ATOMIKH û ÿ ù ÿ ú þ - Army · Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής ......

Click here to load reader

  • date post

    15-Sep-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of ATOMIKH û ÿ ù ÿ ú þ - Army · Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής ......

  • ΑΔΙΑΒΑΘΜΗΤΟ

    ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ 5η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

    ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ

    ATOMIKH ΔΙΑΤΡΙΒΗ

    «Η ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΚΑΤΑ ΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΑΛΛΩΝ ΧΩΡΩΝ.

    ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ.»

    ΑΠΟ ΑΝΧΗ (ΠΖ) ΘΕΟΔΩΡΟ ΖΩΝΙΑ

    ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΕΘΙΜΟΤΥΠΙΑΣ

    ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΑΜΥΝΑΣ της ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

    ΙΟΥΝΙΟΣ 2015

    ΑΔΙΑΒΑΘΜΗΤΟ

  • 1

    ΣΕΛΙΔΑ ΣΚΟΠΙΜΑ ΚΕΝΗ

  • 2

    ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

    ΕΙΣΑΓΩΓΗ 5

    ΣΚΟΠΟΣ 7

    ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ 7

    ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

    Πολιτική Εθνικής Ασφάλειας- Αμυντική Πολιτική

    1.1 Πολιτική Εθνικής Ασφάλειας 9

    1.2 Αμυντική Πολιτική 10

    1.3 Ανάλυση της γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής θέσεως της Κύπρου 11

    1.4 Τα κέντρα του Γεωπολιτικού Συμπλέγματος της Μεσογείου-

    Γεωγραφικός Προσδιορισμός.

    14

    1.5 Νέες απειλές, κίνδυνοι και προκλήσεις 16

    ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

    Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας –

    Πολιτικός Ρεαλισμός

    2.1 Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας και Υψηλή Στρατηγική 19

    2.2 Αρχές Πολιτικού Ρεαλισμού 20

    2.3 Το θεσμικό σύστημα της στρατηγικής εθνικής ασφαλείας της Κύπρου 23

    ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ

    Το Θεσμικό Πλαίσιο της Στρατηγικής Εθνικής Ασφαλείας

    Άλλων Χωρών Κατά τα Πρότυπα της Δύσης

  • 3

    3.1. Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (Η.Π.Α.) 24

    3.2. Τουρκία 27

    3.3. Ισραήλ 29

    ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ

    Σύσταση Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας στην Κύπρο

    4.1 Λόγοι που επιβάλλουν την σύσταση Συμβουλίου Εθνικής

    Ασφαλείας

    32

    4.2. Απαιτούμενη θεσμική προσαρμογή 39

    4.3. Σύνθεση-Στελέχωση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας 41

    4.4. Αποστολή και αρμοδιότητες του Συμβουλίου

    Εθνικής Ασφάλειας 44

    4.5. Διαρθρωτική Οργάνωση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας 45

    ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ

    Συμπεράσματα - Προτάσεις

    5.1. Συμπεράσματα 50

    5.2. Προτάσεις 50

    ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 52

    ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 54

  • 4

    ΣΕΛΙΔΑ ΣΚΟΠΙΜΑ ΚΕΝΗ

  • 5

    Ανχης (ΠΖ)

    Θεόδωρος Ζωνιάς

    του Σάββα (ΑΜ 3259)

    Σπουδαστής ΣΕΘΑ

    Λευκωσία, 19 Ιουνίου 2015

    ATOMIKH ΔΙΑΤΡΙΒΗ

    ΘΕΜΑ: Η ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΚΑΤΑ ΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΑΛΛΩΝ ΧΩΡΩΝ. ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ

    ΕΙΣΑΓΩΓΗ

    Στο σημερινό διεθνές σύστημα, η έννοια του Εθνικού Συμφέροντος

    καθίσταται ολοένα και πιο δύσκολο να προσδιοριστεί λόγω του ότι τα κράτη,

    συμμετέχοντας σε πολυμερείς/διεθνείς δομές,1 Διεθνή Καθεστώτα και Νέους

    Πόλους Συγκεντρώσεως Διεθνούς Ισχύος, επιδιώκουν ολοένα και

    περισσότερο να εξυπηρετούν τα Εθνικά Συμφέροντα τους όχι προδήλως και

    απευθείας αλλά μέσω της επιρροής την οποία αυτά ασκούν στους κοινούς

    θεσμούς και τις κοινές πολιτικές που εφαρμόζουν. Η άποψη ότι το Εθνικό

    Συμφέρον τείνει να μην διαδραματίζει κανένα ρόλο σήμερα όχι μόνο δεν ισχύ

    αλλά του αντιθέτου. Διακρατικές και υπερεθνικές συμβάσεις και

    συνομολογήσεις, διπλωματικού, αμυντικοπολιτικού ή οικονομικού χαρακτήρα,

    καθίστανται δυνατές με την σύμπραξη όλων των συμβαλλόμενων κρατών

    εφόσον κρίνουν ότι αυτό εξυπηρετεί βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα τα

    Εθνικά Συμφέροντα τους και δεν διακινδυνεύει ο πυρήνας του Εθνικού

    Συμφέροντος τους που είναι η Ασφάλεια. Στη θεώρηση αυτή καταδεικνύεται

    αφενός ότι απέναντι στις σταθερές που διέπουν το πλανητικό παίγνιο, δε

    χωρούν μονοδιάστατες και αισιόδοξες συλλήψεις αλλά η εκτίμηση και ο

    υπολογισμός των συμφερόντων και αφετέρου η αρτιότερη επεξεργασία όλων

    των προγραμμάτων / δεδομένων και η αξιοποίηση αυτών. Έτσι καθοριστική

    κρίνεται για την Κύπρο η θέσπιση ενός επαρκούς μηχανισμού – οργάνου

    παραγωγής στρατηγικού σχεδιασμού και Εθνικής Ασφάλειας ως βάση

    1 Μάζης, Ιωάννης Θ.,Γεωπολιτική προσέγγιση για ένα νέο Ελληνικό Αμυντικό Δόγμα, Αθήνα 2006,σελ.19

  • 6

    διαμόρφωσης εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής ικανής να ανταποκριθεί στις

    ανάγκες του διεθνές γίγνεσθαι .

    Τέτοιος μηχανισμός σε συναλληλία με τους ήδη υπάρχοντες, είναι το

    Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας, ως συντονιστικό όργανο των επιμέρους

    τμημάτων και παραγωγής εθνικής στρατηγικής. Το μοντέλο αυτό έρχεται ως

    αντίβαρο στην ανυπαρξία επιτελικού και αναλυτικού οργάνου και

    προδιαγράφει τον στρατηγικό ρόλο του Προέδρου της Κυπριακής

    Δημοκρατίας (ΚΔ) για μακροσκοπική σχεδίαση και αξιοποίηση της

    επεξεργασίας των σχεδίων δράσης και πληροφόρησης από τα επιμέρους

    Υπουργεία καθώς δύναται να υπαχθεί σ’ αυτόν. Ειδικότερα το Συμβούλιο

    Εθνικής Ασφάλειας της ΚΔ, ως συμβουλευτικό όργανο του Προέδρου, θα

    εισηγείται προτάσεις, θα επεξεργάζεται εναλλακτικά σχέδια, θα αξιολογεί

    βάσει σφαιρικής θεώρησης και συντονισμού των μερών, θα παρακολουθεί το

    πλαίσιο δράσης και εφαρμογής και θα προβαίνει στις αναγκαίες

    αναθεωρήσεις. Στην κατεύθυνση αυτή η δημιουργία Συμβουλίου Εθνικής

    Ασφάλειας κατά τα πρότυπα χωρών της Δύσης και τηρουμένων βεβαίως των

    αναλογιών θα στελεχώνεται από διπλωμάτες, στρατιωτικούς και στελέχη

    άλλων συναρμοδίων κυβερνητικών υπηρεσιών καθώς και από τεχνοκράτες –

    εμπειρογνώμονες και θα έχει κεντρικό και αποφασιστικό ρόλο στη λήψη των

    αποφάσεων σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, εθνικής άμυνας και διεθνών

    οικονομικών σχέσεων καθώς και διαχείρισης κρίσεων.

    Οι όποιες ενστάσεις ως προς τη λειτουργικότητα και την

    αποτελεσματικότητά του αίρονται με την πλήρωση των αναγκαίων

    προϋποθέσεων και οργανωτικών παραμέτρων, με την υψηλής στάθμης

    στελέχωσή του, τη λειτουργία των υπηρεσιών και του ίδιου του Συμβουλίου

    στη βάση των «συγκοινωνούντων δοχείων», ως εχέγγυο θεσμικής και

    επιχειρησιακής μακροβιότητας του οργάνου, την πληροφόρηση και λειτουργία

    του Συμβουλίου, μέσα από τα όρια και τις ιδιομορφίες των κρατικών δικτύων

    και την προσβασιμότητα αυτού σε όλες τις τράπεζες και υπηρεσίες

    πληροφοριών.

  • 7

    ΣΚΟΠΟΣ

    Σκοπός της παρούσας ατομικής διατριβής είναι η διερεύνηση και η

    εξέταση των παραμέτρων και των συνιστωσών που αναδεικνύουν την ανάγκη

    της δημιουργίας και λειτουργίας ενός νέου θεσμικού οργάνου, του Συμβουλίου

    Εθνικής Ασφαλείας στην Κύπρο, υπό το πρίσμα των νέων απειλών, κινδύνων

    και της διευρυμένης έννοιας της Ασφαλείας.

    ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ

    Η Τουρκία θα εξακολουθεί να αποτελεί δύναμη κατοχής και η

    κυριότερη απειλή για την ασφάλεια των κατοίκων της Ελεύθερης Κύπρου.

    Ενδεχόμενο κατάρρευσης της ενταξιακής διαδικασίας της Τουρκίας στην ΕΕ,

    εκτιμάται ότι θα επηρεάσει αρνητικά και τις σχέσεις της ΚΔ με την Τουρκία. Η

    πλήρης επίλυση του Κυπριακού μέσω διαπραγματεύσεων δεν θεωρείται ως η

    πιο πιθανή εξέλιξη στο άμεσο μέλλον ή έστω μεσοπρόθεσμα. Η επιστροφή σε

    μια σχέση υψηλής έντασης, όπως στη δεκαετία του 1990, επίσης δεν

    θεωρείται ιδιαίτερα πιθανή, αλλά σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να

    αποκλειστεί.

    Στο άμεσο μέλλον δεν προβλέπεται κάποια αύξηση των αμυντικών

    δαπανών. Αντιθέτως, εκτιμάται ότι μάλλον θα συνεχιστεί η τάση μείωσης των

    εν λόγω δαπανών. Ταυτόχρονα, τα δημογραφικά δεδομένα για την ΚΔ

    δύσκολα θα βελτιωθούν, έχοντας ως αποτέλεσμα έναν μικρότερο και

    γερασμένο πληθυσμό με προφανείς αρνητικές συνέπειες για τις Ένοπλες

    Δυνάμεις.

    Η Ευρωπαϊκή διάσταση της εξωτερικής πολιτικής της ΚΔ έχουν

    βαρύνουσα σημασία. Η βαθύτερη ενσωμάτωση της ΚΔ στο Ευρωπαϊκό

    οικονομικό και πολιτικό οικοδόμημα και στην εξελισσόμενη πολιτική

    ασφάλειας της ΕΕ αποτελεί μια σταθερή προτεραιότητα. Ταυτόχρονα,

    παραμείνει σημαντικό για την Κύπρο να διευρύνει τις καλές της σχέσεις με

    όλα τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας χωρίς να φέρνει σε σύγκρουση τα

    συμφέροντα τους στην Περιοχή διατηρώντας ταυτόχρονα τις ΗΠΑ, δηλαδή

    τον κυριότερο στρατηγικό παίκτη στην ανατολική Μεσόγειο, σύμμαχο της.

    Το περιφερειακό και διεθνές περιβάλλον θα παραμείνει ρευστό και

    ασταθές. Θα υπάρξει συνεχιζόμενη ανησυχία για τη διεθνή τρομοκρατία, το

  • 8

    διεθνικό οργανωμένο έγκλημα, την παράνομη μετανάστευση, το ηλεκτρονικό

    έγκλημα, τις εθνικές τάσεις, τον θρησκευτικό φονταμενταλισμό και τα

    αποτυχημένα/δυσλειτουργικά κράτη. Εξαιτίας της γεωγραφικής θέσης της

    αλλά και της αδυναμίας άσκησης εξουσίας στο κατεχόμενο τμήμα της , η

    Κύπρος αναμένεται να επηρεαστεί από αυτά τα προβλήματα.

    Η ανακάλυψη κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στην Α.Ο.Ζ της Κύπρου

    και οι μελλοντικές προοπτικές όσον αφορά την εκμετάλλευση και αξιοποίηση

    αυτών σε συνεργασία με γειτονικές φίλιες χώρες θα έχουν βάθος χρόνου ενώ

    παράλληλα το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο θα συνεχίσουν να καλύπτουν το

    80% της συνολικής κατανάλωσης της ενέργειας, τα επόμενα χρόνια.

    Το δυναμικό τρίγωνο ανάμεσα στην Κύπρο την Ελλάδα και το Ισραήλ

    αλλά και το τρίγωνο Κύπρος, Ελλάδα, Αίγυπτός θα μπορούσε να θεωρηθεί

    ως ένα πολιτικό αντίβαρο απέναντι στην Τουρκία.

  • 9

    ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

    Πολιτική Εθνικής Ασφάλειας-

    Αμυντική Πολιτική

    1.1 Πολιτική Εθνικής Ασφάλειας

    Ως Πολιτική Εθνικής Ασφάλειας νοείται το πλέγμα των σχετικών

    δράσεων οι οποίες, βασιζόμενες στην χρήση των κατάλληλων μέσων,

    ικανοποιούν το περί ασφάλειας αίσθημα ενός κράτους και κατισχύουν κατά

    πάσης φύσεως απειλής που εκδηλώνεται ή τείνει να εκδηλωθεί κατά των

    εθνικών συμφερόντων από εσωτερικούς ή εξωτερικούς παράγοντες2 .

    Παρότι είναι μέλος της ΕΕ, η Κύπρος βρίσκεται γεωγραφικά

    τοποθετημένη σε μια περιοχή που χαρακτηρίζεται από έντονη ρευστότητα και

    αστάθεια. Η ΚΔ δεν έχει καμία επιθυμία να συνεχίσει να γειτονεύει με μια

    πολιτικά απομονωμένη και άρα «ανεξέλεγκτη» Τουρκία. Η σύνδεση της

    Τουρκίας με τη Δύση, μαζί με την συνεχιζόμενη διαδικασία πολιτικού,

    κοινωνικού και οικονομικού εκσυγχρονισμού της, είναι συμφέρουσα για την

    Κύπρο. Ανεξάρτητα από τις τρέχουσες εξελίξεις, εκτιμάται ότι το Κυπριακό

    Πρόβλημα και οι σχέσεις Κύπρου - Τουρκίας θα παραμείνουν κορυφαίας

    προτεραιότητας και πηγή ανησυχίας για την Κυπριακή εξωτερική πολιτική και

    την πολιτική ασφάλειας της νήσου για τα αμέσως επόμενα χρόνια. Θα πρέπει,

    παράλληλα, να σημειωθεί ότι η «αυτοπεποίθηση» της ΚΔ αυξάνει σταθερά

    ως αποτέλεσμα της συμμετοχής της στην ΕΕ και της γενικότερης πολιτικό-

    οικονομικής της εξέλιξης και απομακρύνεται σταδιακά από τη μονοδιάστατη

    «Τουρκοκεντρική» εξωτερική πολιτική των περασμένων δεκαετιών,

    εφαρμόζοντας μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική. Ιδιαίτερη έμφαση δίδει η

    ΚΔ -και πολλές ελπίδες έχει στηρίξει- στην κοινή εξωτερική πολιτική και

    πολιτική ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ, όπου συμμετέχει και ενεργά στην

    Ευρωπαϊκή Δύναμη Ταχείας Αντίδρασης. Ωστόσο, η κρίση μετά την

    αμερικανική επέμβαση στο Ιράκ κατέδειξε με δραματικό τρόπο ότι η Ευρώπη

    έχει να διανύσει πολύ δρόμο και να ξεπεράσει σημαντικά εμπόδια μέχρι να

    καταφέρει να διαμορφώσει μια κοινή πολιτική σε θέματα ασφάλειας και

    2 Μάζης, Ιωάννης Θ.,Γεωπολιτική προσέγγιση για ένα νέο Ελληνικό Αμυντικό Δόγμα, Αθήνα 2006,σελ.23

  • 10

    άμυνας και να αποκτήσει μια υπολογίσιμη στρατιωτική ικανότητα3. Ανησυχίες

    περί ανεπάρκειας της πολιτικής αυτής, οδήγησαν την ΚΔ στη διαμόρφωση

    μιας “μικτής” στρατηγικής όπου, παράλληλα με την επέκταση και εμβάθυνση

    των δεσμών με τους Ευρωπαίους εταίρους, σε συνδυασμό με διπλωματικούς

    ελιγμούς στηριζόμενη στο διεθνές δίκαιο και τον ΟΗΕ για την αντιμετώπιση

    της Τουρκίας. Η πρόκληση, λοιπόν, είναι η διαμόρφωση μιας πολιτικής που

    θα προωθεί αφενός τα συμφέροντα της ΚΔ και αφετέρου θα είναι συμβατή με

    τις πολιτικές της ΕΕ και των δυνατών της Γής.

    1.2 Αμυντική Πολιτική

    Ως Αμυντική Πολιτική ενός Έθνους μπορεί να χαρακτηρισθεί το σύνολο

    των μέτρων στρατιωτικής, πολιτικής, διπλωματικής, οικονομικής και

    ψυχολογικής φύσεως η λήψη των οποίων εγγυάται ότι, ένα κράτος δεν θα

    εξαναγκασθεί καθοιονδήποτε τρόπο στην εκχώρηση κεκτημένων του , υλικής

    ή αξιακής φύσεως εθνικών συμφερόντων, προκειμένου να αποφύγει την

    εμπλοκή του σε πόλεμο και ότι το κράτος αυτό θα είναι σε θέση να

    υπερασπιστεί επιτυχώς τις εν λόγω αξίες, εφόσον η πολεμική εμπλοκή

    καταστεί, πάρα ταυτα, αναπόφευκτη.4

    Θεμελιώδες στοιχείο της Αμυντικής Πολιτικής είναι η Ισχύς. Ως Ισχύ

    ορίζεται η ικανότητα μιας χώρας να καθιστά τους λοιπούς παίκτες/ δρώντες

    του διεθνούς συστήματος ή υποσυστήματος έτοιμους ή πρόθυμούς να

    συναινούν με τις επιλογές του, μέσω της άμεσης ή υπονοούμενης χρήσεως

    συγκεκριμένων δυνατοτήτων του δρώντος/ παίκτου αυτού, δηλαδή:

    οικονομικών, χρηματοπιστωτικών, τεχνολογικών, στρατιωτικών, θεσμικών,

    διπλωματικών, γνωσιολογικών, γεωγραφικών, πολιτιστικών και

    δημογραφικών. Η αλληλεπίδραση των παραμέτρων αυτών της ισχύος ορίζει

    το μέγεθος της ισχύος μιας χώρας, καθώς και την ιστορική ανθεκτικότητα της,

    ως πολιτικής, οικονομικής, κοινωνικής και πολιτισμικής οντότητας. Όσο

    λιγότερες διαστάσεις ισχύος διαθέτει ή μπορεί να αξιοποιήσει μια χώρα, τόσο

    ζημιώνεται από πλευράς ισχύος και τόσο περισσότερο υπόκειται στην

    επιρροή άλλων χωρών.5

    3 ΕΛΙΑΜΕΠ Κείμενο Πολιτικής Νο.9, Ελληνική Πολιτική Εθνικής Ασφαλείας στον 21

    ο Αιώνα

    4 Πρβλ. Ηλιόπουλος, Ηλίας / Σκιαδάς, Δημήτριος, Πολιτικό-Στρατιωτικές Σχέσεις και Αμυντική Διπλωματία.

    Θεωρητική, Συγκριτική και Θεσμική Ανάλυση, Αθήνα 2004, σ.5(έκδοση Ι.Α.Α.) 5 Μάζης, Ιωάννης Θ.,Γεωπολιτική προσέγγιση για ένα νέο Ελληνικό Αμυντικό Δόγμα, Αθήνα 2006,σελ.27

  • 11

    Στην Κύπρο, η μέχρι σήμερα πρακτική αποδεικνύει ότι, η διαχείριση

    κάθε διάστασης της Εθνικής Ισχύος συντελείτε ασύνδετα, χωρίς κατεύθυνση,

    και στερούμενης κάθε προοπτικής, με κίνδυνο σε περίπτωση σοβαρής

    κρίσεως οι συνέπειες να είναι καταστροφικές.

    Ο Στρατηγικός σχεδιασμός της ΚΔ οφείλει να περιλαμβάνει την εξέταση

    τριών διακριτικών σεναρίων6:

    Το ευκταίο, που έχει ως βάση μία λειτουργική και βιώσιμη

    διζωνική/δικοινοτική ομοσπονδία, δια της οποίας θα διασφαλίζεται η σχέση

    στενής συνεργασίας μεταξύ των δύο κοινοτήτων αλλά και πρωτίστως, η

    σαφής εθνική κυριαρχία του ενιαίου κράτους ως προς το διεθνές του

    περιβάλλον.

    Το απευκταίο, το οποίο προβλέπει ένα μόρφωμα κατά τις

    επιταγές του Σχεδίου «Ανάν», που κατ΄ ουσίαν, θα αποτελεί κράτος εξαιρετικά

    περιορισμένης, και υπό τρίτων ελεγχόμενης, κυριαρχίας.

    Την εκδοχή εφαρμογής ενός ουσιωδώς τροποποιηθέντος

    σχεδίου Ανάν, οπότε η Κύπρος θα μπορεί κατ΄ ουσία να λειτουργεί ως

    ανεξάρτητο κράτος και εντός μικρού χρονικού διαστήματος, να καταστεί μέλος

    του Ν.Α.Τ.Ο, εφόσον αυτό θα εξυπηρετεί την συνισταμένη όλων των

    διασταυρωμένων συμφερόντων στο Νησί.

    Μέσα από τα σενάρια αυτά, είναι φανερή η αναγκαιότητα διατυπώσεως

    από την ΚΔ μίας Αμυντικής Πολιτικής εντός των αρχών της Ευρωπαϊκής

    Πολιτικής Άμυνας και Ασφάλειας (Ε.Π.Α.Α) χωρίς να αγνοούνται οι

    γεωστρατηγικές στοχεύσεις του Ν.Α.Τ.Ο και οι γεωπολιτικές αναλύσεις του

    αλλά και οι σημαντικότεροι τοπικοί/περιφεριακοί Πόλοι Ισχύος , το Ισραήλ και

    η Αίγυπτος.

    1.3 Ανάλυση της γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής θέσεως της

    Κύπρου.

    Η Γεωπολιτική αποτελεί την πηγή παραγωγής ανατροφοδοτούμενου

    θεωρητικού στοχασμού που ερμηνεύει και προβλέπει τους μηχανισμούς

    απόκτησης ή πολλαπλασιασμού ισχύος και επιρροής των οντοτήτων άσκησης

    πάσης φύσεως εξουσίας στο διεθνές περιβάλλον τους. Η Γεωστρατηγική

    6 Σε αντιστοιχία των αναφερομένων από Μάζης, Ιωάννης Θ.,Γεωπολιτική προσέγγιση για ένα νέο Ελληνικό Αμυντικό

    Δόγμα, Αθήνα 2006,σελ.35

  • 12

    αναλαμβάνει να περιγράψει τους πρακτικούς τρόπους, με τους οποίους θα

    συμβούν όλα τα ανωτέρω. Η Γεωπολιτική, συνεπώς, δεν έχει «πατρίδα».

    Η Γεωστρατηγική μοιραίως έχει «πατρίδα» και έχει επίσης «εθνικούς»

    στόχους.7

    Η γεωγραφική θέση της Κύπρου, στη καρδιά της Ανατολικής

    Μεσογείου και στο σημείο επαφής τριών Ηπείρων την κατέστησε,

    διαμέσου των αιώνων, ποθητό απόκτημα κάθε δύναμης που θέλησε να

    κυριαρχήσει και να εξουσιάζει ή να επηρεάζει την περιοχή.

    Το 1878, με την Συνθήκη του Βερολίνου οι Βρετανοί έθεσαν την

    Κύπρο υπό την επικράτειά τους. Οι Βρετανοί, άριστοι γνώστες της

    γεωπολιτικής αξίας της Κύπρου και προβλέποντας αφενός τη

    επαναδιάταξη της δυτικής ισχύος που προκάλεσε η διόρυξη του Σουέζ

    και αφετέρου τη γεωπολιτική διασύνδεση του Καυκάσου με τη Μέση

    Ανατολή και την Κύπρο, επεδίωξαν, έθεσαν, και είχαν υπό την

    επικράτειά τους την Κύπρο μέχρι το 1960, χρονολογία κατά την οποία η

    Κύπρος, κατόπιν μακροχρόνιου αγώνα και πολλών θυσιών εκ μέρους

    των Ελληνοκυπρίων, κέρδισε την ανεξαρτησία της.

    Η Τουρκία, βασισμένη στο χιτλερικό επιχείρημα του λεγόμενου

    ζωτικού χώρου, ότι δηλαδή η δύναμη η οποία ελέγχει την Μικρά Ασία

    πρέπει να ελέγχει και την Κύπρο, θεωρεί την Κύπρο αναπόσπαστο

    κομμάτι του γεωγραφικού της χώρου και διαχρονικά επιδίωκε και

    εξακολουθεί να επιδιώκει την ενσωμάτωσή της στο Τουρκικό κράτος.

    Ο αγωγός Μπακού – Τσεϊχάν, του οποίου η όλη φιλοσοφία

    στηρίζεται στην αμερικανική πολιτική, η οποία θέλει την διασφάλιση της

    ροής των πετρελαίων της Κασπίας προς τη Δύση μέσα από εδάφη που

    δεν ελέγχονται πολιτικά από τη Μόσχα, ανέσυρε στην επιφάνεια την

    γεωπολιτική διασύνδεση της Κύπρου με τον Καύκασο, καθώς το

    τερματικό σημείο του αγωγού ευρίσκεται μερικά μόνο χιλιόμετρα από τις

    βόρειες και σήμερα κατεχόμενες ακτές της Κύπρου. Ένας από τους

    βασικούς λόγους της αμερικανικής αντίθεσης για την εγκατάσταση του

    πυραυλικού συστήματος S-300 στην Κύπρο, ήταν η εξωφρενική φοβία

    που έντεχνα καλλιεργήθηκε από το τουρκικό λόμπι ότι το πυραυλικό

    7 Μάζης, Ιωάννης Θ.,Γεωπολιτική η Θεωρία και η Πράξη, Αθήνα 2002,σελ.42

  • 13

    σύστημα θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως επιθετικό όπλο κατά του

    τερματικού του αγωγού.

    Το Ισλαμικό Κράτος8, αποσκοπόντας στην κατοχή και τον έλεγχο

    εδάφους, στην προσπάθεια δημιουργίας ενός πραγματικού «αγνού»

    σουνιτικού κράτους στην Ανατολική Συρία, το οποίο θα αποτελεί το νέο

    Χαλιφάτο και θα κυβερνάται σύμφωνα με το νόμο της Sharia, αλλά και η

    ξεκάθαρη περαιτέρω σχεδιασμοί του για εξάπλωση του χαλιφάτου σε

    περιοχές στον Λίβανο, την Ιορδανία, το Ισραήλ, την Παλαιστίνη, το Κουβέιτ,

    την Τουρκία και την Κύπρο, θα μεταφέρει αναπόφευκτα την κρίση στα

    παράλια της Μεσογείου.

    Η εξελισσόμενη επαναπροσέγγιση ΗΠΑ-ΙΡΑΝ όσο αργόσυρτη και

    αν είναι αποτελεί μια γεωπολιτική δυναμική την οποία ο Ελληνισμός

    πρέπει να ενισχύσει με κάθε μέσο και το συντομότερο δυνατό,

    επιδιώκοντας να εντάξει σε αυτό το πλαίσιο τριγωνικής διπλωματίας

    τόσο το Ισραήλ όσο και τους παραδοσιακούς Άραβες συμμάχους.

    Επίσης, δεν πρέπει να ξεχάσουμε ποτέ ότι αν παραμένει ζωντανό το

    ΕΑΔ (Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα) η Ελλάδα είναι σε θέση να ελέγξει τη

    ζωτική γραμμή επικοινωνίας του Ισραήλ με την Ευρώπη.

    Είναι φανερό ότι στρατηγικοί λόγοι έφεραν πάντοτε την Κύπρο στη

    δύνη των γεωπολιτικών και γεωστρατηγικών συμφερόντων των εκάστοτε

    δυνατών της γης. Οι ίδιοι λόγοι επέβαλαν και την παραγνώριση του

    διεθνούς δικαίου στο νησί. Η στρατηγική υπεραξία της Κύπρου9 στην

    Ανατολική Μεσόγειο, αποτέλεσε και αποτελεί τον βασικότερο ίσως

    παράγοντα της σύγχρονης οδύσσειάς της. Η Κύπρος, ένα μικρό

    κράτος, είναι αναγκασμένη να επιβιώσει ανάμεσα στα στρατηγικά

    συμφέροντα των δυνατών και να βαδίσει στις λεπτές ισορροπίες που τις

    καθόρισε το γεωπολιτικό της πεπρωμένο. Ο ρόλος αυτός δεν

    προβλέπεται ότι θα αλλάξει στο μέλλον και η Κύπρος θα συνεχίσει να

    παραμένει δέσμια της γεωπολιτικής της θέσης, με όλες τις πολιτικές και

    στρατιωτικές συνέπειες που ο ρόλος αυτός συνεπάγεται.

    8 Διαθέτει τακτικό στρατό, κατέχει μεγάλη έκταση εδάφους, μεταξύ Συρίας και Ιράκ, ελέγχει τις γραμμές επικοινωνίας,

    ανέπτυξε οικονομική και πολιτική δραστηριότητα και έχει την ικανότητα διεξαγωγής τακτικών στρατιωτικών επιχειρήσεων. 9 Η Κύπρος ως χώρος δύναται να χρησιμοποιηθεί ως α) Βάση Ανεφοδιασμού, β)Βάση εξορμήσεως, γ) Περιοχή για

    αποκατάσταση απωλειών, δ) Ενεργειακός κόμβος, ε) Ρυθμιστής του Θαλάσσιου άξονα Γιβραλτάρ –Κρήτη- Κύπρος.

  • 14

    1.4 Τα κέντρα του Γεωπολιτικού Συμπλέγματος της Μεσογείου-

    Γεωγραφικός Προσδιορισμός

    Στην Ανατολική Μεσόγειο πέραν της πυκνής συγκέντρωσης των

    Κέντρων του γεωπολιτικού πλέγματος της Μεσογείου διαπιστώνεται και

    μεγάλη συγκέντρωση με εστίες αστάθειας, συγκρούσεων και ιδεολογικό-

    πολιτισμικών όπως και εθνοφυλετικών αντιπαραθέσεων10. Με φόντο αυτό

    ,στην Λεκάνη της Μεσογείου μπορούμε να εντοπίσουμε τρείς ζώνες

    γεωπολιτικής επιρροής. Μία οριζόντια ζώνη αγγλοσαξονικής γεωπολιτικής

    επιρροής, μεταξύ του 36ου και 30ου παράλληλου (Παράρτημα «Α»), η οποία

    ορίζεται από σημεία εγκατεστημένης στρατηγικής αγγλοσαξονικής ισχύος,

    υπό μορφή στρατιωτικών διευκολύνσεων όπως ,οι βρετανικές βάσεις της

    Δεκέλειας και του Ακρωτηρίου, οι στρατιωτικές διευκολύνσεις των Αμερικανών

    και του Ν.Α.Τ.Ο στην Κρήτη. Μία δεύτερη κάθετη ζώνη που ενώνει τα σημεία:

    του Πορτ-Σάιντ στη Διώριγα του Σουέζ με τον Λιμάνι της Θεσσαλονίκης και

    στην προέκταση αυτού το Λιμάνι του Ρόττερνταμ και μία τρίτη διαγώνια ζώνη,

    η οποία συνδέει τα Δαρδανέλια με το Γιβραλτάρ (Παράρτημα «Β»). Οι ζώνες

    αυτές χαρακτηρίζονται από μεταφορά υδρογονανθράκων και ελέγχονται

    πλήρως από το Ν.Α.Τ.Ο και με αγγλοσαξωνικούς αμυντικοπολιτικούς και

    στρατιωτικούς μηχανισμούς. Ιδιαίτερα η πρώτη ζώνη γεωπολιτικής επιρροής,

    η οποία διχοτομεί σε Βόρειο και Νότιο τμήμα την Μεσογειακή Λεκάνη, ο

    κατέχων αυτή ,μπορεί να ασκήσει έλεγχο σε επίπεδο Πυρηνικού Πολέμου

    όπως και σε επίπεδο Ηλεκτρονικού Πολέμου αλλά και Ηλεκτρονικής

    Κατασκοπείας, σε μία ευρύτατη περιοχή, η οποία εξαπλώνεται από την ζώνη

    του Μαγκρέμπ μέχρι την περιοχή της Κριμαίας.

    Η γεωπολιτική πραγματικότητα στην Ν/Α μεσόγειο, όπως αυτή

    παρουσιάζεται σήμερα από τις Η.Π.Α, θεωρεί την Κύπρο, μέσο του εναέριου

    χώρου που εκτείνεται μεταξύ του Ακρωτηρίου του Απ. Ανδρέα και της

    Λαοδικείας (Συρία), πλάτους 100 χιλιομέτρων, να μπορεί να ελέγχει απόλυτα

    με αεροπορικές δυνάμεις που εδρεύουν στην ΚΔ και βρίσκονται σε αμυντική

    συνεργασία με την Δαμασκό το κρίσιμο εκείνο σημείο της Ν/Α Μεσογείου στο

    οποίο καταλήγουν οι σημαντικότεροι πετρελαιαγωγοί από της πλουσιότερες

    πετρελαιοπαραγωγές χώρες του κόσμου(Κασπία, Ιράκ, Περσικό Κόλπο). Μία

    πιθανή όμως φιλοαραβική στάση μιας ενιαίας και κυρίαρχής Κύπρου, στον

  • 15

    αμυντικοπολιτικό τομέα, μπορεί να ερμηνεύτεί από το Τελ Αβίβ ως απόλυτος

    κίνδυνος για την Εθνική του Ασφάλεια διότι, του αποκλείει κάθε θαλάσσια ή

    εναέρια οδό στρατιωτικών επιχειρήσεων προς τα αραβικά εδάφη

    εγκλωβίζοντας τον στον χερσαίο του χώρο. Αυτό όχι μόνο δεν το επιθυμεί η

    ΚΔ αλλά αντιθέτως, σε μία προσπάθειας εδραίωσης του αισθήματος

    ασφάλειας του Εβραϊκού γειτονικού Κράτους από μέρους της, πλειάδα

    διακρατικών συμφωνιών υπογράφηκαν πρόσφατα μεταξύ των δύο μερών

    χωρίς όμως αυτό να επιτυχαίνει απόλυτα να κερδίσει, την εμπιστοσύνη του

    Τελ Αβίβ ούτως ώστε, το θέμα της εξασφάλισης της ασφάλειας του, να μην το

    στηρίζει πλέων στον αγγλικό παράγοντα στον οποίο πιστεύει ότι, δεν θα

    επιτρέψει ποτέ στην πράξη μια φιλοαραβική στροφή στην ΚΔ, προτού

    δημιουργηθούν όλες εκείνες οι προϋποθέσεις στην Μέση Ανατολή που θεωρεί

    το Ισραήλ απαραίτητες για την εδραίωση της ασφάλειας του. Παρόλα αυτά

    ένα ασφαλές Ισραήλ στην περιοχή, σημαίνει υποβάθμιση της στρατηγικής

    σημασίας της Τουρκίας, των γεωπολιτικών της προτιμήσεων και των

    επιλογών της στην περιοχή.

    Παράλληλα, ο τριμερής συνεταιρισμός Κύπρου-Ελλάδας-Αίγυπτου που

    προβάλλει ως πολιτικό αντίβαρο απέναντι στην Τουρκία, υπηρετεί ως

    μοντέλο ένα ευρύτερο περιφερειακό διάλογο, περιλαμβανομένου του στενού

    συντονισμού και της συνεργασίας στο πλαίσιο πολυμερών συναντήσεων, ως

    επίσης μέσω προσπαθειών για περαιτέρω προώθηση των σχέσεων μεταξύ

    της Ε.Ε. και του Αραβικού κόσμου. Σε σχέση με την εξεύρεση

    υδρογονανθράκων στην περιοχή μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για

    την περιφερειακή συνεργασία μέσω της δέσμευσης των χωρών της περιοχής

    στις αρχές του διεθνούς δικαίου.

    Τέλος η ενάσκηση υψηλής πίεσης , από τουρκικής πλευράς, προς τον

    ελληνοκυπριακό παράγοντα προκαλεί προϋποθέσεις αστάθειας σε αυτήν την

    στρατηγικής σημασίας περιοχή, αλλά και κυρίως, στο Ν/Α άκρο της Ε.Ε.

    προβληματίζοντας πλέων σοβαρά τις Βρυξέλλες να αποφασίσουν είτε, για μια

    αποφασιστική αντιμετώπιση με το δέον σθένος και την απαιτούμενη

    αποτελεσματικότητα τον Τουρκικό αναθεωρητισμό στο διεθνοπολιτικό

    10

    Μάζης, Ιωάννης Θ.,Γεωπολιτική προσέγγιση για ένα νέο Ελληνικό Αμυντικό Δόγμα, Αθήνα 2006,σελ.41-52

  • 16

    επίπεδο είτε, να αυτοακυρωθούν, παραδεχόμενες, σιωπηρώς πλην σαφώς,

    τον «μυθικό» χαρακτήρα της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Ολοκλήρωσης11.

    1.5 Νέες απειλές, κίνδυνοι και προκλήσεις

    Είναι πασιφανές πως η ανθρωπότητα διέρχεται μια εξαιρετικά δύσκολη

    περίοδο, αφού επαπειλείται το σύστημα οικονομικής, κοινωνικής αλλά και

    πολιτιστικής οργάνωσης ολόκληρης της υφηλίου. Απειλείται ο δυτικός

    οικονομικός, πολιτικός και νομικός πολιτισμός όπως αναπτύχθηκε τα

    τελευταία 300 χρόνια. Απειλείται η κυριαρχία της πλανητικής μονομερούς

    υπερδύναμης όπως απειλείται και τα «κοσμικά» καθεστώτα μουσουλμανικών

    κοινωνιών, τα οποία αποτελούν στενούς και ζωτικούς συμμάχους της Δύσης.

    Η απειλή προέρχεται από το απροσδιόριστο, απρόβλεπτο εχθρό γι αυτό και

    αποκαλείται «ασύμμετρος»12

    Η ανάδειξη των ασύμμετρων απειλών σε κυρίαρχο πρόβλημα

    ασφάλειας, είτε σε εθνικό, είτε σε διεθνές επίπεδο, πηγάζει αφενός από την

    ευρύτητα του ποιοτικού φάσματος που καλύπτει και αφετέρου στην επέκταση

    του τεχνολογικού πολιτισμού και στη συγκέντρωση των δραστηριοτήτων σε

    μεγάλα αστικά κέντρα με μεγάλο πληθυσμό που αυξάνουν και την τρωτότητα

    στις ασύμμετρες απειλές. Το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας ορίζει τον

    ασυμμετρικό πόλεμο ως εξής: “Οι αντίπαλοι είναι πιθανόν να προσπαθήσουν

    να παρακάμψουν ή να υπονομεύσουν τις δυνατότητες ισχύος των ΗΠΑ

    επιχειρώντας παράλληλα να εκμεταλλευτούν τις αδυναμίες των,

    χρησιμοποιώντας μεθόδους που διαφέρουν σημαντικά από τις αμερικανικές

    επιχειρησιακές μεθόδους. Οι ασύμμετρες προσεγγίσεις γενικά επιζητούν ένα

    μείζον ψυχολογικό πλήγμα που θα επηρεάσει την ελευθερία κινήσεων ή τη

    βούληση του αντιπάλου» 13 Στην ίδια λογική, ο ορισμός του αμερικανικού

    Μικτού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων επισημαίνει: «ο ασυμμετρικός

    πόλεμος συνίσταται σε “απρόβλεπτες ή μη παραδοσιακές προσεγγίσεις για να

    παρακαμφθούν ή να υπονομευθούν οι δυνατότητες ισχύος του αντιπάλου

    επιχειρώντας παράλληλα την εκμετάλλευση των αδυναμιών του μέσω μη

    αναμενόμενων τεχνολογιών ή καινοτόμων μέσων και μεθόδων».14 Οι εξελίξεις

    11

    Μάζης, Ιωάννης Θ.,Γεωπολιτική η Θεωρία και η Πράξη, Αθήνα 2002,σελ.54 12

    Μάζης, Ιωάννης Θ.,Γεωπολιτική προσέγγιση για ένα νέο Ελληνικό Αμυντικό Δόγμα, Αθήνα 2006,σελ.14 13

    Asymmetric Approaches to Warfare 1999 Joint Strategy Review (Washington D.C., The Joint Staff, 1999), σελ. 2. 14

    The Revenge of the Melians: Asymmetric Threats and the Next QDR, McNair Paper No. 62 (Carlisle Barracks, PA, November 2000), σελ. 1.

  • 17

    στο επίπεδο των ασύμμετρων απειλών θα οδηγήσουν τις ένοπλες δυνάμεις

    των κρατών, να αλλάξουν μορφή, προκειμένου να αντεπεξέλθουν στις

    επιχειρησιακές απαιτήσεις των συγκρούσεων αυτών και ταυτόχρονα να

    διατηρήσουν το ρόλο τους. Η χώρα που θα βρεθεί απροετοίμαστη να

    χρησιμοποιήσει την εναλλακτική επιλογή της προσφυγής σε ενέργειες

    αντιμετώπισης εχθρικών ενεργειών και από ασύμμετρες απειλές, ενδέχεται να

    αφήσει ακάλυπτο ένα ευρύ φάσμα επιλογών στη διαχείριση κρίσεων και στην

    αντιμετώπιση προκλήσεων, καταδεικνύοντας έτσι την ανεπάρκεια της

    γενικότερης αμυντικής πολιτικής της. Τα νέα δεδομένα υποχρεώνουν όλες τις

    χώρες, να επαναπροσδιορίσουν τις μορφές των καταστροφών, ώστε ανάμεσα

    σε εκείνες που προέρχονται από πολεμικές συγκρούσεις και φυσικές

    καταστροφές να προστεθεί και μία τρίτη, αυτή των χημικών, βιολογικών και

    ραδιολογικών καταστροφών.

    Η λαθρομετανάστευση αποτελεί ένα από τα σοβαρά προβλήματα της

    διεθνούς ασφάλειας. Αυτό το ιδιαίτερα κοινωνικό και ανθρωπιστικών

    διαστάσεων θέμα, εμφανίζεται στις «μη κρατικές απειλές» απασχολώντας

    έντονα την έννοια της διεθνούς ασφάλειας. Οι μετανάστες αν δεν

    αφομοιωθούν από τη χώρα υποδοχής δημιουργούν προβλήματα ασφάλειας,

    εγκληματικότητας, νομοθεσίας, αλλοιώνουν την ομοιογένεια του πληθυσμού

    της, εγκυμονούν ενδεχομένως κινδύνους έγερσης μειονοτικών διεκδικήσεων

    και αποτελούν πηγή στρατολόγησης ή τρόπο εισόδου τρομοκρατών.

    Το φαινόμενο του ισλαμικού φονταμενταλισμού διαμόρφωσε μία

    παγκόσμια εικόνα, στο βαθμό που η τρομοκρατική δράση δεν είναι

    συγκεντρωμένη σε μια περιοχή αλλά σε θέση να δρα ανεξέλεγκτα,

    καταστροφικά και απροειδοποίητα σε ολόκληρο τον πλανήτη. Οι στόχοι των

    ισλαμιστών ριζοσπαστών δεν είναι θρησκευτικοί αλλά πολιτικοί. Ο μείζων

    στόχος είναι η ανατροπή του δυτικού συστήματος οργάνωσης του κόσμου

    όπως είναι δομημένος πλανητικά, που σημαίνει κυριαρχία στην οικονομία, την

    πολιτική και τον πολιτισμό. Η απόφαση της Υπερδύναμης να επιβάλει ακόμα

    και δια της χρήσης ένοπλης βίας, την Δημοκρατία και το δυτικό σύστημα

    κρατικής οργάνωσης, την δυτική ελεύθερη οικονομία, την κουλτουρα της coco-

    cola σε όλες ανεξαιρέτως τις κοινωνίες της υφηλίου, χωρίς να λαμβάνονται

  • 18

    υπόψη οι παραδόσεις, η θρησκεία, οι αξίες και η κουλτούρα κάθε κοινωνίας

    ήταν φυσικό και επόμενο να δημιουργήσει αντιδράσεις15.

    Οι μειονοτικές ομάδες είναι μια κατηγορία ατόμων που χρησιμοποιούν

    τη βία και επιδίδονται σε πράξεις τρομοκρατίας με σκοπό την αυτονόμηση ή

    την ανεξαρτησία. Η αξιοποίηση ενός μειονοτικού πληθυσμού με σκοπό τη

    σύρραξη, είναι γεγονότα που μπορούν να συμβούν ανά πάσα στιγμή.

    Το οργανωμένο έγκλημα, που διακινεί κάθε είδους υλικά και ουσίες σε

    παγκόσμιο επίπεδο απασχολεί ιδιαίτερα τους διεθνείς οργανισμούς και τους

    μηχανισμούς της διεθνούς ασφάλειας και ο λόγος έγκειται στη νέα γκάμα

    πυρηνικών υλικών, χημικών ουσιών, και βιολογικών μικροβίων, που άρχισε

    να διακινεί πρόσφατα και τα οποία απειλούν σε σημαντικό βαθμό τη διεθνή

    ασφάλεια. Η τάση εξομοίωσης της τρομοκρατίας με το οργανωμένο έγκλημα

    έχει λάβει διαστάσεις με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς επίσης η ανεξέλεγκτη

    διακίνηση όπλων στις διεθνείς εστίες πολέμου, αποτελεί ένα πρόβλημα

    ασφάλειας για το σύνολο του πλανήτη.

    Εστιάζοντας στην περίπτωση της Κύπρου ως κύρια απειλή

    εξακολουθεί να παραμένει ο Τουρκικός Επεκτατισμός και η προσπάθεια του

    να μην επιτρέψει την άντληση υδρογονανθράκων από πλευράς κοινοπραξίας

    εταιριών στην Λεκάνη της Λεβαντίνης16.Επίσης η παρεμπόδιση χαράξεως

    Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης μεταξύ Ελλάδος –Αιγύπτου και Ελλάδος –

    Κύπρου η οποία θα λαμβάνει υπόψη και τα απορρέοντα από διεθνές δίκαιο

    της θαλάσσης δικαιώματα ΑΟΖ του Καστελόριζου17.

    15

    Μάζης, Ιωάννης Θ. Γεωπολιτική προσέγγιση για ένα νέο Ελληνικό Αμυντικό Δόγμα, Αθήνα 2006,σελ.13 16

    Μάζης, Ιωάννης Θ. VERBA GEOPOLITICA ET ISLAMICA, Αθήνα 2013 ,Τόμος Α΄ 1995-2012, σελ.661 17

    Μάζης, Ιωάννης Θ. VERBA GEOPOLITICA ET ISLAMICA, Αθήνα 2013 ,Τόμος Α΄ 1995-2012, σελ.662

  • 19

    ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

    Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας – Πολιτικός Ρεαλισμός

    2.1 Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας και Υψηλή Στρατηγική

    Ο κλασσικός ορισμός του όρου « Εθνική Ασφάλεια» δίδεται από τον

    Buzan στο βιβλίο ΄΄People, States and Fear΄΄. Ουσιαστικά ο όρος αφορά την

    προστασία, τουλάχιστον, της ισχύος του κράτους, μέσω της προστασίας και

    ενισχύσεως, όταν αυτό είναι δυνατόν, των διαστάσεων της ισχύος του:

    οικονομική, τεχνολογική, στρατιωτική, πολιτιστική, πολιτική, γεωγραφική και

    ανθρώπινη. Από λειτουργική άποψη, όσο λιγότερες διαστάσεις ισχύος διαθέτει

    μια χώρα τόσο περισσότερο ευάλωτη καθίσταται σε σοβαρές μεταβολές του

    γεωστρατηγικού status quo και τόσο περισσότερο αναγκάζεται να καταφεύγει

    στη σπατάλη των διαστάσεων ισχύος που διαθέτει, είτε λόγω της υπερβολικής

    χρήσεως τους, είτε αντανακλαστικά: οι δυνητικοί αντίπαλοι τελειοποιούν την

    τεχνική τους εστιάζοντας στην περιορισμένη γκάμα ικανοτήτων του αντιπάλου,

    με βάση τα διδάγματα της στρατηγικής θεωρίας18.

    Παραδοσιακά, ο πλέον ενδεδειγμένος τρόπος ανάπτυξης στρατηγικής εθνικής

    ασφάλειας είναι να τεθούν οι μακροπρόθεσμοι στόχοι τους οποίους το κράτος

    επιθυμεί να επιτύχει και κατόπιν να καθοριστούν τα καταλληλότερα μέτρα για

    την επίτευξη των τεθειμένων στόχων. Υπό αυτό το πρίσμα, η στρατηγική

    εθνικής ασφάλειας ταυτίζεται με την έννοια της «υψηλής στρατηγικής». Σχετικά

    με αυτήν την έννοια υπάρχουν δύο ορισμοί. Ο ένας επικεντρώνεται στις

    απειλές έναντι του κράτους και στα στρατιωτικά μέσα αντιμετώπισης αυτών

    των απειλών. Ο άλλος ορισμός είναι ευρύτερος και επικεντρώνεται πρώτα στις

    απειλές κατά της ασφάλειας του έθνους και κατόπιν στα στρατιωτικά, πολιτικά

    και οικονομικά μέσα που θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν.

    Σύμφωνα με τον Edward Mead Earle «στρατηγική είναι η τέχνη του

    ελέγχου και της χρήσης των αποθεμάτων ενός έθνους – κράτους – ή μιας

    συμμαχίας κρατών- συμπεριλαμβανομένων των ενόπλων δυνάμεων του,

    στην κατεύθυνση της αποτελεσματικής προώθησης των ζωτικών

    συμφερόντων του και της προστασίας του από εχθρούς, πραγματικούς,

    18

    Μάζης, Ιωάννης Θ.,Γεωπολιτική προσέγγιση για ένα νέο Ελληνικό Αμυντικό Δόγμα, Αθήνα 2006,σελ.121

  • 20

    δυνητικούς ή υποτιθέμενους. Η υψηλότερη μορφή στρατηγικής, η υψηλή

    στρατηγική είναι εκείνη που ενσωματώνει τις πολιτικές και τους εξοπλισμούς

    ενός έθνους με τέτοιο τρόπο ώστε η καταφυγή στον πόλεμο είτε να θεωρείται

    ως μη ενδεδειγμένη είτε να αναλαμβάνεται υπό τις καλύτερες δυνατές

    «συνθήκες επίτευξης της νίκης». Συνεπώς, η υψηλή στρατηγική και κατ’

    επέκταση η στρατηγική εθνικής ασφάλειας αφορά στην ικανότητα ενός

    κράτους να συνδυάσει όλα τα στρατιωτικά και μη μέσα που έχει στη διάθεση

    του για να διατηρήσει τα εθνικά του συμφέροντα.

    2.2 Αρχές Πολιτικού Ρεαλισμού

    Οι απαρχές της Ρεαλιστικής προσέγγισης βρίσκονται στο έργο του

    Θουκυδίδη. Καθώς ο πολιτικός ρεαλισμός κινείται μέσα σε μια τόσο μεγάλη

    χρονική περίοδο , είναι αναμενόμενο να μην έχουν όλοι οι εκπρόσωποι του

    ταυτόσημες αντιλήψεις σε όλα τα θεωρητικά ζητήματα . Κορυφαίοι πολιτικοί

    ρεαλιστές έχουν δημόσια διαφωνήσει επί θεωρητικών ζητημάτων19, ενώ μια

    γενικότερη διαφορά υφίσταται μεταξύ "παραδοσιακών" και "δομικών"

    ρεαλιστών20. Όμως παρά τις επιμέρους διαφωνίες τους , όλοι οι πολιτικοί

    ρεαλιστές συμμερίζονται μια σειρά από βασικές αρχές 21.

    Η πρώτη από τις αρχές του πολιτικού ρεαλισμού , είναι ότι

    σημαντικότεροι , αυτήν την στιγμή διεθνείς δρώντες , είναι τα κράτη. Οι

    άνθρωποι τείνουν να οργανώνονται σε συλλογικές ομοειδείς ομάδες και αυτήν

    την στιγμή η σημαντικότερη από αυτές είναι το έθνος-κράτος. Το έθνος-

    κρατος , προβάλλει αδιαφιλονίκητα , ως η οντότητα προς την οποία στρέφεται

    η αφοσίωση της συντριπτικής πλειοψηφίας των κατοίκων του πλανήτη . Η

    συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων , πρώτα αυτοπροσδιορίζονται σαν

    Έλληνες , Γερμανοί , Αργεντινοί και έπειτα σαν οτιδήποτε άλλο. Η

    πλειονότητα δε του παγκόσμιου πληθυσμού , είναι κατά τεκμήριο έτοιμη να

    δώσει την ζωή της είτε για λογαριασμό του κράτους στο οποίο ζει , είτε για να

    βοηθήσει το έθνος της να αποκτήσει κρατική οντότητα.

    Η δεύτερη αρχή του πολιτικού ρεαλισμού , είναι η έμφαση στο ότι οι

    σχέσεις μεταξύ των κρατών λαμβάνουν χώρα , υπό καθεστώς "διεθνούς

    αναρχίας." Δεν υφίσταται δηλαδή, στον διεθνή χώρο κάποια εξουσία

    19

    Morgenthau 1948 20

    Πλατιάς 1999 , Σ.58-67 21

    Waltz 1979 , p.117 , Gilpin 1986 p.304-305 , Grieco 1988 p.488 , Π.Ηφαιστος 1999 σελ.50-57

  • 21

    υπερκείμενη των κρατών. Αυτό είναι το σημαντικότερο χαρακτηριστικό της

    διεθνούς πολιτικής και η ουσιωδέστερη διαφορά του διεθνούς χώρου , από το

    εσωτερικό των κρατών. Το γεγονός της έλλειψης κεντρικής εξουσίας στον

    διεθνή χώρο έχει 2 επιπτώσεις. Η πρώτη είναι η ύπαρξη της κρατικής

    κυριαρχίας. Το κράτος δεν αναγνωρίζει καμία ανώτερη εξουσία είτε αναφορικά

    με την διαχείριση των εσωτερικών του υποθέσεων , είτε αναφορικά με τον

    τρόπο δράσης του διεθνώς. Η δεύτερη επίπτωση της διεθνούς αναρχίας είναι

    ότι στον διεθνή χώρο , ισχύει η αρχή της αυτοβοήθειας ( self-help ). Καθώς τα

    κράτη δεν έχουν να προσβλέπουν σε καμία υπέρτερη εξουσία , εναπόκειται

    σε αυτά να βρουν από μόνα τους , τον τρόπο , για εξασφάλιση της επιβίωσης

    και προώθησης των συμφερόντων τους.

    Η Τρίτη αρχή του πολιτικού ρεαλισμού , είναι ότι το ερέθισμα για δράση

    στην διεθνή πολιτική , δίνεται από το συμφέρον του κράτους . Η διαδικασία με

    την οποία ορίζεται κάθε φορά το εθνικό συμφέρον ποικίλει από κράτος σε

    κράτος ανάλογα με τις εσωτερικές του δομές . Όλα όμως τα κράτη δίνουν

    πρωτεύουσα σημασία στην ασφάλεια τους 22 καθώς και στην διατήρηση , η

    και στην βελτίωση , αν αυτό είναι δυνατό , του ισοζυγίου ισχύος μεταξύ αυτών

    και των «αντιπλάων» τους. Με άλλα λόγια στον διεθνή χώρο , η ισχύς είναι

    σχετική και όχι απόλυτη έννοια, εξαρτάται δηλαδή , κάθε φορά , από το πόση

    ισχύ διαθέτει , η εκτιμάται ότι διαθέτει ο αντίπαλος23.

    Η τέταρτη αρχή του πολιτικού ρεαλισμού , είναι ότι καθώς τα κράτη

    προσπαθώντας να προωθήσουν τα συμφέροντα τους στα πλαίσια ενός

    άναρχου περιβάλλοντος , δημιουργούνται , αναπόφευκτα συγκρούσεις .

    Καθώς μάλιστα απουσιάζει η υπερκρατική εξουσία η οποία θα μπορούσε να

    ρυθμίσει τον κρατικό ανταγωνισμό , οι διακρατικές σχέσεις είναι στην βάση

    τους συγκρουσιακές. Η υπέρτατη μορφή σύγκρουσης, ο πόλεμος, έχει τις

    ρίζες του στην άναρχη δομή του διεθνούς συστήματος: ο πόλεμος,

    εμφανίζεται, επειδή δεν υπάρχει τίποτα, για να τον εμποδίσει 24. Ακριβώς ,

    αυτή η κατάσταση δημιουργεί την ανάγκη για στρατηγική συμπεριφορά από

    την πλευρά των κρατών.

    Η πέμπτη αρχή του πολιτικού ρεαλισμού , είναι ότι τα κράτη

    θεωρούνται ως ορθολογικοί δρώντες, οι οποίοι προβαίνουν σε εκτιμήσεις

    22

    BuzAN 1991 23

    Morgenthau 1985 pg.174-6

  • 22

    κόστους-οφελους και καταλήγουν στις πολιτικές που είναι οι πλέον

    πρόσφορες για την προώθηση των συμφερόντων τους. Με άλλα λόγια , είναι

    κοινό μυστικό ότι συχνά , η εξωτερική και η αμυντική πολιτική διαμορφώνονται

    όχι με βάση το "εθνικό συμφέρον" , αλλά ως αποτέλεσμα επικράτησης

    "μικροσυμφερόντων" , ενώ κάποιες φορές επηρεάζονται και από ηθικές

    επιταγές ( όπως τις αντιλαμβάνεται η εκάστοτε πολιτική ηγεσία ) . Η Ιστορία

    έχει να επιδείξει περιπτώσεις στις οποίες η διεθνής πολιτική ακόμα και

    μεγάλων δυνάμεων επηρεάστηκε από βασιλικές ερωμένες η ακόμα και

    δωροδοκίες ανώτατων αξιωματούχων25, ενώ στις ημέρες μας - η

    θεσμοθετημένη σε ορισμένες χώρες -η δράση των διαφόρων "λόμπυ"

    προφανώς δεν συνάδει με το μοντέλο του ορθολογικού δρώντος.

    Οι εκπρόσωποι του πολιτικού ρεαλισμού , έχουν πλήρη επίγνωση , ότι

    "ανορθολογικά" στοιχειά παρεισφρέουν στην διαμόρφωση της διεθνούς

    πολιτικής . Την ίδια στιγμή , όμως τονίζουν την εκπληκτική εξηγητική

    ικανότητα που έχει να επιδείξει το μοντέλο του "ορθολογικά δρώντος" , από

    την εποχή του Θουκυδίδη , μέχρι σήμερα . Καθώς το διεθνές σύστημα είναι

    ένας ιδιαίτερα ανταγωνιστικός χώρος όπου τα λάθη πληρώνονται και πολύ

    ακριβά , οι διεθνείς δρώντες έχουν αυξημένο κίνητρο να συμπεριφέρονται

    ορθολογικά. Βραχυπρόθεσμα οι βασιλικές ερωμένες , τα "λόμπυ" , οι ηθικές

    αιτιάσεις κλπ , μπορεί να παίζουν κάποιο ρόλο , ενίοτε σημαντικό , στην

    διαμόρφωση της διεθνούς πολιτικής του κράτους , αλλά καθώς οι συστημικές

    πιέσεις δεν μπορούν να αγνοηθούν επί μακρόν , χωρίς να επέλθει

    καταστροφή , μακροπρόθεσμα , το διεθνές σύστημα επιβάλλει την λογική του.

    Με άλλα λόγια σε βάθος χρόνου οι διεθνείς δρώντες , επιδεικνύουν

    ορθολογική συμπεριφορά.

    Συνοψίζοντας , ο πολιτικός ρεαλισμός βλέπει την διεθνή πολιτική ως

    την προσπάθεια των κρατών (η γενικά των σημαντικότερων διεθνών

    δρώντων) να εξασφαλίσουν με τον βέλτιστο τρόπο την επιβίωση, την

    ασφάλεια και ει δυνατόν, την αύξηση της ισχύος τους μέσα σε ένα άναρχο

    διεθνές περιβάλλον.

    24

    Waltz 1959 ) 25

    Χριστοδουλιδης 1990 σελ.97 , 137-9 , 153-5

  • 23

    2.3 Το θεσμικό σύστημα της στρατηγικής εθνικής ασφαλείας της

    Κύπρου

    Το θεσμικό πλαίσιο στρατηγικής εθνικής ασφάλειας στην Κύπρο είναι

    σχεδόν ανύπαρκτο ή είναι στα σπάργανα , χωρίς ακόμη να καθιερωθεί στη

    Δημοκρατία, να γίνει νοοτροπία – κουλτούρα στην Ηγεσία (Πολιτική ,

    Στρατιωτική , Θρησκευτική , Πολιτειακή κ.λ.π). Έχει πολλές ελλείψεις, κενά

    και δεν έχει ακόμη πλήρως νομοθετηθεί και υιοθετηθεί από τους συντελεστές

    ισχύος της Δημοκρατίας. Ακόμη δεν έχουν συγκροτηθεί – οργανωθεί σε

    κυβερνητικό επίπεδο εκείνα τα όργανα που θα σύνθετα τα θεσμικά πλαίσια

    για την παραγωγή της Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας. Παράλληλα, η

    εξέταση των περιπτώσεων όπως το πλαίσιο της μόνιμης διαρθρωμένης

    αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας – Κύπρου και του κοινού μνημονίου

    χειρισμού κρίσεων Ελλάδας – Κύπρου, η Στρατιωτική Στρατηγική της

    αποτροπής και της επιτυχούς αντιμετώπισης οποιασδήποτε ενέργειας

    εχθρικής κατά την Κυπριακή Δημοκρατία, η Στρατιωτική Διπλωματία με τις

    γείτονες χώρες π.χ Ισραήλ, Αίγυπτος κλπ , οι διάφορες κατά καιρούς κρίσεις

    (Στροβίλια – Πύλα , παραβιάσεις ΑΟΖ από την Τουρκία) της στρατηγικής

    εθνικής ασφάλειας κατέδειξε επίσης την ύπαρξη προβλημάτων και κενών στη

    σχέση μεταξύ των βασικών – πυλώνων της στρατηγικής εθνικής ασφάλειας.

    Το πρακτικό αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι η αναπαραγωγή της

    ¨διαχρονικής¨ αδυναμίας παραγωγής υψηλής στρατηγικής και

    αποτελεσματικού χειρισμού κρίσεων από μέρους της Κύπρου.

    Το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας του 196026, καθορίζοντας

    τις εξουσίες του Προέδρου, του Αντιπροέδρου και του Υπουργικού

    Συμβουλίου ως εκτελεστική εξουσία (άρθρα 47, 48, 50, 54 και 183), για την

    εθνική ασφάλεια της νεοσύστατης Κυπριακής Δημοκρατίας στην

    πραγματικότητα με το άρθρο 18127 την εγκλώβισε μέσα σε συνθήκες

    εγγυήσεων και συμμαχιών που όπως η ιστορία απέδειξε επέφεραν και την

    καταστροφή.

    26

    hwww.presidency.gov.cy 27

    Το άρθρο 181 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας αναφέρει ότι « Η συνθήκη Εγγυήσεως της ανεξαρτησίας, της εδαφικής ακεραιότητός και του Συντάγματος της Δημοκρατίας, η συνομολογηθείσα μεταξύ της Δημοκρατίας, του Βασιλείου της Ελλάδας, της Τουρκικής Δημοκρατίας και του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και Βορείου Ιρλανδίας ως και η συνθήκη στρατιωτικής συμμαχίας η συνομολογηθείσα μεταξύ της Δημοκρατίας, του Βασιλείου της Ελλάδος και της Τουρκικής Δημοκρατίας, τα κείμενα των οποίων είναι προσαρτημένα τω παρόντι Συντάγματι ως παραρτήματα Ι και ΙΙ κέκτηνται συνταγματικήν ισχύν».

  • 24

    ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ

    Το Θεσμικό Πλαίσιο της Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας

    Άλλων Χωρών Κατά τα Πρότυπα της Δύσης

    3.1. Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (Η.Π.Α.)

    Το θεσμικό πλαίσιο της στρατηγικής εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ,

    καθορίζεται από το National Security Act του 1947. Σύμφωνα με το

    νομοθέτημα αυτό προβλέπεται η παράλληλη λειτουργία πολλών υπηρεσιών

    και φορέων, που αποτελούν μια σειρά από ομόκεντρους κύκλους στο κέντρο

    των οποίων βρίσκεται ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, συνεπικουρούμενος από τους

    πλέον στενούς του συμβούλους. Το εν λόγω θεσμικό σύστημα διαχρονικά έχει

    αναδείξει κυβερνητικές υπηρεσίες οι οποίες έχουν εξελιχθεί σε βασικούς

    θεσμικούς φορείς διαμόρφωσης της εθνικής ασφάλειας της χώρας. Οι

    υπηρεσίες αυτές είναι το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας (National Security

    Council –NSC), Το Υπουργείο Άμυνας,, Το Υπουργείο Εξωτερικών, Το Μικτό

    Επιτελείο του Στρατού, του Ναυτικού και της Αεροπορίας και η Κεντρική

    Υπηρεσία Πληροφοριών.

    Όμως η τρομοκρατική επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου έδωσε στον

    Αμερικανό Πρόεδρο τη δυνατότητα να προχωρήσει σε σημαντικές θεσμικές

    τομές, αναφορικά με την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας – αφού υπήρχε

    διάχυτο το αίσθημα της ανασφάλειας στις ΗΠΑ- καθώς και για την

    αντιμετώπιση απειλών που προέρχονταν από τη διασπορά των όπλων

    μαζικής καταστροφής.28Με βάση τον USA Patriot Act29, η Αμερικανική

    κυβέρνηση δημιούργησε το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας (Department of

    Homeland Security), που θεωρήθηκε ως η μεγαλύτερη προσπάθεια

    αναδιοργάνωσης του μηχανισμού εθνικής ασφάλειας του κράτους από την

    εποχή της ψήφισης του National Security Act. Ειδικότερα το υπόψη όργανο

    έχει επιφορτισθεί με μια σειρά από δράσεις και καθήκοντα που αφορούν στην

    ασφάλεια των συνόρων και των μεταφορών, στην αντιμετώπιση χημικών και

    βιολογικών απειλών και στη δυνατότητα των προσώπων που πρώτοι

    28

    The National Security Strategy of USA, September 2002, http://www.whitehouse.gov/nsc 29

    Το USA Patriot Act, προβλέπει τις δυνατότητες νομικής επιβολής για την πρόληψη, αναζήτηση και την προσαγωγή στη δικαιοσύνη ατόμων ή ομάδων που προβαίνουν σε τρομοκρατικές ενέργειες, διευκολύνοντας τις προσπάθειες της αμερικανικής κυβέρνησης να εμποδίσει την ανάπτυξη τρομοκρατικής δράσης στο έδαφος των ΗΠΑ.

  • 25

    αντιμετωπίζουν τις συνέπειες τρομοκρατικών πράξεων ή άλλων κρίσιμων

    γεγονότων να ανταποκριθούν σε αυτά έγκαιρα και αποτελεσματικά.

    Ωστόσο ο πυρήνας, η «καρδιά», του θεσμικού πλαισίου Εθνικής

    Ασφάλειας των ΗΠΑ, είναι το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας (ΣΕΑ-ΝSC

    National Security Council). Η σύστασή του υπαγορεύθηκε από την ανάγκη να

    αντιμετωπίζονται οι απειλές που στρέφονταν κατά της αμερικανικής

    ακεραιότητας και των συμφερόντων της χώρας. Οι απειλές αυτές ήταν

    εμφανείς εξ’ αφορμής των επεκτατικών βλέψεων της τότε ΕΣΣΔ, καθώς και η

    πραγματικότητα του Pearl Harbor και οι οποίες υπαγόρευσαν το οργανωτικό

    σχήμα ως απάντηση σε αυτές τις υπαρκτές απειλές. To ΣΕΑ δημιουργήθηκε

    αρχικά ως μέρος του National Security Act of 1947, με στόχο την παροχή

    συμβουλών προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ αναφορικά με την σύνθεση των

    πτυχών της εσωτερικής, εξωτερικής και στρατιωτικής πολιτικής της χώρας

    που άπτονται της εθνικής ασφάλειας καθώς και στην επίτευξη δια-

    υπηρεσιακής συνεργασίας. Ειδικότερα η σύστασή του στο πλαίσιο της

    συνταγματικής αρμοδιότητας του προέδρου να διαμορφώνει την εξωτερική

    πολιτική είχε έναν τριπλό στόχο: πρώτον, τη διαμόρφωση ενιαίας πολιτικής

    αναφορικά με τις αμυντικές και εξωτερικές υποθέσεις της χώρας (πολιτική

    εθνικής ασφάλειας), δεύτερον, την άμεση εμπλοκή του προέδρου μέσω

    οργάνου που εξασφαλίζει την πληροφόρηση και παροχή συμβουλών με βάση

    τις εισηγήσεις από τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες και τρίτον τον συντονισμό των

    καθ’ ύλη αρμοδίων κυβερνητικών υπηρεσιών επί του χειρισμού των θεμάτων

    αυτών30. Το ΣΕΑ είναι το πρώτο κυβερνητικό όργανο στελεχωμένο από

    υποστηρικτικό επιτελείο που συστάθηκε σε παγκόσμιο επίπεδο με σκοπό τη

    διαμόρφωση ενιαίας πολιτικής σε εξωτερικά και αμυντικά θέματα υπαγόμενο

    απευθείας στον πρόεδρο.

    Στο ΣΕΑ μετέχουν εκτός του προέδρου, ο αντιπρόεδρος και οι

    υπουργοί εξωτερικών άμυνας και οικονομικών, ενώ χωρίς δικαίωμα ψήφου

    συμβουλευτικά μετέχουν ο αρχηγός του γενικού επιτελείου εθνικής άμυνας, ο

    αρχηγός της CIA και ο σύμβουλος βοηθός του προέδρου για θέματα εθνικής

    ασφάλειας. Στην πορεία του χρόνου στην σύνθεση των συνεδριάσεων του

    ΣΕΑ προστέθηκαν, ανάλογα με τα θέματα εθνικής ασφάλειας που ο εκάστοτε

    30

    Prados J., “Keepers of the Keys: A History of the National Security Council from Truman to Bush”, New York, William Morrow and Company, 1991, pp. 29-39.

  • 26

    πρόεδρος των ΗΠΑ έκρινε αναγκαία να προβληθούν και να εξετασθούν, ο

    Μόνιμος Αντιπρόσωπος των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη, ο Βοηθός του

    Προέδρου για τις Οικονομικές Υποθέσεις και ο Προσωπάρχης του Λευκού

    Οίκου. Σημειώνεται ότι ο σύμβουλος εθνικής ασφαλείας είναι ο

    πρωταγωνιστικός φορέας που επηρεάζει ή και καθορίζει τη διαμόρφωση και

    άσκηση της εξωτερικής πολιτικής καθώς και όργανο μακροσκοπικού

    σχεδιασμού και διαχείρισης της πολιτικής του προέδρου. Ο ιδιάζων αυτός

    ρόλος έχει προκαλέσει το χρόνιο ανταγωνισμό με το υπουργείο εξωτερικών.

    Επίσης η οργανική διάρθρωση του ΣΕΑ προβλέπει εκτός από τον

    επικεφαλής Σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας, θέση Εκτελεστικού Γραμματέα ο

    οποίος έχει ρόλο διοικητικό και συντονιστικό των διαφόρων τμημάτων του

    ΣΕΑ, θέσεις δύο Αναπληρωτών βοηθών του Προέδρου για θέματα εθνικής

    ασφάλειας και θέσεις Διευθυντών των Τμημάτων, οι οποίοι έχουν συνήθως

    τον τίτλο του «Ειδικού Βοηθού» του Προέδρου για θέματα εθνικής ασφάλειας

    και προΐστανται των διαφόρων τμημάτων του ΣΕΑ, τα οποία έχουν συσταθεί

    και λειτουργούν με κριτήριο την κατανομή των υποθέσεων κατά γεωγραφικές

    ( �