Η ΜΟΡΦΗ TOY HPS2A

of 204/204
ΧΡΗΣΤΟΣ Χ. ΤΖΟΥΑΗΣ /S/S Η ΜΟΡΦΗ TOY HPS2A ΣΤΗΝ ΤΡΙΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΕΝΕΖΗ ("ΤΟ χο 31328"» ΓΑΛΗΝΗ ΑΙΟΛΙΚΗ ΓΗ ) ΓΙΑΝΝΕΝΑ 1989
  • date post

    05-Nov-2021
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Η ΜΟΡΦΗ TOY HPS2A

ΓΙΑΝΝΕΝΑ 1989
ΧΡΗΣΤΟΣ ΤΖΟΥΑΗΣ
("Το Νομερο 31328", "Γαλνη","Αιολικ Γη")
ΓΙΑΝΝΕΝΑ 1987
ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
0 κριος χρος της εργασας μου εναι τα ργα που αποτελον
τη λεγμενη τριλογα του Βενζη: "Το Νομερο 31328", η "Γαλνη"
και η "Αιολικ Γ". Επικρτησε σε πολλος αυτ η ονομασα, δηλαδ
τριλογα, επειδ ο μθος, το φανερ δηλαδ περιεχμενο, σμφωνα με
τη φροδικ θεωρα, παρουσιζει συνχεια και συνφεια^.
1. Ο δυος ο Βενζη ς' σε συνντευξη του στην εφημερδα "Ακρπολυς"
, (15-9-68) δωσε στα τρα αυτ κεφαλαυδη ργα του το χαρακτη-
ρυσμο "μυκρασυατυκ τρυλογα". Τον δυο χαρακτηρισμ δνει, και,
τεκμηρυνευ ο Νκος Αθανασιδης ("Αι,ολυκ Γρμματα",τ.12, Β'
Δεκμβρης 1972, σελ.489), ο Γ.Βαλτας ("Να Εστα", Χριστογεννα
1974, σελ. 117), εν ο Μ. Γ. Μερακλς δ,καυολογντας το χαρακτη­
ρισμ, που τον θτει, καο ττλο σε κρυτυκ δυκμι, του γυα το
Βενζη, γρφεο : "Δε χρησυμοποι, σκεφτα τη λξη. Πρα απ την
υστορυκ αλληλολουχα που συνδει, τα τρα βι,βλα, υπρχουν καο
λλα εσωτερυκ στουχεα. Αναφρω πρτα την εξλι,ξη της ηλυκας:
στην'υολυκ Γη" ο αφηγητς εναι, ακμα μι,κρ παοδ, στο "Νομε­
ρο" χει, γνευ δεκαοχτ χρονν, στη "Γαλνη" ο Δημτρης Βνης
εναι, ρυμος ντρας. Ββαυα, υπρχει, η αναφορ της ηλυκας του:
εναι εξντα χρονν, το '23. Αλλ ο Βενζης αρσκεται, να τροπο­
ποιε "μυθι,κ" την αντυκευμενυκ πραγματικτητα, που χρησυμοπου-
ε κατ βση. Ωστσο το τυ ο Βνης κρατει, τη σχση του με τον
Ηλα του "Νομερου" φανεται, απ το γεγονς τυ στον πρτον ο
συγγραφας χροσε να νομα συγγενοκ με το δυκ του Βνης-Βεν-
ζης.,Πβ. και, τη σνθεση της οι,κογνευας της "Αυολυκς Γης", "μας
παορνε η μητρα μας, λα τ'αδλφια μου, την Ανθππη, την Αγπη,
την ρτεμη, τη Λνα, εμνα, και, πηγαναμε να ζσουμε τους μνες
του καλοκαιριο στο "Κτμα", με του "Νομερου" "Η μητρα μου δε
φεγει, πια μτε στιγμ απ κοντ μου. Βραδιζει. να - να κατε­
βανουν στην αποθκη και τ'λλα τα παιδι μας, τ'αδλφια μου. Τσ­
σερα κορτσια. 0 Θνος εναι το μικρτερο παιδ, δκα χρονν
(....). Η Ανθππη, η μεγαλτερη, πολεμ να κυριαρχσει πνω σ'λες
- 2 -
Η τριλογα αυτ μου παρχει το υλικ και ταυτχρονα καθορζει
τα ρια και τα πλασια μσα στα οποα κινεται και αναπτσσεται η
εργασα μου. 0α ανιχνευθον τα κρια σημανοντα της τριλογας του συγ­
γραφα για να μπορσουμε να συλλβουμε την φαλη (τη λανθνουσα) πε­
ριοχ της δημιουργας του Βενζη. Στη συνχεια τα κρια σημανοντα
(SIGNIFIANTS) καθς και τα σημαινμενα (SIGNIFIES) που κυριαρχον στην
παραπνω τριλογα του Βενζη, θα ανιχνευθον δευτερογενς και σε περι­
ορισμνη κταση, και στην λη δημιουργα του Βενζη, για να συλλβουμε
την ιδιαιτερτητα της γραφς του.
Στο τελευταο μρος της εργασας μου θα εξετασθε, σε περιορισμ­
νη κταση, η κοινωνισφαιρα μσα στην οποα ζησε και δημιοργησε ο Βε-
νζης,'καθς και η βιογραφα του. Η προκταση αυτ θα αποτελσει να
εδος υποστηργματος στο κριο σμα της ρευνας μου, σμφωνα με τις απ­
ψεις για την ψυχοκριτικ του Charles MA.URQN 1 , και κυρως αυτς που ανα­
φρονται στο μθο του συγγραφα.
τις φωνς". Σε λλο σημεο χουμε και τα ονματα των λλων τριν
κοριτσιν: Σοφα, Αγπη, Λνα: Μια σχση ανμεσα σ'αυτ τα δο
βιβλα που θα'.'την λεγα μως περισστερο "φιλολογικ" (χι οργα­
νικ) επισημανει ο διοςο Βενζης στον πρλογο της 2ηε κδοσης
του "Νομερου". (Βλπε: Μ.Γ. Μερακλ, Η τριλογα του Βενζη,
Τετρδια Ευθνης, τεχ.6, Αθνα 1978, σελ. 29).
Βλπε: Ch.MAURON, des métaphores obsédantes du mythe personnel,
indroduction a la psychocritique, ED.JOSE'COTTI, PARIS 1962,
σελ. 9-34 (0 MAURON ψχνει τα μεταφορικ στοιχεα που πλκονται
μμονα και σως αθλητα και ασυνεδητα δημιουργντας μια σγουρη
ραχοκοκκαλι μσα στο λογοτεχνικ ργο. Δε γυρεει θεματικς
συστδες, αλλ να σστημα απ σχσεις ανμεσα στις λξεις και
στις εικνες που αναδονται απ τη συμπαρθεση και τη συσχτιση,
πολλν κειμνων του διου συγγραφα, τα οποα του προσφρουν
ττοιες ομλογες επιφνειες. Μσα απ ττοιους συσχετισμος προ­
σπαθε να αναχθε στην εικνα ενς προσωπικο μθου που τον ερμη­
νεει ως κφραση της μη συνειδητς προσωπικτητας του δημιουργο/
- 3 -
θεωρ υποχρωση μου να αναφρω απ την αρχ τι η εργασα μου
θα κινηθε, κατ κριο λγο, στον αντποδα της βιογραφικς μεθδου
και θα χει ως κριο στχο την αποκλυψη του προσανατολισμο, της
ολικς φορς (ELAN GLOBAL)^ της δημιουργας του συγγραφα. Αναφρο­
μαι κυρως στη βιογραφικ μθοδο, πως χρησιμοποιθηκε απ ορισμνους
ψυχαναλυτς, οι οποοι υπερτμησαν την παθογραφα του συγγραφα πως
πραξε π.χ. η Μαρα Βοναπρτη στο ογκδες δτομο βιβλο της για τον
Εντγκαρ λλαν Πε . Μια ττοια επιμον στα βιογραφικ στοιχεα δεν
υπρχει στα ργα με τα οποα ο S.FREUD θεμελωσε και ανπτυξε την
ψυχαναλυτικ κριτικ σ'λους τους χρους της τχνης και κυρως στη λο­
γοτεχνα με τα θεωρητικ βιβλα του "GRADIVA" 3 του JENSEN, "0 Μωσς
1. Βλπε: CHASSEGUET-SMIRGEL J. , pour une psychanalyse de l'art et
de la créativité, ED.PETITE BIBLIOTHEQUE PAVOT, PARIS 1971, σελ.
7-80.(Τα κανλυα που απολγουν στην ευδοπου συστουχεωση του ργου
εναυ: το φος, η γλσσα, ο εσωτερυκς χρος του κεομνου, τα κε­
ν, οο σοωπς, ,ου υπαονογμο, OÜ ασυνχευες, το σκηνοκ, το χρονο-
δυστημα, τα δηλα του κευμνου, λα τα επυμρους δομυκ στουχεα).
2. Βλπε: M.BONAPARTE, EDGAR ALLAN POE, sa vie, son deuvre,E.D. PUI
Σημευνουμε πως το βυβλο αυτ συνντησε, υδως μεταπολεμικ,
την εναντωση της ψυχανλυσης, η οποα προσεγγζευ το λογοτεχνικ
ργο μσα απ την ολτητα του κευμνου του καυ χυ μσα απ την
παθογραφα του συγγραφα.
3. Βλπε : S. FREUD, Delire et rêves dans la "Gradiva" de Jensen,
ED. GALLIMARD, PARIS 1971. (Με το ργο αυτ ο FREUD ευσγευ μυα
να μεθοδολογυκ αντληψη ανγνωσης καυ υποστηρ.ζευ τυ κθε κευ-
μενο πρπευ να το βλπουμε μσα απ την αλυσδα των σημαυνντων
καυ την αναγωγ τους στην κρυμμνη, την ασυνεδητη περυοχη. Βλ­
πε μετφρ. Παλου Κ.Σρου, εκδσευς Σμυρνυτη, Αθνα - κδ. αχρο-
νολ.).
- 4 -
του Μιχαλ Αγγλου" , "Λεονρδο ντα Βντσι" , "Το σκμμα και η σχση
του με το ασυνεδητο" κ.λ.π. Στις βιογραφικς μεθδους ανγνωσης του
ργου τχνης εναντινεται η νετερη, καθς και η σγχρονη ψυχανλυση,
η οποα εστιζει την ρευνα της στο σμα του κειμνου, μσω του οποο
ανιχνεει το βαθτερο ψυχισμ του συγγραφα, ο οποος βρσκεται απωθη
μνος στο ασυνεδητο του.
Η καρια αυτ καινοτμηση, η οποα εναι προσφορ του FREUD στη
νετερη επιστημολογα και κυρως στο σγχρονο κριτικ της τχνης για
να μπορσει μσω των φαινομνων να προσελκσει το βαθτερο λγο ενς
μνου, ο οποος κρβεται πσω απ πολλς αντιστσεις και. παραπλαν­
σεις, παραπμπει τελικ στη δισταση που υπρχει ανμεσα στο ασυνεδη
. το και στο συνειδητ και προσυνειδητ ανμεσα στο Εκενο και στο
Εγ και Υπερεγ του δημιουργο. χουμε δηλαδ μια δισταση ανμεσα
στο COGITO του DESCARTES, δηλαδ στο Εγ τη συνεδηση, και στο ασυ­
νεδητο, πργμα που σημανει τι το αληθιν υποκεμενο που λειτουργε
μσα σ'να ργο τχνης εναι πρα και πσω απ τα φαινμενα, στο σκο­
τειν μρος του ασυνεδητου. Το περεργο εναι τι οι απψεις αυτς,
εν χουν εισαχθε εξαρχς απ τον Πλτωνα σε πολλος απ τους διλο­
γους του και κυρως στο "Φαιδρ", χουν αγνοηθε και μειναν πρα απ
τα περιθρια της κριτικς της τχνης ως την εποχ του FREUD.
1. Βλπε: S.FREUD "0 Μωυσς του Μιχαλ Αγγλου", μετφρ. Μριου
Μαρκδη εκδσεις ρασμος, Αθνα 1976. (Ψχνοντας ο 'FREUD να
t:f)|irivi'<|)f.t το γαλμα "Μωσς", διαπιστνει τι που εναι επανα
λψεις η φωναχτ σημεα, πολ δυνατ, αυτ παραπλανον τον αναγ
στη. Αυτ που πρπει να .ψξουμε εναι τα σημεα που φανονται Η
επφαση δευτερεοντα, λεπτομρειες).
2. Βλπε: S.FREUD, 0 Λεονρδο Ντα Βντσι στο φως της ψυχανλυσης,
εισαγωγ Λαζρεφ,μετφραση Α.Φργκα, εκδσεις τλας Αθνα 1955
3. Βλπε : S.FREUD, Το σκμμα και η σχση του με το ασυνεδητο (19
μετφρ. Γ .Ανδρουλιδκη, Εκδσεις Σ.μυρνιτη, Αθνα. (Στο βιβλο
αυτ ο συγγραφας μελετ τη ρητορικ της. ασυνεδητης σκψης και
την εκβολ της στην απλαυση, η οποα πηγζει απ μια οικονομα
στη δαπνη των απαγορεσεων).
- 5 -
Κατ τη γνμη μας το τρμορφο του ψυχισμο της ψυχς κατ τον
Πλτωνα, πως το συναντομε στην "Πολιτεα" και στο "Φαιδρ" (λογι-
στικν, θυμοειδς, επιθυμητικν - το τρτο μρος ονομζεται "εταρος
πληρσεων τνων και ηδονν", Πολιτεα, 439 d) δεν χει ουσιδεις δια­
φορς δεν απχει πολ απ τις τρεις διαβαθμσεις του ψυχικο οργ­
νου που εισγαγε ο FREUD, το Εκενο, το Εγ και το Υπερεγ. Νομζουμε
στη φιλοσοφα των ιδεν:
ιδα (ννοια με αινιο νημα) ~ εδωλο (απεκασμα)
0 Πλτων θεωρε το ργο του ποιητ απρροια μανας και τοποθε­
τε τη γενεσιουργα του στον διο τπο με το νειρο και την επιθυμα .
0 ποιητς δηλαδ ως δημιουργς εναι υποταγμνος στη μανα, λειτουργε
κτω απ τις απορρος της .
Για το θμα αυτ των δο στρωμμτων μσα σ'να ργο τχνης, με
προεξρχον το δηλο και λανθνον, που σμφωνα με το FKEUD ελγχεται
απ το ασυνεδητο, γρφει ο Γιργος Σεφρης : "0 Ε.Μ. FOSTER, νας εξαι­
ρετικ ευασθητος μυθιστοριογρφος και δοκιμιογρφος, παρατηροσε:"πως
ακριβς οι λξεις χουν δο λειτουργες, τη μια που αφορ τη μετδοση
εννοιν, και την λλη που αφορ τη δημιουργα,τσι ο ανθρπινος νους ­
χει δο προσωπικτητες, τη μια στην επιφνεια, και την λλη μσα πιο
βαθι. Η απνω προσωπικτητα χει νομα, ονομζεται Σαμουλ Κλεριδζ,
Γουλιλμος Σαξπηρ, η Κυρα εναι ευσυνεδητη, σβλτη, και διαφρει
αδρ και διασκεδαστικ απ τις προσωπικτητες των λλων. Η εστερη πρ­
βλεπε: Ι.Θεοδωρακπουλου, Πλτωνος "Φαιδρς", ευσαγωγ αρχαο καυ
νο κεμενο, γ'κδοση, Αθνα 1971, σελ. 246. Βλπε επσης αναλυτυκ
ευσαγωγ στο "Φαιδρ" του Πλτωνα απ τον Ιωννη Θεοδωρακπουλο.
"Τρτη μως θεοζαλυ καυ μανα.εναι, εκενη που ρχεται, απ τυς
Μοσες* μα αυτ κυροψευ καμι, ψυχ απαλ και, ανγγιχτη, την ξυ­
πνει και, τη μεθει, γι,α τα τραγοδι,α καυ για τα λλα .εδη της ποη­
σης, στολζει τα μρια ργα των παλιν και, παιδεει τις ερχμενες
γενις" (Πλτωνος Φαιδρς 2Μ-5α, μεταφρ.Ι.Θεοδωρακπουλου .π.,σελ.
2Μ-7). Γι,α τον Πλτωνα η μπνευση εναι κτι το στεν δεμνο με το
- 6 -
σωπικτητα εναι μια πολ παρξενη υπθεση. Απ πολλς πλευρς εναι
ολωσδιλου ακαταλγιστη. μως χωρς αυτ δεν υπρχει λογοτεχνα, για­
τ αν ο νθρωπος δε ρξει ναν κουβ (για ν'αντλσει) βαθι μσα σ'αυ-
τ, δεν μπορε, να δημιουργσει ργο πρτης ποιτητας. Τη χαρακτηρζει,
μ'ναν τρπο, κτι το γενικ. Μολοντι βρσκεται μσα στον Κλιριδζ, δεν
εναι δυνατ να της δσουμε τ'νομ του. χει κτι το κοιν με τις
βαθτερες προσωπικτητες των λλων και ο μυστικς θα μας βεβαισει πως
αυτ η κοιν ιδιτητα εναι ο θες, και πως εκε, στους σκοτεινος μυ­
χος της παρξης μας πλησιζουμε τις πλες του θεκο". Εναι αξιοπρ­
σεχτο τι νας σημαντικς λογοτχνης, που δεν τον χαρακτηρζει ο μυστι­
κισμς, και που δεν γραψε ποιματα, μιλ μ'αυτ τα λγια. Μας εναι
χρσιμη'η παραβολ του. Μολοντι δε θα χρησιμοποιοσα ολωσδιλου τσι
τη λξη ''προσωπικτητα", νομζω πως εκφρζει με αρκετ σαφνεια αυτ
την τσο σκοτειν λειτουργα του ποιητ, θα θελα μνο να παρατηρσω ­
τι κι εδ η δικριση γνεται για την ανγκη της ακριβολογας και τι οι
δο αυτς προσωπικτητες, που λει, δεν εναι στεγαν χωρισμνες, και η
λειτουργα του ποιητ απαρτζεται απ να αδικοπο πει κι λα ανμεσα
στο εστερο και το επιφανειακτερο εγ. Τλος, θλω να υπογραμμσω πως
ταν μιλ για τη γλωσσικ λετιουργα του ποιητ, χω πντα υπψη μου αυ­
τ την εστερη λειτουργα, ετε πως προσπθησα να την εκφρσω, ετε ο­
ι
• Η Ψυχαναλιτικ προσγγιση ενς ργου τχνης ξεκιν απ τα φαινμε­
να, δηλαδ απ το φανερ περιεχμενο του κειμνου προσπαθντας να εξιχνι­
σει και να αποδεσμεσει την ασυνεδητη πλευρ του κειμνου, δηλαδ αυτ
που προσπαθε να κρυφτε να παραπλανσει τον αναγνστη. Διτι αποτελε
παραλρημα: "Τους πουητς δεν μπορες. να τους ρωτσεις τι ε,ναυ
αυτ γι,α το οποο μυλνε" γρφει, στον Πρωταγρα (347e). Kau στους
"Νμους" συναντομε την δοα ποψη' ο πουητς μσα στον οργασμ
της δημι,ουργ,ας του "δεν ε,ναυ στα καλ του",δηλαδ δε δρα κτω
απ τον λεγχο του λογιστικο που ε,ναυ σοφ και. χει "την περ
πσης της ψυχς προμθευαν" (441e).
1. Βλπε: Γργος Σεφρης, "Δοκι,μς", τ. 2ος, .Γ 'κδοση . καρος, Αθνα
1974, σελ. 164 - 166.
- 7 -
απορρο του ασυνειδτου (υλικ του Εκενο), μσα στο onoCo εναι δια­
σκορπισμνη, πως σ'να δχτυ απ φλβες και αρτηρες, η αληθιν επι­
θυμα του υποκειμνου, δηλαδ του ειλικρινος μρους του ψυχισμο μας
που υπακοει στην αρχ της ευχαρστησης και δε δχεται αρνσεις και
λλες καταπισεις, OL οποες εναι της τξεως του Εγ και προρχονται
απ την αρχ της πραγματικτητας, σμφωνα με τις απψεις του FREUD,
που αναπτσσονται στο κλασικ ρνο του "Εισαγωγ στην Ψυχανλυση"^,
στο ργο του "Το Εγ και το Εκενο"^ καθς και σε λα του τα ργα.
Η Ψυχαναλυτικ λοιπν κριτικ αποβλπει στην αποκατσταση της αλ­
θειας του υποκειμνου και στην εγκατσταση του Εκενο στο Εγ, σμφωνα
με το θεμελιδη αφορισμ του FRbUD, διαδικασα που σημανει τη φωταγ­
γηση των βαθτερων στρωμμτωντου ψυχισμο ενς συγγραφα, των συγκρο­
σεων και των αντιδρσεων του, οι οποες παζονται σ'ναν λλο χρο ,
1. Βλπε : S.FREUD, Ευσαγωγ στην Ψυχανλυση, μετφραση Α. Πγκαλος,
εκδσεος Γκοβστη, Αθνα.
Βλπε επσης: S. FREUD, Να σευρ των παραδσεων γυα την εισαγωγ
στην Ψυχανλυση, μετφραση Κλαρης Τρι,κερυτη, εκδσευε Επκουρος,
Αθνα 1977, σελ. 80, επσης: S.FREUD ABRIS DE PSYCHANALYSE, μετ­
φραση Γ.Μουρλου, περυοδυχ "Εποχς", τευχ. 35, σελ. 288.
2. Βλπε : S.FREUD, Le moi et le ca, στο essais de psychanalyse,
PAYOT, PARIS 1966 (IRE EDITION, 1923) (θ FREUD προσδιορζει, το Ε­
κενο σαν τον αντιπρσωπο των παρορμητικν δυνμεων που δνουν στο
ασυνεδητο τον ιδυατερο δυναμοσμ του. Το ργο .εναι, μεταφρασμνο
στα ελληνυχ απ τον Κ.Μεραναο, εκδσει,ς Γκοβστη).
- δ ­
ι
πως λεγε ο FREUD, "στην λλη σκην" , δηλαδ στο χρο του ασυνεδη­
του. Κατ συνπεια ακολουθντας πντα το νμα που μας δνει ο FREUD
μσα στο σκοτειν λαβρινθο που εναι να ργο Τχνης, δεχμαστε την
καλλιτεχνικ δημιουργα ως μοια και παρλληλη σε μεγλο βαθμ με την
ονειρικ διαδικασα, δηλαδ με το νειρο που και αυτ χει το φανερ
και το δηλο περιεχμενο του. 0 διος ο FREUD τη μθοδο ερμηνεας των
ονερων, η οποα εναι αναλυτικ και δομικ, την εισηγεται ως μθοδο
ανγνωσης ενς ργου τχνης κυρως στο λογοτεχνικ και τον εικαστικ
χρο. Κατ συνπεια, ταν μιλομε στην εργασα μας για ψυχαναλυτικ
προσγγιση της τριλογας του Βενζη, ακολουθομε, σο γνεται πιστ­
τερα, τις κεφαλαιδους σημασας θσεις του FREUD για την ανγνωση ενς
ργου, τχνης, καθς και των κυριωτρων απ τους επιγνους του και κυ­
ρως του Jacques LACAN. Διτι παρεκκλσεις απ τη φροδικ αισθητικ,
πως αυτς π.χ. της Ψυχολογας του JUNG, σον αφορ στο ργο τχνης που
μας απασχολε, δεν υπηρετον παρ επανληψη της "ερμηνευτικς των ονερων"
του FREUD και κυρως του μεγλου μρους αυτο του κλασικο ργου του
που αναφρεται στα ονειρικ σμβολα και τον τρπο ερμηνεας τους .
σως να μη μπορομε να μιλσουμε για μια αυτνομη φροδικ αισθη­
τικ, οτε και σημανουν πολλ πργματα αυτς οι αυθαρετες οριοθετσεις
μσα στις ανθρωπιστικς επιστμες. μως εναι κοιν απατηση της και­
νοργιας κριτικς ο πλουτισμς της με το εργαλεο της Ψυχανλυσης. Το
θμα αυτ το χουν βλει στη σωστ του θση οι κυριτεροι απ τους εκπρο­
σπους της καινοργιας κριτικς στη Γαλλα και κυρως ο R.BARTHES, η
Julia KRISTEVA, ο J.STAROBINSKE, ο G.GENETTE, ο J.DERRIDA Κ.. . Ο R.BARTHEE
Ο FREUD στη Μεταψυχολογα, μι,λντας »α το ψυχυκ ργανο και, τους.
χρους, που το συνθτουν ευσγευ ιος. ρους: "τοπυκ" καυ "τοπογρα­
φα". Βλπε : S.FREUD, Δοκ,μυα Μεταψυχολογας, μετφραση Θ.Παραδλλη,
εκδσει,ς Καστανυτη, Αθνα 1980, σελ. 60—61. Βλπε επσης: Ζαν -
Μυσλ - Παλμυ,Λακν, μετφραση Κωστς Παπαγυργης, εκδσεος. Νεφλη,
Αθνα 1983, σελ. 58..
τα, μετφρ. Μνας Ζωγρφου-Μεραναου, εκδσευς Μαρ, Αθνα.( Στο ρ­
γο αυτ ο FREUD θτεu τυς βσευς λειτουργας του ασυνεδητου καυ
ανυχνεευ κοονος νμους ανμεσα στη λειτουργα του ονερου και, στη
1.
2.
- 9 -
γρφει γι'αυτ το θμα: "τσι, δουλεοντας πνω στο Ρακνα, στη-ν αρχ
εχα την ιδα μιας ουσιαστικς Ψυχανλυσης (που δη εχε υποδεξει ο
STAR3BINSKI), αλλ αυτ η κριτικ, πως τουλχιστον την βλεπα εγ, συνα 1
τοσε πρα πολλς αντιστσεις και βρθηκα εκτοπισμνος σε μια Ψυχανλυση
ταυτχρονα πιο κλασικ (αφο δνει μεγλη σημασα στον πατρα) και πιο
δομικ (αφο απ το ρακινικ θατρο φτιχνει να π α ι χ ν δ ι απ
φιγορες καθαρ σχετικς. μως αυτ η ανκητη αντσταση δεν εναι μη -
σημανουσα: γιατ, αν εναι δσκολο να ψυχαναλυθε ο Ρακνας με ρους
ουσας, εναι επειδ το μεγαλτερο μρος·των ρακινικν εικνων ανκει
σ'να εδος φολκλρ εποχς, αν προτιμμε σ'να γενικ κδικα, εν το
φανταστικ του Ρακνα δεν εναι παρ λ γ ο ς που προρχεται απ'αυτ
τη γλσσα. 0 συλλογικς χαρακτρας αυτο του φανταστικο δεν το αποκλεε
καθλου απ μια ψυχανλυση ουσας, μνο που αναγκζει να διευρνουμε σημ
τικ την ρευνα και να δοκιμσουμε μια Ψυχανλυση του συγγραφα : 0 J.
POMMIER ζητοσε δη π.χ. να μελετηθε το θμα της μ ε τ α μ ρ φ ω σ η
στην κλασικ λογοτεχνα. Μια ττοια Ψυχανλυση εποχς ( "κοινωνας") θα
ταν πια επιχερηση εντελς να (τουλχιστον στη λογοτεχνα) κι ακμη θα
'πρεπε ν 'χει κανες τα μσα γι'αυτ". Η Julia KRISTEVA εισγει τους
ρους "Phenotexte" (φαινοκεμενο) και "Genotexte" (γενο-κεμενο).Τια
τη Julia KRISTEVA, το κεμενο εναι ο τπος μιας αυτογενος εργασας που
θλει να εξαρθρσει την μφυτη γλσσα, θεμελιωμνη στην ανατπωση για
να της υποβλει την πολλαπλτητα των εννοιν που ο αναγνστης ( και ο
συγγραφας) μπορον αργτερα να αναπαργουν, αρχζοντας απ να φαινομε­
νικ λογικ ειρμ. Αυτ τη συνεχ μελτη του κειμνου, ανεξρτητη απ
το συγγραφα του (προφορικ γραπτ) Julia KRISTEVA ονομζει "νημα".
Το νημα σε αντθεση με τη σημασα δεν περιορζεται στην επικοινωνα,
στην ανατπωση, στην κφραση : δεν θεωρε, το θμα του κειμνου προβολ,
αλλ απλεια. Απ'αυτ την παραγωγικτητα του κειμνου η Julia.KRISTEVA
εξγει μια διπλ θεμελιδη ρθρωση: το "φαινο-κεμενο" και το "γενο-κε-
γλσσα.Το ργο εναι, ομρρυζ.ο με το νευρο καο υπακοει, στην δ.υα
οι,κονομα με αυτ καυ αποκρβει, Tis εστερες, βουλς, και, σημασες
, του και, απ την λλη μερι ως. "γραφ" ωθεται, .μσα απ την αλυσ­
δα των σημαινντων του, στην επικοινωνα.
1. Βλπε: R.BARTHES, Συζτηση γυα τη λογοτεχνα, περιοδυκ "ΔΕΥΚΑΛΙΩ1
τ.3, Ιονυος -Αγουστος 1970, σελ. 276.
-10 -
μενο". Το πρτο καλπτει το χρο της συγκεκριμνης κφρασης, το δετερο
περιλαμβνει λες τις ενργειες που υποβλλονται σ'αυτ τη φανερ δομ.
Το κεμενο λοιπν τοποθετεται στο σημεο συνντησης (χι μνο του δη­
μιουργο και του "δκτη" του, αλλ και της πλειοντητας προηγομενων
παραπλσιων κειμνων, που διατηρον μεταξ τους ανποπτες, αλλ πραγμα­
τικς ("διακειμενικς") σχσεις. Διαπιστνουμε τι η Julia KRISTEVA το­
ποθετε το περαμα της "σημ-ανλυσης" στα σνορα τ&e