον για πολλούς– την πρωτοκαθεδρία, δεν είναι μόνη· και αυτό προς όφ