γράμματα - Democritus University of Thrace

of 52/52
γράμματα ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΕΧΝΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ * * . ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΥ Λ Λ I Αλέξ. Αργυρίου, Καρνωτακισμός. Ένα φαινόμενο μέσα καί έξω από τη λογοτεχνία Πάν. Μουλλάς, Εισαγωγή στην Παλαιότερη πεζογραφία Amy Mims, Καισαριανή: Η λαδωμένη γαζέλα του Μάριου Χάκκα Α. Ρόζη, Βασίλη Ζιώγα, Χρωματιστές γυναίκες: μία απόπειρα θεατρικής αποδόμησης της πατριαρχικής αντίληψης Μιχάλης Τσιανίκας, Γιατί ο Καισαρίων ήταν χλωμός; • Γιώργος Τσουρβάκας, Ο ρόλος της τηλεοπτικής διαφήμισης / για τη γυναίκα Ποίηση Νίκος Γρηγοριάδης, Ιάσων Δεπούντης, Χαρά Θλιβερή, Γιώργης Μανουσάκης, Έλλη Παπαγεωργίου, Αλέξης Σταμάτης Κριτική από τους Δημήτρη Ραυτόπουλο και Δώρα Μέντη Γ' Περίοδος, αριθ. τεύχους 81, Ιούνιος-Οκτώβριος 1997 Δραχ. 1000
  • date post

    18-Nov-2021
  • Category

    Documents

  • view

    1
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of γράμματα - Democritus University of Thrace

γρμματα ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΕΧΝΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ * * . ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜ ΑΤΙΣΜ ΟΥ Λ Λ I
Αλξ. Αργυρου, Καρνωτακισμς.
Πν. Μουλλς, Εισαγωγ στην Παλαιτερη πεζογραφα
Amy Mims, Καισαριαν: Η λαδωμνη γαζλα του Μριου Χκκα
Α. Ρζη, Βασλη Ζιγα, Χρωματιστς γυνακες: μα αππειρα θεατρικς αποδμησης της πατριαρχικς αντληψης
Μιχλης Τσιανκας, Γιατ ο Καισαρων ταν χλωμς;
• Γιργος Τσουρβκας, Ο ρλος της τηλεοπτικς διαφμισης
/για τη γυνακα
Αλξης Σταμτης
Γ' Περοδος, αριθ. τεχους 81, Ιονιος-Οκτβριος 1997 Δραχ. 1000
ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΕΣ Περιοδικ κδοση τχνης, κριτικς και κοινωνικο προβληματισμο
Ε κδτη ς: Π αν. Γ. Σ οκ λης Σ π . Τ ρ ικ ο π η 3-5 Α θ ν α , 106 83 τηλ. 3805520,3822732
Δ ιε θυνσ η : Κ. Γ. Π α π α γεω ρ γ ο υ
Σ υ ντα κ τικ επ ιτροπ : Α λξ. Α ρ γυ ρ ο υ
.Χ ρ ισ τ φ ο ρ ο ς Μ ηλι νης Σ π ρ ο ς Τ σ α κ ν ι ς
Σ υ νερ γα σ ες , ν τυ π α , Κ. Γ. Π α π α γεω ρ γ ο υ Κ ερα σ οντος 8 Α θ ν α ,115 28
Φ ω το σ το ιχε ιο θεσ α : Π . Σ ο κ λη ς & Σ ια Ε .Ε . Σ π . Τ ρ ικ ο π η 3-5, Α θ να Τ ηλ.: 3822732
Ε κτπω σ η : X. Ζ α χα ρ π ο υ λ ο ς & Σ ια Ο .Ε . Κ πρου κ α ι δ ρ α ς , Κ α λλ ιθα
Τ ιμ τεχους: 1.000 δρχ. Ε τ σ ια σ υνδρομ: 4.000 δρχ. Εξωτερικο: Ε τ σ ια : 6.000 δρχ. Για φοιτητς-μαθητς: Ε τ σ ια : 2.500 δρχ.
Ε μ β σ μ α τα , επ ιτα γς , Π α ν . Σ οκ λη ς Σ π . Τ ρ ικ ο π η 3-5 Α θ ν α , 106 83
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘ ΕΣΗ
Α Θ Η Ν Α : Π αν. Σ οκλης Σ π . Τ ρ ικ ο π η 3-5 τηλ. 3805520,3822732
Θ Ε Σ Σ Α Λ Ο Ν ΙΚ Η : Α νθ ο λ α Π ουλουκτσ Λ ασ νη 9
ΠΕΡΙΕΧΟΜ ΕΝΑ
Αλξ. Αργυρου, Καρυωτακισμς. να φαινμενο μσα και ξω απ τη λογοτεχνα ................................................................. 1 λλη Παπαγεωργου, Τσσερα ποιματα ............................. 8 Γιργος Τσουρβκας, Ο ρλος της τηλεοπτικς διαφμισης στη διαμρφωση κοινωνικν προτπων συμπεριφορς των δο φλων: Μ α ανλυση περιεχομνου .................................. 9 Χαρ θλιβρη, Το πρωτλειο (ποιματα) .............................. 11 Πν. Μουλλς, Εισαγωγ στην παλαι τερη πεζογραφα .... 16 Μικρ Γαλλικ Ανθολογα Θαντου: Victor Hugo, Ο ποιητς προς το σκουλκι (μετ. Γιννης Βαρβρης) ............................ 21 Α. Ρζη, Βασλη Ζιγα, Χρωματιστς γυνακες: μα απ­ πειρα θεατρικς αποδμησης της πατριαρχικς αντληψης για τη γ υ ν α κ α ................................................................................ 22 Αλξης Σταμτης, Λαβρινθος ο διαφανς (ποημα) ........... 28 Amy Mims, Καισαριαν: Η λαβωμνη γαζλα του Μ ριου Χκκα .............................................................................................. 29 Νκος Γρηγοριδης, Επιτμβια και Το ντιβνι (ποηση) .... 31 Henri Meschonnic, Μ ε το αυτ προς το μλλον (μετ. : I . Ν . Βα- σιλαρκης) ...................................................................................... 33 Δημτρης Ραυτπουλος: Roderick Beaton, Εισαγωγ στη Νετερη Ελληνικ Λογοτεχνα .................................................. 38 Ισων Δεποντης, Μσα στις πτρες και Συμπλρωμα του Χρνου (ποιματα) ....................................................................... 40 Δρα Μντη, Ερευνητικς ομδας. Εποπτεα X. Α. Καρ- ογλου, Π εριοδικ λγου και τχνης (1901-1940)..................... 41 Γιργης Μανουσκης, Κλμα και Φαντσματα (ποιματα).. 42 Μιχλης Τσιανκας, Γιατ ο Καισαρων ταν χλω μ ς; .......... 44
Καρυωτακισμς. να φαινμενο μσα και ξω
απ τη λογοτεχνα
χει κνει την τχη του ο ρος «καρυωτακισμς» που συνοδεει τον Καρυωτκη, αφο 62 χρνια μετ το 1935, επιμνει να λγεται, και θα δομε τρα πσο και σμερα δοκιμζεται. Τον εχε πρτος χρη­ σιμοποισει ο νος κριτικς Αντρας Καραντνης στο ρθρο του «Η επδραση του Καρυωτκη στους νους». (Τα Να Γρμματα, τχ. 9, Σεπτμ. 1935, σσ. 478-486).
Ο Καραντνης υποστριζε τι η επδραση της ποησης του Καρυωτκη, καθς παιρνε τον χαρακτρα «αισθητικς» - τσι την ονμαζε- που βασιζταν «κυριτατα στην ασταμτητη κλψα κα στο ανακτωμα δημοτικς καθαρεουσας» των νων ποιητν, εχε ως αποτλεσμα να τους «αχρηστεει» ουσιαστικ. Με λλα λγια, η μμηση της ποησης του Καρυωτκη εχε «ολθριες»συνπειες (.α. σ. 478).
Στη συνχεια μως του ρθρου του, θεωροσε τι για την επ­ δραση του Καρυωτκη στα χρνια 1928-1931 υπρχε κποια ηθικ δικαιολογα εξ αιτας «της στσιμης εκενης, δχως νερα και γιο­ μτης απ νοσηρς αναθυμισεις εποχς [...]». βρισκε μως αδι­ καιολγητη την παρτασ της, απ το 1932 και πειτα.
(Ομολογ δεν καταλαβανω πολ τι λλαζε στην κοινωνικ και πολιτικ ατμσφαιρα το 1932 σχετικ με το 1928-1931, δεδομνου τι ο Καραντνης δλωνε ‘βενιζελικς’ και ββαια το 1932 με την νοδο του αντιβενιζελισμο η ατμσφαιρα λλαζε προς το χειρ­ τερο. Εκτς αν την αλλαγ την βρισκε στην ποηση ταν εχε υπρξει η Στροφ του Σεφρη και μνο, δεδομνου τι ο Καρα­ ντνης αρνιταν τον Νικτα Ρντο, τον Σαραντρη κλπ. - Ο Ελτης δεν εχε φανε ακμη1. μπως, η θση αυτ του Καρα- ντνη, ταν επηρεασμνη απ το Ελεθερο πνεμα του Γιργου Θεοτοκ; Μια υπθεση που δσκολα στηρζεται, χωρς να ξρομε τα παρασκνια).
Και για να θεμελισει την ποψ του ο Καραντνης για την κακ ποιτητα τς παραγμενης ποησης υπ την σκι του Καρυωτκη, δινε παραδεγματα ‘γλωσσικς ακαλαισθησας’ απ σγχρονους του ποιητς. Ενδεικτικ αντιγρφω να εστοχο παρδειγμ του:
«Δεν σε γνωρζω αγρωχε κι ευγενικ μου ιππτα...» Το ρθρο του Καραντνη ταν οργισμνο και σαφς: προν
πθους. Εκολες υπερβολς; Μλλον.2 Εναι ββαια, ττε, νος25 ετν, (που θα λεγε ο Καβφης).
στω μως. Η επθεση κατ των καρυωτακικν ποιητν, και σε δετερο στρμα κατ του διου του Καρυωτκη, μεινοντας τη σημασα του, αρχζει απ ναν νο «φανατικ για γρμματα», λγο βιαστικ στις κρσεις και ακαταστλακτο. Αν κρνομε απ τα ποι­ ματα που δημοσιεει στα περιοδικ εκενα τα χρνια, εναι δσμιος τς πιο τυπικς παραδοσιακς αντληψης.3
του Αλξ. Αργυρου
Πμε σε μια λλη κατηγορα κρσεων. Στο τεχος ενς λλου περιοδικο (Νεοελληνικ Γρμματα, 1η Σεπτ.) οΤλλος γρας, με επαληθευμνη την κριτικ του ευαισθησα, και ως ‘επαγγελματας αναγνστης’, κρνοντας τος διους ποιητς, απνω κτω (Μανλη Αλεξου, Ρτσο, Ανθα, κλπ.),4 υποστριζε τα ακλουθα:
«Αν ηθλαμε να βρομε τις πηγς θε εξεπδησε τοτη η ποηση που γρφουν σμερα σχεδν λοι οι νοι, θα θυμηθομε, νομζω πρτα πρτα τα ποιματα που ο Φτος Γιοφλλης δημοσευε το 1917, καθς και την ποιητικ συλλογ Κλεψδρες το Ρμου Φιλρα που τυπθηκε το 1918. Ο μηρος Μπεκς με τον ‘Δον Κιχτη ’ του στο περιοδικ Λγος της Πλης (1919-1920) επρσφερε ολγο αργτερα κι αυτς τη συμβολ του. Ο Καβφης, που ολονα γινταν ττε γνωσττερος στην Ελλδα, υπρξεν απ τους αμμη­ τους διδασκλους της νας ποιητικς σχολς. Ο Χγερ Μπονφδης πρτος ρχισε ττε ν ’ ακολουθ σε λλον τνο, το παρδειγμ του. Ο Κστας Ουρνης με τις “Νοσταλγες” ενσχυσε κι αυτς την να ποιητικν αντληψι. Κλασσικ της μως δεγματα εθεωρθηκαν ο “Πιερττος” του Ρμου Φιλρα, η “Αγωνα του σταρμπορα” το Φτου Γιοφλλη και ο “Μοιραος” [sic] του Βρναλη, φανερωμνα λα στον διο καιρ περπου, στα 1920 στα 1921.
Και κλασσικς της ποιητς θα μενει ο Κστας Καρνωτκηςμε τις Στιρες που τις εξδωσε σε βιβλο το 1928, ο Μανλης Κανελλς με τα “Ργη τς Γης”, ο Τεκρος Ανθας με το περφημο ποημα το Αλτη· ο Κ. Κοφινιτης και ο Ορστης Λσκος στθηκαν πειτα απ τους αληθινος πρωτοπρους. Και σμερα, το ξαναλω, λοι σχεδν οι νοι (οι εξαιρσεις, αν και σημαντικς, εν’ ελχιστες) γρφουν με το παρδειγμα το Καρυωτκη και τνμετ απ'αυτν. Και τα πντε ποιητικ βιβλα που χω σμερα επνω στο κριτικ μου τραπζι, ενε βιβλα (θα πω την ανυπφορη λξη ς του βρεθε η καλτερη) “μοντρνα”: βιβλα λα μιανς αληθινς Σχολς, τσο πιστς, τσο σφικτς, τσο ομγνωμης, σο σπανως υπρξαν ποιη­ τικς σχολς, τσο προγρα μματικς θα λεγε κανες, στε να χνεται συχν χι μνο η πρωτοτυπα, αλλ και η προσωπικτητα το κθε ποιητο.»
Και αναφερμενος στα θεματικ μοτβα των νων ποιητν, υπο­ γραμμζει:
«λος ο τεχνικς πολιτισμς και λος ο γραφειοκρατικς πολιτι­ σμς τς εποχς: με τους ρους και τις φρσεις του. [...] Μαζ με αυτ, ιδο οι ‘αντιποιητικς’ λξεις, μπανουν ελεθερα, σως μλιστα κ ’ επιδεικτικ... Αλληλνδετες με τη γλσσα ενε, ββαια κ ’ οι μεταφορς κ ’ οι ποιητικς εικνες. Μιλον για κιλοβτ, [...] για επιχειρσεις και για μετοχς, για προβολες και για λινοτυπα, [...] για ρεκλμες, ντεκρ, τρακτρ, μοτρ».
[...] »Μα πς μπορε τσι να σχηματσει κανες μια σωστ ποιητικ
μορφ ταν απ ’ λη την ελληνικ ποιητικ παρδοση μνον ο Σολωμς, τα “Παθητικ Κρνφομιλματα” τον Παλαμ, ο Γρυ- πρης κι ο -αμμητος ωστσο- Καβφης θα μποροσαν να στα­ θον διδσκαλο της;
»Σε λ ’ αυτ ο κακς σμβουλος ενε ο ρεαλισμς τς Σχολς. Ενε ωρισμνως η ‘πλατει πλη' - που φρνει στην απλεια... λα τα θεωρε εκολα και πολλ περιττ- το διβασμα -μταιο, την παρ­ δοση- μισητ, την εργασα - καταστρεπτικ. Αρκε ν ’ αντιγρφη κανες την π ρ α γμ α τικ τη τα . [...] κανες σως δεν παρατηρε ακμη πσον ο ποιητικς λγος φτωχανει, πσο κυλ προς την κακ δημοσιογραφα, πσο τα ρητορικ τον σχματα γνονται φθην και κοφια... Ο Μαλλαρμ ως τσο μιλε κπου για τον Μεσαωνα, ταν σβνσεν ολτελα η λατινικ πρζα... αλλ ρχιζαν συγχρνως τα ψελλσματα το νεαρτατον ττε χριστιανισμο, ανμεσα στους βαρβρους τς Ενρπης πον επιχειροσαν να εκφραστον. Να θερηση κανες την τωρινν εποχ ωσν παρμοια μικρογραφα του Μεσαωνα; Γιατ κθε λλη εξγησ της δεν μπορε παρ να την αδικση σως - αφο θα την καταδικση. [...]
[...] »Και τρα, στο περιεχμενο των ργων. Το πρτο στοιχεο τους εναι ο λυρισμς. Ποτ δεν υπρξε η
ποηση των νων τσο λυρικ, τσο στεν υποκειμενικ, τσο στεν δεμνη με το τομο και το πρσωπο![...].»
(Μεγλο το παρθεμα, αλλ και επειδ εναι δυσερετο, νομζω ξιζε στε να φανε, συγκριτικ, η διαφορ προοπτικς Καρα- ντνη και γρα).
Οι απψεις αυτς του Τ. γρα, μπορε στις λεπτομρειες να χουν αρκετ λθη αξιολγησης, αλλ η συνολικ εικνα που δνουν ενδχεται να απαντ πιο ουσιαστικ στο πρβλημα «καρυωτακι- σμς» και με διαφορετικ τρπο απ εκενο που εντοπζει το «πνεμα του ρματος» αποκλειστικ στον Καρυωτκη. Ο γρας φωτογραφζει μια κατσταση η οποα προηγεται του φαινομνου και ταν αυτ παρατενεται καταλγομε στο αδιξοδο που κεφα- λαιοποιθηκε χι πολ σωστ ως ‘καρυωτακισμς’. Το σημεινω στω ως υπθεση εργασας.
Το 1935 στο οποο γρφονται αυτ, χει προηγηθε η ομιλα του Τλλου γρα ‘Καρυωτκης’ (28/12/1933. Η αρχ της χει δημο- σιευθε στο τελευταο τεχος του περ. Να Ζω, α. 103-109, τχ. 3,6, Μρτιος 1934) εν το πλρες κεμεν της θα δημοσιευθε τον Δεκμ­ βριο του 1935 -ειρω νεα ;- στα Να Γρμματα, που -ν α το υπο­ γραμμσω- διευθνει ο Καραντνης και μμεσα, πλην αποφασι­ στικ, ο Γιργος Κατσμπαλης.
Με λλα λγια στο διο ντυπο, το διο εξμηνο, θα καταδικα­ στε ο καρυωτακισμς και θα μειωθε ο Καρυωτκης (κατ Καρα- ντνη), αλλ και θα δικαιωθε ο Καρυωτκης (κατ Τλλο γρα). Ελευθεροφροσνη; Νομζω, μλλον εποχ που η λογοτεχνα και η κριτικ μας μοιαζε να παραπαουν ανμεσα σε δο ‘αισθητικς’. , απλοποιντας, με δο διακεκριμνες ‘αντιλψεις’ περ λογοτε­ χνας- κυρως ποισεως.
Ως εδ, να πρισμα: Η εποπτεατου Καραντνη φανεται -κα ι απ λλα στοιχεα- περιορισμνη στο μεσο παρν. Ο Παλαμς του, σε συνδυασμ με τα ποιματα που γραφε ως το 1934, ανταπο- κρινταν στις ττε αισθητικς του προτιμσεις.
Το τι ο Καραντνης χει γρψει το Γρω στον Παλαμ (1929) και το Ο ποιητς Γ. Σεφρης( 1931), μπορε να μπερδεει να μεταγεν­ στερο, νομζοντας τι ο νος αυτς κριτικς βρσκεται μσα στα πργματα τσο της παρδοσης σο και της μλις αναφαινμενης ανανεωτικς ποιητικς αντληψης. μως λγο να προσξει κανες την 1η κδοση το Ο ποιητς Γ. Σεφρης, βλπει τι δεν απρριπτε μνο τον Φτο Γιοφλλη, ως δθεν ‘μοντρνο’, αλλ και τον Τκη Παπατσνη.5 Πργματι ο «Σεφρης» του ταν να διατακτικ νοιγμα προς το γνωστο, και το παρασκνι του το ξρομε.
Ο γρας αντθετα (και λγω ηλικας· 11 χρνια μεγαλτερος -ταν μλλον μετρει η διαφορ στη γνση και στην περα) κατχει λα τα δεδομνα του θματος. σως ξεχνει τον φουτουρισμ, δεν μιλ για τον ιταλικ,6 αλλ τον ‘ρωσικ φουτουρισμ’, ο οποος, κυρως, μσω Μαγιακφσκι, χει δσει λγα, ενδιαφροντα πντως, δεγματα ποιητικς γραφς. (Και ταν δη μεταφρασμνος σε περιοδικ της Αθνας).7
Το 1938 προστθενται να στοιχεα στο αντικεμεν μας. Ο επσης νεαρς, μαρξιστς αυτς, Βσος Βαρκας, στο βιβλο του για τον Καρυωτκη (1938)8 υποστηρζει:
«[...] το ργο τον και η επδραση του γεμζει τα τελευταα δκα χρνια τς πνευματικς μας ζως. Απ κει εξακολουθον να ξεκι­ ννε οι νοι μας, και οι περισστεροι εκενα σταματνε. [...]». [Εγ αραιογραφ].
Και σε λλο σημεο του βιβλου του: « τσι εξηγεται πως το μεγα­ λτερο μρος της μεταπολεμικς γενις εξακολουθε να βρσκεται προσκολλημνο στην ψυχολογα που το διαμρφωσε και γιατ η ποηση των νων δεν κατρθωσε ν ’ απολυτρωθεαπ ’ τον καρυωτακι- σμ, δηλαδ απ’ το ργο το ποιητ, που αποτπωσε σε στχους το αρρωστημνο περιεχμενο αυτς της ψυχολογας» [Πλι εγ υπο­ γραμμζω].
Εδ σως για πρτη φορ χομε ρητ αναφορ στην «αρρωστη- μνη ψυχολογα» που εκφρζεται με την ποηση του Καρυωτκη. Ο κατηγορηματικς τρπος που εκφρζεται ο Βαρκας εκτς απ το νεαρν της ηλικας σως αποδδει και την (ιδεολογικ) ορθοδοξα του κριτικο, ο οποος ανκει στην ‘αριστερ αντιπολτευση’, που θλει να απεγκλωβιστε απ τα μηχανιστικ πρτυπα χωρς να το κατορθνει επειδ σε ανλογα οδηγεται. (Οι λγιοι των διαφρων αποχρσεων της κρας αριστερς μχονταν να αποδεξουν την επα- ναστατικτητ τους, αμφισβητομενη απ τους ‘συγγενες’ -σ ε δισταση - λλους).
Ο Κ. 0 . Δημαρς στην περιβητη επιφυλλδα του («Ελεθερο Βμα» 21/2/1938) που αρνεται τον Καρυωτκη ως ποιητ, - μλλον ως καθαρ [λυρικ] ποιητ,9 - καταλγει:
«Ο Καρυωτκης αντιπροσωπεει μσα στη φιλολογα μας τη γενε τον ολκληρη: ττλος μεγλος που το εξασφαλζει την αθα­ νασα· ας μην προσπαθομε να στολσομε τη δξα τον με δφνες ποιητικς που δεν το ανκουν».
Πλην μως, χει υποστηρξει στην αρχ του κειμνου του και τα ακλουθα ση μαντικ:
«/...] ταν δκτης ευαισθησας καταπληκτικς, πον συγκντρωσε, μσα τον, λες τις διχντες τσεις και ροπς της γενες του, τις απο­ κρυστλλωσε και τους δωσε μορφ τελειωτικ. πως πολ σωστ σημεινει ο κ. Βαρκας “το ργο του Καρυωτκη δεν ταν δυνατν, [“] σε καμμι περπτωση, [”] να χει συνχεια”[σ. 182, β ’ κδ., τα εισαγωγικ δικ μου, γιατ οι 3 λξεις αυτς δεν ταν μσα στη φρση του Βαρκα]: ο Καρυωτκης ταν να ριο· στερα απ κενον οι επαναλψεις, οι μιμσεις το εδους του, μας εδθηκαν. Κατ τοτο, λοιπν, η θση τον στη φιλολογα μας εναι σημαντικ. (Εγ υπογραμμζω).
Ο Τμος Μαλνος, στο αντστοιχο βιβλο του,10 αφο αντικροει την ποψη τι ο Καρυωτκης εναι αντιπροσωπευτικς της εποχς του, αιτιολογε την απχηση το ργου του, στο τι «διπεται απ να συγχρονισμνο πνεμα fantaisiste, τσο καινοριο για τον τπο μας αλλ και τσο ταιριασμνο με τη βαθτερη ψυχικ διθεση το ποιητ. Και δετερο, ο πνος πον εκφρζει, εναι τσο γνσιος κ ’οι χοι τον τσο σπαραχτικο, πον δεν μπορε παρ να συγκινε, κι χι μνο τους σημερινος νους, μα και τους αυριανος, και, γενικ, τον νθρωπο κθ ’ εποχς. »
Χρσιμο να προσθσομε και τον Σεφρη στον κατλογο, ο οποος, προλογζοντας τη μετφραση της «ρημης χρας», βρισκε συγγ­ νειες [εκλεκτικς;] το στχου το λιοτ «Μτρησα τη ζω μου με κουταλκια του καφ» με το στχο το Καρυωτκη «, να βνθομε-
Ο Κ. Γ. Καρυωτκης
τροσατε κι εσες με μια φουρκτα το δειο σας κεφλι». («Τα Να Γρμματα», 1936, σ. 633).
Μπορομε κατπιν αυτν να υποστηρξομε, χωρς ορατ λθος, τι το 1935 ψηλαψζεται ο καρυωτακισμς και το 1938, ο Καρυωτ­ κης, δκα χρνια μετ την αυτοκτονα του, και με αφορμ την κδοση των Απντων του, που ξαναδιαβζεται ο ποιητικς λγος του, χει συμπληρωθε (με σχετικ επρκεια) η φση της κριτικς του αντιμετπισης, απ τους εν ενεργεα κριτικος και λογους τς εποχς, και χει λησμονηθε -διτι χει οριστικ παρλθει, αν και μερικο επιμνουν- ο καρυωτακισμς. (Ο λγος της μεταβολς σως οφελεται στο τι χει στραφε το ενδιαφρον προς την ποιητικ παραγωγ των Σεφρη, Ρτσου, Εμπειρικο, Ελτη, Βρεττκου, κλπ.).
Η αναζτηση των ‘κοινν τπων’ - ‘κοινν παραγντων’, αν θυμμαστε τα μαθηματικ - των κριτικν αποτιμσεων για τον Καρυωτκη, φαντζομαι να μας βρσκει σμφωνους. Τους απα­ ριθμ για να το δομε:
Η δισταση απψεων για την ποιητικ αξα του, επιτρπει να δεχθομε τι, παρ τατα, πεποθηση λων ταν τι ο Καρυωτκης εξφραζε να πνεμα -προσωπικ αντιπροσωπευτικ, αδι­ φορο- με ‘τρπο μοναδικ’ [κπως απλυτη η κφραση] και για να το πω περιληπτικ: ικαν να μεταδοθε στον αναγνστη του· πιστο­ ποιημνο εδ και απ τον «καρυωτακισμ». Η πρσληψη το ργου του εχε επιτευχθε ευνοκ στην εποχ του. Και επσης, (νας ακμη ‘κοινς τπος’ των κριτν του): Η θετικ επδρασ του -εξαιτας προφανς της ιδιαιτερτητς του- ταν αδιανητη. Οδηγοσε -πως λους τους μιμητς αξιλογων ποιητν- σε κομψες μιμ­ σεις και σε πληκτικς επαναλψεις το κλματος που εχε αποτυ- πσει ο πρτος διδξας. (λλη μια μμεση απδειξη τς μοναδι- κτητς του).
Μνει εκτς συμφωνας των κριτν, κατ πσον το εξφραζε σε ποιητικ γλσσα. Κρσιμη δισταση, της οποας μως η σημασα μπορε να εκτιμηθε με τη σημεριν προοπτικ. Να σημεισομε ωστσο τι η ρνηση της ποιητικς του αξας στηριζταν -υποτθε­
τα ι- στις αρχς της καθαρς ποησης. θεν: Αν αλλαχθε η ‘αρχ’, ως προπθεση, αλλζει και το συμπρασμα.
φησα, σκπιμα, τελευταο, το κατ πσον ττε εχε οριστε τι προσωπικ εκμισε στην τχνη ο Καρυωτκης, χι αριστο και γενικ, αλλ συγκεκριμνο και πειστικ, στε να αποτελε σημεο αναφορς στους μιμητς και οπαδος. Κοντολογς: μπορομε να βρομε: τι περιεχμενο δινταν (και πειτα το αφνομε για διερε- νηση σμερα) στον ρο ‘καρυωτακισμς;’ αν μεταβλλομε το περιεχμενο του ρου, μπορομε να κοιτξομε διαφορετικ το θμα των επιδρσεων. (Θα συμβε 35 χρνια αργτερα).
νας προσεκτικς αναγνστης, ξρει τι ο γρας, στο ασ­ γκριτο εκενο κεμεν του, (εν προηγουμνως εχε αναφρει τα μορφικ γνωρσματα τς ποησς του) διευκρνιζε και προσδιριζε:
«Τλος ο Καρυωτκης των Σατιρν - αυτς επρε κτι απ τον ρεαλισμ και την τραγικτητα τον Καβφη.
Αυτ, θαρρ εναι τα ελληνικ μαθματα τς ποιητικς του τχνης.
[.. .]»Και το περιεχμεν του; αυτ δεν το δανεστηκε απ καννα. Αυτ το πρε απ τον εαυτ του κατ’ ευθεαν. Και δεν πιστεω ν ’ αμφιδλη κανες, τι μνο με το περιεχμενο το ργου του, νας ποιητς γνεται αντιπροσωπευτικς μιανς εποχς. , αλλοις να το πω: τι μνον οι ποιητα που παρχουν περιεχμενον, μνον αυτο γνονται αντιπροσωπευτικο μιας εποχς. [...]» [Εγ υπο­ γραμμζω].
Πρισμα. στε, για λους τον καρυωτακισμ δεν τον συγκρο­ τοσε η ‘μορφ’ αλλ τα ‘σημαινμενα’ τς ποησης του.
Κπου 35 χρνια αργτερα, νας καλς και εργατικς φιλλογος, ο αλησμνητος φλος Γιργος Σαββδης, στο μελτημ του «Ο Καρυωτκης ανμεσ μας τι απγινε εκενο το ποδρι» (1972), ξαναφερε στην επιφνεια την ξεχασμνη υπθεση των επιδρσεων του Καρυωτκη, εκτιμντας αλλις το θμα. Υποστριξε τι αυτ τα χρνια ο ποιητς των «Ελεγεων και Σατιρν» εξακολουθοσε υπγεια και βασανιστικ να βρσκεται «ανμεσ μας».
Στο μελτημα αυτ, για πρτη φορ τσο κατηγορηματικ, εν τονζεται τι ο παλις ο καρυωτακισμς εναι υπθεση ξεπερασμνη (και τι οι ποιητς που τον εξφραζαν δκαια «πεσαν σε σπλαχνικ λθη») αναπτσσεται η θση της μμεσης επδρασης της ποησης το Καρυωτκη: ως φορα ενς πνεματος, το οπ&