Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ, Η...

Click here to load reader

  • date post

    14-Apr-2017
  • Category

    Education

  • view

    599
  • download

    2

Embed Size (px)

Transcript of Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ, Η...

PowerPoint PresentationΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 10η
Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ, Η ΚΟΖΑΝΗ
ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ
Ο ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ
ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΟΖΑΝΗΣ
Αρχαιτητες απ την προστορικ εποχ μχρι τη Βυζαντιν περοδο χουν ανακαλυφθε σε πολλ σημεα της πλης. Στα ανατολικ της Κοζνης, χει ανασκαφε νεκρπολη, η οποα χρονολογεται απ την εποχ του Σιδρου.
ΟΙ αρχαιτητες που βρθηκαν εδ μαρτυρον την παρξη μιας απ τις αρχαιτερες πλεις της αρχαας Ελιμιτιδας ( Ελμειας), της οποας η ακρπολη βρισκταν στο λφο του «Αγου Ελευθερου».
Στα νοτιοδυτικ της σγχρονης πλης, στο λφο Σιποτο, υπρχε οικισμς ο οποος ονομαζταν Καλβια, μεταξ 1100 και 1300, χνη του οποου υπρχουν ακμα.
ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ-ΑΡΧΑΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ-ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΙΑΝΗΣ
Υπαθριος αρχαιολογικς χρος Αιανς
Click to edit Master text styles
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΙΑΝΗΣ
Αιαν, Μεγλη Ρχη
ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΟΖΑΝΗΣ
Το 1392 ποικοι προερχμενοι απ την Πρεμετ, το Βυθικοκι και την Κζδιανη της Ηπερου, κατφυγαν κυνηγημνοι απ τους Τουρκαλβανος στην περιοχ βρεια της Σλιτσας (που μχρι σμερα ονομζεται Παλιοκζδιανη) και στη συνχεια μεταναστεοντας ανατολικ συνντησαν τον χριστιανικ οικισμ στα Καλβια. Οι κτοικοι των Καλυβιν δεν τους αποξνωσαν, αλλ τους υποχρωσαν να χτσουν τις κατοικες τους ανατολικτερα. Οι νοι κτοικοι ονμασαν την περιοχ Τζαμουρι διασζοντας το πατρωνμιο της παλις τους περιοχς. Σμερα η περιοχ ονομζεται Τζμπρα. Επσης το βραχδη λφο επνω απ την Τζμπρα τον ονμασαν Σκρκα Σκρκα (Σκ’ρκα), που σημανει βραχδες ψωμα. Αν και υπρχουν διφορες εκδοχς για το νομα της πλης η επικρατστερη εναι πως οι ποικοι αυτο της Ηπερου ονμασαν το νο οικισμ Κσδιανη που στη συνχεια μετατρπηκε σε Κζιανη και οι μετπειτα λγιοι το μετασχημτισαν σε Κοζνη. Οι κτοικοι παλιν και νων οικισμν εννονται σε μια να ενιαα κοιντητα, χτζουν εκκλησα, κατασκευζουν υδραγωγεα και κρνες. Πρτη καταγεγραμμνη αναφορ στην Κοζνη γνεται σε σουλτανικ φιρμνι του 1528, σαν οικισμς με 91 σπτια, 23 εργνηδες και 15 χρες
Οθωμανικ περοδος - Βαλκανικο πλεμοι - Σγχρονοι καιρο ΜΕΡΟΣ 1
Click to edit Master text styles
ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΟΖΑΝΗΣ
Το 1649 εκατν εκοσι οικογνειες απ το χωρι Κτνι, υπ την αρχηγα του προεστο τους Ιωννη Τρντα, εγκαταστθηκαν στη θση Κρεβατκια. Ο γιος του Ιωννη Τρντα, Χαρσιος, κατρθωσε να λβει Σουλτανικ διταγμα με προνμια για τους κατοκους της πλης, με το οποο η πλη περιρχονταν υπ την προστασα της Σουλτανομτορος. Οι κτοικοι ταν ελεθεροι απ κποιους φρους και απαγορευταν να μνουν ως μνιμοι κτοικοι οι Μουσουλμνοι στην πλη.
Ο Χαρσιος Τρντας, που θεωρεται ο πρτος προχοντας της πλης, κτισε μεγαλοπρεπ οικματα και στλισε την πλη με πλατνια και κρνες. Το 1664 θεμελωσε το να του Αγου Νικολου, που αποτελε και τον πολιοχο της πλης. Ο νας ανακαινστηκε το 1721. Το 1668 ιδρεται η βιβλιοθκη και η σχολ της Κοζνης. Τον 17ο και 18ο αινα οι εμπορικς συναλλαγς με τις χρες της κεντρικς Ευρπης δνουν την ευκαιρα στην πλη να αναπτυχθε οικονομικ και πνευματικ. Απ τα οικοδομματα ξεχωρζει το δημαρχεο, ο μητροπολιτικς νας του Αγου Νικολου και τα αρχοντικ των Γ. Λασσνη (στην ομνυμη πλατεα) και Γ. Βορκα. Κατ το 18ο αινα, πως ξνοι περιηγητς αναφρουν, ο πληθυσμς της Κοζνης ταν ελληνικς και με αυξητικς τσεις.
Οθωμανικ περοδος - Βαλκανικο πλεμοι - Σγχρονοι καιρο (Μρος 2ο)
Click to edit Master text styles
ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
Ιερς Νας Αγου Νικολου
ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΟΖΑΝΗΣ
Η λεηλασα της πλης το 1803 απ τον Ασλν Μπη δικοψε παροδικ την ανπτυξ της. Οι κτοικοι της Κοζνης συμμετεχαν στην επανσταση του 1821. Σπουδαος αγωνιστς της επανστασης του 1821 ταν ο Ιωννης Τσντζας, που μετεχε της υπερσπισης των Ψαρν. λλοι Κοζαντες αγωνιστς του 1821 ταν οι Μιχαλ Ιωννου, Εμμανουλ Χατζηκωνσταντνου, Κωνσταντνος Ναουμδης, Ιωννης Τιλιος, Γεργιος Μρανδος και Ιωννης (Ννος) Μπαροτας. Σμφωνα με την απογραφ του 1904, στην πλη κατοικοσαν 12.350 λληνες, απ τους οποους οι 350 ταν βλαχφωνοι.
Η Νομαρχα Κοζνης
Οθωμανικ περοδος - Βαλκανικο πλεμοι - Σγχρονοι καιρο ΜΕΡΟΣ 3
Click to edit Master text styles
ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΟΖΑΝΗΣ
Απελευθερθηκε απ τον τουρκικ ζυγ στις 11 Οκτωβρου 1912 ταν ο ελληνικς στρατς εισλθε στην πλη στερα απ τη μχη του Σαραντπορου. Το 1923 κατ την ανταλλαγ των πληθυσμν μεταξ Ελλδας και Τουρκας, πλθος προσφγων εγκαταστθηκαν κυρως στα νοτιοανατολικ της Κοζνης.
Κατ τον 20ο αινα η πλη αναπτχθηκε ραγδαα, κυρως λγω της εκμετλλευσης των αποθεμτων λιγντη της περιοχς απ τη ΔΕΗ. Ο σεισμς των 6,6 ρχτερ που γινε στην περιοχ στις 13 Μαου 1995 προξνησε μνο υλικς ζμιες. Σμερα η Κοζνη εναι το εμπορικ, συγκοινωνιακ και διοικητικ κντρο της Δυτικς Μακεδονας.
Η ζω της πλης εναι πολ ντονη, γεγονς στο οποο συμβλλουν και οι χιλιδες φοιτητς των τεχνολογικν ιδρυμτων (ΤΕΙ Δυτικς Μακεδονας) και του πανεπιστημου της πλης (Πανεπιστμιο Δυτικς Μακεδονας). Την εβδομδα της Απκρεω η πλη ζει στους ρυθμος του καρναβαλιο. Το ξεφντωμα γνεται στους φανος, σε λες τις γειτονις της πλης.
Οθωμανικ περοδος - Βαλκανικο πλεμοι - Σγχρονοι καιρο ΜΕΡΟΣ 4
Click to edit Master text styles
Η ΠΑΛΙΑ ΚΟΖΑΝΗ
Το κντρο της Κοζνης πριν την απελευθρωση το 1912
Η παλι αγορ της Κοζνης, Ζωγραφι του Μανλη Δραγνα
Η επλαση του Ελληνικο Ιππικο στην Κοζνη τον Οκτβριο του 1912
Click to edit Master text styles
ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΤΙΡΙΩΝ ΚΟΖΑΝΗΣ
Τα δεγματα αρχιτεκτονικς των σπιτιν του Νομο Κοζνης εναι πολυριθμα με σημαντικτερα τα περφημα αρχοντσπιτα της Σιτιστας και της πλης της Κοζνης. Η αρχιτεκτονικ μορφ της Κοζαντικης κατοικας ολοκληρθηκε περπου στα μσα του 18ου αινα, περοδο κατ την οποα οι μποροι και οι βιοτχνες της πλης απκτησαν μεγλη οικονομικ δναμη και ο τρπος ζως τους επηρεστηκε απ την κεντρικ Ευρπη.Η αρχιτεκτονικ των Κοζαντικων σπιτιν διαμορφωνταν συνθως, ως εξς. Στο ισγειο, γρω απ το πλακστρωτο ευρχωρο χειμωνιτικο δωμτιο, υπρχαν το κελρι, η αποθκη, που ονομαζταν «μαγαζς», καθς και ο «καφ-οντς» και ο «μουσαφρ-οντς», που ταν οι χροι υποδοχς των καλεσμνων. Στο εσωτερικ η ξλινη σκλα οδηγοσε στους επνω ορφους εν απ τη μικρ αυλ στο πσω μρος του σπιτιο φευγαν οι νοικοι σε ρες κινδνου, μσω της «απνοιξης», ενς συστματος επικοινωνας των γειτονικν αυλν, εκενη την εποχ. Τρα μνο απ τα πλοσια αρχοντικ, που χτισαν οι εποροι μποροι της Κοζνης τον 18ο αινα σζονται μχρι σμερα. Τυπικ παραδεγματα της αρχιτεκτονικς της εποχς, αλλ και της τσης για πλοσιο ξυλογλυπτικ και ζωγραφικ δικοσμο, εναι τα αρχοντικ του Γεργιου Λασσνη, του Γρηγορου Βορκα και του Βορκα-Κατσικ.
Τα Αρχοντικ της Κοζνης (ΜΕΡΟΣ 1o)
Click to edit Master text styles
ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΛΑΣΣΑΝΗ
Το εσωτερικ του αρχοντικο που σμερα λειτουργε ως Χαρτοθκη
Click to edit Master text styles
ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΤΙΡΙΩΝ ΚΟΖΑΝΗΣ
Στο αρχοντικ του Γιννη Λασσνη λειτουργε η Δημοτικ Χαρτοθκη, που μεταξ λλων εκτθεται και να απ τα ελχιστα πρωττυπα της χρτας του Ργα Φερραου.Το Αρχοντικ του Γρηγορου Βορκα βρσκεται σε κεντρικ σημεο της πλης της Κοζνης, πσω απ το κτριο της Μητρπολης Σερβων & Κοζνης και χει χαρακτηρισθε ως ιστορικ μνημεο. Σμφωνα με μαρμρινη επιγραφ, που βρσκεται εντοιχισμνη στο αρχοντικ και η οποα φρει χαραγμνο σταυρ, το αρχοντικ χτστηκε στις 10 Ιουνου του 1748. Διασζει τον περβολο και την αυλ του και αποτελε χαρακτηριστικ δεγμα της αστικς μακεδονικς αρχιτεκτονικς. Βασικ υλικ κατασκευς των αρχοντικν ταν η πτρα, το ξλο και τα πλιθι. Εκτς της ιδιατερης αρχιτεκτονικς εξωτερικς ψης, τα αρχοντικ διθεταν μεγλη ποικιλα εσωτερικς διακσμησης με ξυλγλυπτες οροφς, τζκια και ζωγραφικς παραστσεις. Μλιστα, στο εσωτερικ του αρχοντικο Βορκα χουν διατηρηθε ενδιαφρουσες ξλινες διακοσμημνες οροφς εν εκε στεγζεται πλον η 17η Εφορεα Βυζαντινν Αρχαιοττων.
ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΤΙΡΙΩΝ ΚΟΖΑΝΗΣ ΜΕΡΟΣ 2
Click to edit Master text styles
ΑΡΧΟΝΤΙΚΑ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΒΟΥΡΚΑ ΚΑΙ
ΒΟΥΡΚΑ - ΚΑΤΣΙΚΑ
Ο «νουμφαλς» της ξλινης οροφς του «καλο οντ», 1748, Κοζνη, αρχοντικ Γρηγορου Βορκα
Το τζκι και τα διακοσμημνα ντουλπια του «μπας-οντ», 1762, αρχοντικ Βορκα-Κατσικ
Εξωτερικ ποψη, αρχοντικ του Γρηγορου Βορκα
Click to edit Master text styles
ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΟΖΑΝΗΣ
Τρανς χορς (Γαλατιν - Σιτιστα)
Ο Μης (Λευκοπηγ Κοζνης)
ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ-ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΚΟΖΑΝΗΣ
Σε ποια περιοχ του Νομο Κοζνης και αν βρεθον οι επισκπτες, τα παραδοσιακ προντα, που μπορον να βρουν, να δοκιμσουν και να προμηθευτον εναι πολλ και κρως γευστικ. Στους ορεινος γκους του Ασκου και του Βοου, στο Βρμιο, στην πεδιδα του Βελβεντο και σε χωρι, τα τοπικ προντα χουν κυραρχη θση. Κρατα, τυροκομικ, αλλαντικ, ζυμαρικ, σπρια, παττες, κρασ, τσπουρο, κρκος, φροτα, γλυκ, μαρμελδες, μανιτρια, κστανα, φουντοκια και καρδια, λκουν τους εκδρομες, που ανακαλπτουν, τι ολκληρος ο Νομς Κοζνης κρβει πολλ γευστικ μυστικ. Η τυροκομα εναι παραδοσιακ δραστηριτητα στο Νομ Κοζνης και κρια προντα εναι το μανορι Βλστης και το τουλουμοτρι. Πολλ και διαφορετικ, μως, εναι τα τοπικ εδσματα, που μπορε να δοκιμσει ο επισκπτης στην Κοζνη. Τα γιαπρκια της περιοχς χαρακτηρζουν το χριστουγεννιτικο τραπζι, αλλ μπορετε να τα ζητσετε οποιαδποτε εποχ του χρνου. Εναι ντολμδες απ χοιριν χονδροκομμνο κιμ, με ρζι, πολλ καρυκεματα, τυλιγμνοι σε λχανο τουρσ. Μαγειρεονται σε σιγαν φωτι σε πλινα τσουκλια και εναι μα απ τις πιο γνωστς Κοζαντικες συνταγς. Στις αμτρητες παραδοσιακς ταβρνες της Κοζνης θα απολασετε ντπιες σπιτικς συνταγς, με πρτη και κρια την περφημη Στριφτ Κοζαντικη πτα σε ποικιλα γεσεων. Πτες με γμιση κρεμμυδιο, μελιτζνας, πρσου, τσουκνδας και λλων λαχανικν, ανακατεονται με ψιλοκομμνα κομματκια κρατος.
Κοζνη: Τοπικ Προντα-Τοπικ κουζνα (ΜΕΡΟΣ 1o)
Click to edit Master text styles
ΚΟΖΑΝΙΤΙΚΑ ΕΔΕΣΜΑΤΑ
ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ-ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΚΟΖΑΝΗΣ
Η Κοζνης, μως, φημζεται και για τα γλυκ της. Η μεγλη παραγωγ σε μλα και ροδκινα στο Βελβεντ, χει οδηγσει στη δημιουργα σγχρονων Αγροτικν Συνεταιρισμν, που ασχολονται με την επεξεργασα και προθηση μαρμελδων και γλυκν μοναδικς νοστιμις. Ιδιατερα φημισμνα εναι τα κρασι της Σιτιστας, του Βελβεντο, αλλ και ολκληρης της περιοχς. Βση παραγωγς των εξαιρετικν κρασιν αποτελε η περφημη ποικιλα «ξινμαυρο» σε συνδυασμ με μοσχτο και λλες τοπικς ποικιλες. Ξακουστ εναι σμερα το λιαστ κρασ της Σιτιστας και τα βρασμνα γλυκ κκκινα κρασι. Στις πετρδεις πλαγις των βουνν της Κοζνης, καλλιεργονται τα αμπλια, απ’ που παργεται το ονομαστ λιαστ κρασ, που προρχεται απ αφυδτωση των σταφυλιν, τα οποα λιζονται επ δο μνες. Μα ακμη παραδοσιακ δραστηριτητα των κατοκων του Νομο Κοζνης εναι η γουνοποια. δη απ το τλος του 16ου αινα Σιατιστινο μποροι ανπτυξαν σχσεις με εμπρους απ την Κεντρικ Ευρπη και φεραν σημαντικ νθηση και οικονομικ, πολιτιστικ και πνευματικ προδο στην πλη. Για αινες η γουνοποια αποτλεσε για τους κατοκους της Σιτιστας μια πολ προσοδοφρο απασχληση, ωστσο τα τελευταα χρνια η παραγωγ γονας αντιμετωπζει σημαντικ προβλματα.
Κοζνη: Τοπικ Προντα-Τοπικ κουζνα ΜΕΡΟΣ 2
Click to edit Master text styles
ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΟΝΤΑ
Κρασι Σιτιστας
Κρκος Κοζνης
ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΚΟΖΑΝΗΣ
Ολκληρη η περιοχ της Κοζνης εναι ιδιατερα πλοσια σε παραδσεις, θη και θιμα, τα οποα διατηρονται με το πρασμα των χρνων, μσα απ τη θρησκεα μας, τα πανηγρια, που διοργαννονται στη μνμη Αγων της εκκλησας μας και πολλ πολιτιστικ δρμενα. Σημαντικ ρλο στη διατρηση και διδοση της παρδοσης και της πολιτιστικς κληρονομις του Νομο Κοζνης, χουν διαδραματσει οι πολιτιστικο σλλογοι, που δραστηριοποιονται στις πλεις και τα χωρι. Ιδιατερα γνωστς σε ολκληρη την Ελλδα εναι οι απκριες στην Κοζνη. Οι εκδηλσεις ξεκινον με χορος και τραγοδια την Τσικνοπμπτη, ακριβς 12 ημρες πριν απ τη Μεγλη Αποκρι. Την τελευταα εβδομδα γνεται να πραγματικ ξεφντωμα απ μεταμφιεσμνους και μη, που χορεουν στο ρυθμ του τοπικο χορο «ντεκα». Τη Μεγλη Αποκρι διοργαννεται η μεγλη παρλαση των αρμτων, στην οποα κυριαρχε το Κοζαντικο χιομορ, η καυστικ σατυρικ διθεση των συμμετεχντων και η πνευματδης κριτικ για κθε θμα της επικαιρτητας. Το βρδυ της Αποκρις, μετ την απογευματιν παρλαση αρμτων, ανβουν σε λες τις γειτονις οι φανο. Γρω απ τη φωτι συνεχζεται ολονκτιο γλντι με Κοζαντικα σκωπτικ και παραδοσιακ τραγοδια της Αποκρις. Μαζ με τους ντπιους μεζδες προσφρεται και φθονο κρασ κοκκινλι, φυσικ τοπικς παραγωγς.Εκτς απ την αποκρι, μως, λλες εκδηλσεις, οι οποες λαμβνουν χρα στην Κοζνη, εναι η ετσια εμποροπανγυρη Νιημερος, που πραγματοποιεται την πρτη Τρτη του Οκτβρη, καθς και τα Λασσνεια στο τλος του καλοκαιριο.
Παρδοση στην ...παρδοση (ΜΕΡΟΣ 1o)
Click to edit Master text styles
ΑΠΟΚΡΙΑ ΣΤΗΝ ΚΟΖΑΝΗ
ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΚΟΖΑΝΗΣ
Αποτελονται απ θεατρικς παραστσεις, συναυλες και αθλητικος αγνες. Στη Σιτιστα τα Χριστουγεννιτικα κλαντα λγονται «κλιαντα» και συνοδεονται απ να σνολο δρμενων, που ακολουθεται πιστ εδ και πρα πολλ χρνια. Πολ πριν τα Χριστογεννα, απ τη γιορτ του Αγου Δημητρου, τα παιδι κθε γειτονις κνουν ομδες και φροντζουν να συγκεντρσουν ξερ χρτα, τα γνωστ «φουρφορια», για να χουν την απαρατητη ποστητα, που θα χρειαστε για τη λεγμενη «κλαδαρι», τη μεγλη φωτι, που θα ανψουν το βρδυ της 23ης Δεκεμβρου. Το Σββατο του Λαζρου αναβινει στο Λιβαδερ Κοζνης να παραδοσιακ θιμο, το οποο χρζει ιδιατερης μνεας. Εναι τα κλαντα του Λαζρου, να θιμο πανρχαιο, που σχετζεται με την αναγννηση της φσης και την ανανωση της ζως. Το Σββατο του Λαζρου κορτσια απ το χωρι, αμσως μετ το τλος της Θεας Λειτουργας, ντυμνα με παραδοσιακς τοπικς ενδυμασες, επισκπτονται λα τα σπτια του χωριο και τραγουδον τα κλαντα. Ο Κλδονας εναι μα απ τις γιορτς, που ανογουν τον εορταστικ κκλο των μεγλων πανηγυριν και θρησκευτικν εορτν του καλοκαιριο και γιορτζεται παραδοσιακ στις 24 Ιουνου, ανμερα του -Γιννη.
Παρδοση στην ...παρδοση (ΜΕΡΟΣ 2o)
Click to edit Master text styles
ΑΣΧΟΛΙΕΣ-ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΚΟΖΑΝΗΣ
Γανωτς
Λοστρος
Βαρελς
Νερουλς
ΑΣΧΟΛΙΕΣ-ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΚΟΖΑΝΗΣ
Καρεκλς
Σαμαρτζς
Παγωτατζς