Econom. Crisis 07-09 Eurobank

of 47/47
Τόμος ΙV, Τεύχος 8, ∆εκέμβριος 2009 ∆ιεύθυνση Οικονομικών Μελετών & Προβλέψεων Τρύφων Κολλίντζας Καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών & Πρόεδρος & ∆ιευθύνων Σύμβουλος Attica Bank Μιχάλης Ψαλιδόπουλος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Νικόλαος Καραμούζης Καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς & Αναπληρωτής ∆ιευθύνων Σύμβουλος Eurobank EFG Γκίκας Χαρδούβελης Καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς, Chief Economist & Director of Research [email protected] Η κρίση του 2007-2009: τα αίτια, η αντιμετώπιση και οι προοπτικές Πρόλογος Η διεθνής αλλά και η ελληνική οικονομία βρίσκονται σήμερα αντιμέτωπες με τη μεγαλύτερη ύφεση μετά το τέλος του ΒΠαγκοσμίου Πολέμου. Η χρηματοοικονομική κρίση, που ξεκίνησε στην αγορά στεγαστικών δανείων χαμηλής εξασφάλισης (subprime mortgages) των ΗΠΑ το καλοκαίρι του 2007 μετατράπηκε ραγδαία σε κρίση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος και μεταφέρθηκε στην πραγματική οικονομία με ταχύ ρυθμό. Μια σειρά από γεγονότα, που μέχρι πριν από τρία χρόνια φάνταζαν απίθανο να συμβούν, οδήγησαν τους παγκόσμιους ρυθμούς ανάπτυξης σε απότομη πτώση και εκτόξευσαν την ανεργία και την ανασφάλεια στο σύνολο σχεδόν των χωρών. Καθώς η κρίση εκτυλίσσονταν, η ένταση και η έκτασή της αύξαναν συνεχώς, αναγκάζοντας κυβερνήσεις, κεντρικές τράπεζες, αναλυτές, επενδυτές, επιχειρηματίες και καταναλωτές να αναθεωρούν συνεχώς τις αντιλήψεις τους και τις προσδοκίες τους. Στην προσπάθεια άμεσης αντιμετώπισης της κρίσης ελήφθησαν μια σειρά από μέτρα και πολιτικές οι οποίες ήταν αδιανόητο πριν την κρίση ότι θα μπορούσε να γίνει ποτέ απαραίτητο να εφαρμοστούν, όπως η κρατικοποίηση τραπεζών. Οι προηγούμενες αντιλήψεις για μια νέα εποχή χαμηλής μεταβλητότητας των οικονομικών μεγεθών, συνεχούς ευημερίας και αυτορύθμισης των αγορών κατέρρευσαν μπροστά στη ραγδαία επιδείνωση της κατάστασης. Μόνο μία φορά στο παρελθόν η παγκόσμια οικονομία βρέθηκε μπροστά σε τέτοιο κίνδυνο, πριν από 80 χρόνια: την περίοδο που ονομάστηκε η Μεγάλη Ύφεση στη δεκαετία του 1930. Καθώς σήμερα συμπληρώνονται περίπου 2,5 χρόνια από την έναρξη της τωρινής κρίσης, η συζήτηση σε διεθνές επίπεδο για τα αίτια, τις επιπτώσεις και κυρίως για τους τρόπους αντιμετώπισης της κρίσης και τη μελλοντική πορεία της παγκόσμιας οικονομίας αλλά και κοινωνίας έχει φουντώσει. Κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμοί, ακαδημαϊκοί, πολίτες και επιχειρηματίες συζητούν και ανταλλάσσουν απόψεις σε όλα τα επίπεδα. Η ∆ιεύθυνση Οικονομικών Μελετών & Προβλέψεων της Eurobank EFG έχει δημοσιεύσει σειρά άρθρων για τις επιπτώσεις της κρίσης στην ελληνική αλλά και τη διεθνή οικονομία. Σε αυτό το τεύχος δημοσιεύουμε τρία άρθρα από διακεκριμένους έλληνες επιστήμονες, βασισμένα σε παρουσιάσεις και [email protected]
  • date post

    28-Mar-2015
  • Category

    Documents

  • view

    120
  • download

    8

Embed Size (px)

Transcript of Econom. Crisis 07-09 Eurobank

V, 8, 2009

&

2007-2009: , . , (subprime mortgages) 2007 . , , . , , , , , , . , . , . , 80 : 1930. 2,5 , , . , , , . & Eurobank EFG . ,

& & Attica Bank

& Eurobank EFG

, Chief Economist & Director of Research [email protected]

[email protected]

V, 8, 2009

. , , 1929 2009 12 2009. , : Attica Bank . EUROBANK EFG . . . . , .. : 1929 2008 , 1929 . . , : , 1929 . Eurobank EFG : 10 2009, : . , , .

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

1

V, 8, 2009

1929 2008

** *** 2009 : 1929 2009, 12/11/2009.** , Attica Bank. *** K

, 2008. : (1)

()

: .

, , ,

2008; (2) 2008

.

1929; (3)

;

. , ( ), ( ) . () : ,

1. 2008 2008:

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

2

V, 8, 2009

, hedge funds. , , . () ()

,

, , hedge funds

o , . . 1999 , , - , ( Fed SEC) . , ,

-: (CDOs- Collateralized Debt Obligations, CDSsCredit Default Swaps, ..), , .

,

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

3

V, 8, 2009

, . . , . , (, , , ). , , , Lehman Brothers 2008.

, , , ,

. 2008 , . : , , . , ,

. , , .

2. 2008 ; . 2007. , , . .

, . , .

, CDOs CDSs.

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

4

V, 8, 2009

, ,

. , 2008 . , ,

(toxic papers). .

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

5

V, 8, 2009

. 2008 50 . , . , . , 2008 ,

. 2008, . , 1929 . , 2008 1929. , 1929 , 2008 . 2009 .

1929, . , 1929 - . 2008, ,

90 .. . , , . hedge fund LTC 1998, . , . 1929 2008, . , . .

, . .

3. ; . , . , 2010 . . .

, , , . 1929 : 1929 . 1929,

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

6

V, 8, 2009

2008 . ,

. , ,

, . , , . , , , . (

. , , , . , , o Equivalence (crowding out) (Ricardian Principle). , . , , . , , , . , ,

). . . , , 1

(.. , ) , , . , .

(.. ) . , .

, : Global Economic Prospects and Principles for Policy Exit, G-20 (6-7 2009, St. Andrews, . ).

1

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

7

V, 8, 2009

, . , , , ( ).

. , ( ) . .

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

8

V, 8, 2009

. . International Herald Tribune The State of Financial Reform, o , hedge funds . , , . bonuses . , Fed bonuses . , , bonuses . .

.

.

. .

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

9

V, 8, 2009

: 1929 2009, 12/11/2009. , Eurobank EFG

, , , . 2008, , , . , , , , , , , , . 1929 33, ,

, , , , , , , . Lehman Brothers, , , .

, , : , , ,

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

10

V, 8, 2009

, (.. 2009 ECB 2007 ), , , $ 25 . , , , - $ 3-4 . , , , , , ; (subprime mortgages) ; , , , , , , , , , . , , , , , . , Lehman Brothers, , ( ) . ,

. , , , , , , , . ,

. 1929 33, , , , . , , , , . 29 , ,

, , . 2007 , . , , :

,

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

11

V, 8, 2009

, . , , . , , , , , , , , . , , . , , , . , , : , Adam Smith , , (E. Fama) , , , (R. Lucas),

,

, , , , , , , (.. ) , ,

/

,

. , Citibank & General Motors , Citibank & General Motors . 29, . Milton Friedman & Anna Schwartz, , , 29, , , . Federal Reserve System, Ben Bernanke 8 2002, Friedman & Schwartz : Milton Anna 1929 , ( Fed.) , . , , ,

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

12

V, 8, 2009

, : , , , , , , , . , , , , , , , , , , . , 1% 2006, 4.5% , : . , , . ,

. , , , . , , , , , , , (margin accounts, , ), . , , , . , , 29 . 1920 1933, . , , , ,

, , .

, , . , , , , .

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

13

V, 8, 2009

.

,

, , $500 . 2007, , over the counter, $540 ., ( ) 6 10 , $16 . , CDOs $60 . $ 3 . 5 . , , , , , , , , , . : ) , , , , , , . ) , , , : (.. RBS ABN AMRO ), (.. UBS . ),

, : 1. (.. , 2. , over-the counter ) / , 3. . , ,

,

(.. hedge funds, SIVs), , . : 7% 90 2005 2007, 85% 1995 135% 2007. $ 180 . 1997 $ 800 . 2007,

$6.5 . 2008, $2 . 2000. , 60% . , , 260 % 2001 460% 2007.

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

14

V, 8, 2009

, ( ).

,

,

. , , .

)

, . , , , , . , , : $ 30 . 2007, , hedge funds $2 . 10 15 , private equity funds $ 1.5 . 3-4 , 60 , 200%, (SIVs) , , $300 .,

) , , (bonuses). , ,

/ ( .). , . ) (IFRS),

, AIG, , ,

, . ) , , (Moodys, S & P, Fitch). , 70,000 (!) , , , , , . , ,

, $ 2 ., CDOs 10 . ! 1929, , ,

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

15

V, 8, 2009

1920 , , 1929 . : / . . . . , , , , , Lehman Brothers , , $600 , , , , , . , , , , , . , , .

. too big to fail, . , , .

,

, , , . , : )

. , . , 30 , 900.000 , . , . , , , . ,

15-16 , 35 . ) 115%, , , , 170% - 200%. ) (Core Tier I) 8% ,

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

16

V, 8, 2009

. ) 28 ., , , . , , , , . , , , , , , , . ,

.

,

10 , 3.800 , 45.000 , 55 . 45 .

, . , , , , , . , . , , , . , , , . , , , , .

, , , , premium . , (spread ) , , , ECB, , . 15 . , , , ,

20% . (4% ), . , ,

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

17

V, 8, 2009

, , , , , , , . , , , , . , , , . . , , , , .

, , ,

,

,

, . , , , , , , , , . , , , , . , , , . , , , , , ,

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

18

V, 8, 2009

. 20/12/2009 , & Eurobank EFG

1. 1 2009 , . , 2008, . , 2008, 2007, . : 2

, , . 3 , . 4 . 5 , . . , . . 6 .

- . , .

1929.

1

10 2009, : .

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

19

V, 8, 2009

2. 2.1 , , . . , . 2.1 (..: TED spread 3m Eurodollar 3m Tbill, : 3m Euribor 3m Euro Area Tbills)500 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0bps

- (flight to quality), . 2007, ..., . , Lehman Brothers 2008. . 2.2

1973-750 % -10

1980

1981-82 1990-91

2001

2008-09

7/12/2009: 21,6 7/12/2009: 35,7

-20 -30

: .. -25% : .. -28%

-40 -50 -60 -70 -80

5/2007

7/2007

9/2007

1/2008

3/2008

5/2008

7/2008

9/2008

1/2009

3/2009

5/2009

7/2009

11/2007

11/2008

9/2009

11/2009

Financials Non-Financials

: Bloomberg : . 2.1 ... . ... , 3 3 . , ... (TED spread). , Euribor .

: Thomson Financial Datastream : 6 6 ..., NBER. , . . 2007, ,

, decoupling, ... . , 2008, 15 .

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

20

V, 8, 2009

. (McCarthy & Peach (2004), (2007)). 2006 , , 2009 ( 2.3). , 3 , .

( 2.2). .

2.2

. . .3 2.3 ...220 200 180 160 140 120-00 -00 -00 -00 -01 -01 -01 -01 -02 -02 -02 -02 -03 -03 -03 -03 -04 -04 -04 -04 -05 -05 -05 -05 -06 -06 -06 -06 -07 -07 -07 -07 -08 -08 -08 -08 -09 -09 -09

. , . , , . ( Obstfeld and Rogoff (2009), Portes (2009), Jagannathan et. al. (2009), Caballero and Krishnamurthy (2009)). ... , . , . , .2 . 2001 , , ( (2009)). 2

2006: 207

2009: 139

100

S&P/Case-Shiller Composite-20 Home Price Index

: Bloomberg : Case & Shiller 100 2000. S&P/Case-Shilller-20 , 2 . , 20 . 3

... . Greenspan (Greenspan (2008a), (2008b)), Fed 2004 . . ... 1970, . .

. , , (. (2009)). . ... .

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

21

V, 8, 2009

(subprime)

- Fannie Mae Freddie Mac , . . . . . , , 2000, CDOs, CDOs , .. 1984 - .

. interest rate only loans, , . Mian & Soufi (2009), , ... , , . ... ( 2.4). 2.4 240 220 200 180 160 140 120 100 12/2000 6/2001 12/2001 6/2002 12/2002 6/2003 10/09: 54,9% 12/2003 6/2004 12/2004 6/2005 12/2005 6/2006 12/2006 6/2007 12/2007 6/2008 12/2008 6/200912/2000=100

10/09: 129,1%

, . , , . , -, , (Coval, Jurek & Stafford (2009)). / , (SEC (2008)). - . ,

: Federal Reserve , , 2006 , , . , . , . 1990, ( 2.1). .

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

22

V, 8, 2009

2.1 (. $) 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 2008 3 2009 1,458 2,368 3,781 4,525 6,754 12,065 14,529 14,616 14,419 / (%) 12% 25% 35% 52% 53% 60% 63% 62% 64%

: Securities Industry and Financial Markets Association, US Census Bureau, EFG Eurobank Research , . , , equity tranche , . . , , , .4 ..., . 4

Federal Reserve 1999 , 1930 Glass-Steagall Act. , ... . ..., Securities & Exchange Commission, , .

.

. . ,

1980 , , . .

.

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

23

V, 8, 2009

. . . , +. , . , , +, , . , . , CCC+. , . , /

. , . , , ... . 2.5 2006 . , ... , , subprime . 2.5 / ( - 2006)30 25 20 15 10 5 0cl ay s an k p n th er s Ly nc h St an le y ch s ou ga Br o Ba r ts ch e Ci ti ac ho W B gr M or Sa vi a

25,2 21,2 15,8 13,6 12,5 11,1 7,5 3,9 2,7

. . : . , , : . , . , , . , subprime, credit default swaps.

ill

dm an

ga

an

er r

hm

M

: Bloomberg . . , , ,

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

24

Le

G

De u

or

M

ol

JP

n

V, 8, 2009

, .

, , , . 2008, $ 698,2 ., 2009 $ 1.662,7 . 2009 $1.703,4 . 2008 $314,6 . $217,3 . ( 2.2). . $3,4 . 2010 (IMF (2009a)), . , .

. : , , . , , . , , . . . $ 1,7 .

3. , , . , , , 1929.

2.2 ( $) * * * * * * * * 2 . 07 4,3 0,0 4,3 0,3 0,0 3 . 07 47,2 3,1 44,1 16,2 13,0 4 . 07 175,5 50,2 125,3 101,1 41,2 1 . 08 310,7 113,2 197,5 183,4 64,6 2 . 08 422,4 217,1 205,3 247,3 148,8 3 . 08 627,7 261,3 366,4 305,8 206,9 4 . 08 870,9 527,7 343,2 455,4 356,7 1 . 09 971,6 649,7 321,9 496,7 468,6 2 . 09 1074,3 741,3 333,0 545,9 484,1 3 . 09 1107,4 757,4 350,0 553,5 518,6 16 . 09 1107,5 775,5 332,0 553,5 597,7 * , , 0,3 3,2 59,9 118,8 98,5 98,9 98,7 28,1 61,8 34,9 -44,2 0,3 1,6 13,1 24,7 28,5 34,3 38,7 42,4 42,5 42,4 42,4 0 0 0 3,9 17,7 26,8 55,8 75,5 87,1 107,4 112,9

*0,3 1,6 13,1 20,8 10,8 7,5 -17,1 -33,1 -44,6 -65 -70,5

: Bloomberg

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

25

V, 8, 2009

, , , . Fed

.

3.1

2008 ( 3.2). 3.2 ...$

. (Fed) 5,25% 2007 0% 0,25% 2008. Fed . , , . 2008 4,25% 1% 2009 ( 3.1). , , . 3.1 6% 5 4 3 2 1 0-07 -07 -07 -07 -07 -07 -07 -08 -08 -08 -08 -08 -08 -08 -08 -08 -08 -08 -08 -09 -09 -09 -09 -09 -09 -09 -09 -09 -09 -09 -09

2500 2000 1500 1000 500 1/08 2/08 3/08 4/08 5/08 6/08 7/08 8/08 9/08 10/08 11/08 12/08 1/09 2/09 3/09 4/09 5/09 6/09 7/09 8/09 9/09 10/09 11/09 12/09: Federal Reserve Fed: i. 12/12/2007: Fed 2007 (Term Auction Facility), , . , Fed, (swap currency lines), . ii. 11/3/2008: (Term Securities Lending Facility) Fed $ 200 . 28 , ,

2/12/09: $ 2.207,3 .

,

: EKT, Federal Reserve

3.2

: ... (Fed)

. , quantitative and qualitative easing. ,

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

26

V, 8, 2009

(Mortgage Backed Securities). iii. 14/3/2008: Bear Sterns JP Morgan Fed, JP Morgan 29 .. iv. 16/3/2008: (Primary Dealer Credit Facility). v. 16/9/2008: AIG Fed, $85 ., 79,9%. vi. 19/9/2008:

,

Fed. ( 3.2). i.

: 9/8/2007: , 95 . . ii. 17/12/2007: 1 2 . ( ), , 15/10/2008. iii. 4/3/2008: 3 6 . iv. v. 15/10/2008: . 15/10/2008 : vi. . 30/10/2008 : . vii. 7/5/2009: 1 , . 3.2

, (Asset-Backed Commercial Paper Money Market Mutual Fund Liquidity Facility, (AMLF)). vii. 7/10/2008: 3 (Commercial Paper Funding Facility). viii. 14/10/2008: TARP ( Troubled Asset Relief Program), $700 . 5% . ix. 25/11/2008: Term Asset Backed Securities Loan Facility (TALF), Fed $200 . (asset-backed securities) . , Fed. . , , . ,

2500 2000 1500 4/12/09: 1.759,4 . 1000 500 1/08 2/08 3/08 4/08 5/08 6/08 7/08 8/08 9/08 10/08 11/08 12/08 1/09 2/09 3/09 4/09 5/09 6/09 7/09 8/09 9/09 10/09 11/09 12/09: Statistical Data Warehouse

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

27

V, 8, 2009

3.3

. . . . ,

. , , . ,

3.1 - . $ 100.000 CAD 60.000 20.000 - 40.000 BGN 40.000 DKK 300.000 25.000 70.000 20.000 20.000 20.000 100.000 38.000 20.350 25.000 20.000 SEK 250.000 35.000 20.887 RUB 400.000 CHF 30.000 AUD 20.000 $ 250.000 CAD 100.000 100.000 BGN 100.000 50.000 50.000 100.000 100.000 100.000 100.000 50.000 100.000 100.000 SEK 500.000 50.000 RUB 700.000 CHF 100.000 50.000 100.000 50.000 2008 2013 2005 2008 2008 2008 2010 2008 2009 2011 2008 2011 2008 2008 2010 2008 2008 2008 2008 2008 2008 2008 2008 2008 2011 2008 2008 2009 2008

INR 100.000 20.000 20.000 20.000 25.000 TRY 50.000 :

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

28

V, 8, 2009

, , . , International Association of Deposits Insurers, 100 . .. 94/19/EC 30/5/1994 90% 20.000 . 7/10/2008, , 50.000. 5 20.000 100. 000. 6 2008 $250.000 $100.000, 2013. 3.1 . . 3% , 220% . 11% ( 3.2). 7

, , ( ) . 3.2 . ..-27 52 . 19.6 . 28 . NOK 350 . 24 . $ 2,500 . 360 . 500 . 250 . 54 . 100 . 237 . SEK 1,565 . 1,163 . 410 . 3,460 . % 2009 3,2 % 5,5 % 10,8 % 13,5 % 13,9 % 17,2 % 18,0 % 19,5 % 22,4 % 27,3 % 34,2 % 39,1 % 49,3 % 78,7 % 220,0 % 26,8 %

: , . 1) , 5 ., 10% . . 1/7/2014. ,

. , . (. 3723/2009) 28 .

5

6

7

1995. 2009 & (. 3746/2009). Federal Deposit Insurance Corporation 1933 Banking Act 1933, Glass Steagall Act. , . : Royal Bank of Scotland, Bradford & Bingley, Northern Rock, Lloyds, ...: Fannie Mae, Freddie Mac, AIG, : Landsbanki, Kaupthing Bank, Glitnir, Icebank, : Anglo Irish Bank, Bank of Ireland, Allied Irish Bank, : Hypo Alpe Adria.

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

29

V, 8, 2009

. (2009). 3,8 .. 2) 15 . , . 3) 3 .

, . TARP $319 . (Citigroup, Bank of America, JPMorgan, Goldman Sachs, Morgan Stanley, Wells Fargo, AIG ..), $81 . (GM, Chrysler) $27 . . $454 . .

4,5 . ( (2009)). 8 . .

. . , 3 ., ( (2009)). 40%, 43% ( (2009)). ( 2008), TRP (Troubled Asset Relief Program), $700 . 5% Financial Stability Plan $2 . 14% . FSP , , 8, 8

3.4 2008

( 3.3). , . .., . ((% : 82% , 53% , 49% , 42% ) . . . 1,5 1,66 . , , ,

,

Legacy Loans Program (LLP). $75 $100 . TARP $1000 . FDIC, Fed . . funds .

( 3.3).

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

30

V, 8, 2009

3.3 2008 2009-19 ..-16 2009-10 2009-10 CHY 4 . 13,0% 245 . 2,6%9

... , G-20 , - , G -8.

% 2009

$ 168 . $ 789 .

1,2% 5,5% G-20 ( 11/2008, 4/2009 9/2009) , . : i. 2009 -11,3% -6,4% -3,8% iv. ii. iii. ( )

(% ) 2008 -6,4% -2,0% -0,4%

$250 . $750 .) (

: European Commission, Economist Intelligence Unit

v. . , . . , . vii. vi.

, ( $100 .) , , hedge funds viii. Financial Stability Board ( ) . G-20 . ,

3.5 O G-20 . . G-20, 19 9

American Recovery and Reinvestment Act

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

31

V, 8, 2009

, . , (Edwards (2009)).

. , , .10 3.4 % : Brookings Institution 2009 2010

3.6 2009 , 2009 . , , 2009 . . 19 , 2008 $100 ., $10 ., 70% . 2009-2010. /. 3.4 .

-2,0 -3,3

2,1 0,5

8,4 8,9

8,8 10,3

-14 -22

-4 -7

4. , , - , , great moderation, . , , (Bernanke (2004), Stock and Watson (2003)). great moderation 2002-2007 10

2009-2010 $599 .. 2009 $64 ., , $350 ., $185 .. 1 2009 $110 ., $75 .

N. 19 (Douglas E. (2009)). , $491 .

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

32

V, 8, 2009

40 . , 2007, .

4.1 % %

80

4.1

60 40 20

, . . . 50 50 . , 4.2).11 , , , , , , . . . ( 4.1) (

0 -20-02 -03 -04 -05 -05 -06 -07 -08 -08-07 -08 -08

:EKT, The Euro September 2009

Area

Bank

Lending

Survey,

4.1 % ...100 80 60 40 20 0 -20 -40 %

-96

-97

-98

-99

-99

-00

-01

-02

-02

-03

-04

-05

-05

-06

( & )

: Federal Reserve, The Senior Loan Officer Opinion Survey on Bank Lending Practices, September 2009 4.2 30 25 (%) 20 15 10 5 0 -5

26,1

10,0 5,9 6,9 5,9 13,5 15,8

-3,6.07

-2,2. 08

. 09*

11

: , Federal Reserve 1 2009, .

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

33

-09

-09

V, 8, 2009

2009 , 2010. 1930 , . ( 2009) 2009 -1,1% ( 4.3). , (, .). 2009 , , 2009 . , 2009 2010 1,9%. 3,1%. , , , , . 2008 , 2009 ( 4.4). 2009 2010.

4.3 8 7 6 5 4 3 2 1 0 -1 -2 %

3.1

-1.11961 1964 1967 1970 1973 1976 1979 1982 1985 1988 1991 1994 1997 2000 2003 2006 .

: , World Bank

4.4 (2009:Q2, )4 2 0 -2 -4 -6 -8 -10 -12 -14 -16 -18 / . .

%1,3 0,6 -1,1 -0,7 -1,2 -0,8 -2,3 -2,2 -2,3 -2,9 -3,2 -3,7 -3,8 -4,3 -4,2 -4,7 -4,2 -4,9 -5,4 -5,1 -5,5 -5,3 -5,9 -5,8 -6,0 -5,8 -7,3 -7,0 -7,3 -7,1 -9,0 -8,9 -8,9 -10,9

-15,8

:

4.2 . . : 1974-75, 1982-83 2001-02 11 ( 4.5). , , 2007 , 2008 . ,

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

34

2009

V, 8, 2009

. 4.5 ( 1971 Q2 2009 Q2, 2000, %)20 15 10 5 0 -5 -10 -15 -20

.. , , .. . . . . . .

Q 2 -1 9 7 1 Q 2 -1 9 7 2 Q 2 -1 9 7 3 Q 2 -1 9 7 4 Q 2 -1 9 7 5 Q 2 -1 9 7 6 Q 2 -1 9 7 7 Q 2 -1 9 7 8 Q 2 -1 9 7 9 Q 2 -1 9 8 0 Q 2 -1 9 8 1 Q 2 -1 9 8 2 Q 2 -1 9 8 3 Q 2 -1 9 8 4 Q 2 -1 9 8 5 Q 2 -1 9 8 6 Q 2 -1 9 8 7 Q 2 -1 9 8 8 Q 2 -1 9 8 9 Q 2 -1 9 9 0 Q 2 -1 9 9 1 Q 2 -1 9 9 2 Q 2 -1 9 9 3 Q 2 -1 9 9 4 Q 2 -1 9 9 5 Q 2 -1 9 9 6 Q 2 -1 9 9 7 Q 2 -1 9 9 8 Q 2 -1 9 9 9 Q 2 -2 0 0 0 Q 2 -2 0 0 1 Q 2 -2 0 0 2 Q 2 -2 0 0 3 Q 2 -2 0 0 4 Q 2 -2 0 0 5 Q 2 -2 0 0 6 Q 2 -2 0 0 7 Q 2 -2 0 0 8 Q 2 -2 0 0 9

. 90. . ,

: . 1980 2008 3,3% 6,8%. 2,3, 2,3 . , (-1,1% 2009 ) 2009 -2,9% +2,8% 2008. , . Freund (2009), 4,8 . 2009 -14%, . , , (Baldwin (2009)).

. just-n-time . . . , .

, .

4.3 ; .

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

35

V, 8, 2009

20 (G-20), .12

( 4.6). . . 4.6 700 600 500 400 300 200 10012 159 174 108 19 50VIX

,

(stress tests) , , . . . . , . . , . , . .

602

53

232 16

21

23

0Citigroup 5-yr CDS Spread JP Morgan 5-yr CDS Spread

-. 07 -. 09

-.08 17/12/09

: Bloomberg 2009, (i) (ii) . . . , 6 . 2008. Lehman Brothers 2008. . , , . ,

2009, . , . , Citigroup 2009 15 2007. J. P. Morgan 12

. .

, . ,

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

36

V, 8, 2009

Lehman Brothers 2008 . , . . . 4.7 Sovereign Spreads (10- $ - )..

( 4.7)

5. ;5.1 , 1989 . , . , . , .

1000 800 600

400400

373 207 250 287 244 253

200 0

(2009b)).

(IMF

29/6/07

31/8/08

31/3/09

17/12/09

: JP Morgan EMBIG, Bloomberg : , , , 2009 , , 2010, . , 2010 -15, 13 , 1996. , . 2009 , . , . , , , . . , , . . , , .

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

37

V, 8, 2009

. , , , . : , .50

5.1 % 250 200 150 100

: ) , ) , ) (crowding out effect) )

0 .

2007

2010

: IMF WEO October 2009

, . , .

.

, . ... . ... . . . , . . , . ,

. , , . ,

, . , , . ( 5.1).

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

38

V, 8, 2009

. . 2010 , , -15. 2011 . . , ( . ) . . . . , , . , , , , , .

; . Fed ; 2008, Fed. , . ; , , (85% 2009);

5.3 . ,

. , . . G-20 . G-20 . : i. ii. iii. iv. II

5.2 . , , . ;

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

39

V, 8, 2009

v.

, .

.

G-20, , . Financial Stability Board (FSB), .

. . , , . , . , . ii. , . .

. ECOFIN, - (ESRB). ,

. ESRB , , , . , ESRB . . , .

. . (Squam (2009), Kashyap et. al. (2008)) , . . . iii.

. (Basel Committee) G-20 . , : i. , . Tier I iv.

.

- , .

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

40

V, 8, 2009

. . v. FSB . . , , . 2009 2010. , . , . , . , . , . - (, )

. , .. . . (stress tests) . . . . Glass-Steagall, 1999. , too big too fail . , ... Paul A. Volcker (Volcker (2009)) Mervyn King (King (2009)), . . , . .

,

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

41

V, 8, 2009

,

.

.

, . Wall Street ..

, , . ,

.

, . 1930. . , G-20 ,

, , .. , .

6. , 2007, : 2000, ... ,

. Financial Stability Board. . 2010 . , . , , . , , . , , , , . , , , -, , ,

, , , . , ... , , . , . , ,

. 2008, Lehman Brothers,

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

42

V, 8, 2009

. . .

. . ... Wall Street . .

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

43

V, 8, 2009

Freund C. (2009) The trade response to global McCarthy J. Peach W. R. (2007) ; 8, : , . ., . (2009) 2009, . 35, 2009. . (2009) : , . ------------------------------------------------International Monetary Fund (2009b) World Economic Baldwin R. (2009) The great trade collapse: What caused it and what does it mean?, Foreword in The great trade collapse: causes, consequences and prospects, CEPR, November 2009. Bernanke B. (2004) The Great Moderation Remarks st the meetings of the Eastern Economic Association, Washington, DC, February 20, 2004. Caballero R. and Krishnamurthy A. (2009) Global Imbalances and Financial Fragility American Economic Review Papers and Proceedings, May, pp. 584-88. Coval J., Jurek J. and Stafford E. (2009) The Economics of Structured Finance Journal of Economic Perspectives, Vol. 23, No 1, Winter 2009. Douglas E. (2009) Implications of the Bank Stress Tests The Brookings Institution, May 11, 2009. Edwards M. (2009) The International Monetary Fund, Conditionality, and the World Economic Crisis: New Beginning or False Dawn? http://pirate.shu.edu/~edwardmb/conditionalityreform.p df Mian R. A. and Soufi A. (2008) The Consequences of Mortgage Credit Expansion: Evidence from the U.S. McCarthy J. and Peach W. R. (2004) Are Home Prices the Next Bubble? FRBNY Economic Policy Review, December 2004. King M. (2009) Finance a return from risk speech to the Worshipful Company of International Bankers, March 2009. Jagganathan R., Kapoor M. and Schaumberg E. (2009) Why are we in a recession? The financial crisis is the symptom not the disease! mimeo, Finance Bag Lunch Series, Northwestern University, Kellogg School of Management, Septmeber 3. Kashyap A., Rajan R., Stein J. (2008) Rethinking Capital Regulation Federal Reserve Bank of Kansas City, 2008 Jackson Hole Economic Symposium Maintaining Stability in a Changing Financial System, August 2008. Outlook, Sustaining the Recovery, Chapter 4, pp. 121 151, October 2009. downturns, Chapter 7 in The great trade collapse: causes, consequences and prospects, CEPR, November 2009. Greenspan A. (2008a) We will never have a perfect model of risk Financial Times, March 16, 2008. Greenspan A. (2008b) A response to my critics Financial Times Economists Forum, http://blogs.ft.com/economistsforum/2008/04/alangreenspan-a-response-to-my-critics/, April 6, 2008. International Monetary Fund (2009a) Global Financial Stability Report, Chapter 1, p. 5, October 2009.

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

44

V, 8, 2009

Mortgage Default Crisis NBER Working Paper 13936, April . Obstfeld M. and Rogoff K. (2009) Global Imbalances and the Financial Crisis: Products of Common Causes Federal Reserve Bank of San Francisco Asia Economic Policy Conference, Santa Barbara, October 2009. Portes R. (2009) Global Imbalances in Macroeconomic Stability and Financial Regulation: Key Issues for the G20, edited by Dewatripont M., Freixas X. and Portes R, CEPR March 2009. Securities and Exchange Commission (2008) Proposed Rules for Nationally Recognized Statistical Rating Organizations. Squam Lake Working Group on Financial Regulation (2009) An Expedited Resolution Mechanism for Distressed Financial Firms: Regulatory Hybrid Securities Council on Foreign Relations, Centre for Geoeconomic Studies, Working Paper, April 2009. Stock J. and Watson M. (2003) "Has the Business Cycle Changed? Evidence and Explanations" prepared for the Federal Reserve Bank of Kansas City symposium, "Monetary Policy and Uncertainty," Jackson Hole, Wyoming, August 28-30. Volcker P. (2009) Conference at the Stern School of Business of New York University Restoring Financial Stability: how to Repair a Failed System, March 6, 2009.

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

45

V, 8, 2009

& () IV(7) IV(6) IV(5) IV(4) IV(3) IV(2) IV(1) III(10) (9) (8) (7) (6) III(5) 2009 2009 2009 2009 2009 2009 2009 2008 2008 2008 7 2008 22 2008 5 2008 - . : : . : . , . : ;( ) . : . : 10 . : .. & . : . : .. : . . , . , . : ; Eurobank EFG Economic Research Forum: : & . : : , . , . : :

, Eurobank EFG: : 1. http://www.eurobank.gr/research

, : ; (ISBN: 9608386381, 2006, ), Eurobank EFG (4/10/2005). & , : (ISBN: 9789604451661, 2007, ).

2.

Eurobank Research: ISSN: 1790-6881Eurobank EFG, & :: , Chief Economist & Director of Research : Research Advisor T : Senior Economist : Research Economist : Research Economist : Research Economist : Senior Economic Analyst : Economic Analyst : Economic Analyst : Junior Economic Analyst : Junior Economic Analyst

Eurobank EFG, 5 & 20, , 10557 , . (210) 333.7365, : (210) 333.7687, web: http://www.eurobank.gr/research , Email : [email protected] (disclaimer):, , .. . . , , .., , . , , , , .

Eurobank EFG Economic Research: 2007-2009: ,

46