9 Φεβρουαρίου: Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής...

of 25 /25
9 Φεβρουαρίου: Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας «Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική Το σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου... Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου…» (Οδυσσέας Ελύτης, Άξιον Εστί) Η Ελληνική γλώσσα έχει αποκτήσει πια την παγκόσμια ημέρα της. Η 9η Φεβρουαρίου, ημέρα μνήμης του Διονυσίου Σολωμού (8 Απρίλιου 1798 - 9 Φεβρουαρίου 1857), Η θέσπιση αυτού του εορτασμού στοχεύει στην ανάδειξη του θεμελιώδους ρόλου της ελληνικής γλώσσας και της σημαντικής συνδρομής της στην ανάπτυξη και εδραίωση του Ευρωπαϊκού και του Παγκόσμιου Πολιτισμού. Παρακαλώ πολύ, να γίνει σχετική αναφορά στους μαθητές και αν είναι εφικτό να τους δείξετε τα αποσπάσματα: «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ» & «Το Ελληνικό Αλφάβητο», από του έργο μου: «Αναφορές στον Παγκόσμιο Πολιτισμό». * Για εμάς τους Σπαρτιάτες η 9 η Φεβρουαρίου αποτελεί, επίσης, ημέρα μνήμης, αφού σαν σήμερα ( 9 /2/ 1404 ) γεννήθηκε ο Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Ο Κωνσταντίνος ΙΑ΄ ο Παλαιολόγος, 9 Φεβρουαρίου 1404 - 29 Μαΐου 1453 (49 ετών) , ήταν ο τελευταίος Αυτοκράτορας του οποίου η ηρωϊκή αντίσταση κατά των Οθωμανών σφράγισε τις ύστατες στιγμές της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας περνώντας ο ίδιος στη σφαίρα του θρύλου, του μύθου και της φαντασίας.

Embed Size (px)

Transcript of 9 Φεβρουαρίου: Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής...

  • 9 Φεβρουαρίου: Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας

    «Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική

    Το σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου...

    Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου…»

    (Οδυσσέας Ελύτης, Άξιον Εστί)

    Η Ελληνική γλώσσα έχει αποκτήσει πια την παγκόσμια ημέρα της. Η

    9η Φεβρουαρίου, ημέρα μνήμης του Διονυσίου Σολωμού (8 Απρίλιου

    1798 - 9 Φεβρουαρίου 1857),

    Η θέσπιση αυτού του εορτασμού στοχεύει στην ανάδειξη του

    θεμελιώδους ρόλου της ελληνικής γλώσσας και της σημαντικής

    συνδρομής της στην ανάπτυξη και εδραίωση του Ευρωπαϊκού και του

    Παγκόσμιου Πολιτισμού.

    • Παρακαλώ πολύ, να γίνει σχετική αναφορά στους μαθητές και αν είναι εφικτό να τους δείξετε τα αποσπάσματα: «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ» &

    «Το Ελληνικό Αλφάβητο», από του έργο μου:

    • «Αναφορές στον Παγκόσμιο Πολιτισμό».

    * Για εμάς τους Σπαρτιάτες η 9η Φεβρουαρίου αποτελεί, επίσης, ημέρα μνήμης,

    αφού σαν σήμερα ( 9 /2/ 1404 ) γεννήθηκε ο Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος.

    Ο Κωνσταντίνος ΙΑ΄ ο Παλαιολόγος, 9 Φεβρουαρίου 1404 - 29 Μαΐου 1453 (49

    ετών) , ήταν ο τελευταίος Αυτοκράτορας του οποίου η ηρωϊκή αντίσταση κατά των

    Οθωμανών σφράγισε τις ύστατες στιγμές της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας περνώντας

    ο ίδιος στη σφαίρα του θρύλου, του μύθου και της φαντασίας.

  • Η ΓΛΩΣΣΑ ΜΑΣ

    Το μέγιστο, το αειθαλές επίτευγμα του ελληνικού λαού

    Η αξία της Ελληνικής γλώσσας είναι διαχρονική και αυταπόδεικτη.

    Ομιλείται 4.000 χρόνια και γράφεται 3.500 χρόνια. Στην ελληνική έχουν

    γραφεί τα μεγαλύτερα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

    Είναι η γλώσσα της Αγίας Γραφής, η γλώσσα των Ευαγγελιστών. Είναι η

    πλουσιότερη γλώσσα του κόσμου σε λέξεις, σε έννοιες, σε τύπους. μια

    γλώσσα που διακρίνεται για την αρμονία, την ορθοέπεια και την

    καλλιέπειά της.

    Κάθε της λέξη «κι ένα χελιδόνι» λέει ο Ελύτης· κάθε λέξη κι ένας

    πολύτιμος λίθος, μια γλωσσική παρακαταθήκη, ένα αναντικατάστατο

    στοιχείο της εθνικής μας κληρονομιάς.

    Ταυτόχρονα, η μητρική μας γλώσσα αποτελεί την συνισταμένη της

    εθνικής μας ταυτότητας∙ το ενοποιητικό στοιχείο των υποκειμένων τα

    οποία συγκροτούν την κοινωνία μας.

    Στην Εθνική μας γλώσσα έχουν εγγραφεί όλα τα βιώματα, όλες οι αξίες,

    οι αντιλήψεις που έχουν υιοθετηθεί ανά τους αιώνες.Κάθε λέξη ή φράση

    «κουβαλά» μαζί της μια ολόκληρη σειρά από συνειρμούς, εντυπώσεις,

    εικόνες, συναισθήματα, κ.λπ. στοιχεία τα οποία διαφέρουν από άτομο σε

    άτομο. Γι’ αυτό μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι τα ελληνικά είναι μια

    «εννοιολογική» γλώσσα, σε αντίθεση με τις άλλες γλώσσες που θα τις

    ονομάζαμε «σημασιολογικές». Η γλώσσα μας, λοιπόν, συνιστά και

    κομίζει πολιτισμό,

    Σήμερα ως επίσημη γλώσσα θεωρείται η Δημοτική σε αντιδιαστολή με

    την Καθαρεύουσα (καθαρισμός της γλώσσας από ξένα στοιχεία κυρίως

    Τούρκικα και Βενετσιάνικα (Κοραής).

    Το να περιοριζόμαστε, όμως , μόνο στη Δημοτική, αγνοώντας την

    Αρχαιολογική, την Βυζαντινή, την Νεοελληνική - Καθαρεύουσα είναι

    μέγα λάθος.

    Αποτελεί προκλητική συρρύκνωση του εύρους της Ελληνικής γλώσσας.

    Γιατί η Αρχαιολογική κυρίως αλλά και η Βυζαντινή με την Νεοελληνική

    γλώσσα έχουν εκφράσει κατά τον καλύτερο τρόπο τον ανυπέρβλητο -

    ανά τους αιώνες - Ελληνικό Πολιτισμό.

    Κάθε άλλη σκέψη συσκοτίζει, περιπλέκει τα πράγματα· έτσι χάνεται το

    προνόμιο,το συγκριτικό πλεονέκτημα: το ότι δηλαδή αυτή η γλώσσα έχει

    σμυλευθεί από πνευματικούς γίγαντες της αρχαιότητας οι οποίοι

    συνέλαβαν έννοιες υψηλής αισθητικής και τις απέδωσαν στα ελληνικά.

  • Δυστυχώς οι μεταρρυθμίσεις στην εκπαίδευση απέκοψαν τους νέους

    από την παράδοση, αγνόησαν ότι η γλώσσα ως ζωντανός οργανισμός

    αδιάλειπτα ενσωματώνει και απορρίπτει στοιχεία με την χρήση, χωρίς να

    δέχεται βίαιους ακρωτιριασμούς που αβασάνιστα και αψυχολόγητα

    επιβάλλονται δια νόμου.

    Η γλώσσα δεν επιβάλλεται με νόμους , τη γλώσσα την επιβάλει η ζωή.

    Με άλλα λόγια η διαχρονία της γλώσσας μας επικαλύπτει σε αρκετές

    περιπτώσεις την συγχρονία Δηλαδή ολόκληρες λέξεις ή φράσεις, ρίζες

    κ.λπ. που μας έρχονται από τον Όμηρο (800 π.Χ.), αλλά και παλαιότερα

    [(1.500 π.Χ.) βλέπε: Γραμμική Β’ Μ. Βέντρις], θέλουμε δεν θέλουμε,

    είναι ενσωματωμένες στη γλώσσα που ομιλούμε σήμερα.

    «Εγώ δεν ξέρω να υπάρχει παρά μία γλώσσα, η ενιαία Ελληνική

    γλώσσα».

    Οδυσσέας Ελύτης

    Η γλώσσα μας λοιπόν είναι ενιαία και όταν γίνεται λόγος για Αρχαία και

    Νέα Γλώσσα, δεν μιλάμε για διγλωσσία, αλλά για διμορφία της

    γλώσσας μας.

    «Όποιος χωρίς την γνώση της Αρχαίας επιχειρεί να μελετήσει και να

    ερμηνεύσει την Νέαν, ή απατάται ή απατά».

    Αδαμάντιος Κοραής

    Το μεγαλύτερο ίσως, γλωσσικό πρόβλημα σήμερα, είναι η ποιότητα

    των ελληνικών που ομιλούνται και γράφονται. Ο χρησιμοθηρισμός της

    γλώσσας οδηγεί στην λεξιπενία, κάτι που αδικεί κατάφορα μια τόσο

    πλούσια γλώσσα σε πολυτυπία και πολυσημία.

    Αρκεί να σκεφτούμε ότι στη γλώσσα μας το ρήμα (η βάση του λόγου),

    έχει 284 τύπους. Να σκεφτούμε, επίσης, πως ο πλούτος της γλώσσας μας

    είναι κυρίως τα συνώνυμα και τα αντίθετα. Ας πάρουμε π.χ. την λέξη

    αλλαζόνας θα μπορούσαμε να τον πούμε και υπερόπτη, καυχησιάρη,

    ξιπασμένο, φαντασμένο, υπερφίαλο, κομπαστή, εγωιστή, ματαιόφρονο, ο

    έχων έπαρση, ψωροπερήφανο, παινεσιάρη, ψηλομύτη, κ.λπ. Βλέπουμε ότι

    οι αρετές της γλώσσας μας είναι πασίδηλες.

    Παράδοξο είναι οι έλληνες μαθητές να θεωρούν τα Αρχαία ελληνικά ως μια νεκρή γλώσσα όταν σήμερα μιλούμε το 85% των λέξεων της Αρχαίας ελληνικής γλώσσας ενώ ταυτόχρονα η πλειοψηφία των λέξεων της Νέας ελληνικής γλώσσας έχουν τη ρίζα τους στην Αρχαία. Και να μην ξεχνάμε και την αξία που προσδίδουν στα Αρχαία ελληνικά οι ξένοι λαοί ,που φτάνουν ακόμα και στο σημείο να τα εντάσσουν στην εκπαίδευση των χωρών τους.

  • Ας έρθουμε τώρα επιγραμματικά, στην εκπαίδευση: Σίγουρα πρέπει να

    διδάξουμε τους μαθητές μας δομές δηλ. γραμματική, λειτουργίες δηλ.

    σύνταξη και χρήσεις δηλ. επικοινωνία (λεξιλόγιο), έννοιες που αποτελούν

    το λογισμικό της γλώσσας (για να χρησιμοποιήσω ορολογία Η/Υ)· ο

    εγκέφαλος είναι ο σκληρός δίσκος και μάλιστα το αριστερό μέρος όπου

    ευρίσκεται το κέντρο του λόγου.

    Σημασία δεν έχει να αποστηθίζουν τα παιδιά κανόνες γραμματικής,

    σημασία δεν έχει αν τα παιδιά κάμουν κάποια ορθογραφικά λάθη, κάποια

    στιγμή θα τα διορθώσουν..

    Σημασία έχει με την καθοδήγηση του δασκάλου να πάρουν μια

    παράγραφο (τμήμα γραπτού λόγου με νοηματική αυτοτέλεια) να τη

    «δουλέψουν»…

    Πώς θα μπορούσαμε παιδιά να πούμε ή να γράψουμε αυτή την πρόταση

    με άλλα λόγια, με άλλη σύνταξη; κ.λπ. - να γίνεται κουβέντα… να λένε τα

    παιδιά τη γνώμη τους… να κρατούν σημειώσεις, να μάθουν να

    χρησιμοποιούν λεξιλόγιο, να επιδοθούν στην φιλαναγνωσία κ.λπ.

    Έτσι θα κατανοήσουν οι μαθητές την πλαστικότητα και την δυναμική

    της γλώσσας.

    Κλείνοντας να θυμίσω ότι στη δεκαετία του 1830 ο Αυστριακός

    πολιτικός – ιστορικός Φ Φαρμεράυερ διατυπώνει την άποψη πως οι

    Έλληνες της νεότερης εποχής δεν κατάγονται από την φυλή των

    αρχαίων Ελλήνων, αλλά προέρχονται από Σλάβους που εισέβαλαν στην

    Ελλάδα κατά την περίοδο του Μεσαίωνα και Αλβανούς που

    εξαπλώθηκαν κατά τον ύστερο Μεσαίωνα και τους νεότερους χρόνους

    δημιουργώντας τον λαό των νέων Ελλήνων.

    Η άμεση απάντηση του πνευματικού κόσμου ήταν η αδιάσπαστη

    συνέχεια της γλώσσας μας … «από τις αμμουδιές του Ομήρου» και οι

    επιβιώσεις ηθών και εθίμων του ελληνικού λαού.

    Σήμερα που η Αμφίπολη, η Βεργίνα, η Πέλλα κ.λπ. διατρανώνουν

    για άλλη μια φορά την ελληνικότητα της Μακεδονίας και η Αλεξανδρινή

    κοινή ήταν στα ελληνιστικά χρόνια οικουμενική γλώσσα, η γλώσσα των

    Σκοπίων είναι η εκσερβισμένη Βουλγαρική.

  • Σαϊτάκης Ιωάννης

    Αναφορές στον παγκόσμιο

    πολιτισμό

    &

    στην τέχνη (με έμφαση στην Ελλάδα)

    Παράλληλη ιστορική πλαισίωση

    ΣΠΑΡΤΗ 2016

  • Η ιστορία της γραφής

    Η ιστορία της γραφής χάνεται στα βάθη των αιώνων. Από την

    ζωγραφική στα ιερογλυφικά και μετά στα γράμματα δείχνει μια λογική

    εξέλιξη, αλλά τα ευρήματα και η χρονολόγησή τους πολλές φορές

    δείχνουν ασυνέχεια εξέλιξης και εποχών. Πολλοί τάχθηκαν ενάντια στην

    γραφή γιατί υποστήριζαν ότι εμπόδιζε την μνήμη, αλλά τελικά

    διασώθηκε μέχρι τις μέρες μας μάλλον από ανθρώπους με αδύνατη

    μνήμη.

    Το αρχαιότερο σύστημα γραφήςθεωρείτε αυτό των Σουμερίων, λαού που

    ζούσε στη Μεσοποταμία το 4000 με 3000 π. Χ. και ανήκει στην

    κατηγορία τωνσφηνοειδών γραφών. Ονομάστηκαν έτσι από το σχήμα

    του εργαλείου που χρησιμοποιούσαν για να γράφουν τα σύμβολά τους

    πάνω σε πήλινες πλάκες ,πινακίδες καλυμμένες με κερί, σε κυλινδρικές

    σφραγίδες από διάφορα σκληρά υλικά όπως πέτρα, κόκαλο, & ελεφαν -

    τόδοντο.

  • Στα πρώτα στάδια ήταν σχεδόν

    εικονογραφική ενώ προοδευτικά

    με την πάροδο σχεδόν μιας

    χιλιετίας εξελίχθητε πραγματικά

    στη σφηνοειδή γραφή.

    Ένα σύστημα συμβόλων που χωρίς

    να είναι ακόμη γράμματα είχαν

    φωνητική αξία ικανή να αποδώσει

    λέξεις και νοήματα.

    •Κώδικας του Χαμουραμπί

    •Ο Κώδικας του Χαμουραμπί

    αποτελεί μια από τις αρχαιότερες

    σειρές νόμων της αρχαίας

    Μεσοποταμίας.

    •Ο κώδικας περιγράφει νόμους και

    τιμωρίες, στην περίπτωση

    παράβασης των κανόνων.

    Κάποιααπό τα κυρίως θέματά του

    είναι: ηκλοπή, η γεωργία,

    η καταστροφήπεριουσίας,

    ο γάμος και ταδικαιώματα μέσα

    σε αυτόν, τα δικαιώματα των

    γυναικών, τα δικαιώματα των

    παιδιών, τα δικαιώματα των

    δούλων, η δολοφονία,

    ο τραυματισμός κι ο θάνατος.

    Οι τιμωρίες ποικίλουν

    ανάλογα με την τάξη των θυτών

    και των θυμάτων.

    Ο Κώδικας ήταν εκτεθειμένος

    δημοσίως,ώστε να μπορούν να

    τον βλέπουν όλοι και να μην υπάρχει άγνοια.

    Ωστόσο, το μεγαλύτεροποσοστό

    τουπληθυσμού εκείνη την

    εποχή δεν μπορούσε να διαβάσει.

    Στο πάνω μέρος της στήλης με

    τους νόμους, ο Χαμουραμπί

    απεικονίζεται ενώπιον του θρόνου του ο Σαμάς, θεού του ήλιου.

    Ο Νόμοι έγιναν ιδιαίτερα γνωστοί . Για την ακρίβεια, αλλά και τη σκληρότητά τους.

    Μεταξύ άλλων, περιείχε διατάξεις που ρύθμιζαν το κανονισμό λειτουργίας των

    "οίκων οινοποσίας", την ευθύνη των καραβανιών για οποιαδήποτε ζημιά, ακόμα και

  • σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών, ενώ προστάτευε το οικιακό άσυλο και

    τιμωρούσε με θάνατο την παραβίασή του.

    Τι ήταν η «ιερογλυφική» γραφή των αρχαίων

    Αιγυπτίων, και ποια ήταν τα κύρια χαρακτηριστικά της;

    •Τα ιερογλυφικά είναι μια φωνητική γραφή.

    Επειδή όμως τα γράμματα

    Είναι εικόνες ζώων και

    άλλωναντικειμένων η γραφή

    αυτή φαίνεται και ως

    ιδεογραφική, χωρίς όμως να

    είναι έτσι. κύριος

    εκπρόσωπος της

    εικονογραφικής γραφής είναι

    από το 4.000 - 3.000 π. Χ. η

    δημιουργημένη γραφή των

    αρχαίων Αιγυπτίων, η

    ονομαζόμενη ιερογλυφική,

    που κάθε σύμβολό της

    εκφράζει ή έννοια ή λέξη ή

    συλλαβή ακόμη και ένα μόνο

  • γράμμα. Το πρώτο βήμα στην ανακάλυψη της γραφής πρέπει να δημιουργήθηκε με τη

    ζωγραφική απεικόνιση των διάφορων αντικειμένων

    Η γραφή αυτή λεγόταν ερογλυφική, γιατί την έγραφαν ιερείς.

    Στην αρχαία Αίγυπτο μόνο οι ιερείς είχαν τη δυνατότητα να τη μελετήσουν και να

    τη μάθουν, γιατί η γνωριμία με τη γραφή απαιτούσε ασχολία πολλών χρόνων. Εκτός

    από τους ιερείς υπήρχαν ειδικοί άνθρωποι, κάτι σαν επιστήμονες εκείνης της εποχής,

    οι ονομαζόμενοι γραφείς.

    Επιγραφή της Ροζέτας.

    Στα νεότερα χρόνια η ανάγνωση της

    ιερογλυφικής γραφής οφείλεται στην

    ανακάλυψη της τρίγλωσσης επιγραφής

    της Ροζέτας.

    Αυτή είναι γραμμένη στα ιερογλυφικά, στη

    δημοτική αιγυπτιακή γραφή και στην

    ελληνική. Με το συσχετισμό αυτό των

    γραφών μεταξύ τους κατόρθωσε

    ο Σαμπολιόν να τη διαβάσει.

    Η στήλη της Ροζέτας είναι μια

    πλάκα από γρανίτη (μαύρο βασάλτη)

    της εποχής των Πτολεμαίων και φέρει

    εγχάρακτη επιγραφή σε δύο γλώσσες.

    (Ελληνικά, & Αιγυπτιακά) με τρία

    συστήματα γραφής. Ιερογλυφικά-

    δημοτική αιγυπτιακή και ελληνική.

    Ο σπουδαίος Γάλλος μελετητής Ζαν-

    Φρανσουά Σαμπολιόν (1790-1832

    από τους πιο διακεκριμένους

    γλωσσολόγους της εποχής,

    κατάφερε, με βάση τα ονόματα των

    βασιλέων Πτολεμαίου ,Αρσινόης

    και Κλεοπάτρας που αναφέρονται

    στην στήλη της Ροζέτας, να βρει το

    κλειδί για να αποκρυπτογραφήσει

    τα αιγυπτιακά ιερογλυφικά

    Η στήλη φυλάσσεται σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου. Στήλη της

    Ροζέττας Η Στήλη της Ροζέττας είναι μια πέτρινη πλάκα από βασάλτη ή γρανίτη.

    Ύψους :114 cm πλάτους 72 cm και πάχους 27 cm & βάρους 762 κιλά, προέρχεται

    από τον ναό του Πτολεμαίου Ε’ του Επιφανούς. Χρονολογείται στο το 196 π Χ και

    φέρει εγχάρακτη μια επιγραφή σε δύο γλώσσες (αιγυπτιακή και ελληνική) και τρία

    συστήματα γραφής (ιερογλυφικά, δημώδη αιγυπτιακή, ελληνική) Το ελληνικό μέρος

    της στήλης αρχίζει ως εξής: « Βασιλεύοντος του νέου και παραλαβόντος την

    βασιλείαν παρά του πατρός... ».

  • Γραφή Δισπηλιού

    Έξω από την Καστοριά ανακαλύφθηκαν σχετικά πρόσφατα

    απομεινάρια ενός αρχαίου οικισμού. Ήταν κι αυτός δίπλα στην λίμνη

    όπως και η σημερινή πόλη που ποιος ξέρει τι άλλο κρύβει στα πανάρχαια

    θεμέλιά της. Στο οικισμό Δισπηλιό λοιπόν της Καστοριάς ανακαλύφθηκε

    μεταξύ άλλων και μια μορφή γραφής που περιέχει τα γράμματα του

    Ιωνικού αλφαβήτου. Χρονολογούνται απ' το 6000 π.Χ. Αυτό ανατρέπει

    αρκετές θεωρίες για την έλευση των Ελλήνων στον Ελλαδικό χώρο αλλά

    και την προέλευση της γραφής.

    Η πινακίδα αυτή δεν υπάρχει πια. Εξαερώθηκε (όπως είπαν) κατά την μεταφορά

    της στην Γερμανία για εξέταση από ειδικούς. Γραφή Δισπηλιού

    Ο δίσκος της Φαιστού

    Βρέθηκε στην Φαιστό της Κρήτης (περίπου 60 χιλιόμετρα νότια του

    Ηρακλείου) στις αρχές του 20ού αιώνα. Είναι φτιαγμένος από κεραμικό

    υλικό, έχει 16 εκ. διάμετρο και είναι διπλής όψης. Το κείμενο πάνω του

    είναι τυπωμένο από κινητά στοιχεία (γνώση αρχών τυπογραφίας) σε

    σπειροειδή μορφή από το κέντρο προς την περιφέρεια. Οι δύο όψεις

    έχουν ελαφρά διαφορετικό βάθος κειμένου σαν να χρησιμοποιήθηκε

    διαφορετική πίεση σε μία πλευρά ή να ήταν πιο στεγνός και σκληρός ο

    πηλός. Εικάζεται ότι φτιάχτηκε από δύο δίσκους πηλού που ενώθηκαν

    πριν στεγνώσουν σχηματίζοντας τελικά ένα ενιαίο δίσκο διπλής όψης. 45

    διαφορετικά σύμβολα χρησιμοποιήθηκαν σε ένα σύνολο 242 συμβόλων

    που χωρίζονται από κάθετες γραμμές. Η γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε

    είναι η γραμμική A (η πρώτη γνωστή Ελληνική γραπτή γλώσσα).

    Πιστεύεται ότι είναι από το 1600 π.Χ.

  • Αρχή τυπογραφίας

    Εκτός απ' τον δίσκο της Φαιστού που τυπώθηκε με κινητά στοιχεία

    πάνω σε φρέσκο πηλό, έχουμε παρόμοια τακτική με σφραγίδες

    φτιαγμένες τόσο από μέταλλα όσο και από πολύτιμους λίθους. Σφραγίδες

    για χρήση σε έγγραφα αλλά και για πήλινα σφραγίσματα που δούλευαν

    σαν εγγύηση ποιότητας του περιεχομένου, έχουν βρεθεί πάρα πολλές. Η

    απόσταση απ' την τυπογραφία είναι μικρή. Πότε όμως οργανώθηκε

    συστηματικά δεν το ξέρουμε.

    Η Κίνα έχει και αυτή την σημαντική συνεισφορά της και σε αυτό τον

    τομέα, λέγεται ότι από το 1040 μ.Χ. χρησιμοποιούσαν κινητά

    τυπογραφικά στοιχεία, αλλά μετά από τόσες καταστροφές εγγράφων

    παγκοσμίως από διάφορους φανατικούς στο πέρασμα των αιώνων, όλο

    και λιγότερα πράγματα μένουν να μεταφέρουν γνώσεις και τεχνικές.

    Η τυπογραφία κειμένων με μεγάλες ξύλινες και σπανιότερα

    μεταλλικές σφραγίδες διασώζεται μέχρι σήμερα σε πλήθος βουδιστικών

    κυρίως μοναστηριών. Πολλά από αυτά αν και με παραδοσιακές και

    μάλλον ξεπερασμένες (κατά την μοντέρνα γνώμη μας) τεχνικές,

    καταφέρνουν να δίνουν εντυπωσιακής ποιότητας αποτελέσματα ακόμα

    και σήμερα παράγοντας χειροποίητα βιβλία..

    Στην Κίνα μάλιστα λέγεται ότι βρέθηκαν σε αρχαίους τάφους κάποιοι

    δίσκοι παρόμοιου μεγέθους και ηλικίας με τον δίσκο της Φαιστού αλλά

    στην συνέχεια εξαφανίστηκαν προφανώς για μελέτη από Κινέζους

    αρχαιολόγους.

    Χρειάστηκε να φτάσουμε στο 1450 για να ξαναβρεί ο Γουτεμβέργιος

    στην Γερμανία την τυπογραφία με κινητά στοιχεία και τώρα πια, στον

    21ο αιώνα, ο εκτυπωτής δίπλα στο computer μας θεωρείται απλά

    δεδομένος.

  • Ιωάννης Γουτεμβέργιος

    Ο Ιωάννης Γουτεμβέργιος (Johannes Gutenberg, 1400 - 3

    Φεβρουαρίου 1468) ήταν Γερμανός σιδηρουργός, χρυσοχόος,

    τυπογράφος και εκδότης, ο οποίος εισήγαγε την τυπογραφία στην

    Ευρώπη.

    Γεννήθηκε κατά την επικρατέστερη εκδοχή το 1400 και απεβίωσε στις

    3 Φεβρουαρίου του 1468 σε ηλικία 71 ετών. Τόπος γέννησής του είναι το

    Μάιντς (Mainz) της Γερμανίας και θεωρείται ο «πατέρας» της

    τυπογραφίας. Περίπου στα 1430 εγκαταστάθηκε στο Στρασβούργο. Τον

    Μάρτιο του 1434, ένα γράμμα του υποδεικνύει ότι εκείνη την εποχή

    διέμενε εκεί, όπου είχε κάποιους συγγενείς από την πλευρά της μητέρας

    του. Στο Στρασβούργο άρχισε να πειραματίζεται στη μεταλλουργία και

    στα 1434 έκανε τα πρώτα του βήματα στην τυπογραφία.

    Ο Γουτεμβέργιος θεωρείται ο «πατέρας» της μηχανικής εκτύπωσης

    μολονότι είχαν ήδη κατασκευαστεί κινητά τυπογραφικά στοιχεία από τον

    Ολλανδό Λαυρέντιο Κοστέρ στο Χάρλεμ, γιατί εκείνος συνέλαβε πρώτος

    την ιδέα της τυπογραφικής μεθόδου στο σύνολό της.

    Ο εκπαιδευμένος χρυσοχόος, μέλος της αντίστοιχης συντεχνίας,

    πειραματίζεται από το 1434 με κινητούς ξύλινους χαρακτήρες. Τα πρώτα

    αποτελέσματα διαφαίνονται το 1436 οπότε εκτυπώνει λαϊκά,

    θρησκευτικά βιβλία.

    Μετά από διάφορες προσπάθειες πετυχαίνει, το 1441, με τη βοήθεια

    ενός βελτιωμένου μελανιού, να αξιοποιήσει εκτυπωτικά και τις δύο όψεις

    μιας σελίδας χαρτιού.

    https://el.wikipedia.org/wiki/1400https://el.wikipedia.org/wiki/3_%CE%A6%CE%B5%CE%B2%CF%81%CE%BF%CF%85%CE%B1%CF%81%CE%AF%CE%BF%CF%85https://el.wikipedia.org/wiki/3_%CE%A6%CE%B5%CE%B2%CF%81%CE%BF%CF%85%CE%B1%CF%81%CE%AF%CE%BF%CF%85https://el.wikipedia.org/wiki/1468https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%BF%CE%AFhttps://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CF%85%CF%81%CF%8E%CF%80%CE%B7https://el.wikipedia.org/wiki/1400https://el.wikipedia.org/wiki/1468https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%AC%CE%B9%CE%BD%CF%84%CF%82https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%AF%CE%B1https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CF%85%CF%80%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AF%CE%B1https://el.wikipedia.org/wiki/1430https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%84%CF%81%CE%B1%CF%83%CE%B2%CE%BF%CF%8D%CF%81%CE%B3%CE%BFhttps://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B3%CE%AF%CE%B1https://el.wikipedia.org/wiki/1434https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9F%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CE%BD%CE%B4%CE%AF%CE%B1https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=%CE%9B%CE%B1%CF%85%CF%81%CE%AD%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BF%CF%82_%CE%9A%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%AD%CF%81&action=edit&redlink=1https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%85%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%87%CE%BD%CE%AF%CE%B1https://el.wikipedia.org/wiki/1436https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%BFhttps://el.wikipedia.org/wiki/1441https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B5%CE%BB%CE%AC%CE%BD%CE%B7https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A7%CE%B1%CF%81%CF%84%CE%AF

  • Η τελική επιτυχία για την αξιοποίηση της εφεύρεσής του ήρθε με την

    εκτύπωση, το 1455, της Βίβλου των 42 γραμμών στα λατινικά, σε 180

    αντίτυπα, τα περισσότερα σε κοινό χαρτί και μερικά σε χαρτί εξαιρετικής

    ποιότητας (vellum), μία αισθητικά άριστη τυπογραφική εργασία, αν και

    αποτελεί μόλις το πρώτο τυπογραφικό προϊόν του. Είναι ευρέως γνωστή

    ως η Βίβλος του Γουτεμβέργιου. Αποτελεί το πρώτο βιβλίο μαζικής

    παραγωγής, που για πολλούς είναι το καλύτερο και αρτιότερο τεχνικά

    βιβλίο που τυπώθηκε ποτέ.

    Η πρώτη Βίβλος που εκτύπωσε ο Ι. Γουτεμβέργιος

    Κρυπτογραφία

    Μερικά μηνύματα έπρεπε πάντα να σταλούν με την μέγιστη ασφάλεια

    (και το PGP δεν ήταν πάντα διαθέσιμο!).

    Χρησιμοποιήθηκαν διάφορες μέθοδοι ώστε τα μηνύματα να μπορούν

    να διαβαστούν μόνο απ' τον παραλήπτη και να είναι ακατανόητα σε

    βαθμό που να γίνονται άχρηστα για οποιονδήποτε άλλο. Μερικές μέθοδοι

    απ' αυτές δείχνουν πολύ απλοϊκές σήμερα, αλλά κάποιες άλλες δεν έχουν

    αποκρυπτογραφηθεί ακόμα!

    Στην αρχαία Σπάρτη για την αποστολή απόρρητων στρατιωτικών

    μηνυμάτων, το μήνυμα γραφόταν σ' ένα κύλινδρο που γύρω του είχε

    τυλιχτεί μία στενή λωρίδα δέρματος σε διαδοχικές σειρές.

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CF%86%CE%B5%CF%8D%CF%81%CE%B5%CF%83%CE%B7https://el.wikipedia.org/wiki/1455https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%B3%CE%AF%CE%B1_%CE%93%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AE

  • Αυτή ήταν η περιβόητη σκυτάλη. Ο κύλινδρος αφαιρούνταν κι έμενε η

    λωρίδα που μπορούσε να ξαναδιαβαστεί μόνο αν τυλιγόταν με τον ίδιο

    τρόπο πάνω σε ολόιδιας διαμέτρου κύλινδρο. Κάθε άλλη διαφορετική

    διάμετρος κυλίνδρου έδινε ακατανόητα μηνύματα. Πολλές φορές

    γραφόταν σε συνδυασμό με καθρέπτη, ώστε να απαιτείται καθρέπτης και

    στην ανάγνωση.

    Σκυτάλη κρυπτογραφίας

    'Αλλη απλούστερη μέθοδος ήταν η αντιστροφή συλλαβών όπως

    «δημοκρατία» που θα φαινόταν σαν «ηδομαρκίτα».

    'Αλλη μέθοδος χρησιμοποιούσε την ουροδόχου κύστη κάποιου ζώου που

    φουσκωνόταν και πάνω της γραφόταν με οριακά μικρά γράμματα το

    μήνυμα. Όταν ξεφουσκωνόταν το μήνυμα έδειχνε πια σαν λεκές. Κατά

    την αποστολή της συνήθως κρυβόταν καλά, π.χ. σε δοχείο με λάδι και ο

    παραλήπτης έπρεπε να την φουσκώσει και πάλι για να μπορέσει να

    διαβάσει το μήνυμα.

    Στην αρχαία Κίνα το μήνυμα γραφόταν σε λεπτή μεταξωτή κορδέλα η

    οποία τυλιγόταν σαν μικρό μπαλάκι και καλυπτόταν με κερί. Το μικρό

    κέρινο μπαλάκι το κατάπινε ο αγγελιοφόρος και έτσι το μετέφερε με την

    μέγιστη δυνατή ασφάλεια! Μεταλλική πένα

    Μιας και αναφερθήκαμε στην γραφή, καλό θα ήταν να θυμηθούμε ότι

    ο Αριστοτέλης χρησιμοποιούσε πένα από μέταλλο με σχισμή στην μέση

    για να γράφει τα πάρα πολλά έργα του ευκολότερα. Προφανώς παρόμοια

    με του Αριστοτέλη είναι και η μπρούντζινη πένα βρέθηκε στις

    ανασκαφές της κατεστραμμένης Πομπηίας.

    Χρειάζεται να φτάσουμε στα 1565 για να ανακαλυφθεί το μολύβι από

    γραφίτη στην Ελβετία από τον Π.Σκαλίς, και στα 1748 για να μας ξανά-

    φτιάξει ο Γ.Γιάνσεν στην Γερμανία την χαλύβδινη πένα.

  • Όσο για το στυλό με μπίλια που σήμερα βρίσκεται παντού,

    εφευρέθηκε λίγο μετά τον 2ο παγκόσμιο πόλεμο. Για γραφή και

    ζωγραφική χρησιμοποιήθηκαν κατά καιρούς διάφορα μελάνια. Στην Κίνα

    χρησιμοποιήθηκε αρκετά, μελάνι φτιαγμένο από το κάρβουνο καμένου

    λαδιού, αναμειγμένο με κάποια κόλα. Ιδιαίτερα εντυπωσιακά για την

    εποχή του μεσαίωνα παραμένουν βυζαντινά γραπτά που σαν μελάνι είχαν

    χρησιμοποιήσει χρυσό ή ασήμι που είχαν μετατρέψει σε σκόνη και

    τελικά σε μείγμα κόλας για γραφική ύλη. Αργότερα τα ίδια υλικά

    χρησιμοποιούνται από ζωγράφους.

    Γραφική ύλη

    Πού έγραφε όμως όλος αυτός ο αρχαίος κόσμος; Οι προ-Ίνκας

    γράφανε πάνω σε φύλα μπανανιάς. Από όλους σχεδόν τους λαούς έχουν

    βρεθεί επιγραφές χαραγμένες σε κεραμικά. Ο εύκολος στην χάραξη

    φρέσκος πηλός επίσης διέσωσε πολλά δείγματα γραφής. Πιο επίσημα

    κείμενα βρέθηκαν σκαλισμένα σε μάρμαρο ή σε βράχο ακόμα και σε

    μεταλλικές πλάκες.

    Οι πήλινες πλάκες

    Οι πήλινες πλάκες είναι οι πρόγονοι των σημερινών βιβλίων και

    πιστεύεται πως είναι το πρώτο υλικό στο οποίο οι άνθρωποι αποτύπωναν

    τις σκέψεις τους δηλαδή έγραφαν. Οι πήλινες πλάκες χρησιμοποιήθηκαν

    κυρίως από λαούς της Μεσοποταμίας όπως Σουμέριους, Βαβυλώνιους

    και άλλους λαούς. Οι περισσότερες πλάκες βρέθηκαν με σφηνοειδή

    γραφή καταγράφοντας δικαστικές αποφάσεις, εμπορικές συναλλαγές,

    ευρετήρια και αναφορές σε ανθρώπους και θεότητες. Έχουν βρεθεί

    όμως και κείμενα - ύμνοι αλλά και κείμενα θρησκευτικού περιεχομένου.

    Πήλινη πλάκα

    Οι πήλινες πλάκες ήταν ανθεκτικές στο χρόνο και στις φυσικές

    καταστροφές αλλά δεν ήταν βολικές στην μετακίνηση έτσι δεν άργησαν

    να αντικατασταθούν από ένα άλλο υλικό …Τον πάπυρο!

  • Πάπυρος :

    Το αμέσως επόμενο υλικό στο οποίο οι αρχαίοι έγραφαν ήταν ο γνωστός

    σε όλους μας πάπυρος , ο οποίος και χρησιμοποιήθηκε από όλη την

    κλασσική αρχαιότητα και κατασκευάζονταν από το φυτό πάπυρος που

    φύτρωνε στην Αίγυπτο και συγκεκριμένα στις όχθες του Νείλου . Έχουν

    βρεθεί κείμενα πάνω σε πάπυρο από το 3000 π.Χ. αλλά επίσης έχουν

    βρεθεί εικονογραφήσεις παπύρου που χρονολογούνται ακόμα πιο

    παλαιές.

    Αλλά όπως οι πήλινες πλάκες και ο πάπυρος είχε σημαντικά

    μειονεκτήματα. Ναι μεν ήταν εύκολος στην μετακίνηση σε σχέση με τις

    πλάκες αλλά ήταν πολύ ευαίσθητος. Τα μεγάλα μήκη του έκαναν το

    δίπλωμα και το ξεδίπλωμα να τον φθείρουν. Ένας εχθρός του ήταν και η

    υγρασία αλλά και ο σκόρος-ποντίκια που προκαλούσαν φθορές. Έτσι και

    αυτό το υλικό αντικαταστάθηκε από την περγαμηνή.

    Ο πάπυρος, ως κύλινδρος δηλαδή μια ομάδα συρραμένων φύλων ώστε

    να σχηματίζουν ρολό Ως κώδικας δηλαδή μια ομάδα συρραμένων φύλων

    σε μορφή τετραδίου (πρόγονος του σημερινού βιβλίου)

    Περγαμηνή

    Αυτή τη φόρα η λύση έρχεται από την Πέργαμο. Σύμφωνα με μαρτυρία

    του Πλινίου η περγαμηνή δημιουργήθηκε λόγω της προσωρινής διακοπής

    στην εισαγωγή του παπύρου από την Αίγυπτο τον 2ο αιώνα πΧ. Αυτό

    ανάγκασε τον ηγεμόνα της Περγάμου να θέσει την περγαμηνή ως

    υποκατάστατο του παπύρου.

    Σύμφωνα με αρχαίες μαρτυρίες γινόταν χρήση και επεξεργασία δοράς

    ζώων για την κατασκευή της . Αρχικά έβγαζαν το λίπος και το σμήγμα

    ώστε να μείνει μόνο το δέρμα.

  • Έπειτα έβαζαν την δορά σε γαλάκτωμα ασβέστη (για 3 μέρες ) και μετά

    την έξαναν για να φύγουν υπολείμματα σαρκός. Μετά την λείαιναν και

    την λεύκαιναν ώστε να πάρει την μορφή που ήθελαν. Η ποιότητά της

    ήταν ανάλογη με το ζώο.

  • Το ελληνικό Αλφάβητο

    Το Κύπελο του Νέστορος

    Τρεις γραμμές μονάχα… που έχουν γραφτεί από τα δεξιά προς τα

    αριστερά, πάνω σε ένα κύπελλο, μια κοτύλη, που φτιάχτηκε στη Ρόδο,

    κατά το δεύτερο μισό του 8ου αιώνα π.Χ., και βρέθηκε σ’ έναν τάφο στις

    Πιθηκούσσες, την πρώτη ελληνική αποικία σε έδαφος ιταλικό, στο νησί

    που σήμερα ονομάζουμε Ίσκια.

    Η επιγραφή είναι ένα από τα παλαιότερα γνωστά δείγματα γραφής του

    ελληνικού αλφαβήτου, και καθορίζεται ως ισάξιο με αυτό της οινοχόης

    του Δίπυλου της Αττικής. Και οι δύο αυτές οι επιγραφές στα αρχαία αυτά

    σκεύη χρονολογούνται γύρω στο 740-720 π.Χ. και φέρονται ως

    συνδεδεμένες με την ευβοϊκή γραφή.

    Η επιγραφή

    http://en.wikipedia.org/wiki/Kotylehttp://en.wikipedia.org/wiki/Pithekoussai

  • Η επιγραφή δεν είναι ακέραια αφού έχουν χαθεί ορισμένα

    θραύσματα από το κύπελλο, ωστόσο γίνεται κατανοητή. Είναι γραμμένη

    από δεξιά προς τα αριστερά σε τρεις ξεχωριστές γραμμές

    Το κείμενο έχει ως εξής «ΝΕΣΤΟΡΟΣ:…:ΕΥΠΟΤΟΝ:ΠΟΤΕΡΙΟΝ

    ΗΟΣΔΑΤΟΔΕΠΙΕΣΙ:ΠΟΤΕΡΙ..:AΥΤΙΚΑΚΕΝΟΝ

    ΗΙΜΕΡΟΣΗΑΙΡΕΣΕΙ:ΚΑΛΛΙΣΤΕΦΑΝΟ:ΑΦΡΟΔΙΤΕΣ»

    Πρόκειται για μια από τις αρχαιότερες επιγραφές σε ελληνικό

    αλφάβητο. Σύμφωνα με τη γενικώς αποδεκτή άποψη για την

    αποκατάσταση του κειμένου, θα έπρεπε να συμπληρωθεί ως εξής:

    «Νέστορος [εἰμὶ] εὔποτ[ον] ποτήριο[ν]· ὃς δ’ ἂν τοῦδε π[ίησι] ποτηρί[ου] αὐτίκα κῆνον ἵμερ[ος αἱρ]ήσει καλλιστ[εφάν]ου Ἀφροδίτης».

    [δηλαδή, πρόχειρα μεταφρασμένο: «Του Νέστορα είμαι το ποτήρι,

    ιδανικά φτιαγμένο για να πίνεις. Όποιος πιει από το ποτήρι αυτό, αμέσως

    θα καταληφθεί απ’ τον πόθο της ομορφοστεφανωμένης Αφροδίτης».]

    Οινοχόη του Διπύλου

    Η οινοχόη του Διπύλου που φιλοξενείται στο Εθνικό Αρχαιολογικό

    Μουσείο φέρει την αρχαιότερη ελληνική επιγραφή μετά τις μυκηναϊκές

    πινακίδες. Βρέθηκε στον αρχαιολογικό χώρο του Διπύλου.

    Περιγραφή

    Η οινοχόη είναι διακοσμημένη με αγγειογραφία που εικονίζει μια

    φόρμιγγα. Αρχίζοντας αριστερά από την λαβή φέρει την εξής

    επιγραφή:(ΗΟΣΝΥΝΟΡΧΕΣΤΟΝΠΑΝΤΟΝΑΤΑΛΟΤΑΤΑΠΑΙΖΕΙΤΟΤΟΔ

    ΕΚΛΜΙΝ - ὃς νῦν | ὀρχη|στῶν πάν|των ἀτα|λώτατα | παίζει τῶ τόδε ...), που σημαίνει σήμερα, ότι «την κανάτα αυτή θα την πάρει ο χορευτής που

    θα χορέψει πιο χαριτωμένα». Ήταν δηλαδή έπαθλο χορευτικών αγώνων.

    http://fr.wikipedia.org/wiki/Coupe_de_Nestor_%28Pith%C3%A9cusses%29https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Dipylon_Inscription.JPGhttps://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%B8%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CE%9C%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B5%CE%AF%CE%BFhttps://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%B8%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CE%9C%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B5%CE%AF%CE%BFhttps://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CF%81%CE%B1%CE%BC%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%92https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CF%81%CE%B1%CE%BC%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%92https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%94%CE%AF%CF%80%CF%85%CE%BB%CE%BFhttps://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9F%CE%B9%CE%BD%CE%BF%CF%87%CF%8C%CE%B7https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A6%CF%8C%CF%81%CE%BC%CE%B9%CE%B3%CE%BE

  • Χρονολόγηση

    Το αγγείο χρονολογείται στα 740 π.Χ. Η επιγραφή είναι χαραγμένη

    λίγο μετά από το ψήσιμο του αγγείου. Είναι ιστορικής σημασίας διότι

    καινοτομεί ως προς τα γράμματα. Το Χ πρωτοεμφανίζεται στο ελληνικό

    αλφάβητο, μαζί με το Φ και Ψ που είναι άγνωστα στο φοινικικό

    αλφάβητο. Το Η και το Ω αποδίδονται ως Ε και Ο.

    H Μυκηναϊκή γραμμική Β” με τη ματιά του Μ. Βέντρις

    Ο Άγγλος αρχιτέκτονας, Μάικλ Βέντρις αποκρυπτογραφεί τη

    Γραμμική Β’, ως γραφή που καταγράφει την ελληνική γλώσσα της

    μυκηναϊκής περιόδου, βασισμένη παράλληλα στη Γραμμική Α’ της

    Μινωικής περιόδου..

    Συλλαβογράμματα γραμμικής Β

    Η γραμμική Β’ είναι συλλαβογραφική γραφή με 90 περίπου

    συλλαβογράμματα και 158 ιδεογράμματα. Χρονολογείται κατά τους

    μυκηναϊκούς χρόνους (1450-1200 π.Χ.), ενώ οι πινακίδες της

    προέρχονται από την Κνωσό, την Πύλο, τη Θήβα και τις Μυκήνες.

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CE%B1%CE%BB%CF%86%CE%AC%CE%B2%CE%B7%CF%84%CE%BFhttps://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CE%B1%CE%BB%CF%86%CE%AC%CE%B2%CE%B7%CF%84%CE%BFhttp://www.pygmi.gr/%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%88%ce%b1%ce%b3%ce%bc%ce%ad%ce%bd%ce%bf%cf%85%cf%82/%ce%bd%ce%ad%ce%b1-%ce%b4%ce%b5%ce%b4%ce%bf%ce%bc%ce%ad%ce%bd%ce%b1-%cf%83%cf%84%ce%b7-%ce%bc%cf%85%ce%ba%ce%b7%ce%bd%ce%b1%cf%8a%ce%ba%ce%ae-%ce%b8%ce%ae%ce%b2%ce%b1/

  • Ονομάστηκε έτσι από τον Α. Evans, ως αντιδιαστολή προς την

    προγενέστερη της γραφή, Γραμμική Α’(1750-1450).

    Συγγενείς γραφές είναι η Κυπρομινωική και το κλασσικό

    κυπριακό Συλλαβάριο. Αποκρυπτογραφήθηκε από τον M. Ventris το

    1952.

    Ήδη είχαν ανακαλυφθεί και δημοσιευτεί οι πινακίδες Γραμμικής Β’

    που βρέθηκαν στο ανάκτορο της Πύλου. Ο νέος πλούτος στοιχείων τον

    βοήθησε να παρατηρήσει ορισμένες ομάδες συμβόλων, για τις οποίες

    είχε σημαντικούς λόγους να πιστεύει ότι ήταν ονόματα πόλεων.

    Καθώς ορισμένες από αυτές τις ομάδες εμφανίζονταν μόνο σε πινακίδες

    από την Κρήτη, έκανε την υπόθεση ότι ήταν ονόματα πόλεων του

    νησιού. Κάνοντας αντιστοιχίσεις κατάφερε να αποσαφηνίσει την έννοια

    και άλλων συμβόλων και να διαπιστώσει ότι η Γραμμική Β ήταν

    ελληνική γραφή.

    Σφηνοειδής γραφή—το αρχαιότερο

    γνωστό σύστημα γραφής

    Η ιστορία της Γραφής και του Βιβλίου άρχισε πριν από χιλιάδες

    χρόνια .Πέτρα, πηλός, πάπυρος, περγαμηνή, χαρτί, στυλό, πένα, και

    πινέλο είναι τα εργαλεία της. Η σκέψη του ανθρώπου είναι η ψυχή της .

    Ας ταξιδέψουμε πίσω στο χρόνο τότε που οι άνθρωποι ζούσαν στις

    σπηλιές. Οι βραχογραφίες δεν ήταν διακόσμηση .Ήταν μήνυμα .Κάτι

    ήθελαν να πουν ίσως να χτυπηθεί καλύτερα το ζώο στο κυνήγι…

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%86%CE%B7%CE%BD%CE%BF%CE%B5%CE%B9%CE%B4%CE%AE%CF%82_%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AEhttps://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%8D%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BC%CE%B1_%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AE%CF%82http://30dim-athin.att.sch.gr/images/istoria_grafis/kinigi.jpg

  • Με εικόνες έγραφαν στη μακρινή Κίνα & στη Μεσοποταμία .Αυτή

    ήταν η εικονογραφική γραφή .

    Με εικόνες και διάφορα άλλα σημάδια γράφανε οι Αιγύπτιοι .

    Αυτή ήταν η ιερογλυφική γραφή. Αυτή τη γραφή αποκρυπτογράφησε ο

    Σαμπολλιόν .

    Τα ιερογλυφικά της Κρήτης όμως που τα βλέπουμε πάνω στον

    Δίσκο της Φαιστού .

    Η Γραμμική Γραφή Α΄ είναι και αυτή άγνωστη .Αντίθετα η

    Γραμμική Γραφή Β΄ δεν έχει πια μυστικά .Την αποκρυπτογράφησε ο

    Μάικλ Βέντρις .

    Τα χρόνια πέρασαν και οι εικόνες έγιναν σύμβολα που ήταν

    τρίγωνα σαν σφήνες .Γι’ αυτό η γραφή αυτή ονομάστηκε Σφηνοειδής .Οι

    αρχαίοι Φοίνικες , έξυπνος λαός, έμποροι και ταξιδευτές έπρεπε να

    συνεννοούνται γρήγορα και σωστά . Σκάφτηκαν, λοιπόν, να γράφουν όχι

    με λέξεις αλλά και με γράμματα! Αυτή ήταν και η καταπληκτική

    εφεύρεση του ΑΛΦΑΒΗΤΟΥ !

    Το αλφάβητο των Φοινίκων όμως είχε μόνο σύμφωνα έτσι

    προέκυψαν σίγουρα προβλήματα .Οι Έλληνες που ήταν κι αυτοί πολύ

    έξυπνοι, ταξιδευτές και ποιητές έκαναν το αλφάβητο των Φοινίκων πιο

    ωραίο .Του πρόσθεσαν και φωνήεντα .

    Οι αρχαίοι λαοί έγραφαν σε διάφορα υλικά . Αρχικά χάραζαν την πέτρα

    και τον πηλό . Τα πρώτα βιβλία ήταν πήλινα .Κάθε σελίδα ήταν σωστή

    κεραμίδα! Οι πρώτες γραφές άρχιζαν από δεξιά προς τα αριστερά !

    Αργότερα άρχισαν να γράφουν μια γραμμή από τα δεξιά προς τα

    ααριστερά και μια γραμμή προς τα δεξιά .

    Οι Αιγύπτιοι έκοβαν καλάμια από τον Νείλο – που ονομάζονταν

    πάπυροι και φτιάχνανε κάτι σαν χαρτί, που το λέγανε κι αυτό πάπυρο !

    Οι Έλληνες έγραφαν και σε μικρά ομμάτια πηλού που τα

    ονόμαζαν όστρακα .Σ’ αυτά έγραφαν τα ονόματα ανθρώπων που τους

    θεωρούσαν επικίνδυνους για τη δημοκρατία κι έπρεπε να τους διώξουν

    Τα παιδιά στο σχολείο είχαν ξύλινες πινακίδες αλειμμένες με κερί .Πάνω

    σ’ αυτές χάραζαν το μάθημά τους με τη μυτερή άκρη ενός ξύλου, που

    λεγόταν στύλος .

    http://30dim-athin.att.sch.gr/images/istoria_grafis/diafania_1.jpghttp://30dim-athin.att.sch.gr/images/istoria_grafis/ieroglifiki_grafi.jpghttp://30dim-athin.att.sch.gr/images/istoria_grafis/eksofyllo_faistos.jpghttp://30dim-athin.att.sch.gr/images/istoria_grafis/eksofyllo_faistos.jpghttp://30dim-athin.att.sch.gr/images/istoria_grafis/diafania_2.jpghttp://30dim-athin.att.sch.gr/images/istoria_grafis/diafania_2.jpghttp://30dim-athin.att.sch.gr/images/istoria_grafis/domi_89.jpg

  • Αργότερα στην Πέργαμο έφτιαξαν από λεπτό δέρμα κατσικιού ή

    αρνιού την Περγαμηνή. Έγραφαν κι από τις δύο πλευρές, όποτε ήθελαν

    έξυναν τα γραμμένα και ξανάγραφαν .

    Στη μακρινή Κίνα ο Τσάι Λουν σοφίστηκε τον τρόπο να φτιάχνουν

    χαρτί από φύλλα & κουρέλια .Άμα ήθελα τα τύπωναν κιόλας !Εφτά

    οχτώ αιώνες πριν εφεύρουν οι Ευρωπαίοι την Τυπογραφία , οι Κινέζοι

    την είχαν ήδη επινοήσει !

    Οι Ευρωπαίοι δεν είχαν ιδέα για τις εφευρέσεις των Κινέζων και

    αντιγράφανε με το χέρι . Ώρες, μήνες, χρόνια για ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ.

    Η δουλειά αυτή γινόταν στα μοναστήρια ή στα αυτοκρατορικά

    εργαστήρια κι επειδή ήταν πολύ βαρετή ζωγράφιζαν στην αρχή ή στο

    τέλος της σελίδας και του κεφαλαίου. Απ’ έξω ντύνανε τα βιβλία με

    υπέροχα εξώφυλλα από δέρμα, βελούδο, χρυσό, ασήμι με λεπτά

    σκαλίσματα στα οποία έβαζαν διαμάντια, μαργαριτάρια ή φίλντισι ! Έτσι

    τα βιβλία ήταν λίγα και πανάκριβα .Λίγοι τα είχαν κι ακόμα λιγότεροι

    ήξεραν να διαβάζουν . Όμως υπήρχε η ανάγκη για πιο πολλά και πιο

    φτηνά βιβλία .Το 13ο αιώνα ο Γερμανός Γκούντενμπεργκ έφτιαξε μικρά

    γράμματα από μολύβι, έφτιαξε λέξεις, φράσεις, σελίδες .Από πάνω έβαλε

    χαρτί, το πίεσε με μια πρέσα και τα γράμματα τυπώθηκαν στο χαρτί

    .Ήταν η εφεύρεση της τυπογραφίας .

    Το πρώτο βιβλίο που τυπώθηκε ήταν η Βίβλος .

    Η εμφάνιση της γραφής ήταν ακόμα ένα κομβικής σημασίας γεγονός

    στην ανθρώπινη ιστορία, μια και έκανε, τη διαχείριση των πόλεων και

    την ανταλλαγή ιδεών, πολύ πιο εύκολη απ' ό,τι πριν. Μερικές από τις

    αρχαιότερες γνωστές πόλεις που κατοικούνται έως και σήμερα, είναι

    αυτές της ευρύτερης περιοχής της Δαμασκού(9000 π.Χ.) στη σύγχρονη

    Συρία, των Άρβηλων(6000 π.Χ) στο Ιράκ, της Βύβλου(5000 π.Χ.) στο

    Λίβανο, και του Άργους(5000 π.Χ.) και Αθήνας(5000 π.Χ.) στην

    Ελλάδα.

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AEhttps://el.wikipedia.org/wiki/%CE%94%CE%B1%CE%BC%CE%B1%CF%83%CE%BA%CF%8C%CF%82https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%85%CF%81%CE%AF%CE%B1https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%86%CF%81%CE%B2%CE%B7%CE%BB%CE%B1https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%99%CF%81%CE%AC%CE%BAhttps://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CF%8D%CE%B2%CE%BB%CE%BF%CF%82https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9B%CE%AF%CE%B2%CE%B1%CE%BD%CE%BF%CF%82https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%86%CF%81%CE%B3%CE%BF%CF%82https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%B8%CE%AE%CE%BD%CE%B1https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1

  • Η πρώτη Εγκυκλοπαίδεια

    Ο Ντενί Ντιντερό 5 Οκτωβρίου 1713 – 31 Ιουλίου 1784) ήταν Γάλλος

    φιλόσοφος και συγγραφέας.

    Γιος ενός σιδερά από την πόλη Λανγκρ (Langres), διδάχθηκε από

    Ιησουίτες κληρικούς και σπούδασε στη Σορβόνη, από όπου αποφοίτησε

    το 1732 ως νομικός. Ο Ντιντερό έχασε όμως το ενδιαφέρον του για το

    νομικό επάγγελμα και προτίμησε να ασχοληθεί με γλώσσες, λογοτεχνία,

    φιλοσοφία και μαθηματικά. Αναδείχθηκε σε επιφανή φιλόλογο,

    φιλόσοφο και συγγραφέα ενώ ήταν εμπνευστής και ηγέτης της

    προσπάθειας για συγγραφή της «Εγκυκλοπαίδειας» από το 1746 μέχρι το

    1780. Σε όλα τα έργα του διέδιδε το πνεύμα του διαφωτισμού, άθεος και

    υλιστής ο ίδιος, ενάντια στη δεισιδαιμονία και τη θρησκοληψία. Μαζί με

    τον Βολταίρο και τον Ρουσσώ θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους

    Γάλλους συγγραφείς του 18ου αιώνα.

    Τα μυθιστορήματά του διαβάζονται ακόμα και τον 21ο αιώνα. Έγραψε

    ακόμα θεατρικά έργα και κριτικές εργασίες.

    Η πρώτη Εγκυκλοπαίδεια του Ντιντερό

    Καθώς είχε συγγράψει την ιστορία των αρχαίων Ελλήνων και ένα

    ιατρικό λεξικό, το 1746 ο Ντιντερό προσκλήθηκε από έναν γνωστό

    Παριζιάνο εκδότη να μεταφράσει την αγγλική εγκυκλοπαίδεια

    Cyclopaedia, or Universal Dictionary of the Arts and Sciences. Ο

    Ντιντερό αποφάσισε να μην περιοριστεί μόνο στους δύο τόμους αυτού

    του έργου, αλλά να το επεκτείνει σημαντικά, προσθέτοντας σε αυτό όλες

    τις γνώσεις της εποχής. Σε αυτό το έργο τον βοήθησαν και άλλοι

    https://el.wikipedia.org/wiki/5_%CE%9F%CE%BA%CF%84%CF%89%CE%B2%CF%81%CE%AF%CE%BF%CF%85https://el.wikipedia.org/wiki/1713https://el.wikipedia.org/wiki/31_%CE%99%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%AF%CE%BF%CF%85https://el.wikipedia.org/wiki/1784https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%AF%CE%B1https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A6%CE%B9%CE%BB%CE%BF%CF%83%CE%BF%CF%86%CE%AF%CE%B1https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=%CE%9B%CE%B1%CE%BD%CE%B3%CE%BA%CF%81&action=edit&redlink=1https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CE%BF%CF%81%CE%B2%CF%8C%CE%BD%CE%B7https://el.wikipedia.org/wiki/1732https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CE%AEhttps://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9B%CE%BF%CE%B3%CE%BF%CF%84%CE%B5%CF%87%CE%BD%CE%AF%CE%B1https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A6%CE%B9%CE%BB%CE%BF%CF%83%CE%BF%CF%86%CE%AF%CE%B1https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B1%CE%B8%CE%B7%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AChttps://el.wikipedia.org/wiki/1746https://el.wikipedia.org/wiki/1780https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%94%CE%B9%CE%B1%CF%86%CF%89%CF%84%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%B8%CE%B5%CF%8A%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A5%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CE%BF%CE%BB%CF%84%CE%B1%CE%AF%CF%81%CE%BF%CF%82https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%96%CE%B1%CE%BD_%CE%96%CE%B1%CE%BA_%CE%A1%CE%BF%CF%85%CF%83%CF%83%CF%8Ehttps://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%AF%CE%B1https://el.wikipedia.org/wiki/18%CE%BF%CF%82_%CE%B1%CE%B9%CF%8E%CE%BD%CE%B1%CF%82https://el.wikipedia.org/wiki/21%CE%BF%CF%82_%CE%B1%CE%B9%CF%8E%CE%BD%CE%B1%CF%82https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%98%CE%AD%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%BFhttps://el.wikipedia.org/wiki/%CE%99%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1_%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9B%CE%B5%CE%BE%CE%B9%CE%BA%CF%8C

  • διανοούμενοι και φίλοι του, κυρίως ο Ντ' Αλαμπέρ, που ήταν

    μαθηματικός και φυσικός επιστήμονας, αλλά και πολύ γνωστά πρόσωπα

    όπως ο Μοντεσκιέ και ο Βολταίρος.

    Το 1749 αναγκάστηκε να διακόψει, εξαιτίας κάποιων γραπτών που είχε

    δημοσιεύσει παλαιότερα και στα οποία ασκούσε κριτική στην εκκλησία.

    Φυλακίστηκε για μικρό χρονικό διάστημα. Αργότερα αποφάσισε να

    αφήσει πολλά έργα του ανέκδοτα, για να μην θέσει σε κίνδυνο τη

    συνέχιση της Εγκυκλοπαίδειας (Encyclopédie).

    Το 1750 δημιούργησε ένα προσπέκτους (Prospectus), με το οποίο

    καλούσε άτομα από όλη την Ευρώπη να βοηθήσουν στην συγγραφή

    αυτού του κολοσσιαίου έργου. Ήδη το 1751 εμφανίστηκαν οι δύο πρώτοι

    τόμοι της Εγκυκλοπαίδειας ή Λεξικό αλφαβητικά ταξινομημένο των

    τεχνών και των επαγγελμάτων (γαλλ. Encyclopédie ou Dictionnaire

    raisonné des arts et métiers, par une société de gens de lettres), από έναν

    κύκλο συγγραφέων.

    Η επιτυχία του έργου στα βιβλιοπωλεία ήταν πολύ μεγάλη, οι Ιησουίτες

    όμως και πολλοί κληρικοί διέγνωσαν μια αντιχριστιανική τάση στο έργο

    αυτό και πέτυχαν με βασιλική διαταγή την απαγόρευση του έργου.

    Επειδή όμως η μαρκησία ντε Πομπαντούρ, η ερωμένη του βασιλιά

    Λουδοβίκου ΙΕ΄, κατείχε μια εξαιρετικά σημαντική θέση, επηρέασε υπέρ

    της Εγκυκλοπαίδειας πολλούς υπουργούς και άλλα πρόσωπα με επιρροή,

    ώστε τελικά εκδόθηκαν παρά την απαγόρευση που ίσχυε από το 1753

    έως το 1756, τέσσερις νέοι τόμοι.

    Η πίεση όμως των αντιπάλων της Εγκυκλοπαίδειας αυξήθηκε, και έτσι

    το 1758 επήλθε μια νέα απαγόρευση. Ακόμη και ο πάπας δεν ενέκρινε το

    έργο. Η Εγκυκλοπαίδεια όμως σημείωσε τεράστια επιτυχία όχι μόνο στη

    Γαλλία αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη, και καθώς η γαλλική

    κυβέρνηση εισέπραττε πολλά χρήματα από την πώληση αντιτύπων της

    Εγκυκλοπαίδειας στην Ευρώπη, ενθάρρυνε τον Ντιντερό και τους

    υπόλοιπους Εγκυκλοπαιδιστές να συνεχίσουν τη συγγραφή της. Ο

    Ντιντερό έγραψε και τους υπόλοιπους δέκα τόμους, μαζί με πέντε τόμους

    εικονογραφήσεις μέχρι το 1765, αποσύρθηκε όμως - μετά από είκοσι

    χρόνια συγγραφής - και άφησε στους συνεχιστές τους να εκδώσουν και

    τους υπόλοιπους τελευταίους τόμους με εικόνες. Όπως και οι υπόλοιποι

    τόμοι της Εγκυκλοπαίδειας, έτσι και αυτοί, συνέβαλαν στη μεγάλη φήμη

    και τη διάδοση του έργου σε ολόκληρη την Ευρώπη.

    ΣΑΪΤΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B1%CE%B8%CE%B7%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AChttps://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A6%CF%85%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82_%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%AE%CE%BC%CE%B5%CF%82https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%83%CE%BA%CE%B9%CE%ADhttps://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CE%BF%CE%BB%CF%84%CE%B1%CE%AF%CF%81%CE%BF%CF%82https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Encyclop%C3%A9die&action=edit&redlink=1https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CF%85%CF%81%CF%8E%CF%80%CE%B7https://el.wikipedia.org/wiki/1751https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%B3%CE%BA%CF%85%CE%BA%CE%BB%CE%BF%CF%80%CE%B1%CE%AF%CE%B4%CE%B5%CE%B9%CE%B1_%CE%AE_%CE%9B%CE%B5%CE%BE%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CE%B1%CE%BB%CF%86%CE%B1%CE%B2%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AC_%CF%84%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%BF_%CF%84%CF%89%CE%BD_%CF%84%CE%B5%CF%87%CE%BD%CF%8E%CE%BD_%CE%BA%CE%B1%CE%B9_%CF%84%CF%89%CE%BD_%CE%B5%CF%80%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%B5%CE%BB%CE%BC%CE%AC%CF%84%CF%89%CE%BDhttps://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%B3%CE%BA%CF%85%CE%BA%CE%BB%CE%BF%CF%80%CE%B1%CE%AF%CE%B4%CE%B5%CE%B9%CE%B1_%CE%AE_%CE%9B%CE%B5%CE%BE%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CE%B1%CE%BB%CF%86%CE%B1%CE%B2%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AC_%CF%84%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%BF_%CF%84%CF%89%CE%BD_%CF%84%CE%B5%CF%87%CE%BD%CF%8E%CE%BD_%CE%BA%CE%B1%CE%B9_%CF%84%CF%89%CE%BD_%CE%B5%CF%80%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%B5%CE%BB%CE%BC%CE%AC%CF%84%CF%89%CE%BDhttps://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B1%CF%81%CE%BA%CE%B7%CF%83%CE%AF%CE%B1_%CE%BD%CF%84%CE%B5_%CE%A0%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%8D%CF%81https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9B%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%BF%CE%B2%CE%AF%CE%BA%CE%BF%CF%82_%CE%99%CE%95%CE%84_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%93%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%AF%CE%B1%CF%82https://el.wikipedia.org/wiki/1753https://el.wikipedia.org/wiki/1756https://el.wikipedia.org/wiki/1758https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%AC%CF%80%CE%B1%CF%82https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%AF%CE%B1https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CF%85%CF%81%CF%8E%CF%80%CE%B7https://el.wikipedia.org/wiki/1765