Χ ΦΦ - iep.edu. ... συμβίωσης...

Click here to load reader

  • date post

    09-Feb-2020
  • Category

    Documents

  • view

    3
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Χ ΦΦ - iep.edu. ... συμβίωσης...

  • ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ,

    ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

    & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

    ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠ/ΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

    ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

    Β΄ ΤΑΞΗ

    ΓΕΝΙΚΟΥ

    ΛΥΚΕΙΟΥ

    ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ

    ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

    Τόμος 6ος

  • ΑΡΧΕΣ

    ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

    Β΄ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

    ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

    Τόμος 6ος

  • Συγγραφείς: Στέλιος Βιρβιδάκης, Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Βασίλης Καρασμάνης, Καθηγητής Ε.Μ.Π. Χαρινέλα Τουρνά, Δρ. Φιλ., Καθηγήτρια Δ/θμιας Εκπαίδευσης

    Επιτροπή κρίσης: Βάσω Κιντή, Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αθηνών Ζωή Αντωνοπούλου, Σχολική Σύμβουλος Χριστίνα Σακελλίου, Καθηγήτρια Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

    Υπεύθυνη για το Π.Ι.: Χριστίνα Βέικου, Σύμβουλος Π.Ι.

    Συνεργάτις: Δέσποινα Μωραΐτου, Δρ. Φιλ., Φιλόλογος αποσπασμένη στο Π.Ι.

    Γλωσσική επιμέλεια: Μαιρίτα Κλειδωνάρη

  • ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

    & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ

    ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

    Στέλιος Βιρβιδάκης

    Βασίλης Καρασμάνης

    Χαρινέλα Τουρνά

    ΑΡΧΕΣ

    ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

    Β΄ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

    ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

    Τόμος 6ος

  • Εξώφυλλο:

    Ρενέ Μαγκρίτ,

    Η ανθρώπινη κατάσταση, 1935.

    Η πραγματικότητα και η αναπαρα- γωγή της αναμειγνύονται. Η θά-

    λασσα και η αμμουδιά συνεχίζονται στο καβαλέτο, σχεδόν χωρίς δια-

    χωριστική γραμμή.

    ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΜΕΙΩΜΕΝΗ ΟΡΑΣΗ

    Ομάδα Εργασίας του

    Ινστιτούτου Εκπ/κής Πολιτικής

    Μετατροπή (Μαριαλένα Ξενάκη)

    Επιμέλεια Ρεββέκα Χρουσαλά

  • ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΟΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ

    Ποια είναι η επιτυχέστερη μορ- φή πολιτικής οργάνωσης των ανθρώπινων κοινωνιών; Μας φαίνεται αυτονόητο το ότι εί- μαστε πολίτες ενός σύγχρονου κράτους. Προτού καν ενηλικιωθού- με και αποκτήσουμε το δικαίωμα να ψηφίζουμε και να εκλέγουμε τους αντιπροσώπους μας από τους ο- ποίους σχηματίζεται η κυβέρνηση της χώρας, μαθαίνουμε αρκετά πράγματα για τον τρόπο λειτουργί- ας του κράτους μας. Θεωρούμε προφανές ότι κάποια μέλη της κοι- νωνίας μας έχουν την εξουσία να παίρνουν και να εκτελούν σημαντι- κές αποφάσεις, που επηρεάζουν τη ζωή μας σε διάφορους τομείς.

    5 / 168

  • Υπάρχουν όμως ορισμένα βασικά ερωτήματα που δε θα αργήσουν να μας απασχολήσουν, για τη διερεύ- νηση των οποίων θα καταφύγουμε στη φιλοσοφική σκέψη: Γιατί οι άν- θρωποι ζουν σε κράτη σαν το δικό μας; Ποιες μορφές οργάνωσης της κοινωνικής συμβίωσης είναι προτι- μότερες και γιατί; Ποιοι είναι οι κυ- ριότεροι στόχοι της δημιουργίας θεσμών όπως η βουλή, η κυβέρνη- ση, τα δικαστήρια της χώρας; Aπό πού αντλούν την εξoυσία τους αυ- τοί που κυβερνούν και γιατί οι υπό- λοιποι πολίτες οφείλουν να σέβο- νται τις αποφάσεις τους και να τους υπακούουν; Ποιες είναι οι αξίες που πρέπει να προ-στατεύονται σε μια ευνομούμενη πολιτεία; Στη σύντομη διερεύνηση που ακο- λουθεί δεν μπορούμε βέβαια να α- ναλύσουμε σε βάθος και να απα-

    6 / 168

  • ντήσουμε ικανοποιητικά σε όλα αυ- τά τα καίρια ερωτήματα. Θα αρκε- στούμε σε ορισμένες αφετηριακές τοποθετήσεις που μπορούν να δι- ευκολύνουν την περαιτέρω διερεύ- νησή τους.

    Γιάννης Ψυχοπαίδης, Σύνθεση, 1979. Συλλογή Κώστα Ιωαννίδη, Α- θήνα, Χρωματιστά μολύβια και κολάζ σε χαρτί.

    7 / 168

  • ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: ΜΟΡΦΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

    1. Η ανάγκη συγκρότησης οργα- νωμένων κοινωνιών

    Από την αρχαία εποχή οι φιλό- σοφοι περιγράφουν τον άνθρωπο ως “ζώο κοινωνικό”. Η ίδια η επι- βίωση του ατόμου δε θα ήταν δυνα- τή, αν δε συγκροτούνταν κοινωνίες οι οποίες επιτρέπουν την αποτελε- σματική αντιμετώπιση βασικών α- ναγκών. Οι στοιχειώδεις δραστη- ριότητες του ανθρώπου, που απο- βλέπουν στην προστασία του από τις δυνάμεις της φύσης και από τα άγρια ζώα και στην εξασφάλιση τροφής με την καλλιέργεια της γης, το κυνήγι και το ψάρεμα, διευκολύ- νονται σημαντικά από την κοινή,

    8 / 169

  • ομαδική προσπάθεια και τον κατα- μερισμό της εργασίας. Με την πά- ροδο του χρόνου διαμορφώνονται βαθμιαία σταθερές οργανωτικές δομές που αποτελούν τους πυρή- νες ανάπτυξης των πρώτων πόλε- ων και των πρώτων μορφών κρά- τους. Ιδιαίτερα το εμπόριο, η α- νταλλαγή και η διακίνηση αγαθών, δίνει αποφασιστική ώθηση στην ε- ξέλιξη των αστικών κέντρων των διάφορων πολιτισμών της Ασίας, της Μέσης Ανατολής και ιδιαίτερα της Αρχαίας Ελλάδας. Οι άνθρωποι απαρτίζουν κοινωνικές ομάδες, που συνεργάζονται, αλλά και συ- γκρούονται μεταξύ τους, και σιγά σιγά δημιουργούν θεσμούς, που αντανακλούν τις βασικές ηθικές τους αντιλήψεις και καθιστούν δυ- νατή τη διακυβέρνησή τους και τη συστηματική επιδίωξη των στόχων

    9 / 169

  • τους. Ο σημαντικότερος ίσως από αυτούς τους θεσμούς είναι το δί- καιο, το σύνολο των κανόνων οι ο- ποίοι ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεω- τικό τις σχέσεις των μελών μιας ορ- γανωμένης κοινωνίας. Σε κάθε περί- πτωση, οι οργανωμένες κοινωνίες χρειάζεται να αντιμετωπίσουν τους διάφορους εξωτερικούς κινδύνους, να αξιοποιήσουν σωστά τους υ- πάρχοντες πόρους, που είναι συ- νήθως ανεπαρκείς, και να εξυπηρε- τήσουν όσο γίνεται καλύτερα τα συμφέροντα των μελών τους, να αποφύγουν ή έστω να διευθετή- σουν ειρηνικά τις ενδεχόμενες με- ταξύ τους αντιπαλότητες και να προάγουν την ευημερία τους σε κάθε επίπεδο. Από τις πρώτες φά- σεις της οργανωμένης κοινωνικής συμβίωσης τίθεται το πρόβλημα της εξουσίας, της επιβολής κά-

    10 / 169

  • ποιων ατόμων ή ομάδων πάνω σε άλλους. Στον ευρωπαϊκό πολιτισμό ο σοβαρός