Περιβάλλον και Επικοινωνία

of 146 /146
BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 1

Embed Size (px)

description

Περιβάλλον και Επικοινωνία

Transcript of Περιβάλλον και Επικοινωνία

Page 1: Περιβάλλον και Επικοινωνία

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 1

Page 2: Περιβάλλον και Επικοινωνία

©KˆÓÛÙ·ÓÙ›Ó· ∆Û·ÌÔ‡ÎÔ˘-™Î·Ó·‚‹, Ph.D.EΉfiÛÂȘ ∫·ÏÂȉÔÛÎfiÈÔ∞ı‹Ó· 2004

K∞§§π∆∂áπ∫∏ ∂¶πª∂§∂π∞, ∂•øºÀ§§√: ∞ϤͷӉÚÔ˜ °·ÁÁ¿‰Ë˜

∂¶πª∂§∂π∞ ∫∂πª∂¡ø¡: ¶fiË ªÔ˘·ÁÈ·Ù˙‹

ºπ§ª, ¢π∞Ãøƒπ™ª√π, ª√¡∆∞∑: ∞ÏÊ¿‚ËÙÔ ∞∂µ∂

∂∫∆À¶ø™∏, µπµ§π√¢∂™π∞: ¢. ¶Ú›ÊÙ˘ Î·È ÀÈÔ› √.∂.

∂∫¢√™∂π™ ∫∞§∂π¢√™∫√¶π√

√Ì‹ÚÔ˘ 50 ñ ∞ı‹Ó· 106 72 ñ ∆ËÏ.-FAX: 210 3632788, 3627641

e-mail: [email protected] ñ www.kaleidoscope.gr

ISBN 960-7846-44-3

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 2

Page 3: Περιβάλλον και Επικοινωνία

∫ø¡™∆∞¡∆π¡∞ ∆™∞ª¶√À∫√À- ™∫∞¡∞µ∏, Ph.D.∞Ó·ÏËÚÒÙÚÈ· ∫·ıËÁ‹ÙÚÈ·

∆Ì‹Ì· ¶ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜, ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ ∞ÈÁ·›Ô˘

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

¢Èη›ˆÌ· ÛÙËÓ ÂÈÏÔÁ‹

∫∞§∂π¢√™∫√¶π√

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 3

Page 4: Περιβάλλον και Επικοινωνία

∏ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›Ó· ∆Û·ÌÔ‡ÎÔ˘-™Î·Ó·‚‹ Â›Ó·È ∞Ó·ÏË-

ÚÒÙÚÈ· ∫·ıËÁ‹ÙÚÈ· ÛÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘-

ÛË, ¢È‰·ÎÙÈ΋ Î·È ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·, ÛÙÔ ∆Ì‹Ì· ¶ÂÚÈ‚¿Ï-

ÏÔÓÙÔ˜ ÙÔ˘ ¶·ÓÂÈÛÙËÌ›Ô˘ ∞ÈÁ·›Ô˘.

√È ·Ú¯ÈΤ˜ ÛÔ˘‰¤˜ Ù˘ ÂÈÎÂÓÙÚÒıËÎ·Ó ÛÙË ªÈÎÚÔ-

‚ÈÔÏÔÁ›· (B.S. Î·È M.S. ÛÙË ªÈÎÚÔ‚ÈÔÏÔÁ›·) Î·È ÙÔ ‰È-

‰·ÎÙÔÚÈÎfi Ù˘ ÛÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÀÁÈÂÈÓ‹ ·fi ÙÔ

UCLA. ∞fi ÙËÓ ·ÔÊÔ›ÙËÛ‹ Ù˘ ̂ ˜ ÙËÓ ÂÈÛÙÚÔÊ‹ Ù˘

ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· Î·È ÙËÓ ¤ÓÙ·Í‹ Ù˘ ÛÙÔ ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ ∞È-

Á·›Ô˘, ‰›‰·ÛΠÛÙÔ California State University ÙÔ˘ §Ô˜ ÕÓÙ˙ÂϘ (1988-2000).

Œ¯ÂÈ ÁÚ¿„ÂÈ ¿ÏÏÔ ¤Ó· ‚È‚Ï›Ô ÛÙ· ÂÏÏËÓÈο, Ì ٛÙÏÔ ¶ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È ∫ÔÈÓˆÓ›·

– ªÈ· Û¯¤ÛË Û ·‰È¿ÎÔË ÂͤÏÈÍË.

Œ¯ÔÓÙ·˜ ÂÎ·È‰Â˘Ù› ÛÙÔ ·˘ÛÙËÚ¿ ÂÈÛÙËÌÔÓÈÎfi ‰›Ô Ù˘ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜

ªÈÎÚÔ‚ÈÔÏÔÁ›·˜ Î·È ÂÌϷΛ Û ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÀÁÈÂÈÓ‹˜,

‚Ú¤ıËΠ·ÓÙÈÌ¤ÙˆË Ì ÙË ‰˘ÛÎÔÏ›· ÚÔÒıËÛ˘ Ù˘ ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔ-

Ú›·˜ ÛÙÔÓ ÔÏ›ÙË. ŒÙÛÈ, ¿Ú¯ÈÛ ӷ ÂÂÓ‰‡ÂÈ ÛÙȘ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ Ô˘ ÚÔÛ¤ÊÂÚÂ

Ë ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›· Î·È ¢ÈÂÚÌËÓ›·, ÂÈ̤ÚÔ˘˜ ÙÔÌ›˜ Ù˘ ¶ÂÚÈ‚·Ï-

ÏÔÓÙÈ΋˜ ∂η›‰Â˘Û˘.

∆Ô ÂӉȷʤÚÔÓ Ù˘ ÂÈÎÂÓÙÚÒÓÂÙ·È ÛÙËÓ ÂÈÛÙËÌÔÓÈο ‰ÔÌË̤ÓË Âη›‰Â˘ÛË

Î·È Î·Ù¿ÚÙÈÛË ÙˆÓ «ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ», ÙfiÛÔ ÛÙËÓ Ù˘È΋ ηÈ

ÌË Ù˘È΋ (ÌÔ˘Û›·, ¿Úη ÎÙÏ.) Âη›‰Â˘ÛË, fiÛÔ Î·È ÛÙËÓ ¿Ù˘Ë (ª¤Û· ª·-

˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜). ÕÌÂÛË ÚÔÙÂÚ·ÈfiÙËÙ¿ Ù˘ ıˆÚ› Ù· ·È‰È¿, Ô˘ Â›Ó·È ÔÈ

·˘ÚÈ·ÓÔ› Ï‹Ù˜ ·ÔÊ¿ÛˆÓ, ηıÒ˜ Î·È ÙȘ Á˘Ó·›Î˜, ÔÈ Ôԛ˜, ÏfiÁˆ ÙˆÓ

ÔÏÏ·ÏÒÓ ÚfiÏˆÓ ÙÔ˘˜, ̄ Ú‹˙Ô˘Ó È‰È·›ÙÂÚ˘ ̆ ÔÛÙ‹ÚÈ͢. ∞ÒÙÂÚÔ˜ ÛÎÔfi˜:

Ó· ·ÔÎÙ‹ÛÔ˘Ì fiÏÔÈ ÙȘ ·Ó·Áη›Â˜ ÈηÓfiÙËÙ˜ Î·È ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜, ÒÛÙ ӷ ·-

ÛÎԇ̠̠¿ÚÎÂÈ· ÙÔ ‰Èη›ˆÌ· ÂÈÏÔÁ‹˜ ÛÙ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù·.

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 4

Page 5: Περιβάλλον και Επικοινωνία

™Ù· ·ÁfiÚÈ· ÌÔ˘,

∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ Î·È µ·Û›ÏË ™Î·Ó·‚‹

∂‡¯ÔÌ·È ÛÙË ̇ ˆ‹ Û·˜ Ó· ¤¯ÂÙ ¿ÓÙ·

ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ÂÈÏÔÁ‹˜...

∏ ÌËÙ¤Ú·

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 5

Page 6: Περιβάλλον και Επικοινωνία

∆Ô 1962, Ë Rachel Carson ÛËÌ¿‰Â„ ÙËÓ ··Ú¯‹ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ·ӿ-

ÛÙ·Û˘ Ì ÙËÓ ¤Î‰ÔÛË ÙÔ˘ ‚È‚Ï›Ô˘ Ù˘ ∏ ™ÈˆËÏ‹ ÕÓÔÈÍË. ∆fiÙ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó Ï›-

ÁÔÈ ÂΛÓÔÈ Ô˘ ÙËÓ Î·ÙËÁfiÚËÛ·Ó fiÙÈ, ̂ ˜ Á˘Ó·›Î·, ·‰˘Ó·ÙÔ‡Û ӷ ηٷÓÔ‹ÛÂÈ

ÙËÓ ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ˘fiÛÙ·ÛË ÙˆÓ ·Ú·ÛÈÙÔÎÙfiÓˆÓ Î·È fiÙÈ Ë Á˘Ó·ÈΛ· Ù˘ ¢-

·ÈÛıËÛ›· ÙËÓ ¤Î·Ó ÌÈ· ̆ ÛÙÂÚÈ΋ Ê˘ÛÈÔÏ¿ÙÚÈÛÛ·, Ô˘ ‰ÂÓ ‰›ÛÙ·˙ ӷ ÙÚÔÌÔ-

ÎÚ·Ù› ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· Ô˘Ï‹ÛÂÈ ÙÔ ‚È‚Ï›Ô Ù˘. √ ¯ÚfiÓÔ˜, fï˜,

ÙË ‰Èη›ˆÛÂ. ÿÚË ÛÙËÓ ÂÈÌÔÓ‹ Î·È ÙËÓ „˘¯È΋ Ù˘ ‰‡Ó·ÌË, ·Ó·‰Â›¯ıËΠÛÂ

ÚfiÙ˘Ô ÁÈ· ÌÈ· ̆ ‡ı˘ÓË ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿.

¶ÔÏÏ¿ ¢¯·ÚÈÛÙÒ:

◗ ™ÙȘ ÌÂÙ·Ù˘¯È·Î¤˜ ÊÔÈÙ‹ÙÚȤ˜ ÌÔ˘, µ¿Ûˆ ¶ÂÙÚÂÓ›ÙË, ª·Ú›· ™·ÎÂÏÏ¿ÚË, ∂-

‚Âϛӷ ™·ÚÚ‹ Î·È ∂ÏÂÔÓÒÚ· ¶··‰ÔÁÈ·ÓÓ¿ÎË, fiˆ˜ Î·È ÛÙËÓ ÚÔÙ˘¯È·Î‹

ÊÔÈÙ‹ÙÚÈ¿ ÌÔ˘ ª˘ÚÙÒ ¡·Ï·ÓÙ›‰Ô˘, ÔÈ Ôԛ˜ Û˘Ó¤‚·Ï·Ó ÛËÌ·ÓÙÈο ÛÙË

Û˘ÁÁÚ·Ê‹ ÙÔ˘ ‚È‚Ï›Ô˘.

◗ ™ÙËÓ ÂÚ¢ÓËÙÈ΋ ÔÌ¿‰· ÙÔ˘ ∂ÚÁ·ÛÙËÚ›Ô˘ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ∂η›‰Â˘Û˘,

∞ÁˆÁ‹˜ Î·È ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜, ÛÙÔ ∆Ì‹Ì· ¶ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ ÙÔ˘ ¶·ÓÂÈÛÙËÌ›Ô˘ ∞È-

Á·›Ô˘ ηÈ, ȉȷÈÙ¤Úˆ˜, ÛÙȘ ÊÔÈÙ‹ÙÚȘ ¶·˘Ï›Ó· ∫Ô˘ÎÔ˘ı¿ÎË Î·È ∞Ó·ÛÙ·Û›·

Ã›Ô˘, ÁÈ· ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈ΋ ̆ ÔÛÙ‹ÚÈÍË ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘ Ì·˜.

◗ ™ÙȘ ∂ΉfiÛÂȘ ∫·ÏÂȉÔÛÎfiÈÔ Î·È ÛÙÔ˘˜ Û˘ÓÂÚÁ¿Ù˜ ÙÔ˘˜, ÁÈ· ÙËÓ ¿„ÔÁË

Û˘ÓÂÚÁ·Û›· Ì·˜ Î·È ÙËÓ ·fiÊ·ÛË Ó· Û˘ÌÂÚÈÏËÊıÔ‡Ó Ù· ‚È‚Ï›· ÌÔ˘ ÛÙËÓ

·È‰·ÁˆÁÈ΋ ÛÂÈÚ¿ ÙÔ˘˜.

∫. ∆.-™.

6

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 6

Page 7: Περιβάλλον και Επικοινωνία

7

¶∂ƒπ∂Ã√ª∂¡∞

∂ÈÛ·ÁˆÁ‹ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9

ª∂ƒ√™ ¶ƒø∆√

¶∂ƒπµ∞§§√¡∆π∫∏ ∂¶π∫√π¡ø¡π∞ ∫∞π ∂∫¶∞π¢∂À™∏

1. ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›· . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .13

2. ∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È Ë ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË . . . . . . . . . . . . 20

2.1 ∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜: ∆È Â›Ó·È Î·È Ò˜ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÔ‡Ó . . . . . . . . . . . . . 22

2.2 ∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ ̂ ˜ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ› ∂Î·È‰Â˘Ù¤˜ . . . . . . . . .27

2.3 ∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ¢·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛË . . . 33

2.4 ∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÏËÚÔÊÔÚ›· . . . . . . .35

2.5 √ ÚfiÏÔ˜ ÙˆÓ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊˆÓ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .41

ª∂ƒ√™ ¢∂À∆∂ƒ√

¶∂ƒπµ∞§§√¡∆π∫∏ ∂∫¶∞π¢∂À™∏ ∫∞π ™Àªª∂∆√Ã∏ ∆ø¡ ¶√§π∆ø¡

1. ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47

2. ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ì¤Û· ·fi ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË . . . . . . . . 76

3. ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙËÓ ÎÔÈÓÔÙÈ΋ Î·È ÂÏÏËÓÈ΋ ÓÔÌÔıÂÛ›· . . . . . . . . . . . . . . . . .100

4. ∫·ıÔÚÈÛÌfi˜ Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ . . . . . . . . . . . . . . . .114

4.1 ∫›Ó‰˘ÓÔ˜, ∂ÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·, ∫Ú›ÛË, ∫·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .114

4.2 ∞ÓÙ›ÏË„Ë Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .123

4.3 ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›· Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .139

¶∞ƒ∞ƒ∆∏ª∞

∂ÏÏËÓÈΤ˜ ªË ∫˘‚ÂÚÓËÙÈΤ˜ √ÈÎÔÏÔÁÈΤ˜-¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ √ÚÁ·ÓÒÛÂȘ . . . . . . . . . .147

•¤ÓË ‚È‚ÏÈÔÁÚ·Ê›· . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .177

∂ÏÏËÓÈ΋ ‚È‚ÏÈÔÁÚ·Ê›· . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .190

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 7

Page 8: Περιβάλλον και Επικοινωνία

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 8

Page 9: Περιβάλλον και Επικοινωνία

9

∂ π™∞°ø°∏

«ªÔÚԇ̠ӷ ϤÌ fiÙÈ Â›Ì·ÛÙ ÌfiÓÔ ÎÏËÚÈÎÔ› ‹ ÌfiÓÔ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ› ‹ ÌfiÓÔ

ÛÔ˘‰·ÛÙ¤˜ ‹ ÌfiÓÔ Î˘‚ÂÚÓËÙÈÎÔ› – fiÙÈ Ô ÚfiÏÔ˜ Ì·˜ Â›Ó·È ÂÚÈÔÚÈṲ̂ÓÔ˜ Î·È fiÙÈ

‰ÂÓ ÌÔÚԇ̠ӷ χÛÔ˘Ì ÌfiÓÔÈ Ì·˜ Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘. ∞ÏÏ¿, ÌÂÚÈÎÔ›

·fi Ì·˜ ηχÙÂÚ· Ó· ·˘ÙÔηıÔÚÈÛÙԇ̠ÂÈÏ˘Ù¤˜ ÙˆÓ ·ÁÎfiÛÌÈˆÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿-

ÙˆÓ, ·Ó ı¤ÏÔ˘Ì ӷ Ï˘ıÔ‡Ó Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘».

R. Theobald, 1970

¶·ÚfiÏÔ Ô˘ ·˘Ùfi ÂÈÒıËΠÚÈÓ ·fi 35 ¤ÙË, Ë ÛËÌ·Û›· ÙÔ˘ ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ ÌÂȈı›.

ªÂٷ͇ ÙˆÓ ÔÏ˘¿ÚÈı̈Ó, ·˘Í·ÓfiÌÂÓˆÓ Î·È Û‡ÓıÂÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ-

‚ÏËÌ¿ÙˆÓ, Ë ·Ó¿ÁÎË Û‹ÌÂÚ· ÁÈ· ÂÈÏ˘Ù¤˜ ÙˆÓ ·ÁÎfiÛÌÈˆÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Â›Ó·È

ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ·fi ÔÙ¤.

√È ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ› ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ› ¤¯Ô˘Ó ·Ô‰Â¯ı› Û˘ÓÔÏÈο ·˘Ùfi ÙÔ ÚfiÏÔ

Ù˘ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›·˜ ÙˆÓ Ì·ıËÙ¢Ô̤ӈÓ, ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ı¤ÏÔ˘Ó Ó· ηٷÛÙ‹-

ÛÔ˘Ó ÎÚÈÙÈο ÛÎÂÙfiÌÂÓ· fiÓÙ·, ÂÓËÌÂڈ̤ÓÔ˘˜ Ï‹Ù˜ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·È Èη-

ÓÔ‡˜ ÂÈÎÔÈÓˆÓȷο ·ÓıÚÒÔ˘˜ – ¤Ó·˜ ÚfiÏÔ˜ Ô˘ ˘ÂÚ‚·›ÓÂÈ ÙËÓ ·Ï‹ ·-

ÚÔ˘Û›·ÛË ÙˆÓ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ. ∏ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ Âη›‰Â˘ÛË ‚ÔËı¿ ÙÔ˘˜ ÂÎ-

·È‰Â˘fiÌÂÓÔ˘˜ Ó· ÂÈÙ‡¯Ô˘Ó ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÌfiÚʈÛË, Ë ÔÔ›· ¤¯ÂÈ ˆ˜

ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ Û˘ÓÈÛÙÒÛ˜ ÙË ÛÙ¿ÛË, ÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿, ÙË ‰Ú¿ÛË Î·È ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ-

¯‹, ÂÎÙfi˜ ·fi ·˘Ù‹Ó Ù˘ ÁÓÒÛ˘. ∫·Ù¿ Û˘Ó¤ÂÈ·, ÛÙfi¯Ô˜ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜

Âη›‰Â˘Û˘ Â›Ó·È Ó· ÂÓÛÙ·Ï¿ÍÂÈ Û fiϘ ÙȘ ÔÌ¿‰Â˜ ÙÔ˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡ ÙË ÁÓÒÛË

ÁÈ· ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ, ÙȘ ıÂÙÈΤ˜ ÛÙ¿ÛÂȘ ÚÔ˜ ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ, ÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ· Ô-

ÏÈÙÈ΋˜ ‰Ú¿Û˘, ηıÒ˜ Î·È ÌÈ· ·›ÛıËÛË ÂÓ‰˘Ó¿ÌˆÛ˘, ÏfiÁˆ Ù˘ ·Ú¯fiÌÂÓ˘

‰˘Ó·ÙfiÙËÙ·˜ ÁÈ· ÂÓÂÚÁfi Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙË Ï‹„Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ.

√È ÂÌÏÂÎfiÌÂÓÔÈ ÛÙ· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ ¤¯Ô˘Ó ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó·

Û˘Ì‚¿ÏÏÔ˘Ó Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο ÛÙËÓ ÚÔÒıËÛË Ù˘ ̆ ‡ı˘Ó˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ Û˘-

ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ.

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 9

Page 10: Περιβάλλον και Επικοινωνία

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 10

Page 11: Περιβάλλον και Επικοινωνία

ª∂ƒ√™ ¶ƒø∆√

¶∂ƒπµ∞§§√¡∆π∫∏∂¶π∫√π¡ø¡π∞∫∞π ∂∫¶∞π¢∂À™∏

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋

ÂÈÎÔÈÓ̂ Ó›· ηÈÂη›

‰Â˘ÛË

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 11

Page 12: Περιβάλλον και Επικοινωνία

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 12

Page 13: Περιβάλλον και Επικοινωνία

∆√ ºÀ™π∫√ ¶∂ƒπµ∞§§√¡ Âȉڿ ÛÙÔÓ ¿ÓıÚˆÔ Î·È Û˘Ó¿Ì· ‰¤¯ÂÙ·È ·-

ÚÂÌ‚¿ÛÂȘ ·fi ÙȘ ·ÓıÚÒÈÓ˜ ÎÔÈӈӛ˜. ø˜ ÙË µÈÔÌ˯·ÓÈ΋ ∂·Ó¿-

ÛÙ·ÛË, ÔÈ ·ÓıÚÒÈÓ˜ ÂȉڿÛÂȘ ÛÙË Ê‡ÛË ‹Ù·Ó ‹È˜ Î·È ·Ó·ÛÙÚ¤-

„È̘. ∞ÚÁfiÙÂÚ· ÔÈ ‰È·Ù·Ú·¯¤˜ ÛÙÔ Ê˘ÛÈÎfi ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ¤ÁÈÓ·Ó ¤ÓÙÔÓ˜ Î·È ÌË

·Ó·ÛÙÚ¤„È̘, ÌÂ Û˘Ó¤ÂÈ· Ó· ˘Ô‚È‚·ÛÙ› Ë ÔÈfiÙËÙ· ˙ˆ‹˜ ÛÙÔÓ Ï·Ó‹ÙË

Ì·˜. ÷ڷÎÙËÚÈÛÙÈο ·Ú·‰Â›ÁÌ·Ù· Â›Ó·È Ë Ú‡·ÓÛË Ù˘ ·ÙÌfiÛÊ·ÈÚ·˜, ÙÔ˘ Â-

‰¿ÊÔ˘˜ Î·È ÙÔ˘ ÓÂÚÔ‡. √ Û‡Á¯ÚÔÓÔ˜ ÙÚfiÔ˜ ˙ˆ‹˜ ÚÔηÏ› ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Â-

ÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ·ÏÏ¿ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈο, Ù· ÔÔ›· ÔÊ›ÏÔÓÙ·È ÛÙȘ ·˘ÍË̤Ó˜ ηٷ-

ӷψÙÈΤ˜ ··ÈÙ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘. √ Ú˘ıÌfi˜ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô ·ÏÏÔÈÒÓÂÙ·È ÙÔ

ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ÂÈ‚¿ÏÏÂÈ ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË Ï‹„Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ

·ÔÊ¿ÛˆÓ. ∫¿ı ÔÏ›Ù˘ Ú¤ÂÈ Ó· ·ÔÎÙ‹ÛÂÈ ÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ· Ó· ηٷÓÔ› Ù·

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù·, Ó· ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È ÙȘ ·Èٛ˜ ÙˆÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Î·È

Ó· ·ÍÈÔÏÔÁ› ÙȘ Èı·Ó¤˜ χÛÂȘ, ηıÒ˜ Î·È Ó· ¤¯ÂÈ Û˘ÌÌÂÙÔ¯ÈΤ˜ ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜.

∞˘Ùfi ··ÈÙ› ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÌÈ·˜ ÂÈÎÔÈÓˆÓȷ΋˜ ‰È·‰Èηۛ·˜ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ Ô-

ÏÈÙÒÓ, Ù˘ ‰ÈÔ›ÎËÛ˘ Î·È ÙˆÓ ÂȉÈÎÒÓ.

∆· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· ¤¯Ô˘Ó «·ÁÎfiÛÌÈÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·». ™˘ÓÂ-

Ò˜, Ë ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ Ï·Ó‹ÙË ·ÏÏ¿ Î·È Ù˘ ηıËÌÂÚÈÓfiÙËÙ¿˜ Ì·˜ Â›Ó·È ‰È-

13

1¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 13

Page 14: Περιβάλλον και Επικοινωνία

η›ˆÌ· Î·È Û˘Ó¿Ì· ˘Ô¯Ú¤ˆÛË fiÏˆÓ Ì·˜. ÃÚÂÈ¿˙ÂÙ·È ÌÈ· ‰˘Ó·ÌÈ΋ ·ÏÏ·Á‹

ÛÙË ÛΤ„Ë Î·È ÛÙÔÓ ÙÚfiÔ ˘ÏÔÔ›ËÛ˘ ÙˆÓ ÂÈı˘ÌÈÒÓ Ì·˜. ∏ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ-

΋ ∂η›‰Â˘ÛË (¶.∂.), ÛÙÔ ‚·ıÌfi Ô˘ ÂÊԉȿ˙ÂÈ ÙÔÓ ÔÏ›ÙË Ì ÂÌÂÈÚ›· ̄ ÂÈÚÈ-

ÛÌÔ‡ Û‡ÓıÂÙˆÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ, Ô˘ ËÁ¿˙Ô˘Ó ¿ÌÂÛ· ·fi ÙËÓ Î·ıËÌÂÚÈÓ‹ ÙÔ˘

·ʋ Ì ÙÔÓ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙ· ¯ÒÚÔ, Â›Ó·È ÌÈ· ·fi ÙȘ ΢ÚÈfiÙÂÚ˜ Û˘ÓÈÛÙÒÛ˜

ÂÓfi˜ Û˘ÛÙ‹Ì·ÙÔ˜ Û‡Á¯ÚÔÓÔ˘ ۯ‰ȷÛÌÔ‡, fiÔ˘ Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ fiÏˆÓ ÙˆÓ ÂÓ-

‰È·ÊÂÚfiÌÂÓˆÓ ÌÂÚÒÓ Â›Ó·È ÙÔ ˙ËÙÔ‡ÌÂÓÔ. Èڛ˜ ÙËÓ ¤ÓÙÔÓË ÔÏÈÙÈ΋ ·ÓÙ›-

‰Ú·ÛË ÂηÙÔÌÌ˘Ú›ˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Î·È ÔÚÁ·ÓˆÌ¤ÓˆÓ ÔÌ¿‰ˆÓ, Ô ·¤Ú·˜ Ô˘ ·Ó·-

Ó¤Ô˘ÌÂ Î·È ÙÔ ÓÂÚfi Ô˘ ›ÓÔ˘Ì ۋÌÂÚ· ı· ‹Ù·Ó Ôχ ÈÔ ‚ÚfiÌÈη, ÂÓÒ ÙÔ

ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ Ì¤ÚÔ˜ Ù˘ ‚ÈÔÔÈÎÈÏfiÙËÙ·˜ ÙÔ˘ Ï·Ó‹ÙË ı· ›¯Â ηٷÛÙÚ·Ê›. √È

ÔÏÈÙÈÎÔ› ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÚÔ¯ˆÚ‹ÛÔ˘Ó ÌfiÓÔ fiÙ·Ó ¤¯Ô˘Ó ÙËÓ ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍË ÙˆÓ

ÔÏÈÙÒÓØ ·ÏÏ¿ ÔÈ Ôϛ٘, ÁÈ· Ó· ·Û΋ÛÔ˘Ó ›ÂÛË, ··ÈÙÂ›Ù·È Ó· ηٷÓÔÔ‡Ó

Î·È Ó· ·ÍÈÔÏÔÁÔ‡Ó ÙȘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ηٷÛÙ¿ÛÂȘ. ∏ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂È-

ÎÔÈÓˆÓ›· (¶.∂.) Â›Ó·È Ë ‰È·‰Èηۛ· Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ‰È·ÛÊ·Ï›ÛÂÈ ÙËÓ ÚÔÒıË-

ÛË ÙˆÓ Î·Ù·ÏÏËÏfiÙÂÚˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·È ÓÔÌÔıÂÛÈÒÓ.

∏ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›· Â›Ó·È ÌÈ· ¤ÓÓÔÈ· ¢ڇÙÂÚË ·fi ÂΛÓËÓ Ù˘

¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ∂η›‰Â˘Û˘, fiˆ˜ Î·È Ë ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· Â›Ó·È ¤ÓÓÔÈ· ¢ڇÙÂ-

ÚË ·fi ÙËÓ Âη›‰Â˘ÛË. ¶·Ú¿ÏÏËÏ·, fï˜, Ë ¶.∂. Â›Ó·È ¤Ó·˜ ηÈÓÔ‡ÚÈÔ˜ fi-

ÚÔ˜, Ì ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ó· ÌËÓ ˘¿Ú¯ÂÈ Î·ıÈÂڈ̤ÓÔ˜ ÔÚÈÛÌfi˜. √ Harrison

(1993) ÔÚ›˙ÂÈ ÙËÓ ¶.∂. ˆ˜ ÙËÓ ·ÓÔȯً, ·ÌÊ›‰ÚÔÌË ·ÓÙ·ÏÏ·Á‹ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÂ

ÔÌ¿‰Â˜ ÙÔ˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡ Ô˘ ÂӉȷʤÚÔÓÙ·È ÁÈ· ¤Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÂÚÈ‚·ÏÏÔ-

ÓÙÈÎfi ı¤Ì·. √È Fichter Î·È Loew (1997) ‰›ÓÔ˘Ó ¤Ó·Ó ·ÓÙ›ÛÙÔÈ¯Ô ÔÚÈÛÌfi, ·Ó·-

ʤÚÔÓÙ·˜ fiÙÈ Ë ¶.∂. Â›Ó·È Ë ÌÂÙ¿‰ÔÛË Î·È ·ÓÙ·ÏÏ·Á‹ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ Ô˘ Û¯Â-

Ù›˙ÔÓÙ·È Ì ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ – ηÈ, ÂÔ̤ӈ˜, Ë ¶.∂. ·ÓÙÈÚÔۈ‡ÂÈ ÌÈ· ·ÌÔÈ-

‚·›· ‰È·‰Èηۛ· Ì¿ıËÛ˘ (·Ó·ÊÔÚ¿ ·fi Bolli, 1999). ŒÓ·˜ ÙÚ›ÙÔ˜ ÔÚÈÛÌfi˜

·Ó·Ê¤ÚÂÈ fiÙÈ Ë ¶.∂. Â›Ó·È ÌÈ· ÛÙÚ·ÙËÁÈο ۯ‰ȷṲ̂ÓË ¯Ú‹ÛË Ù˘ ‰È·‰Èη-

Û›·˜ Ù˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È ÙˆÓ ÚÔ˚fiÓÙˆÓ ÙˆÓ ª¤ÛˆÓ ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜

(ª.ª.∂.), Ì ÛÎÔfi ÙËÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ΋ ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍË Ù˘ ۯ‰›·Û˘ ÔÏÈÙÈ-

΋˜, Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÔÏÈÙÒÓ Î·È Ù˘ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹˜ ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ ÚÔÛ·Ó·ÙÔ-

ÏÈÛÌ¤ÓˆÓ ÛÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ‚ȈÛÈÌfiÙËÙ· (OECD, 1999).

√È ÔÚÈÛÌÔ› Ô˘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛÙËÎ·Ó ÈÔ ¿Óˆ ¤¯Ô˘Ó οÔÈ· ÎÔÈÓ¿ ̄ ·Ú·ÎÙËÚÈ-

ÛÙÈο, ·ÏÏ¿ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó Î·È ÔÚÈṲ̂Ó˜ ‰È·ÊÔÚ¤˜. ™ÙÔ˘˜ ‰‡Ô ÚÒÙÔ˘˜ ÔÚÈ-

ÛÌÔ‡˜ Á›ÓÂÙ·È ÂÌÊ·Ó‹˜ Ë ·Ó¿ÁÎË Ó· Â›Ó·È Ë ¶.∂. ·ÌÊ›‰ÚÔÌË, Ó· ̆ ¿Ú¯ÂÈ ‰Ë-

Ï·‰‹ ·ÏÏËÏ›‰Ú·ÛË ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙ· ̤ÚË Ô˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓÔ‡Ó, ·Ó Î·È Î¿ÙÈ Ù¤ÙÔÈÔ

‰ÂÓ Û˘Ì‚·›ÓÂÈ ¿ÓÙ· ÛÙËÓ Ú¿ÍË (Zingales, 2000). ∂ÈϤÔÓ, ÔÈ ‰‡Ô ·˘ÙÔ› Ô-

ÚÈÛÌÔ› ‰›ÓÔ˘Ó ÌÈ· ÁÂÓÈÎfiÙÂÚË ıÂÒÚËÛË Ù˘ ¶.∂., Û˘ÌÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·˜ ÛÂ

14

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 14

Page 15: Περιβάλλον και Επικοινωνία

·˘Ù‹Ó ÙË ÌÂÙ¿‰ÔÛË Î¿ı ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ÌÂٷ͇ ‰‡Ô ÌÂÚÒÓ,

ÂÓÒ Ô ÙÚ›ÙÔ˜ ÙËÓ ÂÚÈÔÚ›˙ÂÈ Û ÌÈ· ÔÚÁ·ÓˆÌ¤ÓË ‰È·‰Èηۛ·, Ë ÔÔ›· ¤¯ÂÈ Û˘-

ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÛÎÔfi: ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ‚ȈÛÈÌfiÙËÙ·.

∏ Û¯¤ÛË Ù˘ ¶.∂. Ì ÙȘ ÙÚÂȘ ÌÔÚʤ˜ Ù˘ ¶.∂. (Ù˘È΋, ÌË Ù˘È΋ Î·È ¿Ù˘-

Ë) Ê·›ÓÂÙ·È ÛÙÔ ™¯‹Ì· 1. ¶ÈÔ ·Ó·Ï˘ÙÈο, ÙÔ Û¯‹Ì· ·˘Ùfi ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ ÙË

Û¯¤ÛË Ô˘ ̆ ¿Ú¯ÂÈ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙȘ ‰È¿ÊÔÚ˜ ÌÔÚʤ˜ Ù˘ ¶.∂., ·ÏÏ¿ Î·È Ì ÙËÓ

ÂΉ‹ÏˆÛË ‰Ú¿Û˘ ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ. ™‡Ìʈӷ Ì ·˘Ùfi ÙÔ Û¯‹Ì·, Ë

¶.∂. Â›Ó·È ÌÈ· ¤ÓÓÔÈ· Ë ÔÔ›·, ÛÙËÓ Ô˘Û›·, ÂÚÈÎÏ›ÂÈ fiϘ ÙȘ ¿ÏϘ ÌÔÚʤ˜

¶.∂., Ì ÙÔÓ ›‰ÈÔ ÙÚfiÔ Ô˘ Ô Simkins (1977) ıˆÚ› fiÙÈ Ë ¿Ù˘Ë Âη›‰Â˘ÛË

ÂÚÈÎÏ›ÂÈ fiϘ ÙȘ ÌÔÚʤ˜ Ù˘ Âη›‰Â˘Û˘. ™ËÌ·ÓÙÈÎfi ›Û˘ Â›Ó·È fiÙÈ,

Û‡Ìʈӷ ¿ÓÙ· Ì ÙÔ Û¯‹Ì·, Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË ÂËÚ¿˙ÂÙ·È ÂÚÈÛÛfi-

ÙÂÚÔ ·fi ÙË ÌË Ù˘È΋ Âη›‰Â˘ÛË Î·È ÙËÓ Î·Ù¿ÚÙÈÛË ·Ú¿ ·fi ÔÔÈ·‰‹ÔÙÂ

¿ÏÏË ÌÔÚÊ‹ Âη›‰Â˘Û˘.

15

¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·

™¯ËÌ·ÙÈ΋ Û˘Û¯¤ÙÈÛË Ù˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ì ÙËÓ Ù˘È΋ Î·È ÌË Ù˘È΋Âη›‰Â˘ÛË, ¢·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛË Î·È Â·ÁÁÂÏÌ·ÙÈ΋ ηٿÚÙÈÛË

¢ƒ∞™∏

12

34 5

1. ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·

2. ªË Ù˘È΋ Âη›‰Â˘ÛË

3. ∆˘È΋ Âη›‰Â˘ÛË

4. ∫·Ù¿ÚÙÈÛË

5. ∂˘·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛË

™¯‹Ì· 1¶ËÁ‹: OECD, 1999

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 15

Page 16: Περιβάλλον και Επικοινωνία

16

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

™ÙË ‚È‚ÏÈÔÁÚ·Ê›· ˘¿Ú¯ÂÈ ÂÎÙÂٷ̤ÓË ·Ó·ÊÔÚ¿ Û ÌÔÓ٤Ϸ ÁÈ· ÙÔ Û¯Â‰È·-

ÛÌfi Î·È ÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ ¶.∂. √È Jurin, Danter Î·È Roush (2000)

·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó ¤Ó· ÌÔÓÙ¤ÏÔ (™¯‹Ì· 2), ÙÔ ÔÔ›Ô ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ Ù· ÂÍ‹˜ ÛÙ¿‰È·:

◗ ¢È·Ù‡ˆÛË ÙÔ˘ ÚÔ‚Ï‹Ì·ÙÔ˜. ∫¿ı ÚfiÁÚ·ÌÌ· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÂ›Ù·È ÁÈ· Ó· ·-

·ÓÙ‹ÛÂÈ Û οÔÈÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ı¤Ì·, Úfi‚ÏËÌ· Î·È ·Ó¿ÁÎË. ∂›Ó·È ‚·ÛÈÎfi,

ÌÂÙ¿ ·fi ÙË ÛÊ·ÈÚÈ΋ ·Ó¿Ï˘ÛË ÙÔ˘ ı¤Ì·ÙÔ˜, Ó· Á›ÓÂÈ ÌÈ· Û˘ÓÔÙÈ΋ Î·È Â-

ÚÈÂÎÙÈ΋ ‰È·Ù‡ˆÛ‹ ÙÔ˘, ÁÈ·Ù› ¤ÙÛÈ Î·ıÔÚ›˙ÂÙ·È Ë ˘fiÏÔÈË ‰È·‰Èηۛ· ÙÔ˘

ۯ‰ȷÛÌÔ‡ ÙÔ˘ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜.

◗ µ·ÛÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ. √ ηıÔÚÈÛÌfi˜ ÙˆÓ ‚·ÛÈÎÒÓ ÛÙfi¯ˆÓ ·ÓÙÈÛÙÔȯ› ÛÙÔÓ

ÚÔÛ‰ÈÔÚÈÛÌfi ÙˆÓ ÂÈı˘ÌËÙÒÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ¿ÙˆÓ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ‡ ÚÔ-

ÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ Î·È Â›Ó·È Î·Ï‡ÙÂÚ· ·˘ÙÔ› Ó· ·ÓÙÈηÙÔÙÚ›˙Ô˘Ó Ì·ÎÚÔÚfiıÂÛÌ· ηÈ

Ì·ÎÚÔ¯ÚfiÓÈ· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù·. √È ‚·ÛÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÔ‡Ó

ˆ˜ ÔÈ ÔÈÔÙÈΤ˜ ·Ú¯¤˜ Ô˘ Â›Ó·È ÂÈı˘ÌËÙfi Ó· ̆ ÏÔÔÈËıÔ‡Ó – Î·È Â›Ó·È ÚÔÙÈ-

ÌfiÙÂÚÔ Ó· Â›Ó·È ÁÂÓÈÎÔ›.

◗ ∞Ó¿Ï˘ÛË ÎÔÈÓÔ‡. ™Â ·˘Ùfi ÙÔ ÛÙ¿‰ÈÔ Ú¤ÂÈ Ó· Û˘ÁÎÂÓÙÚˆıÔ‡Ó ÏËÚÔÊÔ-

ڛ˜ ÁÈ· ÙÔ ÙÌ‹Ì· ÙÔ˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡ ÛÙÔ ÔÔ›Ô ı· ·Â˘ı‡ÓÂÙ·È ÙÔ ÚfiÁÚ·ÌÌ·.

∆Ô ÎÔÈÓfi Ú¤ÂÈ Ó· Â›Ó·È ÌÈ· ÔÌ¿‰· ·ÓıÚÒˆÓ ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ·Ó·Ì¤ÓÂÙ·È Ó· ·ÓÙÈ-

‰Ú¿ÛÔ˘Ó ÌÂ ·ÚfiÌÔÈÔ ÙÚfiÔ.

◗ ™Ùfi¯ÔÈ. √È ÛÙfi¯ÔÈ Â›Ó·È Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ ÌÂÙÚ‹ÛÈÌ· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù·. ¶Ú¤ÂÈ

Ó· Â›Ó·È ÂÎÊÚ·Ṳ̂ÓÔÈ Ì ٤ÙÔÈÔ ÙÚfiÔ, ÒÛÙÂ Ë Â›Ù¢͋ ÙÔ˘˜ Ó· Â›Ó·È ÂÌÊ·-

Ó‹˜ Î·È ÌÂÙÚ‹ÛÈÌË.

◗ ∞Ó¿Ù˘ÍË ÌËӇ̷ÙÔ˜ / ÂÈÏÔÁ¤˜ Ì¤ÛˆÓ / ηٷÏÏËÏfiÙËÙ· ÎÔÈÓÔ‡. ™Â ·˘Ùfi

ÙÔ ÛÙ¿‰ÈÔ, ÂÊfiÛÔÓ ¤¯ÂÈ Á›ÓÂÈ Ô Î·ıÔÚÈÛÌfi˜ ÛÙfi¯ˆÓ Î·È Ë ·Ó¿Ï˘ÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡,

Ú¤ÂÈ Ó· ‰È·ÌÔÚʈı› ÙÔ Ì‹Ó˘Ì· Î·È Ó· ‰ÈÂÚ¢ÓËıÔ‡Ó ÔÈ ÂÈÏÔÁ¤˜ Ô˘ ˘-

¿Ú¯Ô˘Ó, Û ۯ¤ÛË Ì ٷ ̤۷ Ù· ÔÔ›· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÙÔ ÌÂÙ·‰ÒÛÔ˘Ó Ì ÂÈÙ˘-

¯›· ÛÙÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÎÔÈÓfi.

◗ ∂ÈÏÔÁ‹ ̤ÛÔ˘ Î·È Û¯Â‰È·ÛÌfi˜. ªÂ ‰Â‰Ô̤ÓÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ÂÚÈÔÚÈÛÌÔ‡˜ ·fi

ÙÔÓ ÚÔ¸ÔÏÔÁÈÛÌfi, Ú¤ÂÈ Ó· ÂÈÏÂÁ› ÙÔ Ì¤ÛÔ Ô˘ ı· Â›Ó·È ÈÔ ·ÔÙÂÏÂ-

ÛÌ·ÙÈÎfi.

◗ ÃÚÔÓԉȿÁÚ·ÌÌ·. √ ۯ‰ȷÛÌfi˜ ÂÓfi˜ ÛˆÛÙÔ‡ ¯ÚÔÓԉȷÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ ÂÈ-

ÙÚ¤ÂÈ ÙË ÛˆÛÙ‹ ·Ú·ÎÔÏÔ‡ıËÛË Ù˘ ÂͤÏÈ͢ ÙÔ˘ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ Î·È ÙËÓ ¤-

ÁηÈÚË Â¤Ì‚·ÛË fiÙ·Ó ·Ó·Î‡ÙÂÈ Úfi‚ÏËÌ·.

◗ ¢È·ÌÔÚʈÙÈ΋ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË. ∏ ‰È·ÌÔÚʈÙÈ΋ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ-

Â›Ù·È Û fiÏË ÙË ‰È·‰Èηۛ· ۯ‰ȷÛÌÔ‡. ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ¤Ó· Ôχ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi

ÂÚÁ·Ï›Ô, ÙÔ ÔÔ›Ô ÌÔÚ› Ó· ‚ÔËı‹ÛÂÈ ÛÙË ‰ÈfiÚıˆÛË Ï·Óı·ÛÌ¤ÓˆÓ ˘Ôı¤-

ÛÂˆÓ Î·È ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ ۯ‰ȷÛÌÔ‡.

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 16

Page 17: Περιβάλλον και Επικοινωνία

¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·

17

¢È·Ù‡ˆÛË ÙÔ˘ ÚÔ‚Ï‹Ì·ÙÔ˜

¶ÚÔ¸ÔÏÔÁÈÛÌfi˜

µ·ÛÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ

∞Ó¿Ï˘ÛË ÎÔÈÓÔ‡

™Ùfi¯ÔÈ

∂ÈÏÔÁ‹ ̤ÛÔ˘Î·È Û¯Â‰È·ÛÌfi˜

ÃÚÔÓԉȿÁÚ·ÌÌ·

∆ÂÏÈ΋ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË

∂ÈÏÔÁ¤˜ Ì¤ÛˆÓ ∫·Ù·ÏÏËÏfiÙËÙ· ÎÔÈÓÔ‡

∞Ó¿Ù˘ÍË ÌËӇ̷ÙÔ˜

™¯‹Ì· 2

ªÔÓÙ¤ÏÔ Û¯Â‰È·ÛÌÔ‡ Î·È ÂÊ·ÚÌÔÁ‹˜ ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ ¶.∂.

➪➪

➪➪

➪➪

¢È·ÌÔÚʈÙÈ΋ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË

¢È·ÌÔÚʈÙÈ΋ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË

¢È·ÌÔÚʈÙÈ΋ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË

¢È·ÌÔÚʈÙÈ΋ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË

¢È·ÌÔÚʈÙÈ΋ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË

¢È·ÌÔÚʈÙÈ΋ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË

➤➤

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 17

Page 18: Περιβάλλον και Επικοινωνία

18

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

◗ ∆ÂÏÈ΋ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË. ™ÙÔ Û¯Â‰È·ÛÌfi ÙÔ˘ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙÔ

Ó· ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È Î·È Ô ÙÚfiÔ˜ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô ·˘Ùfi ı· ·ÍÈÔÏÔÁËı›. ¶ÈÔ Û˘-

ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ, Ú¤ÂÈ Ó· ÚԂϤÔÓÙ·È ÔÈ ÙÚfiÔÈ Ì ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ı· ‰È·ÈÛÙˆ-

ı› ·Ó ÙÔ ÚfiÁÚ·ÌÌ· ¤¯ÂÈ ÂÈÙ‡¯ÂÈ ÙÔ˘˜ ÛÙfi¯Ô˘˜ ÙÔ˘.

◗ ¶ÚÔ¸ÔÏÔÁÈÛÌfi˜. √ ÛˆÛÙfi˜ ÚÔ¸ÔÏÔÁÈÛÌfi˜ ÂÍ·ÛÊ·Ï›˙ÂÈ ÛÂ ÌÂÁ¿ÏÔ

‚·ıÌfi ÙËÓ ÔÏÔÎÏ‹ÚˆÛË Î·È ÙËÓ ÂÈÙ˘¯›· ÙÔ˘ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜.

√È Monroe, Day Î·È Grieser (2000) ÂÚÈÔÚ›˙Ô˘Ó ÙË ‰È·‰Èηۛ· ۯ‰ȷÛÌÔ‡

ÌÈ·˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÔÈÓˆÓȷ΋˜ η̿ÓÈ·˜ Û ٤ÛÛÂÚ· ÙÌ‹Ì·Ù·:

◗ ∫·ıÔÚÈÛÌfi˜ Û·ÊÔ‡˜ ÛÙfi¯Ô˘, Ì ‚¿ÛË ÙÔ ÔÈ· Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡

ı¤ÏÔ˘Ì ӷ ·ÏÏ¿ÍÔ˘ÌÂ. ∫¿ı ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎfi ı¤Ì· ÌÔÚ› Ó· ÂËÚ¿˙ÂÙ·È

·fi ÔÏϤ˜ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¤˜ – Î·È ÁÈ’ ·˘Ùfi Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙÔ Ó· ηıÔÚÈÛÙÔ‡Ó Â-

ΛӘ ÙȘ Ôԛ˜ Ú¤ÂÈ Ó· ·ÏÏ¿ÍÔ˘ÌÂ.

◗ ∂ÈÏÔÁ‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙÔ ÔÔ›Ô ·˘Ùfi ÙÔ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎfi ı¤Ì· ı· ¤¯ÂÈ ÙË

ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ·‹¯ËÛË. ∂ÈϤÔÓ, ÙÔ ÎÔÈÓfi Ú¤ÂÈ Ó· ÂÈÎÂÓÙÚÒÓÂÈ ÙÔ ÂӉȷʤ-

ÚÔÓ ÙÔ˘ Û ·˘Ùfi ÙÔ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎfi ı¤Ì·.

◗ ¢ÈÂÚ‡ÓËÛË ÙˆÓ Û˘ÓËıÂÈÒÓ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÚÔ˜ Ù· ̤۷. ¶Ú¤ÂÈ Ó· ηıÔÚÈ-

ÛÙÔ‡Ó ÔÈ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ / ̤۷ Ô˘ ÂËÚ¿˙Ô˘Ó ÙÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÎÔÈÓfi.

◗ ¢È·ÌfiÚʈÛË ÙÔ˘ ÌËӇ̷ÙÔ˜, ‚¿ÛÂÈ ÙÔ˘ ̤ÛÔ˘ Ô˘ ¤¯ÂÈ ‹‰Ë ÂÈÏÂÁ›.

™Ù¿‰ÈÔ 1: ∂ÎÙ›ÌËÛË1. ∞Ó¿Ï˘ÛË Ù˘ ηٿÛÙ·Û˘ Î·È ·Ó·ÁÓÒÚÈÛË ÚÔ‚Ï‹Ì·ÙÔ˜.

2. ∞Ó¿Ï˘ÛË ÙfiÛÔ ÙˆÓ ‰ÚÒÓÙˆÓ, fiÛÔ Î·È ÙˆÓ ÁÓÒÛˆÓ, ÙˆÓ ÛÙ¿ÛÂˆÓ Î·È ÙˆÓ

Ú·ÎÙÈÎÒÓ ÙÔ˘˜. ¶Ú¤ÂÈ Ó· ·Ó·ÁÓˆÚÈÛÙÔ‡Ó fiϘ ÔÈ ÔÌ¿‰Â˜ ÙÔ˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡ ÔÈ

Ôԛ˜ ÂÌϤÎÔÓÙ·È Î·È Ó· ·Ó·Ï˘ıÔ‡Ó Ù· ȉȷ›ÙÂÚ· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘˜ ˆ˜

ÚÔ˜ ÙȘ ÁÓÒÛÂȘ, ÙȘ ÛÙ¿ÛÂȘ Î·È ÙȘ Ú·ÎÙÈΤ˜ ÙÔ˘˜.

3. ∂ÈÎÔÈÓˆÓÈ·ÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ. √È ÛÙfi¯ÔÈ Ú¤ÂÈ Ó· Â›Ó·È Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔÈ Î·È Ó· ·-

Ô‚Ï¤Ô˘Ó ÛÙËÓ ·‡ÍËÛË ÙˆÓ ÁÓÒÛˆÓ, ÛÙÔÓ ÂËÚ·ÛÌfi Ù˘ ÛÙ¿Û˘ Î·È ÛÙËÓ

·ÏÏ·Á‹ ÙˆÓ Ú·ÎÙÈÎÒÓ ÙˆÓ ÂÌÏÂÎÔÌ¤ÓˆÓ ̂ ˜ ÚÔ˜ ÌÈ· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ‰Ú¿ÛË.

™Ù¿‰ÈÔ 2: ™¯Â‰È·ÛÌfi˜4. ∞Ó¿Ù˘ÍË ÂÈÎÔÈÓˆÓȷ΋˜ ÛÙÚ·ÙËÁÈ΋˜.

5. ™˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙÚ·ÙËÁÈÎÒÓ ÔÌ¿‰ˆÓ. ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ·˘ÙÒÓ ÙˆÓ ÔÌ¿‰ˆÓ Â›Ó·È È-

‰È·›ÙÂÚ· ÛËÌ·ÓÙÈ΋, ÁÈ·Ù› ÔÈ Ôϛ٘ ‰ÂÓ ı· Â›Ó·È Úfiı˘ÌÔÈ Ó· ·ÏÏ¿ÍÔ˘Ó ÙȘ

Ú·ÎÙÈΤ˜ ÙÔ˘˜, ·Ó ‰ÂÓ Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó ÛÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ ÙÔ˘ ۯ‰ȷÛÌÔ‡ Ù˘ Â-

Ê·ÚÌÔÁ‹˜ Î·È Ù˘ ·ÍÈÔÏfiÁËÛ˘.

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 18

Page 19: Περιβάλλον και Επικοινωνία

6. ∂ÈÏÔÁ‹ Ì¤ÛˆÓ Î·È Û˘Ó‰˘·ÛÌfi˜. ™‡Ìʈӷ Ì ÙËÓ ·Ó¿Ï˘ÛË ÙˆÓ ·ÙfïÓ

ÛÙ· ÔÔ›· ·Â˘ı‡ÓÂÙ·È ÙÔ ÚfiÁÚ·ÌÌ·, Á›ÓÂÙ·È Ë ÂÈÏÔÁ‹ ÙÔ˘ ̤ÛÔ˘ ‹ ÙÔ˘

Û˘Ó‰˘·ÛÌÔ‡ ÙˆÓ Ì¤ÛˆÓ Ô˘ ı· ̄ ÚËÛÈÌÔÔÈËıÔ‡Ó.

™Ù¿‰ÈÔ 3: ¶·Ú·ÁˆÁ‹7. ™¯Â‰È·ÛÌfi˜ ÌËÓ˘Ì¿ÙˆÓ. ∆· ÌËӇ̷ٷ Ú¤ÂÈ Ó· Ù·ÈÚÈ¿˙Ô˘Ó Ì ٷ ̄ ·Ú·ÎÙË-

ÚÈÛÙÈο –ÂÎ·È‰Â˘ÙÈο Î·È ‰È·ÓÔËÙÈο– ÙˆÓ ·ÙfiÌˆÓ ÛÙ· ÔÔ›· ·Â˘ı‡ÓÔÓÙ·È,

·ÏÏ¿ Î·È Ì ٷ ̤۷ Ù· ÔÔ›· ı· ̄ ÚËÛÈÌÔÔÈËıÔ‡Ó ÁÈ· ÙË ÌÂÙ¿‰ÔÛ‹ ÙÔ˘˜.

8. ¶·Ú·ÁˆÁ‹ ̆ ÏÈÎÔ‡ Î·È ‰ÔÎÈÌ‹.

™Ù¿‰ÈÔ 4: ¢Ú¿ÛË Î·È ·‹¯ËÛË 9. ∂Ê·ÚÌÔÁ‹.

10. ∆ÂÎÌËÚ›ˆÛË, ¤ÏÂÁ¯Ô˜ Î·È ·ÍÈÔÏfiÁËÛË Ù˘ ‰È·‰Èηۛ·˜. ∏ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË Ù˘

‰È·‰Èηۛ·˜ Ú¤ÂÈ Ó· Â›Ó·È Û˘Ó¯‹˜.

19

¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 19

Page 20: Περιβάλλον και Επικοινωνία

20

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

∆∞ ª∂™∞ ª∞∑π∫∏™ ∂¶π∫√π¡ø¡π∞™ ηÈ, ȉȷ›ÙÂÚ·, Ë ÙËÏÂfiÚ·ÛË (Howe &

Disinger, 1998) ·ÔÙÂÏÔ‡Ó Î‡ÚÈ· ËÁ‹ ÏËÚÔÊfiÚËÛ˘ Á‡Úˆ ·fi Ù·

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù· (Griffin & Dunwoody, 1995Ø Howe & Disinger,

1998), ÙfiÛÔ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ›‰ÈÔ˘˜ ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ fiÛÔ Î·È ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÂÓ‹ÏÈΘ (Howe &

Disinger, 1998), ÂÓÒ ¤Ú¢Ó˜ ¤¯Ô˘Ó ·Ô‰Â›ÍÂÈ fiÙÈ, ÙȘ ÈÔ ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜, ÙÔ

ÎÔÈÓfi ·Â˘ı‡ÓÂÙ·È ·ÔÎÏÂÈÛÙÈο Î·È ÌfiÓÔ ÛÙ· ª.ª.∂. ÁÈ· Ó· ÂÓËÌÂÚˆı› ÁÈ· Ù·

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˙ËÙ‹Ì·Ù· (Shanahan & McComas, 1997). ∆· ª.ª.∂. ·Ó‡„ˆ-

Û·Ó ÙÔ Â›Â‰Ô Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÓËÌÂÚfiÙËÙ·˜ Î·È –ÛˆÛÙ¿ ‹ Ï·Óı·Ṳ̂ӷ–

¤ÛÙÚ„·Ó ÙËÓ ÚÔÛÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù·.

∏ ·ÓÙ›‰Ú·ÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ·¤Ó·ÓÙÈ Û ·˘Ù‹ ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÏËÚÔÊfiÚËÛË

‰ÈËıÂ›Ù·È ›Ûˆ ÛÙ· ª.ª.∂. (Dasgupta et al., 1998) Î·È ·˘Ù¿, Ì ÙË ÛÂÈÚ¿ ÙÔ˘˜,

·ÓÙ·ÔÎÚ›ÓÔÓÙ·È ÛÙȘ ··ÈÙ‹ÛÂȘ Î·È ÙȘ ÂÈı˘Ì›Â˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡.

∏ ¢È·Î‹Ú˘ÍË Ù˘ ∆ÈÊÏ›‰·˜ ¤¯ÂÈ Î·ıÈÂÚˆı› ̂ ˜ ÙÔ ‚·ÛÈÎfi ıˆÚËÙÈÎfi Ï·›ÛÈÔ

ÁÈ· ÙËÓ ¶.∂., fiÔ˘ ÙÔÓ›˙ÂÙ·È fiÙÈ ·ÒÙÂÚÔ˜ ÛÙfi¯Ô˜ Ù˘ ¶.∂. Â›Ó·È Ë ·ÏÏ·Á‹ Ù˘

·ÓıÚÒÈÓ˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ Î·È Ô ÚÔÛ·Ó·ÙÔÏÈÛÌfi˜ Ù˘ Û ÌÈ· Ó¤·, ÂÚÈ‚·Ï-

ÏÔÓÙÈο ÈÔ ˘Â‡ı˘ÓË, Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿. ∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜, Ì ÙË

ÚÔÊ·Ó‹ ÙÔ˘˜ ÈηÓfiÙËÙ· Ó· ·Â˘ı‡ÓÔÓÙ·È Û ÌÂÁ¿Ï· ÙÌ‹Ì·Ù· ÙÔ˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡

Ì ۯÂÙÈΤ˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜ Î·È ÂÈÛÙÈΤ˜ ÂÈÎÏ‹ÛÂȘ, ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·ÔÙÂϤÛÔ˘Ó

2∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ ηÈË ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋∂η›‰Â˘ÛË

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 20

Page 21: Περιβάλλον και Επικοινωνία

21

∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È Ë ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

¤Ó· Ê˘ÛÈÎfi Û˘ÓÂÚÁ¿ÙË ÂÎÂ›ÓˆÓ Ô˘ ÚÔÛ·ıÔ‡Ó Ó· ÂËÚ¿ÛÔ˘Ó ÙËÓ ·ÓıÚÒÈ-

ÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ (Nitz, 2000).

¶Ú¿ÁÌ·ÙÈ, Ë ÂÈÎÚ·ÙÔ‡Û· ·ÓÙ›ÏË„Ë ÁÈ· ÙÔ ÚfiÏÔ ÙˆÓ ª.ª.∂. Â›Ó·È fiÙÈ ‰ÂÓ

ÂÚÈÔÚ›˙ÔÓÙ·È ÌfiÓÔ ÛÙË ‰È·ÛÔÚ¿ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ, ·Ó·ÌÂÙ·‰›‰ÔÓÙ·˜ ÏËÚÔÊÔ-

ڛ˜ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ ۯ‰ȷÛÙ¤˜ ÔÏÈÙÈÎÒÓ Î·È ÛÙÔ ÎÔÈÓfi, ·ÏÏ¿ ‰È·ÌÔÚÊÒÓÔ˘Ó

ÙȘ ·ÓÙÈÏ‹„ÂȘ Î·È ÙË ÁÓÒÌË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ (Dasgupta et al., 1998Ø Nitz, 2000). À-

¿Ú¯ÂÈ ÌÈ· ÛÙÂÓ‹, ·ÏÏËÏÔÂÍ·ÚÙÒÌÂÓË Û¯¤ÛË Ô˘ Û˘Ó‰¤ÂÈ Ù· ª.ª.∂. Ì ÙÔ ‚·ı-

Ìfi ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÁÓÒÛ˘ Î·È ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ¢·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛ˘ ÙÔ˘ ÎÔÈ-

ÓÔ‡, ·ÏÏ¿ Î·È Ì ÙËÓ ›‰È· ÙËÓ ¶.∂.

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 21

Page 22: Περιβάλλον και Επικοινωνία

2.1∆· ª¤Û·ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜:∆È Â›Ó·È Î·È Ò˜ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÔ‡Ó

22

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

™‡Ìʈӷ Ì ÙÔÓ Edgar Dale, Ù· ª.ª.∂. ÔÚ›˙ÔÓÙ·È ˆ˜ Ù· ÂÚÁ·Ï›· ÂΛӷ

Ù˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ô˘ ÌÂÙ·‚È‚¿˙Ô˘Ó ·ÓÔÌÔÈfiÙ˘· ÌËӇ̷ٷ Û ÌÂÁ¿ÏÔ

Ï‹ıÔ˜ ·ÙfiÌˆÓ Ô˘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È ÙËÓ ›‰È· ̄ ÚÔÓÈ΋ ÛÙÈÁÌ‹ ÛÙËÓ ›‰È· ‹ Û ‰È·ÊÔ-

ÚÂÙÈΤ˜ ÙÔÔıÂۛ˜ (Dale, 1954), ÂÓÒ, ÁÈ· ÙÔÓ Joseph Turow, Ù· ª.ª.∂. ›ӷÈ

Ù· Ù¯ÓÔÏÔÁÈο Ô¯‹Ì·Ù· ̤ۈ ÙˆÓ ÔÔ›ˆÓ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈÂ›Ù·È Ë Ì·˙È΋ ÂÈÎÔÈ-

ÓˆÓ›· (Turow, 1997).

∏ Ì·˙È΋ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· ·ÔÙÂÏ› ÌÈ· ‰È·‰Èηۛ·, ηٿ ÙËÓ ÔÔ›· ÔÈ Â·ÁÁÂÏ-

̷ٛ˜ Ù˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ ۯ‰ȿ˙Ô˘Ó Î·È ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó Ì¤Û· ÁÈ· ¢Ú›·,

ÁÚ‹ÁÔÚË Î·È Û˘Ó¯‹ ‰È¿¯˘ÛË ÌËÓ˘Ì¿ÙˆÓ, Ì ÛÎÔfi ÙË ÌÂÙ·‚›‚·ÛË Û˘ÁÎÂÎÚÈ-

Ì¤ÓˆÓ ÓÔËÌ¿ÙˆÓ Û ¤Ó· ÌÂÁ¿ÏÔ, ÔÈΛÏÔ Î·È ÂÈÏÂÁ̤ÓÔ ÎÔÈÓfi, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ÙÂ-

ÏÈο Ó· ÙÔ ÂËÚ¿ÛÔ˘Ó Ì ÔÈΛÏÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜.

∏ Ì·˙È΋ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· Á›ÓÂÙ·È Ú¿ÍË Ì¤Û· ·fi Ù· Ì·˙Èο ̤۷ (DeFleur &

Dennis, 1994).

∫·ÙËÁÔڛ˜ ÙˆÓ ª.ª.∂.∆· ª.ª.∂. ‰È·¯ˆÚ›˙ÔÓÙ·È, Û˘Ó‹ıˆ˜, ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙÔÓ Ù¯ÓÔÏÔÁÈÎfi ÙÔ˘˜ Ù‡Ô,

Û ÁÚ·Ù¿ (ÂÊËÌÂÚ›‰Â˜, ‚È‚Ï›·, ÂÚÈÔ‰Èο), ÔÙÈÎÔ·ÎÔ˘ÛÙÈο (ÙËÏÂfiÚ·ÛË,

Ú·‰ÈfiʈÓÔ, ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˜) Î·È ËÏÂÎÙÚÔÓÈο ̤۷ (‰È·‰›ÎÙ˘Ô).

∞Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙÔ ‚·ıÌfi ÂÍ¿ÚÙËÛ˘ Ù˘ ÌÂÙ¿‰ÔÛ˘ Î·È Ù˘ Ï‹„˘ ·fi Ù· ›‰È·

Ù· ̤۷, Ù· ª.ª.∂ ‰È·ÎÚ›ÓÔÓÙ·È (Hart, 1997) ÛÂ:

◗ ̤۷ ·ÚÔ˘Û›·Û˘, Ì ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÛÙË ‰È·ÚÔÛˆÈ΋ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·

◗ ̤۷ ·ÓÙÈÚÔÛÒ¢Û˘, Ù· ÔÔ›· ÂÎÌÂÙ·ÏχÔÓÙ·È ÙËÓ Ù¯ÓÔÏÔÁ›· ÁÈ·

ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹, ·Ôı‹Î¢ÛË, ÌÂÙ·‚›‚·ÛË Û ·fiÛÙ·ÛË Î·È ·Ó··Ú·ÁˆÁ‹

ÌËÓ˘Ì¿ÙˆÓ

◗ Ì˯·ÓÈο / ËÏÂÎÙÚÔÓÈο ̤۷, fiÔ˘ Ë ÂÎÔÌ‹ Î·È Ë Ï‹„Ë ÛÙËÚ›˙ÔÓÙ·È

Û Ù¯ÓÔÏÔÁÈΤ˜ Û˘Û΢¤˜.

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 22

Page 23: Περιβάλλον και Επικοινωνία

23

∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È Ë ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

ŒÓ·˜ ·ÎfiÌË ‰È·¯ˆÚÈÛÌfi˜ ÙˆÓ ª.ª.∂ ÌÔÚ› Ó· Á›ÓÂÈ ·Ó¿ÏÔÁ· Ì Ùo ȉÈÔ-

ÎÙËÛÈ·Îfi ηıÂÛÙÒ˜ Î·È ÙÔÓ ÙÚfiÔ ÂϤÁ¯Ô˘ ÙÔ˘ ̤ÛÔ˘, fiÔ˘ Î·È ‰È·ÎÚ›ÓÔÓÙ·È

(Dominick, 1996) Ù¤ÛÛÂÚȘ ηÙËÁÔڛ˜ ̤ۈÓ:

◗ ‰ËÌfiÛÈ· Ì ·ÔÎÂÓÙڈ̤ÓÔ ¤ÏÂÁ¯Ô

◗ ‰ËÌfiÛÈ· Ì ÎÂÓÙÚÈÎfi ¤ÏÂÁ¯Ô

◗ ȉȈÙÈο Ì ·ÔÎÂÓÙڈ̤ÓÔ ¤ÏÂÁ¯Ô

◗ ȉȈÙÈο Ì ÎÂÓÙÚÈÎfi ¤ÏÂÁ¯Ô.

¶Ò˜ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÔ‡Ó Ù· ª.ª.∂. Î·È ÔÈ ÛÎÔÔ› ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ̄ ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ Ì·˙È΋˜ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜, ÙÔ Ì¤ÛÔ ·ÔÙÂÏ› ÙËÓ ÂȉÈÎÂ˘Ì¤ÓË Â-

ΛÓË Ù¯ÓÔÏÔÁ›· Ô˘ ‰È·¯¤ÂÈ ÙÔ Ì‹Ó˘Ì· Û fiÛÔ ÙÔ ‰˘Ó·ÙfiÓ Â˘Ú‡ÙÂÚÔ ÎÔÈÓfi

(DeFleur & Dennis, 1994). ¶ÚÔÙÔ‡ ÙÔ Ì‹Ó˘Ì· ÌÂÙ·‰Ôı›, Ú¤ÂÈ Ó· ÂÁÎÚÈı›

·fi οÔÈ· ·Ú¯‹ ÛÙËÓ ÔÔ›· ·Ó‹ÎÂÈ ÙÔ Ì¤ÛÔ –.¯. ÂΉfiÙ˜, ‰È¢ı˘ÓÙ¤˜–, ÙÔ˘˜

ÂÔÓÔÌ·˙fiÌÂÓÔ˘˜ «ÊÚÔ˘ÚÔ‡˜» (Agee, Adult, Emery, 1997). ø˜ «ÊÚÔ˘ÚÔ›»

ÛÙ· ̤۷ ‰ÚÔ˘Ó fiÛÔÈ Â›Ó·È ˘Â‡ı˘ÓÔÈ ÁÈ· ÙË Ï‹„Ë ÎÚ›ÛÈÌˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·È

ÔÈ ÔÔ›ÔÈ, Û οÔȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ, ÂËÚ¿˙Ô˘Ó Ù· ÌËӇ̷ٷ Ô˘ ÌÂÙ·‰›‰Ô-

ÓÙ·È (Howitt, 1982).

√È ‰¤ÎÙ˜ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó Ù· ÚfiÛˆ· Ô˘ ·Ô‰¤¯ÔÓÙ·È Ù· ÌËӇ̷ٷ, Ù· ÔÔ›·

ÌÂÙ·‰›‰ÂÈ ÙÔ Ì¤ÛÔ. ∏ ÚÔÛÔ¯‹ Î·È Ë ·ÓÙ›ÏË„Ë ÙÔ˘ ÂÚȯÔ̤ÓÔ˘ ÙˆÓ ÌËÓ˘Ì¿-

ÙˆÓ ·fi ÙÔ˘˜ ‰¤ÎÙ˜ ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ·fi Ù· ÎÔÈÓˆÓÈο, ÔÏÈÙÈÛÙÈο Î·È „˘¯ÔÏÔÁÈο

¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο οı ‰¤ÎÙË Í¯ˆÚÈÛÙ¿ (DeFleur & Dennis, 1994).

√È ÏfiÁÔÈ Ô˘ Ô‰ËÁÔ‡Ó ÛÙË ̄ Ú‹ÛË ÙˆÓ ª.ª.∂. ·fi ÙÔ˘˜ ‰¤ÎÙ˜ ÂÎÙÈÌ¿Ù·È fiÙÈ

ËÁ¿˙Ô˘Ó ·fi ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ‹ „˘¯ÔÏÔÁÈΤ˜ ÂÚÈÛÙ¿ÛÂȘ Ô˘ ‚ÈÒÓÔÓÙ·È ˆ˜ ÚÔ-

‚Ï‹Ì·Ù·. ∆· ª.ª.∂ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÁÈ· ÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Î·È

ÙËÓ Î¿Ï˘„Ë ·Ó·ÁÎÒÓ Û ı¤Ì·Ù· Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙËÓ ÏËÚÔÊfiÚËÛË, ÙËÓ ÎÔÈÓˆÓÈ-

΋ ·ʋ, ÙË ‰È·ÛΤ‰·ÛË, ÙË Ì¿ıËÛË Î·È ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË (McQuail, 1994). ¢Ë-

Ï·‰‹, ÔÈ Ôϛ٘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó Ù· ª.ª.∂. ÁÈ· Ó· ÂÓËÌÂÚˆıÔ‡Ó Á‡Úˆ ·fi Ù·

ÙÚ¤¯ÔÓÙ· ˙ËÙ‹Ì·Ù· Ù˘ ÂÈηÈÚfiÙËÙ·˜, ÁÈ· ¿ÏÏ· ÂȉÈÎfiÙÂÚ· ı¤Ì·Ù· (.¯. ÔÏÈ-

ÙÈ΋, ·ıÏËÙÈο), ÁÈ· ı¤Ì·Ù· Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ·Ó¿Ù˘ÍË (.¯. ̄ ÚË-

Ì·ÙÈÛÙ‹ÚÈÔ, ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ), ÁÈ· Û˘ÓÙÚÔÊÈ¿, „˘¯·ÁˆÁ›·, Âη›‰Â˘ÛË

̤۷ ·fi ÂȉÈο ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· (ÂÎ·È‰Â˘ÙÈ΋ ÙËÏÂfiÚ·ÛË) Î·È ÁÈ· ÁÓÒÛË (È-

ÛÙÔÚÈο ·ÊÈÂÚÒÌ·Ù·, ÓÙÔÎÈÌ·ÓÙ¤Ú).

ŸÏ· Ù· ·Ú·¿Óˆ ÂÎÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ·fi ÙÔ˘˜ ‰¤ÎÙ˜ ˆ˜ ·Ó¿ÁΘ, ›Ù ÚÔ-

ÛˆÈΤ˜ (·Ó¿ÁÎË ÁÈ· ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·, ‰È·ÛΤ‰·ÛË, ÁÓÒÛË, ÂÓË̤ڈÛË) ›Ù ÎÔÈ-

ÓˆÓÈΤ˜. ŒÓ·˜ ÔÏ›Ù˘ Ô˘ Â›Ó·È ÂÓ‹ÌÂÚÔ˜ ¿ӈ Û ›ηÈÚ· ı¤Ì·Ù· ÂÓÙ¿Û-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 23

Page 24: Περιβάλλον και Επικοινωνία

24

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ÛÂÙ·È Â˘ÎÔÏfiÙÂÚ· ÛÙÔ ÎÔÈÓˆÓÈÎfi Û‡ÓÔÏÔ, ·’ fi,ÙÈ ÛÙËÓ ·ÓÙ›ıÂÙË ÂÚ›ÙˆÛË, fi-

Ô˘ ÙÔ ¿ÙÔÌÔ, ηٿ οÔÈÔ ÙÚfiÔ, ÂÚÈıˆÚÈÔÔÈ›ٷÈ, ÌÈ·˜ Î·È ‰ÂÓ ÁÓˆÚ›˙ÂÈ Ù·

˙ËÙ‹Ì·Ù· Ô˘ ηٿ ηÈÚÔ‡˜ ··Û¯ÔÏÔ‡Ó ÙÔ ÎÔÈÓˆÓÈÎfi Û‡ÓÔÏÔ – ηÈ, ÙÂÏÈο, ·-

ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÂÙ·È ̂ ˜ ·ÔÎÔÌ̤ÓÔ˜ ·fi ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·.

¶·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ ÂËÚ¿˙Ô˘Ó ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· ÙˆÓ ª.ª.∂.√È ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›Â˜ ÙˆÓ ª.ª.∂., ÔÈ ÛÎÔÔ› ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ̄ ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È Î·È

ÔÈ ¤ÏÂÁ¯ÔÈ Ì ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ÂÈ‚·Ú‡ÓÔÓÙ·È Î·ıÔÚ›˙ÔÓÙ·È Û ÌÂÁ¿ÏÔ ‚·ıÌfi

·fi ÙȘ ·ÚȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ Î·È ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜ ·Ú¯¤˜, Ô˘ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó Ù· ıÂ̤ÏÈ·

Ù˘ ÎÔÈÓˆÓ›·˜, ̤۷ ÛÙËÓ ÔÔ›· ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÔ‡Ó Ù· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ ̤۷. °ÂÓÈÎfi-

ÙÂÚ·, Ù· ª.ª.∂. ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÔ‡Ó Î¿Ùˆ ·fi Û˘Óı‹Î˜ ›ÂÛ˘ Î·È ÔÈÎ›ÏˆÓ ÂÚÈÔ-

ÚÈÛÌÒÓ (McQuail, 1992), Ô˘ ·ÛÎÔ‡ÓÙ·È, ¤Ú· ·fi ÙÔ ÂÈÎÚ·ÙÔ‡Ó ÔÏÈÙÈÎfi

Î·È ÔÈÎÔÓÔÌÈÎfi ηıÂÛÙÒ˜, ·fi ÈÛ¯˘ÚÔ‡˜ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ‡˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡˜ (.¯. ÌË

΢‚ÂÚÓËÙÈΤ˜ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ), ·fi ÔÌ¿‰Â˜ ›ÂÛ˘ ÔÏÈÙÒÓ, ·fi ÙÔ˘˜ ȉÈÔÎً٘

ÙˆÓ Ì¤ÛˆÓ, ·fi ÙÔ˘˜ ‰È·ÊËÌÈÛÙ¤˜ Î·È ·fi ÙȘ ›‰È˜ ÙȘ ËÁ¤˜ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ

ÙˆÓ ª.ª.∂. (McQuail, 1994Ø ªËÏÈÔÚ¤ÏË, 2000). √È Î˘ÚÈfiÙÂÚÔÈ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜

Ô˘ ÂËÚ¿˙Ô˘Ó, ıÂÙÈο ‹ ·ÚÓËÙÈο, ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· ÙˆÓ ª.ª.∂., Â›Ó·È ÔÈ ÂÍ‹˜:

◗ π‰ÈÔÎً٘√È È‰ÈÔÎً٘ ÙˆÓ ª.ª.∂. Â›Ó·È ÂΛÓÔÈ Ô˘ ηıÔÚ›˙Ô˘Ó ÙȘ ¢ڇÙÂÚ˜ ·Ú¯¤˜

ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔ ‡ÊÔ˜ Ô˘ ı· ̄ ·Ú·ÎÙËÚ›ÛÂÈ ÙÔ Ì¤ÛÔ, ·ÏÏ¿ Î·È ÙË ı¤ÛË Ô˘ ı· Ï¿‚ÂÈ

·˘Ùfi Û ÌÈ· Îϛ̷η Ô˘ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ Î¿ı ›‰Ô˘˜ Ù¿ÛÂȘ, ·fi ÊÈÏÂχıÂÚ˜

¤ˆ˜ Û˘ÓÙËÚËÙÈΤ˜ (DeFleur & Dennis, 1994).

◗ ¢È·ÊËÌÈÛÙ¤˜∏ ÂÈÚÚÔ‹ ÂÓfi˜ ·ÙfiÌÔ˘ ÛÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· Î·È ÙË ÌÂÙ¿‰ÔÛË ÙÔ˘ ̆ ÏÈÎÔ‡ ÙˆÓ

ª.ª.∂. ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ·fi ÙÔ˘˜ fiÚÔ˘˜ Ô˘ ÙÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ¿ÙÔÌÔ Â›Ó·È Û ı¤ÛË Ó·

ÚÔÛʤÚÂÈ ÛÙȘ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ ÙˆÓ Ì¤ÛˆÓ (Turow, 1997). ÕÚ·, ÙÔ ‡„Ô˜ ÙˆÓ ÂÛfi-

‰ˆÓ ·fi ÙÔÓ ÙÔ̤· Ù˘ ‰È·Ê‹ÌÈÛ˘ ηıÔÚ›˙ÂÈ, ·ÓÙ›ÛÙÔȯ·, Î·È ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ Ù˘ ›Â-

Û˘ Ô˘ ı· ‰Â¯ı› ÙÔ Ì¤ÛÔ ·fi ÙÔ˘˜ ‰È·ÊËÌÈÛÙ¤˜.

ª¤Ûˆ Ù˘ ‰È·Ê‹ÌÈÛ˘, ÔÈ ‰È·ÊËÌÈÛÙ¤˜ ‹ ÔÈ ‰È·ÊËÌÈ˙fiÌÂÓÔÈ ¤¯Ô˘Ó ÙË ‰˘Ó·Ùfi-

ÙËÙ· Ó· ÂËÚ¿˙Ô˘Ó Ù· ª.ª.∂. – Ù· ÔÔ›·, ηٿ ηÓfiÓ·, ·ÓÙÏÔ‡Ó ·fi ÙË ‰È·Ê‹ÌÈ-

ÛË ÙÔ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ Ì¤ÚÔ˜ ÙˆÓ ÂÛfi‰ˆÓ ÙÔ˘˜ (∞ı·Ó·ÛfiÔ˘ÏÔ˜, 2000).

◗ ¶ËÁ¤˜∆· ª.ª.∂. ·Ó·˙ËÙÔ‡Ó ÛÙȘ ËÁ¤˜ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ ÙÔ ··ÈÙÔ‡ÌÂÓÔ ˘ÏÈÎfi,

ÂÓÒ, ·fi ÙËÓ ¿ÏÏË ÌÂÚÈ¿, ÔÈ ›‰È˜ ÔÈ ËÁ¤˜ ÚÔÛ·ıÔ‡Ó, Ì ÙÔ ̆ ÏÈÎfi Ô˘ ‰È·-

ı¤ÙÔ˘Ó, Ó· ·ÔÎÙ‹ÛÔ˘Ó ÚfiÛ‚·ÛË Û ·˘Ù¿ (McQuail, 1994). ¶ÔÏϤ˜ ÌË Î˘-

‚ÂÚÓËÙÈΤ˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ ÂȉÈÒÎÔ˘Ó ÙË ‰ËÌÔÛÈfiÙËÙ· Î·È ÙËÓ

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 24

Page 25: Περιβάλλον και Επικοινωνία

25

∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È Ë ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

¢ηÈÚ›· Ó· ÂÓÙ·¯ıÔ‡Ó ÛÙËÓ ÂȉËÛÂÔÁÚ·Ê›· ÙˆÓ ª.ª.∂., ¤ÙÛÈ ÒÛÙÂ, Ì ÙËÓ

ÚÔ‚ÔÏ‹ ÙÔ˘˜ ·˘Ù‹, Ó· ÎÈÓËÙÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ ÎÔÈÓfi Ó· ·Ó·Ï¿‚ÂÈ ‰Ú¿ÛË ÁÈ· ÙËÓ

Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ (Nitz, 2000).

√È ËÁ¤˜ ‰È·ÊÔÚÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ Û ÈÛ¯˘Ú¤˜ ËÁ¤˜ (fiˆ˜ ΢‚ÂÚ-

ÓËÙÈΤ˜ ËÁ¤˜ Î·È ÔÏ˘ÂıÓÈΤ˜ ÂÙ·ÈÚ›˜, Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ‰›ÓÔ˘Ó

ÛÙ· ª.ª.∂. ¤ÙÔÈÌÔ ˘ÏÈÎfi) Î·È Û ËÁ¤˜ Ì ÂÚÈÔÚÈṲ̂ÓË ‰‡Ó·ÌË Î·È fiÚÔ˘˜,

Ô˘ ·ÔÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó Ôχ ÌÈÎÚfiÙÂÚË ÚÔÛÔ¯‹ ·fi Ù· ª.ª.∂. ∂Ô̤ӈ˜, Ë ÔÈ-

ÎÔÓÔÌÈ΋ ÈÛ¯‡˜ Î·È ÙÔ Î‡ÚÔ˜ Ù˘ ËÁ‹˜ ·˘Í¿ÓÔ˘Ó ÙËÓ Èı·ÓfiÙËÙ· ÚfiÛ‚·Û˘

˘ÏÈÎÔ‡ Ù˘ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˘ ËÁ‹˜ ÛÙ· ª.ª.∂.

¶·Ú¿ÏÏËÏ·, ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ Ì ÙÔ ÔÔ›Ô ÌÈ· ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ÔÌ¿‰· ıˆÚÂ›Ù·È ¯·ÚÈ-

ÛÌ·ÙÈ΋ ·fi ÙÔ ÎÔÈÓfi, ·˘Í¿ÓÂÈ ·ÓÙ›ÛÙÔȯ· Î·È ÙËÓ Èı·ÓfiÙËÙ· Ë ÔÌ¿‰· ·˘Ù‹

Ó· ·ÔÙÂϤÛÂÈ ËÁ‹ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ ÁÈ· Ù· ª.ª.∂., ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· ·fi ÙÔ ·Ó Ë Û˘-

ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ÔÌ¿‰· ·Ú¤¯ÂÈ ·ÓÙÈÎÂÈÌÂÓÈ΋ ‹ fi¯È ÏËÚÔÊfiÚËÛË. ∞ÎfiÌË, ‰È¿ÊÔ-

Ú˜ ËÁ¤˜ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ ÚÔÙÈÌÒÓÙ·È ·fi Ù· ª.ª.∂., fi¯È ÏfiÁˆ Ù˘ Ú·ÁÌ·ÙÈ-

΋˜ ÂÈı˘Ì›·˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡, ·ÏÏ¿ ÂÍ·ÈÙ›·˜ Ù˘ ÈηÓfiÙËÙ·˜ ‹ Ù˘ ‰‡Ó·Ì˘ Ô˘ ¤-

¯Ô˘Ó ÔÈ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜ ËÁ¤˜ Ó· ÓÔÌÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ̂ ˜ ·ÓÙÈÚÔÛˆÂ˘ÙÈΤ˜ Ù˘

ÎÔÈÓ‹˜ ÁÓÒÌ˘. ¢ËÏ·‰‹, Ë ÛÔ˘‰·ÈfiÙËÙ· Î·È ÙÔ Î‡ÚÔ˜ Ô˘ ·ÔÎÙ¿ οı ËÁ‹

Û ۯ¤ÛË Ì ÙȘ ¿ÏϘ Î·È Ô ÙÚfiÔ˜ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÂ›Ù·È ·fi Ù·

ª.ª.∂. ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ·fi ¤Ó· Ï‹ıÔ˜ ·Ú·ÁfiÓÙˆÓ – ηÈ, ΢ڛˆ˜, ÙÔ Î·Ù¿ fiÛÔ ÙÔ

˘ÏÈÎfi οı ËÁ‹˜ ÂÓ·ÚÌÔÓ›˙ÂÙ·È Ì ÙȘ ··ÈÙ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ ›‰ÈÔ˘ ÙÔ˘ ̤ÛÔ˘, Ì ÙÔ

ÂÚȯfiÌÂÓÔ ÙˆÓ Âȉ‹ÛˆÓ, Ì ÙÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÎÔÈÓfi ÛÙÔ ÔÔ›Ô ·Â˘ı‡ÓÂÙ·È

ÙÔ Ì¤ÛÔ, ηıÒ˜ Î·È Ì ÙȘ ··ÈÙ‹ÛÂȘ Ù˘ ·ÁÔÚ¿˜ (CEIA, 2000).

◗ ∫ÔÈÓfiÕÏÏÔ˜ ¤Ó·˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ·˜ Ô˘ ÂËÚ¿˙ÂÈ Ù· ª.ª.∂. Â›Ó·È ÙÔ ÎÔÈÓfi. ∏ Û¯¤ÛË

·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙ· ª.ª.∂. Î·È ÛÙÔ ÎÔÈÓfi Â›Ó·È ·ÏÏËÏÔÂÍ·ÚÙÒÌÂÓË, ηıÒ˜ Î·È Ù·

ª.ª.∂. ÂËÚ¿˙Ô˘Ó ÙÔ ÎÔÈÓfi (CEIA, 2000Ø Dasgupta et al., 1998), ·ÏÏ¿ Î·È ÙÔ

ÎÔÈÓfi ÂËÚ¿˙ÂÈ, Ì ÙË ÛÂÈÚ¿ ÙÔ˘, Ù· ª.ª.∂.

™˘¯Ó¿ ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÙ·È fiÙÈ Ù· ª.ª.∂. ÂΤÌÔ˘Ó ·˘Ùfi Ô˘ ÂÈı˘Ì› ÙÔ ÎÔÈ-

Ófi, ˆÛÙfiÛÔ Ë ·fiÊ·ÛË ÁÈ· ÙË ÌÂÙ¿‰ÔÛË Î·È ÙÔ ÂÚȯfiÌÂÓÔ ÂÓfi˜ ÌËӇ̷ÙÔ˜

ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ·fi ÙÔ ›‰ÈÔ ÙÔ Ì¤ÛÔ Î·È ÙȘ ȤÛÂȘ Ù˘ ·ÁÔÚ¿˜, ·Ú¿

·fi ÙËÓ ÂÈı˘Ì›· ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡. ¶·Ú’ fiÏ· ·˘Ù¿, ÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÊÔÚ¤˜ Ù·

ª.ª.∂. ÂΤÌÔ˘Ó Ù· ÌËӇ̷ٷ ηٿ Ù¤ÙÔÈÔ ÙÚfiÔ, ÒÛÙ ӷ ÂÓ·ÚÌÔÓ›˙ÔÓÙ·È

Ì ÙȘ ‹‰Ë ̆ ¿Ú¯Ô˘Û˜ ÚÔÛ‰Ô˘ Î·È ·Í›Â˜, ηıÒ˜ Î·È Ì ÙË «ÁÏÒÛÛ·» Ô˘

¯ÚËÛÈÌÔÔÈ› ÙÔ ÎÔÈÓfi (CEIA, 2000).

√È Â·ÁÁÂÏ̷ٛ˜ ÙˆÓ Ì¤ÛˆÓ, ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙËÓ Î·ÙËÁÔÚ›· ÙÔ˘ ÌËӇ̷ÙÔ˜

Ô˘ ı· ÌÂÙ·‰Ôı› Î·È ÙÔÓ Ù‡Ô ÙÔ˘ ̤ÛÔ˘ fiÔ˘ ÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È, ·ÏÔÔÈÔ‡Ó ÙÔ

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 25

Page 26: Περιβάλλον και Επικοινωνία

ÂÚȯfiÌÂÓÔ ÙÔ˘ ÌËӇ̷ÙÔ˜ Î·È ·ÔÚÚ›ÙÔ˘Ó ÙȘ Ù˘¯fiÓ ÂÍÂȉÈÎÂ˘Ì¤Ó˜ ÊÚ¿-

ÛÂȘ Ô˘ ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·È ·fi ÙËÓ ËÁ‹, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ÙÔ ÙÂÏÈÎfi ΛÌÂÓÔ ÙÔ˘ ÌËӇ̷-

ÙÔ˜ Ó· Á›ÓÂÈ Â‡ÎÔÏ· ηٷÓÔËÙfi ·fi ÙÔ ÎÔÈÓfi.

◗ ÃÒÚÔ˜, ̄ ÚfiÓÔ˜ Î·È ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÔ› fiÚÔÈ∂ÈϤÔÓ ÂÚÈÔÚÈÛÌÔ› ÛÙ· ª.ª.∂. Ù›ıÂÓÙ·È ·fi ÙÔ ̄ ÒÚÔ, ÙÔ ̄ ÚfiÓÔ Î·È ÙÔ˘˜

ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÔ‡˜ fiÚÔ˘˜ (ªËÏÈÔÚ¤ÏË, 2000). ∆· ª.ª.∂. Ú¤ÂÈ Ó· ÌÂÙ·‰ÒÛÔ˘Ó

¤Ó· Ï‹ıÔ˜ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ Ì¤Û· Û ¤Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ̄ ÚfiÓÔ (·Ó ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ·

ÔÙÈÎÔ·ÎÔ˘ÛÙÈο ̤۷) ‹ ¯ÒÚÔ (·Ó ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ÁÚ·Ù¿ ̤۷). °È· Ó· ÙÔ Â-

ÈÙ‡¯Ô˘Ó ·˘Ùfi, ‰ËÏ·‰‹ ÙË ‰È¿¯˘ÛË fiÛÔ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˘ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ÌÔ-

ÚÔ‡Ó Û ηıÔÚÈṲ̂ÓÔ ¯ÚfiÓÔ ‹ ¯ÒÚÔ, ÌÂÈÒÓÔ˘Ó ÙÔ ¯ÚfiÓÔ ‹ ÙÔ ¯ÒÚÔ Ô˘ ·ÓÙÈ-

ÛÙÔȯ› Û οıÂ Ì‹Ó˘Ì· ͯˆÚÈÛÙ¿. ∂›Û˘, Ù· ª.ª.∂. ›ӷÈ, ÛÙËÓ ÏÂÈÔÓfiÙË-

Ù¿ ÙÔ˘˜, ÎÂÚ‰ÔÛÎÔÈÎÔ› ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ›, fiÔ˘ ·ÚÈ· ËÁ‹ ΤډԢ˜ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÔÈ

‰È·ÊËÌ›ÛÂȘ. ŸÛÔ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚË ·ÎÚÔ·Ì·ÙÈÎfiÙËÙ· / ·Ó·ÁÓˆÛÈÌfiÙËÙ· ηٷ-

ʤÚÓÂÈ Ó· ÎÂÚ‰›ÛÂÈ ÙÔ Ì¤ÛÔ, ÙfiÛÔ ÌÂÁ·ÏÒÓÂÈ Î·È Ë ÚÔÙ›ÌËÛË ÙÔ˘ Û˘ÁÎÂÎÚÈ-

̤ÓÔ˘ ̤ÛÔ˘ ·fi ÙÔ˘˜ ‰È·ÊËÌÈÛÙ¤˜. ∂Ô̤ӈ˜, ÏfiÁˆ ÙˆÓ ·Ú·¿Óˆ ÂÚÈÔÚÈ-

ÛÌÒÓ, ÙÔ Ì‹Ó˘Ì· ÌÔÚ› Ó· ÌÂÙ·‰›‰ÂÙ·È Û˘ÓÔÙÈο, Ì ϛÁ˜ ÏÂÙÔ̤ÚÂȘ,

ÂÓÒ ÚÔÙÈÌÒÓÙ·È ÌËӇ̷ٷ Ì ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ·Ó·ÌÂÓfiÌÂÓË ·Ô‰Ô¯‹ ·fi ÙÔ ÎÔÈ-

Ófi, ¿Ú· Î·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ Î¤Ú‰Ô˜ ÁÈ· ÙÔ Ì¤ÛÔ.

√È ÂȉڿÛÂȘ ÙˆÓ ª.ª.∂.∆· ª.ª.∂., οو ·fi ÔÚÈṲ̂Ó˜ Û˘Óı‹Î˜, ¤¯Ô˘Ó ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ÂËÚ¿-

ÛÔ˘Ó ÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ÂÓfi˜ ·ÙfiÌÔ˘ – ·Ó Î·È Ù¤ÙÔȘ ÂȉڿÛÂȘ ÂÍ·ÚÙÒÓÙ·È ·fi

ÙÔ ÂÚȯfiÌÂÓÔ ÙÔ˘ ÌËӇ̷ÙÔ˜ (McQuail, 1994). ∆· ª.ª.∂. ÌÔÚÔ‡Ó Î·È ÂË-

Ú¿˙Ô˘Ó ÙËÓ ÙÂÏÈ΋ ÂÈÏÔÁ‹ ÂÓfi˜ ·ÙfiÌÔ˘ Û οÔÈÔ ı¤Ì·, ÌÈ·˜ Î·È Â›Ó·È Û ı¤ÛË

Ó· ·ÔηχÙÔ˘Ó Î·È Ó· ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó ÙȘ ÔÏϷϤ˜ ÂÈÏÔÁ¤˜ ‰Ú¿Û˘ Ô˘

ÌÔÚ› Ó· ¤¯ÂÈ ¤Ó· ¿ÙÔÌÔ ÛÙÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ı¤Ì·, ¢ÓÔÒÓÙ·˜ ‹ ÌÂÈÒÓÔÓÙ·˜ ÙË

ÛËÌ·Û›· οÔÈˆÓ ·fi ·˘Ù¤˜. ∞ÓÙ›ÛÙÔȯ·, Ù· ª.ª.∂. ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ˘ÔÎÈÓ‹ÛÔ˘Ó

–·ÏÏ¿ fi¯È Ó· ÚÔηϤÛÔ˘Ó– ÌÈ· ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ·ÏÏ·Á‹, Ì ‚¿ÛË ÙÔ fiÙÈ ÌÔÚÔ‡Ó Ó·

·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛÔ˘Ó Û ÌÂÁ¿Ï· ÙÌ‹Ì·Ù· ÙÔ˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡ ÂÓ·ÏÏ·ÎÙÈÎÔ‡˜ Î·È Ó¤Ô˘˜

ÙÚfiÔ˘˜ ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ ‰Ú¿Û˘, Ô˘ ‰ÂÓ ı· Á›ÓÔÓÙ·Ó ÁÓˆÛÙÔ› ‰È·ÊÔÚÂÙÈο.

øÛÙfiÛÔ, ηÓ›˜ ·fi ÙÔ˘˜ ·Ú·¿Óˆ ÙÚfiÔ˘˜ ‰Ú¿Û˘ ‰ÂÓ Â›Ó·È ÂÊÈÎÙfi˜,

·Ó ÙÔ ÎÔÈÓfi ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Î·È ÙȘ ÈηÓfiÙËÙ˜ Ó· ÙÔ˘˜ ·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÂÈ.

∆ËÓ ›‰È· ÛÙÈÁÌ‹, Ù· ª.ª.∂. ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·ÔÎÚ‡ÙÔ˘Ó Î¿ÔȘ ÂÈÏÔÁ¤˜ ‰Ú¿-

Û˘ ·fi ÙÔ ÎÔÈÓfi ‹ Ó· ÌÂÈÒÓÔ˘Ó ÙË ÛËÌ·Û›· ÙÔ˘˜ (CEIA, 2000), ÂÓÈÛ¯‡ÔÓÙ·˜

Ì ÙÔÓ ÙÚfiÔ ·˘Ùfi ÙËÓ ˘¿Ú¯Ô˘Û· ηٿÛÙ·ÛË Î·È ÌË ‰›ÓÔÓÙ·˜ ÂÚÈıÒÚÈ· ÁÈ·

ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ·ÏÏ·Á¤˜.

26

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 26

Page 27: Περιβάλλον και Επικοινωνία

27

∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È Ë ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

2.2∆· ª¤Û·ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ ˆ˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ› ÂÎ·È‰Â˘Ù¤˜

∆· ª.ª.∂. ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó ÚfiÛ‚·ÛË Û ÌÂÁ¿Ï· ÙÌ‹Ì·Ù· ÙÔ˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡, ÌÔ-

ÚÔ‡Ó Ó· ÂËÚ¿ÛÔ˘Ó ÙȘ ÚÔÛˆÈΤ˜ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¤˜, ÙȘ ÛÙ¿ÛÂȘ Î·È ÙȘ

·ÓÙÈÏ‹„ÂȘ Î·È ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÙËÓ Î‡ÚÈ· ËÁ‹ ÏËÚÔÊfiÚËÛ˘ Á‡Úˆ ·fi Ù· ÂÚÈ-

‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù·. ∞‰È·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÙ·, ÏÔÈfiÓ, Ù· ª.ª.∂. ÂËÚ¿˙Ô˘Ó ÙȘ Â-

ÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ·ÓÙÈÏ‹„ÂȘ Î·È ‰Ú¿ÛÂȘ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ (CEIA, 2000Ø Nitz, 2000)

Î·È ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÛËÌ·ÓÙÈο ÂÚÁ·Ï›· ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ ¶.∂., ÁÂÁÔÓfi˜ Ô˘ ÂÈ-

‚‚·ÈÒÓÂÙ·È Î·È ·fi ÙȘ ‰ÈÂıÓ›˜ ‰È·ÛΤ„ÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ¶.∂. (¶›Ó·Î·˜ 1). ∏ ¢È·-

΋ڢÍË Ù˘ ∆ÈÊÏ›‰·˜ (1977) ‰È·ÈÛÙÒÓÂÈ fiÙÈ:

«∏ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ Âη›‰Â˘ÛË Ú¤ÂÈ Ó· ·Ú¤¯ÂÙ·È Û fiϘ ÙȘ ËÏÈ˘ Î·È Ù· ›-

‰· ÙfiÛÔ Ù˘ Ù˘È΋˜, fiÛÔ Î·È Ù˘ ¿Ù˘Ë˜ Âη›‰Â˘Û˘. ∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈ-

ÓˆÓ›·˜ ʤÚÔ˘Ó ÙË ÌÂÁ¿ÏË Â˘ı‡ÓË Ó· ı¤ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ÙÂÚ¿ÛÙÈÔ˘˜ fiÚÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ÛÙËÓ ˘-

ËÚÂÛ›· ·˘Ù‹˜ Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈ΋˜ ·ÔÛÙÔÏ‹˜» (UNESCO, 1978).

™ÙËÓ 1Ë ·fi ÙȘ ÚÔÙ¿ÛÂȘ Ù˘ ‰È·Î˘‚ÂÚÓËÙÈ΋˜ ‰È¿Û΄˘ ÛËÌÂÈÒÓÂÙ·È fiÙÈ:

«°È· ÙËÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ΋ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ Âη›‰Â˘Û˘ Ú¤ÂÈ Ó·

·ÍÈÔÔÈËıÔ‡Ó ÛÙÔ ¤·ÎÚÔ fiÏ· Ù· ‰ËÌfiÛÈ· Î·È È‰ÈˆÙÈο ̤۷ Ô˘ ‰È·ı¤ÙÂÈ Ë ÎÔÈ-

ÓˆÓ›· ÁÈ· ÙËÓ Âη›‰Â˘ÛË ÙÔ˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡, ‰ËÏ·‰‹ ÙÔ Ù˘ÈÎfi ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi Û‡-

ÛÙËÌ·, ÔÈ ‰È¿ÊÔÚ˜ ÌÔÚʤ˜ Ù˘ Â͈ۯÔÏÈ΋˜ Âη›‰Â˘Û˘, ηıÒ˜ Î·È Ù· ª¤Û·

ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜».

™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, ÛÙËÓ 16Ë ÚfiÙ·ÛË, ·Ó·Ê¤ÚÂÈ fiÙÈ ·Ó·ÁÓˆÚ›˙ÂÈ ÙËÓ ÙÂÚ¿ÛÙÈ·

ÂÈÚÚÔ‹ ÙˆÓ ª¤ÛˆÓ ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ ÛÙËÓ Î·Ù·Ó·ÏˆÙÈ΋ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿

ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘, ȉȷ›ÙÂÚ· ̤ۈ ÙˆÓ ÂÌÔÚÈÎÒÓ ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ Î·È ÙˆÓ ‰È·ÊËÌ›-

ÛˆÓ, Î·È ÚÔÙ›ÓÂÈ ÛÙ· ÎÚ¿ÙË-̤ÏË

«…Ó· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÔ˘Ó Ù· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ó· Û˘ÓÂȉËÙÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ÙÔÓ

ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi ÙÔ˘˜ ÚfiÏÔ ÛÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË Ù˘ ηٷӷψÙÈ΋˜ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜,

ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ·Ôı·ÚÚ‡ÓÔ˘Ó ÙËÓ Î·Ù·Ó¿ÏˆÛË ·Á·ıÒÓ Ô˘ ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È ÂÈ-

˙‹ÌÈ· ÁÈ· ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ».

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 27

Page 28: Περιβάλλον και Επικοινωνία

28

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

™ÙËÓ 20‹ ÚfiÙ·ÛË, Û¯ÂÙÈο Ì ÙË ‰È¿‰ÔÛË ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ, ·Ó·Ê¤ÚÂÈ fiÙÈ ·Ó·-

ÁÓˆÚ›˙ÂÈ ÙË ÛÔ˘‰·ÈfiÙËÙ· ÙˆÓ ª¤ÛˆÓ ª·˙È΋˜ ∂ÓË̤ڈÛ˘ ÁÈ· ÙËÓ ÂÚÈ‚·Ï-

ÏÔÓÙÈ΋ Âη›‰Â˘ÛË, ÙfiÛÔ ÙËÓ Ù˘È΋ fiÛÔ Î·È ÛÙËÓ ¿Ù˘Ë. ŸÛÔÓ ·ÊÔÚ¿, ‰Â,

ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÏËÚÔÊfiÚËÛË ‰È¿ ÙˆÓ ª.ª.∂., ÚÔÙ›ÓÂÈ ÛÙ· ÎÚ¿ÙË-̤ÏË:

«Ó· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÔ˘Ó ÙË ‰È¿‰ÔÛË Ù˘ ÁÓÒÛ˘ Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· Î·È ‚ÂÏÙ›ˆÛË

ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ Ì ÙË ¯Ú‹ÛË ÙÔ˘ ∆‡Ô˘, ÙÔ˘ Ú·‰ÈÔÊÒÓÔ˘ Î·È Ù˘ ÙËÏÂfiÚ·Û˘

[…] Ó· ÔÚÁ·ÓÒÛÔ˘Ó ÂÎ·È‰Â˘ÙÈο ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ÁÈ· ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔ˘˜, ÂΉfiÙ˜ Â-

ÊËÌÂÚ›‰ˆÓ, ·Ú·ÁˆÁÔ‡˜ ÙÔ˘ Ú·‰ÈÔÊÒÓÔ˘ Î·È Ù˘ ÙËÏÂfiÚ·Û˘ Î·È ¿ÏÏÔ Û¯ÂÙÈÎfi

ÚÔÛˆÈÎfi ÙˆÓ ª¤ÛˆÓ ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ӷ Â›Ó·È Û ı¤ÛË Ó· ̄ ÂÈ-

Ú›˙ÔÓÙ·È Î·Ù¿ÏÏËÏ· Ù· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù· Î·È ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· Î·È Ó· ·ÓÙ·ÏÏ¿Û-

ÛÔ˘Ó ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ¯ˆÚÒÓ, ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· Î·È Ù·Èӛ˜ Ô˘ ·Û¯ÔÏÔ‡ÓÙ·È Ì ÂÚÈ‚·Ï-

ÏÔÓÙÈο ˙ËÙ‹Ì·Ù·. […] Ó· ‚‚·ÈˆıÔ‡Ó fiÙÈ Ô Û¯Â‰È·ÛÌfi˜ Î·È Ô Û˘ÓÙÔÓÈÛÌfi˜ ÙˆÓ

ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ Âη›‰Â˘Û˘ Êı¿ÓÔ˘Ó ÛÙÔ˘˜ ·Ô‰¤ÎÙ˜ ÙÔ˘˜,

Ô˘ Â›Ó·È ÌÂÁ¿Ï· ÙÌ‹Ì·Ù· ÙÔ˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡ ,Ù· ÔÔ›· ‰ÂÓ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ÛÙËÓ

Ù˘È΋ Û¯ÔÏÈ΋ Âη›‰Â˘ÛË, ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, Ù· ª.ª.∂. Ì ÙË

Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ ÔÚÁ·ÓÒÛˆӻ.

∂›Û˘, ÚÔÙ›ÓÂÈ ÛÙËÓ UNESCO, ÛÂ Û˘ÓÂÚÁ·Û›· Ì ÙË UNEP, Ó· ÂÓı·ÚÚ‡-

ÓÂÈ ÙȘ ÂıÓÈΤ˜, ÂÚÈÊÂÚÂȷΤ˜ Î·È ‰ÈÂıÓ›˜ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ Ó· Û˘ÛÙ‹ÛÔ˘Ó ¤Ó· ‰›-

ÎÙ˘Ô ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙ·ÏÏ·Á‹ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ Û¯ÂÙÈο Ì ٷ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈο ˘ÏÈο Ô˘

¤¯Ô˘Ó ÛÙË ‰È¿ıÂÛ‹ ÙÔ˘˜ Ù· ª.ª.∂. ÁÈ· οı ÂÚÈʤÚÂÈ·.

™ÙËÓ 21Ë ÚfiÙ·ÛË, Û ۯ¤ÛË Ì ÙËÓ ¤Ú¢ӷ, ηٷÁÚ¿ÊÂÙ·È fiÙÈ Ù· ÎÚ¿ÙË-̤ÏË

Ú¤ÂÈ:

«… Ó· ·Ó·Ï¿‚Ô˘Ó ¤Ú¢ӷ ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ ÌÂıfi‰ˆÓ Î·È ÚÔÁÚ·Ì-

Ì¿ÙˆÓ ÁÈ· ÙËÓ Â˘·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛË ÙÔ˘ ÁÂÓÈÎÔ‡ ÏËı˘ÛÌÔ‡, ȉȷ›ÙÂÚ· Û ۯ¤ÛË ÌÂ

ÙË ¯Ú‹ÛË ÙˆÓ ª.ª.∂. Î·È ÙËÓ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›· ÂÚÁ·Ï›ˆÓ ·ÍÈÔÏfiÁËÛ˘ ÁÈ· ÙËÓ ÂÎÙ›-

ÌËÛË Ù˘ ›‰Ú·Û˘ ·˘ÙÒÓ ÙˆÓ ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ…».

™ÙËÓ 26Ë ÚfiÙ·ÛË, Û ۯ¤ÛË Ì ÙË ‰ÈÂıÓ‹ Î·È ÂÚÈÊÂÚÂȷ΋ Û˘ÓÂÚÁ·Û›·,

Ë ¢È¿ÛÎÂ„Ë ÚÔÙ›ÓÂÈ ÛÙËÓ UNESCO:

«… Ó· ‰È¢ڇÓÂÈ ÙȘ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›Â˜ Î·È ·ÚÌÔ‰ÈfiÙËÙ˜ ÙˆÓ ¶ÂÚÈÊÂÚÂÈ·ÎÒÓ °Ú·Ê›ˆÓ

Ù˘, ÒÛÙÂ, ÛÂ Û˘ÓÂÚÁ·Û›· Ì ÙȘ ∂ıÓÈΤ˜ ∂ÈÙÚÔ¤˜, Ó· ‚ÔËı‹ÛÔ˘Ó […] ÛÙËÓ ÚÔ-

Ì‹ıÂÈ· ̆ ÏÈÎÔ‡ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ Âη›‰Â˘Û˘ ÛÙ· ª.ª.∂.».

∏ 39Ë ÚfiÙ·ÛË, Ô˘ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ ÂÚÈÊÂÚÂȷ΋ Û˘ÓÂÚÁ·Û›·, ·Ó·Ê¤ÚÂÈ:

«∞Ó·ÁÓˆÚ›˙ÔÓÙ·˜ ÙË ÛËÌ·Û›· Ù˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ˘ ÙÔ˘ ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˘ Î·È Ù˘

ÙËÏÂfiÚ·Û˘, ηıÒ˜ Î·È ¿ÏÏˆÓ ÔÙÈÎÔ·ÎÔ˘ÛÙÈÎÒÓ Ì¤ÛˆÓ ÁÈ· ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 28

Page 29: Περιβάλλον και Επικοινωνία

29

∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È Ë ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

¶π¡∞∫∞™ 1

1977

1987

1992

1997

1Ë ¢È·Î˘‚ÂÚÓËÙÈ΋

¢È¿Û΄Ë

ÁÈ· ÙËÓ ¶.∂.

(UNESCO)

¶ÚfiÙ·ÛË ¡Ô 1

¶ÚfiÙ·ÛË ¡Ô 2

¶ÚfiÙ·ÛË ¡Ô 20

¶ÚfiÙ·ÛË ¡Ô 21

¶ÚfiÙ·ÛË ¡Ô 26

¶ÚfiÙ·ÛË ¡Ô 39

∆· ª.ª.∂. Î·È Ù· ΛÌÂÓ· ÙˆÓ ¢È·ÛΤ„ÂˆÓ ÁÈ· ÙËÓ ¶.∂.

™‡ÛÙ·ÛË 20

¢ÈÂıÓ¤˜ ™˘Ó¤‰ÚÈÔ

ÁÈ· ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋

∂η›‰Â˘ÛË

Î·È ∫·Ù¿ÚÙÈÛË

(UNESCO, UNEP)

¢ÈÂıÓ‹˜ ¢È¿Û΄Ë

ÁÈ· ÙÔ ¶ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ

Î·È ÙËÓ ∞Ó¿Ù˘ÍË

(Earth Summit) (UN)

¢ÈÂıÓ¤˜ ∂ÚÁ·ÛÙ‹ÚÈÔ

ÁÈ· ÙËÓ ¶.∂.

ª¤ÚÔ˜ ¢Â‡ÙÂÚÔ,

∫ÂÊ¿Ï·ÈÔ πππ,

∂ÓfiÙËÙ· ™∆:

∂η›‰Â˘ÛË Î·È

ÏËÚÔÊfiÚËÛË

ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡

∂∆√™ ∆√¶√™ ¢π∞™∫∂æ∂π™ °π∞

∆∏¡ ¶∂ƒπµ∞§§√¡∆π∫∏

∂∫¶∞π¢∂À™∏

∞¡∞º√ƒ∞ ∆ø¡ ª.ª.∂.

ª∂™∞ ™∆∞ ∫∂πª∂¡∞

∆∏™ ¢π∞™∫∂æ∏™

∫ÂÊ¿Ï·ÈÔ 36.2:

1. ª¤ÚÔ˜ ·:

ª¤Û· ÁÈ· ÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹,

¯ÚËÌ·ÙÔ‰fiÙËÛË Î·È

·ÍÈÔÏfiÁËÛË ÎfiÛÙÔ˘˜

2. ª¤ÚÔ˜ ‚: ¢Ú¿ÛË Â

¶ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È∫ÔÈÓˆÓ›·:

∂η›‰Â˘ÛË Î·È

¢·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛË

ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÁÈ·

ÙË ¢È·ÙËÚËÛÈÌfiÙËÙ·

∆ÈÊÏ›‰·

ªfiÛ¯·

ƒ›Ô

£ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 29

Page 30: Περιβάλλον και Επικοινωνία

30

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

Âη›‰Â˘ÛË, Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·˜ ̆ fi„Ë ÙËÓ ¤ÎıÂÛË Ô˘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛÙËΠ·fi ÙËÓ ÙÛ¯Ô-

ÛÏÔ‚·ÎÈ΋ ΢‚ÂÚÓËÙÈ΋ ·ÓÙÈÚÔۈ›· ÛÙÔ ¢ÈÂıÓ¤˜ ºÂÛÙÈ‚¿Ï ∫ÈÓËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˘,

Ô˘ ‹Ù·Ó ·ÊÈÂڈ̤ÓÔ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ, ÁÓˆÛÙfi ˆ˜ ∂∫√FILM, Ô˘ ‰ÈÂÍ¿ÁÂÙ·È Î¿ıÂ

¯ÚfiÓÔ ÛÙËÓ ∆Û¯ÔÛÏÔ‚·Î›·, ÙËÓ ÚÒÙË ¯ÒÚ· ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË Ô˘ ÙÔ ÍÂΛÓËÛÂ, È-

ÛÙ‡ÔÓÙ·˜ fiÙÈ ·˘Ùfi ÙÔ ‰ÈÂıÓ¤˜ ÊÂÛÙÈ‚¿Ï ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ̄ ÚËÛÈ̇ÛÂÈ Û·Ó ·ÁÎfi-

ÛÌÈÔ ÂÚÁ·ÏÂ›Ô ÁÈ· ·ÓÙ·ÏÏ·Á‹ ÂÌÂÈÚ›·˜ ÌÂٷ͇ ÂȉÈÎÒÓ ÛÙËÓ Âη›‰Â˘ÛË Ù˘ ÓÂÔ-

Ï·›·˜ Î·È ÙˆÓ ÂÓËϛΈÓ, Ì ÛÎÔfi ÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· Î·È ‚ÂÏÙ›ˆÛË ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔ-

ÓÙÔ˜, ÈÛÙ‡ÔÓÙ·˜, ÔÌÔ›ˆ˜, fiÙÈ ·˘Ùfi ÙÔ ÊÂÛÙÈ‚¿Ï ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ Â›Ó·È ¤Ó· ηÏfi

ΛÓËÙÚÔ ÁÈ· ·Ú·¤Ú· ·Ú·ÁˆÁ¤˜ ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˘ Î·È ÙËÏÂfiÚ·Û˘ ÛÙÔ Â‰›Ô Ù˘

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ Âη›‰Â˘Û˘, Û˘ÓÂÈÛʤÚÔÓÙ·˜ ¤ÙÛÈ ÛÙËÓ ¿ÓÔ‰Ô ÙÔ˘ ÂȤ‰Ô˘

Î·È Ù˘ ·Ô‰ÔÙÈÎfiÙËÙ¿˜ Ù˘ Î·È ıˆÚÒÓÙ·˜ ÛÎfiÈÌÔ Ó· ÂÌÏÔ˘Ù›ÛÂÈ ·˘Ùfi ÙÔ ÊÂ-

ÛÙÈ‚¿Ï Ì ¤Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ Ï·›ÛÈÔ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙ·ÏÏ·Á‹ ÂÌÂÈÚÈÒÓ ÌÂٷ͇ ÂȉÈÎÒÓ

‰È·Ì¤ÛÔ˘ ÂÓfi˜ ‰È·-ÂÚÈÊÂÚÂÈ·ÎÔ‡ Û˘ÌÔÛ›Ô˘, ηÏ› ÙÔ °ÂÓÈÎfi ¢È¢ı˘ÓÙ‹:

– ¡· ÌÂÏÂÙ‹ÛÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ¯ÚËÌ·ÙÔ‰fiÙËÛ˘ ÙÔ˘ ÂÙ‹ÛÈÔ˘ ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ·ÊÈÎÔ‡

ÊÂÛÙÈ‚¿Ï Ù˘ ∂∫√FILM ÛÙËÓ ∆Û¯ÔÛÏÔ‚·Î›·, ·fi ÎÔÓ‰‡ÏÈ· Ù˘ UNESCO.

– ¡· ÂÎÙÈÌ‹ÛÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ·ÚÔ¯‹˜ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ ‚Ô‹ıÂÈ·˜ Û ·˘Ùfi ÙÔ ÊÂÛÙÈ-

‚¿Ï Î·È Ó· ıÂÛÌÔıÂÙ‹ÛÂÈ ‚Ú·‚Â›Ô ÁÈ· ÙËÓ Î·Ï‡ÙÂÚË Ù·ÈÓ›·».

™ÙË ¢È¿ÛÎÂ„Ë Ù˘ ªfiÛ¯·˜ (UNESCO-UNEP,1987), Ë ·Ó·ÊÔÚ¿ ÛÙ· ª.ª.∂. Â-

ÓÙ¿ÛÛÂÙ·È ÛÙÔ ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ Ô˘ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ Âη›‰Â˘ÛË Î·È ÙËÓ ÂÓË̤ڈÛË ÙÔ˘

ÎÔÈÓÔ‡. ∞Ú¯Èο ÛËÌÂÈÒÓÂÙ·È Ë ÛÔ˘‰·ÈfiÙËÙ· Ù˘ ÚÔ‚ÔÏ‹˜ ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ-

ÎÒÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ ·fi Ù· ª.ª.∂. Î·È ÙÔÓ›˙ÂÙ·È Ë ·Ó¿ÁÎË ·Ó¿Ù˘Í˘ ÌÈ·˜ Ì·˙È΋˜

ÎÔ˘ÏÙÔ‡Ú·˜ Û¯ÂÙÈ΋˜ Ì ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ. ∆¤ÏÔ˜, ηٷÁÚ¿ÊÔÓÙ·È Ù· ÂÌfi‰È·

Ô˘ ‰ÂÓ ÂÈÙÚ¤Ô˘Ó ÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÙˆÓ ·Ú·¿Óˆ:

«√È ‰˘ÛÎÔϛ˜ Ô˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó ·˘Ù‹ ÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË Â›Ó·È ÔÈΛϘ. ¶ÚÒÙÔÓ, ÙÔ

ÎfiÛÙÔ˜ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›·˜ Î·È ·Ú·ÁˆÁ‹˜ ÙˆÓ ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ ·fi Ù· ª.ª.∂. (΢ڛˆ˜

Ù·Èӛ˜ Î·È ÙËÏÂÔÙÈΤ˜ ÛÂÈÚ¤˜), ηıÒ˜ Î·È Ù· ‰ÈηÈÒÌ·Ù· ÂÎÌÂÙ¿ÏÏ¢Û˘ Â›Ó·È Â-

Í·ÈÚÂÙÈο ̆ „ËÏ¿ […] ÔÏÏ¿ ÂÓËÌÂÚˆÙÈο ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ¢·ÈÛıËÙÔÔÈ-

‹ÛÂÈ fiϘ ÙȘ ηÙËÁÔڛ˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡, ÂȉÈÎfiÙÂÚ· ÙȘ ÔÌ¿‰Â˜ Ì ÌÂÁ¿ÏË Â›‰Ú·ÛË,

ÏfiÁˆ Ù˘ ·ÁÁÂÏÌ·ÙÈ΋˜ ÙÔ˘˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ·˜, ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ».

∫·È ηٷϋÁÂÈ:

«∂›Ó·È ·Ó·Áη›Ô Ó· ‚ÂÏÙȈı› Ë ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· ÙˆÓ ÂÈÛÙËÌfiÓˆÓ Ì ÙÔ ÎÔÈÓfi, ηıÒ˜

Î·È Ô ÂÓÂÚÁfi˜ ÚfiÏÔ˜ ÙˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ ÛÙË Û‡Á¯ÚÔÓË ÎÔÈÓˆÓ›· Î·È ÙËÓ ¶.∂. ∞Ó·Áη›Ô

Â›Ó·È Â›Û˘ Ó· Á›ÓÂÈ ¯Ú‹ÛË ÙÔÈÎÒÓ ÁÓÒÛÂˆÓ Î·È ·Ú·‰ÔÛÈ·ÎÒÓ ‰ÂÍÈÔÙ‹ÙˆÓ Î·È

·ÍÈÒÓ, ηıÒ˜ Î·È ÂȉÈÎÒÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ Î·Ù¿ÚÙÈÛ˘ Î·È Â·Ó·Î·-

Ù¿ÚÙÈÛ˘ ÛÙȘ ·Ó·Ù˘ÛÛfiÌÂÓ˜ ̄ ÒÚ˜».

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 30

Page 31: Περιβάλλον και Επικοινωνία

31

∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È Ë ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

∂ÈÛËÌ·›ÓÔÓÙ·È, ·ÎfiÌ·, Ù· ÂÍ‹˜:

«[…] Ë ·Û·Ê‹˜ ÏËÚÔÊfiÚËÛË Ô˘ ‰›ÓÂÙ·È ÁÈ· Ù· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù· ·fi Ù·

ª.ª.∂. ÔÊ›ÏÂÙ·È ÛÙËÓ ÔÈÎÈÏ›· ÙˆÓ ÛÙfi¯ˆÓ Î·È ÙˆÓ ÚÔÙÂÚ·ÈÔÙ‹ÙˆÓ Ô˘ ˘ÔÎÚ‡-

ÙÔ˘Ó ·˘Ù¿ Ù· ÌËӇ̷ٷ. ŒÙÛÈ, ‰ÂÓ Â›Ó·È ‰˘Ó·ÙfiÓ ¿ÓıÚˆÔÈ ¯ˆÚ›˜ ÙËÓ ÚÔ··È-

ÙÔ‡ÌÂÓË ·È‰Â›· Ó· ÂÚÌËÓ‡ÛÔ˘Ó Ù· ÌËӇ̷ٷ Ô˘ ·Â˘ı‡ÓÔÓÙ·È Û ·˘ÙÔ‡˜.

»[…] Ë ·Ô˘Û›· ·fi Ù· ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ª.ª.∂. ÙÔ˘ Ô˘ÛÈ·ÛÙÈ-

ÎÔ‡ ÂÚȯÔ̤ÓÔ˘ Ô˘ ı· ‰ÈÂÁ›ÚÂÈ ÌÈ· ÈÔ Î·Ù¿ÏÏËÏË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿Ø ÛÙ· ÚÔ-

ÁÚ¿ÌÌ·Ù· ·˘Ù¿ ‰ÂÓ ‰›ÓÔÓÙ·È Â‡ÎÔÏ· ··ÓÙ‹ÛÂȘ Û ÂÚˆÙ‹Ì·Ù· ·ÙfiÌˆÓ ‹ ÔÌ¿‰ˆÓ

Î·È ‰ÂÓ ˘¿Ú¯ÂÈ ÈηÓÔÔÈËÙÈÎfi˜ Û˘ÓÙÔÓÈÛÌfi˜ ·Ó¿ÌÂÛ· Û ÂȉÈÎÔ‡˜ Ù˘ Âη›‰Â˘-

Û˘ Î·È ÂȉÈÎÔ‡˜ Ù˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ ηٿ ÙËÓ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›· ÙÔ˘˜. ªÈ· χÛË ÌÔ-

ÚÔ‡Ó Ó· ·ÔÙÂÏÔ‡Ó Ù· ÊıËÓ¿ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ÛÙÔ Ú·‰ÈfiʈÓÔ Î·È ÙËÓ ÙËÏÂfiÚ·ÛË, fi-

Ô˘ ı· Á›ÓÔÓÙ·È Û˘˙ËÙ‹ÛÂȘ ¿Óˆ Û ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˙ËÙ‹Ì·Ù·, Ì ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹

ÂÈÛÙËÌfiÓˆÓ Î·È ÔÏÈÙÒÓ Ô˘ Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·È ÙÔ˘ ¢ڇ-

ÙÂÚÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡.

[…] ∏ Âη›‰Â˘ÛË Î·È ÏËÚÔÊfiÚËÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙÔÓ ÙÔ̤· ·˘Ùfi, ÂÎÙfi˜ ·fi ÙÔ

ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÚfiÏÔ Ô˘ ·›˙ÂÈ ÛÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË, Â›Ó·È Î·È ÙÔ È‰·ÓÈ-

Îfi ̤ÛÔ ÁÈ· ÙË Û˘ÌÏ‹ÚˆÛË ÙˆÓ ÎÂÓÒÓ ÙÔ˘ Ù˘ÈÎÔ‡ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ Û˘ÛÙ‹Ì·ÙÔ˜,

ÚÔÛʤÚÔÓÙ·˜ ¶.∂. Û ÌÂÁ¿Ï˜ ÔÌ¿‰Â˜ ÏËı˘ÛÌÔ‡ Ô˘ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ‰Â¯ı› ηÌÈ¿

ÌÔÚÊ‹ Âη›‰Â˘Û˘.

» ™Ùfi¯Ô˜: ∏ ÈÔ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ΋ Âη›‰Â˘ÛË Î·È ÂÓË̤ڈÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÁÈ· ÙÔ

ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ, Ì ÙË ¯Ú‹ÛË ÙˆÓ ª.ª.∂. Î·È ÙˆÓ Ó¤ˆÓ Ù¯ÓÔÏÔÁÈÒÓ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ ηÈ

ÏËÚÔÊÔÚ›·˜».

∆ÂÏÈο, ÚÔÙ›ÓÔÓÙ·È ÔÈ ·Ú·Î¿Ùˆ ¿ÍÔÓ˜ ‰Ú¿Û˘:

1. ¶·Ú·ÁˆÁ‹ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ Û¯ÂÙÈο Ì ٷ ªª∂.

2. ÃÚ‹ÛË Ó¤ˆÓ Ì¤ÛˆÓ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È ÌÂıfi‰ˆÓ ÂÓÂÚÁËÙÈ΋˜ ‰È‰·Ûηϛ·˜.

3. ¢ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÙÚ¿Â˙·˜ ÔÙÈÎÔ·ÎÔ˘ÛÙÈÎÔ‡ ̆ ÏÈÎÔ‡.

4. ÃÚ‹ÛË Î·È ·Ó¿Ù˘ÍË ÂÎı¤ÛÂˆÓ Î·È ÌÔ˘Û›ˆÓ.

5. ∞Ó¿Ù˘ÍË ÎÔÈÓ‹˜ ‰Ú¿Û˘ UNESCO Î·È UNEP.

™ÙÔ 36Ô ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ Ù˘ Agenda 21 (UNCED, 1992) Ù˘ ¢È·Î˘‚ÂÚÓËÙÈ΋˜ ¢È¿-

Û΄˘ ÛÙÔ ƒ›Ô Ù˘ µÚ·˙ÈÏ›·˜ (1992), ÛËÌÂÈÒÓÂÙ·È fiÙÈ:

«∞Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙȘ ÂȉÈΤ˜ Û˘Óı‹Î˜ οı ¯ÒÚ·˜, ÌÔÚ› Ó· ‰Ôı› ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ÛÙ‹-

ÚÈÍË ÁÈ· ÙËÓ Âη›‰Â˘ÛË, ÙËÓ Î·Ù¿ÚÙÈÛË Î·È ÙËÓ ÂÓË̤ڈÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ Û ۯ¤ÛË

Ì ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË, ̤ۈ ÙˆÓ ·Ú·Î¿Ùˆ ̤ÙÚˆÓ…»

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 31

Page 32: Περιβάλλον και Επικοινωνία

32

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ªÂٷ͇ ·˘ÙÒÓ ÙˆÓ Ì¤ÙÚˆÓ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È Ë ‰È¢ÎfiÏ˘ÓÛË Ù˘ ̄ Ú‹Û˘ ÙˆÓ

ª¤ÛˆÓ ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ì ¯·ÌËÏfi ‹ ÌˉÂÓÈÎfi ÎfiÛÙÔ˜ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÛÙfi-

¯Ô˘˜ Ù˘ Âη›‰Â˘Û˘.

ŸÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙȘ ÚÔÙÂÈÓfiÌÂÓ˜ ÂÓ¤ÚÁÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·‡ÍËÛË Ù˘ ÂÓË̤ڈÛ˘

ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡, ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È Ù· ÂÍ‹˜:

«…ÔÈ ̄ ÒÚ˜, ·ÏÏ¿ Î·È ÙÔ Û‡ÛÙËÌ· ÙˆÓ ∏ÓˆÌ¤ÓˆÓ ∂ıÓÒÓ, Ó· ÂÓÈÛ¯‡ÛÔ˘Ó ÙË Û˘ÓÂÚ-

Á·Û›· Ì ª.ª.∂., ı·ÙÚÈΤ˜ ÔÌ¿‰Â˜ Î·È ‚ÈÔÌ˯·Ó›Â˜ ı¿̷ÙÔ˜ Î·È ‰È·Ê‹ÌÈÛ˘, Ùfi-

ÛÔ Ì¤Û· ·fi ÙËÓ ÚfiÎÏËÛË Û˘˙ËÙ‹ÛÂˆÓ ÛÙȘ Ôԛ˜ ı· ÌÂٷʤÚÂÙ·È Ë ÂÌÂÈÚ›· ÙˆÓ

ÊÔÚ¤ˆÓ ·˘ÙÒÓ Á‡Úˆ ·fi ÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË Ù˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ Î·È ÙˆÓ

ÚÔÙ‡ˆÓ ηٷӿψÛ˘, fiÛÔ Î·È Ì¤Û· ·fi ¢Ú›· ¯Ú‹ÛË ÙˆÓ ÌÂıfi‰ˆÓ Ô˘ ·˘ÙÔ›

¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó. ∆¤ÙÔȘ Û˘ÓÂÚÁ·Û›Â˜ ÌÔÚÔ‡Ó Â›Û˘ Ó· ÂÓÈÛ¯‡ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÂÓÂÚÁfi

Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙÔ ‰È¿ÏÔÁÔ ÁÈ· ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ. ∏ UNICEF Ú¤ÂÈ Â›Û˘ Ó·

ı¤ÙÂÈ ÛÙË ‰È¿ıÂÛË ÙˆÓ ª.ª.∂. ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi ̆ ÏÈÎfi Ô˘ ·Â˘ı‡ÓÂÙ·È Û ·È‰È¿, ÂÍ·-

ÛÊ·Ï›˙ÔÓÙ·˜ ÙË ÛÙÂÓ‹ Û˘ÓÂÚÁ·Û›· ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙËÓ Â͈ۯÔÏÈ΋ ÂÓË̤ڈÛË Î·È ÙÔ

Û¯ÔÏÈÎfi ÚfiÁÚ·ÌÌ· ÁÈ· ÙËÓ ÚˆÙÔ‚¿ıÌÈ· Âη›‰Â˘ÛË. ∏ UNESCO, Ë UNEP Î·È ÙÔ

¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ Ú¤ÂÈ Ó· ÂÌÏÔ˘Ù›ÛÔ˘Ó Ù· ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ÛÔ˘‰ÒÓ ÙˆÓ ‰ËÌÔÛÈÔ-

ÁÚ·ÊÈÎÒÓ Û¯ÔÏÒÓ Ì ı¤Ì·Ù· Û¯ÂÙÈο Ì ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË».

™ÙË ¢È·Î‹Ú˘ÍË Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢ (1997), Ô˘ Û˘ÓÙ¿¯ıËΠηٿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ·

Ù˘ ¢ÈÂıÓÔ‡˜ ¢È¿Û΄˘ ¶ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ Î·È ∫ÔÈÓˆÓ›·˜ «∂η›‰Â˘ÛË Î·È ∂˘-

·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ¶ÔÏÈÙÒÓ ÁÈ· ÙËÓ ∞ÂÈÊÔÚ›·», ÛËÌÂÈÒÓÂÙ·È fiÙÈ:

«∆· ª.ª.∂. ηÏÔ‡ÓÙ·È Ó· ¢·ÈÛıËÙÔÔÈËıÔ‡Ó Î·È Ó· ÎÈÓËÙÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ Ù¯ÓÔ-

ÁÓˆÛ›· ÙÔ˘˜ Î·È ÙÔ˘˜ ‰È·‡ÏÔ˘˜ ‰È¿¯˘Û˘ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ ÁÈ· Ó· ‰È·‰ÒÛÔ˘Ó Ù· ·ÚÈ·

ÌËӇ̷ٷ Î·È Ó· ‚ÔËı‹ÛÔ˘Ó Ó· ÌÂÙ·Ùڷ› Ë ÔÏ˘ÏÔÎfiÙËÙ· ÙˆÓ Û¯ÂÙÈÎÒÓ ıÂÌ¿-

ÙˆÓ Û ԢÛÈ·ÛÙÈ΋ Î·È Â‡ÏËÙË ÏËÚÔÊÔÚ›· ÁÈ· ÙÔ ÎÔÈÓfi. ∆Ô ‰˘Ó·ÌÈÎfi ÙˆÓ Ó¤ˆÓ

ÏËÚÔÊÔÚÈ·ÎÒÓ Û˘ÛÙËÌ¿ÙˆÓ Ú¤ÂÈ Ó· ̄ ÚËÛÈÌÔÔÈËı› ÔÚı¿ ÁÈ· ÙÔ ÛÎÔfi ·˘Ùfi».

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 32

Page 33: Περιβάλλον και Επικοινωνία

33

∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È Ë ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

2.3∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ¢·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛË

ª¤Û· ·fi ÙÔ˘˜ ÛÙfi¯Ô˘˜, ÙÔ˘˜ ÛÎÔÔ‡˜ Î·È ÙȘ ηÙ¢ı˘ÓÙ‹ÚȘ ·Ú¯¤˜ Ù˘

¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ∂η›‰Â˘Û˘, fiˆ˜ ‰È·Ù˘ÒıËÎ·Ó ÛÙË ¢È·Î‹Ú˘ÍË

Ù˘ ∆ÈÊÏ›‰·˜, ΛÌÂÓÔ-ÔÚfiÛËÌÔ ÁÈ· ÙË ıˆڛ· Ù˘ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ∂η›‰Â˘-

Û˘, ·ÏÏ¿ Î·È ÙÔÓ ÔÚÈÛÌfi ÙÔ˘ «ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˘Â‡ı˘ÓÔ˘ ÔÏ›ÙË» ·fi ÙÔ˘˜

Hungerford Î·È Volk (1990), ·fiÚÚÔÈ· Ù˘ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˘ ¢È·Î‹Ú˘Í˘, ¤ÁÈÓÂ

Ê·ÓÂÚfi fiÙÈ, ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· ›Ù¢Í˘ ÙˆÓ ÛÙfi¯ˆÓ Ù˘ ¶.∂., ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ̤ÚÔ˜

·Ó·ÏÔÁ› ÛÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ¢·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛË. ∏ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ¢·ÈÛıË-

Û›·, ›Û˘, Â›Ó·È ÌÈ· ·fi ÙȘ ·ÚȘ ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ Ô˘ ηıÔÚ›˙Ô˘Ó ÙÔ Û¯ËÌ·ÙÈ-

ÛÌfi Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˘Â‡ı˘Ó˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜. ∏ ¢·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛË ÙÔ˘

ÎÔÈÓÔ‡ Á‡Úˆ ·fi ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘ Â›Ó·È ÂÊÈÎÙ‹ ̤۷ ·fi

ÙËÓ Â·Ê‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ì ÙÔ Ê˘ÛÈÎfi ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ, ¿ÌÂÛ· ‹ ¤ÌÌÂÛ·, ̤۷ ·fi

ÌÔÓ٤Ϸ ÚÔÛÔÌÔ›ˆÛ˘, Ù·Èӛ˜, ‚È‚Ï›·, ·ÏÏ¿ Î·È ÙËÓ ·ÚÔ˘Û›· ¢·ÈÛıËÙÔ-

ÔÈËÌ¤ÓˆÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÒÓ, Ô˘ ÂÓÂÚÁÔ‡Ó ˆ˜ ÚfiÙ˘· ÁÈ· ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ ÙÔ˘˜

(Hungerford & Volk, 1990). √È Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜ ÂÌÂÈڛ˜ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈÔ‡ÓÙ·È

΢ڛˆ˜ ̤۷ ·fi ÙË ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ ÌË Ù˘È΋˜ Âη›‰Â˘Û˘ (Marcinkowski,

1998), ·ÏÏ¿ Î·È Ù˘ ¿Ù˘Ë˜: ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ÌË Ù˘È΋˜ ¶.∂., Ì ÙËÓ ·ÚÔ˘-

Û›·ÛË Î·È ÚÔ‚ÔÏ‹ ÂȉÈÎÒÓ ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ, ÂÓÒ, ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ¿Ù˘Ë˜ ¶.∂.,

̤۷ ·fi ÙË ‰È¿¯˘ÛË Ù˘ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜, fiÔ˘ ÂÓÙ¿ÛÛÔÓÙ·È Î·È Ù· ª.ª.∂.

∆· ª.ª.∂. Û˘Ì‚¿ÏÏÔ˘Ó ÛÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ¢·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡

Ì ÙË ‰‡Ó·ÌË Ô˘ ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó Ó· ÂËÚ¿˙Ô˘Ó ÙȘ ·ÓÙÈÏ‹„ÂȘ Î·È ÙË ÁÓÒÌË ÙÔ˘,

̤۷ ·fi ÙËÓ ÂÎÔÌ‹ ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ, ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ ‹ ÌË, Î·È Ù·ÈÓÈÒÓ Ô˘

Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È Ì ٷ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù·, ÙËÓ ·Ó·ÌÂÙ¿‰ÔÛË Î·È ÙË ‰È¿¯˘ÛË

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ Î·È Âȉ‹ÛˆÓ, ·ÏÏ¿ Î·È ÙËÓ ÚÔ‚ÔÏ‹ Û˘˙ËÙ‹-

ÛÂˆÓ ‹ ·fi„ÂˆÓ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó Ù· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù·.

Ÿˆ˜ ·Ó·Ê¤ÚıËΠ·Ú·¿Óˆ, Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ¢·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛË ÂÈ-

Ù˘Á¯¿ÓÂÙ·È Î·È ·fi ÙËÓ ·ÚÔ˘Û›· ¢·ÈÛıËÙÔÔÈËÌ¤ÓˆÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÒÓ, Ô˘ ·-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 33

Page 34: Περιβάλλον και Επικοινωνία

34

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ÔÙÂÏÔ‡Ó ÚfiÙ˘· ÁÈ· ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ ÙÔ˘˜. ŸÌÔÈ·, ÌÈ·˜ Î·È Ù· ª.ª.∂. ÂÓÙ¿Û-

ÛÔÓÙ·È ÛÙÔ˘˜ ÎfiÏÔ˘˜ Ù˘ ÌË Ù˘È΋˜ Î·È Ù˘ ¿Ù˘Ë˜ ¶.∂., Ë ·ÚÔ˘Û›· ¢·È-

ÛıËÙÔÔÈËÌ¤ÓˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ·ÁÁÂÏÌ·ÙÈÒÓ ÛÙ· ª.ª.∂. Û˘Ì‚¿ÏÏÂÈ ÛÙËÓ

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ¢·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡. ∂Ô̤ӈ˜, ÎÚ›ÓÂÙ·È ··Ú·›ÙË-

ÙË Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ Âη›‰Â˘ÛË ÙˆÓ ‰ËÌÔÛÈÔÁڿʈÓ, ÙˆÓ ÂΉÔÙÒÓ, ÙˆÓ ·-

Ú·ÁˆÁÒÓ ÙËÏÂfiÚ·Û˘ Î·È Ú·‰ÈÔÊÒÓÔ˘ Î·È fiÛˆÓ ¿ÏÏˆÓ Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È Ì ÙËÓ ÂÎ-

ÔÌ‹ ÌËÓ˘Ì¿ÙˆÓ Ì¤Û· ·fi Ù· ª.ª.∂.

∞ÎfiÌË, ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÚfiÏÔ ÛÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ¢·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛË ÙÔ˘ ÎÔÈ-

ÓÔ‡ ·›˙ÂÈ Ë ÌÂÙ·ÙÚÔ‹ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ Û ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ-

΋ ÁÓÒÛË – ‹, ·ÏÏÈÒ˜, Ë ÌÂÙ·ÙÚÔ‹ Ù˘, ·fi ÏËÚÔÊÔÚ›· ÁÈ· ηٷӿψÛË, ÛÂ

ÏËÚÔÊÔÚ›· ÁÈ· ¯Ú‹ÛË (CEIA, 2000). ∏ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÂÓË̤ڈÛË ·fi Ù·

ª.ª.∂. ‰ÂÓ Ú¤ÂÈ Ó· ÂÚÈÔÚ›˙ÂÙ·È ÛÙËÓ ·Ï‹ ÌÂÙ¿‰ÔÛË ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ Á‡Úˆ

·fi Ù· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù·, ·ÏÏ¿ Ó· ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ ÛÙÔ ÎÔÈÓfi ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈ-

΋ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ-ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ Î·È ÔÈÎÔÏÔÁÈ΋ ÏÂ˘Ú¿ ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ-

‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Î·È ÙÔ˘˜ ‰˘Ó·ÙÔ‡˜ ÙÚfiÔ˘˜ ‰Ú¿Û˘ ÁÈ· ÙËÓ Â›Ï˘Û‹ ÙÔ˘˜. ŒÙÛÈ, ÔÈ

Ôϛ٘ ı· Â›Ó·È Û ı¤ÛË Ó· ·Ó·ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó ÙËÓ ÎÚÈÛÈÌfiÙËÙ· ÙˆÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ

·˘ÙÒÓ Î·È Ó· ÂÈı˘ÌÔ‡Ó Ó· ÎÈÓËÙÔÔÈËıÔ‡Ó ÁÈ· ÙËÓ Â›Ï˘Û‹ ÙÔ˘˜.

ŒÓ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ¢·ÈÛıËÙÔÔÈË̤ÓÔ ÎÔÈÓfi ¤¯ÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ‚ÂÏ-

ÙÈÒÛÂÈ ÙËÓ ÔÈfiÙËÙ· Ù˘ Î¿Ï˘„˘ ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ ·fi Ù· ª.ª.∂.

∏ Û¯¤ÛË ÙˆÓ ª.ª.∂. Ì ÙÔ ÎÔÈÓfi Â›Ó·È ·ÏÏËÏÔÂÍ·ÚÙÒÌÂÓË Î·È ·ÏÏËÏÔÂËÚ·-

˙fiÌÂÓË. ∞˘Ùfi ÛËÌ·›ÓÂÈ fiÙÈ Ù· ª.ª.∂. ¤¯Ô˘Ó ÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ· Ó· ÂËÚ¿˙Ô˘Ó ÙÔ

ÎÔÈÓfi, ·ÏÏ¿ Î·È ÙÔ ÎÔÈÓfi ÌÔÚ› Ó· ÂËÚ¿˙ÂÈ Ù· ª.ª.∂. ŸÙ·Ó ÙÔ ÎÔÈÓfi ›ӷÈ

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ¢·ÈÛıËÙÔÔÈË̤ÓÔ, ··ÈÙ› ÌÈ· ÏÂÙÔÌÂÚ¤ÛÙÂÚË Î·È ÔÈÔÙÈο

ηχÙÂÚË ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÂÓË̤ڈÛË. ∏ ··›ÙËÛË ·˘Ù‹ ·ÓÙÈηÙÔÙÚ›˙ÂÙ·È

ÛÙËÓ ̆ „ËÏ‹ ·ÎÚÔ·Ì·ÙÈÎfiÙËÙ· ÙˆÓ ÂȉÈÎÒÓ ÂÎÔÌÒÓ ‹ ‰ÂÏÙ›ˆÓ Âȉ‹ÛˆÓ, Ô˘

ÈηÓÔÔÈÔ‡Ó ÙȘ ··ÈÙ‹ÛÂȘ ÁÈ· ÏËÚ¤ÛÙÂÚË Î·È ÈÔ ·ÓÙÈÎÂÈÌÂÓÈ΋ ÂÚÈ‚·ÏÏÔ-

ÓÙÈ΋ ÏËÚÔÊfiÚËÛË. ∞ÓÙ›ÛÙÔȯ·, ·˘Í¿ÓÂÙ·È Ë Î˘ÎÏÔÊÔÚ›· ÙˆÓ ÂÊËÌÂÚ›‰ˆÓ ηÈ

ÙˆÓ ÂÚÈÔ‰ÈÎÒÓ Ô˘ ÏËÚÔ‡Ó ÙȘ ·Ú·¿Óˆ ··ÈÙ‹ÛÂȘ. ∏ ˘„ËÏ‹ ·ÎÚÔ·Ì·ÙÈ-

ÎfiÙËÙ· /ÙËÏÂı¤·ÛË (‹ ΢ÎÏÔÊÔÚ›·, ÛÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË ÙˆÓ ÁÚ·ÙÒÓ Ì¤ÛˆÓ) ÚÔ-

ÛÂÏ·ÂÈ ÙÔ˘˜ ‰È·ÊËÌÈÛÙ¤˜ Î·È ·˘Í¿ÓÂÈ ÙÔ Î¤Ú‰Ô˜ ÙˆÓ ª.ª.∂. ·fi ÙȘ ‰È·ÊËÌ›-

ÛÂȘ. ∂Ô̤ӈ˜, Ù· ª.ª.∂., ÏfiÁˆ ÙˆÓ ··ÈÙ‹ÛÂˆÓ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ¢·È-

ÛıËÙÔÔÈË̤ÓÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡, ·ÏÏ¿ Î·È ÂÓfi„ÂÈ ÙÔ˘ ·Ó·ÌÂÓfiÌÂÓÔ˘ ΤډԢ˜, Ȥ˙Ô-

ÓÙ·È Ó· ÚÔÛ·Ó·ÙÔÏÈÛÙÔ‡Ó ÚÔ˜ ÌÈ· ηχÙÂÚË ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÂÓË̤ڈÛË.

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 34

Page 35: Περιβάλλον και Επικοινωνία

35

∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È Ë ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

2.4 ∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÏËÚÔÊÔÚ›·

√ÙÚfiÔ˜ ‰È¿‰ÔÛ˘ ÙˆÓ Âȉ‹ÛÂˆÓ ·fi Ù· ª.ª.∂. ÌÔÚ› Ó· ·Ó·Ï˘ı› Û‡Ì-

ʈӷ Ì ÙÔ ıÂÌ·ÙÈÎfi ‹ ÙÔ ÂÚÈÙˆÛÈÔÏÔÁÈÎfi Ï·›ÛÈfi ÙÔ˘˜ (Iyengar,

1991). ŸÙ·Ó Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈÂ›Ù·È ÌÈ· ıÂÌ·ÙÈ΋ Ï·ÈÛ›ˆÛË ÙˆÓ Âȉ‹ÛˆÓ, Ù· ·-

Ó·ÊÂÚfiÌÂÓ· ÁÂÁÔÓfiÙ· Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ¤Ó· ¢ڇÙÂÚÔ Ê¿ÛÌ· Û˘ÁÁÂÓÈÎÒÓ ÁÂÁÔ-

ÓfiÙˆÓ, ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÔÓÙ·È ÔÈ ÙˆÚÈÓ¤˜ ÂȉڿÛÂȘ, ·ÏÏ¿ Î·È fiÛ˜ Â›Ó·È Èı·Ófi Ó·

ÂÌÊ·ÓÈÛÙÔ‡Ó ÛÙÔ Ì¤ÏÏÔÓ, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ÙÔ ÎÔÈÓfi Ó· Ì·ı·›ÓÂÈ Û ‚¿ıÔ˜ Ù· ·›ÙÈ· ηÈ

ÙȘ Û˘Ó¤ÂȘ ÙˆÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ. ∞ÓÙ›ıÂÙ·, Ë ÂÚÈÙˆÛÈÔÏÔÁÈ΋ Ï·ÈÛ›ˆÛË

·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ Ù· ÁÂÁÔÓfiÙ· ˆ˜ ·ÔÌÔӈ̤ӷ, Ù˘¯·›· Î·È ÂÍÂȉÈÎÂ˘Ì¤Ó· Û˘Ì‚¿-

ÓÙ·, Ô˘ ·Ú¤¯Ô˘Ó ÁÓÒÛË ÌfiÓÔ fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ Ù· ÛÙÈÁÌÈfiÙ˘· ÂÓfi˜ ˘·ÚÎÙÔ‡

Î·È ÁÂÓÈÎfiÙÂÚÔ˘ ÚÔ‚Ï‹Ì·ÙÔ˜, ¯ˆÚ›˜ Ó· Û˘Ó‰¤ÂÈ Ù· ÛÙÈÁÌÈfiÙ˘· ·˘Ù¿ Û ÌÈ·

ÔÏÔÎÏËڈ̤ÓË ÂÈÎfiÓ·. °ÂÓÈÎfiÙÂÚ·, Ë ıÂÌ·ÙÈ΋ Ï·ÈÛ›ˆÛË ÂÓfi˜ ı¤Ì·ÙÔ˜ ηٷ-

ʤÚÓÂÈ Ó· ‰ÒÛÂÈ ÌÈ· ÛˆÛÙ‹ ÏËÚÔÊfiÚËÛË ÛÙÔ ÎÔÈÓfi (Nitz, 2000).

∂Ô̤ӈ˜, fiÙ·Ó Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÏËÚÔÊÔÚ›· ÌÂÙ·‰›‰ÂÙ·È Ì «ıÂÌ·ÙÈÎfi»

Ï·›ÛÈÔ Î·È Û˘Óԉ‡ÂÙ·È ·fi ÌÈ· ÛÂÈÚ¿ ‰˘Ó·ÙÒÓ ‰Ú¿ÛˆÓ, ÔÈ Ôԛ˜ ÂÓ·ÚÌÔ-

Ó›˙ÔÓÙ·È Î·È ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈËıÔ‡Ó Ì¤Û· ·fi ÙËÓ Î·ıËÌÂÚÈÓ‹ ˙ˆ‹

ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ, ÙfiÙÂ Ë ‰È¿‰ÔÛË Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ·fi Ù·

ª.ª.∂. ÌÔÚ› Ó· Ô‰ËÁ‹ÛÂÈ Û ÌÈ· ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ·ÏÏ·Á‹ fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ ÂÚÈ-

‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ¢·ÈÛıËÛ›·, ÙË ÛÙ¿ÛË Î·È ÙËÓ ÎÈÓËÙÔÔ›ËÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡.

∆Ô ÂÚȯfiÌÂÓÔ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ÔÊ›ÏÂÈ Ó· Â›Ó·È Û¯ÂÙÈ-

Îfi Ì ÙȘ ·Ó¿ÁΘ, ÙÔÓ ÙÚfiÔ ̇ ˆ‹˜ Î·È Ù· ̄ ·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙÔ ÔÔ›Ô

·Â˘ı‡ÓÂÙ·È, ¤ÙÛÈ ÒÛÙÂ Ë ÏËÚÔÊÔÚ›· Ó· Á›ÓÂÙ·È ÈÔ Â‡ÎÔÏ· ηٷÓÔËÙ‹ Î·È ·-

ÊÔÌÔÈÒÛÈÌË. ªÂ ÙËÓ Î¿Ï˘„Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÁÂÁÔÓfiÙˆÓ Ô˘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó

ÌÈÎÚ‹ ¤ˆ˜ ·Ó‡·ÚÎÙË ¿ÌÂÛË Â›ÙˆÛË ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘, Â›Ó·È Ôχ Èı·Ófi ÔÈ ÙÂ-

ÏÂ˘Ù·›ÔÈ Ó· ·ÔÎÙ‹ÛÔ˘Ó Ï·Óı·Ṳ̂ÓË ÂÓÙ‡ˆÛË ÁÈ· ÙË Û¯ÂÙÈÎfiÙËÙ· ÙˆÓ ÂÚÈ-

‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ Ì ÙËÓ Î·ıËÌÂÚÈÓ‹ ÙÔ˘˜ ˙ˆ‹ (Friedman & Friedman,

1988). °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÔÈ ·Ó·ÁÓÒÛÙ˜ ÌÈ·˜ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÂÊËÌÂÚ›‰·˜ ÌÔÚ› Ó·

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 35

Page 36: Περιβάλλον και Επικοινωνία

36

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó Ù· ¿ÓÙ· ÁÈ· ÙËÓ ÂÍ·Ê¿ÓÈÛË ÙÔ˘ ÙÚÔÈÎÔ‡ ‰¿ÛÔ˘˜ ÙÔ˘ ∞Ì·˙ÔÓ›Ô˘,

·ÏÏ¿ Ó· ¤¯Ô˘Ó ¿ÁÓÔÈ· ÁÈ· ÙËÓ ¤ÓÙ·ÛË Ù˘ ·Ô‰¿ÛˆÛ˘ ÛÙËÓ ›‰È· ÙÔ˘˜ ÙË ̄ ÒÚ·.

√È Ôϛ٘, ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· ·fi ÙÔ ÌÔÚʈÙÈÎfi ÙÔ˘˜ Â›Â‰Ô Î·È ÙËÓ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔÔÈ-

ÎÔÓÔÌÈ΋ ÙÔ˘˜ ηٿÛÙ·ÛË, ÛÙËÓ ÏÂÈÔÓfiÙËÙ¿ ÙÔ˘˜ ¢·ÈÛıËÙÔÔÈÔ‡ÓÙ·È Û ¤Ó·

˙‹ÙËÌ· Ô˘ ÌÂÙ·‰›‰ÂÙ·È ·fi Ù· ª.ª.∂., fiÙ·Ó ÙÔ ˙‹ÙËÌ· ·˘Ùfi ÈÛÙÂ‡Ô˘Ó fiÙÈ

ÙÔ˘˜ ·ÊÔÚ¿ ¿ÌÂÛ·. ŒÓ· Ì‹Ó˘Ì· ÙˆÓ ª.ª.∂., Ô˘ ‰ÂÓ ÎÚ›ÓÂÙ·È ÁÂÓÈÎfi Î·È ·fiÚÈ-

ÛÙÔ, ·ÏÏ¿ ıˆÚÂ›Ù·È fiÙÈ Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì ÙȘ ·Ó¿ÁΘ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡, ı· ÚÔÛÂÏ·ÛÂÈ

ÙËÓ ÚÔÛÔ¯‹ Î·È ı· ˆı‹ÛÂÈ ÙÔ ÎÔÈÓfi Ó· ·Ó·˙ËÙ‹ÛÂÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÏËÚÔÊÔ-

ڛ˜ ÁÈ’ ·˘Ùfi (Nitz, 2000).

√È ËÁ¤˜ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ηıÔÚ›˙Ô˘Ó Û ÌÂÁ¿ÏÔ ‚·ıÌfi

fi¯È ÌfiÓÔ ÙÔ ÂÚȯfiÌÂÓfi Ù˘, ·ÏÏ¿, ΢ڛˆ˜, ÙËÓ ·ÓÙÈÎÂÈÌÂÓÈÎfiÙËÙ· Î·È ÙËÓ ÔÚ-

ıfiÙËÙ¿ Ù˘. ∫‡ÚȘ ËÁ¤˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ıˆÚÔ‡ÓÙ·È Â› ÙÔ

Ï›ÛÙÔÓ ÔÈ ·ÚÌfi‰È˜ ‰ËÌfiÛȘ ˘ËÚÂۛ˜ Î·È ÔÈ ÎÚ·ÙÈÎÔ› ÊÔÚ›˜, Ù· ·ÓÂÈ-

ÛÙËÌȷο ȉڇ̷ٷ, ÔÈ ÂȉÈÎÔ› ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ Î·È ÔÈ ÌË Î˘‚ÂÚÓËÙÈΤ˜ ÂÚÈ‚·Ï-

ÏÔÓÙÈΤ˜ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ. øÛÙfiÛÔ, ‰ÂÓ Â›Ó·È Ï›Á˜ ÔÈ ÊÔÚ¤˜ Ô˘ ÔÈ ·Ú·¿Óˆ Ë-

Á¤˜ ¤Ú¯ÔÓÙ·È Û ·ÓÙ›ıÂÛË ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜, fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙÔ ˘ÏÈÎfi Ô˘ ·Ú¤¯Ô˘Ó

ÛÙ· ª.ª.∂. ÁÈ· ¤Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎfi ı¤Ì·Ø ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÁÈ·

ÙË ‰È¿ÓÔÈÍË ÂÓfi˜ Ó¤Ô˘ ‰ÚfiÌÔ˘ ̤۷ ·fi ¤Ó· ‰¿ÛÔ˜, ÔÈ ‰ËÌfiÛÈÔÈ ÊÔÚ›˜ ı·

‰È·¯¤Ô˘Ó ÛÙ· ª.ª.∂. ̆ ÏÈÎfi ̆ ¤Ú Ù˘ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘, ÂÓÒ ÌÈ· ÌË Î˘‚ÂÚ-

ÓËÙÈ΋ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÔÚÁ¿ÓˆÛË ı· ÚÔÛ·ı› Ó· ÙÔ Ì·Ù·ÈÒÛÂÈ. ∂Ô̤ӈ˜, Ë

·ÓÙÈÎÂÈÌÂÓÈÎfiÙËÙ· Î·È Ë ÔÚıfiÙËÙ· Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ÌÔÚ›

Ó· ·ÍÈÔÏÔÁËı› ·fi ÙÔ ‚·ıÌfi ÛÙÔÓ ÔÔ›Ô Î·Ù·Ê¤ÚÓÂÈ Ó· ÂÓۈ̷ÙÒÓÂÈ Î·È Ó·

Û˘ÓÂÓÒÓÂÈ ÙȘ ‰È¿ÊÔÚ˜ ·fi„ÂȘ Ô˘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È Û ·ÓÙÈ·ÏfiÙËÙ·, ̤۷ ÛÂ

οı ÎÔÈÓˆÓÈÎfi ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È Ì¤Ûˆ ÌÈ·˜ ·ÓÔȯً˜ ‰È·‰Èηۛ·˜ (CEIA,

2000), ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ӷ ÚÔ‚¿ÏÏÔÓÙ·È fiϘ ÔÈ Ï¢ڤ˜ ÂÓfi˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ‡

ÚÔ‚Ï‹Ì·ÙÔ˜ Î·È Ó· ÌËÓ ·ÔÎÏ›ÂÙ·È ‹ ÂÚÈıˆÚÈÔÔÈÂ›Ù·È Î·ÌÈ¿ ·fi ·˘Ù¤˜.

™ˆÛÙ‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÏËÚÔÊfiÚËÛË ‰ÂÓ ÛËÌ·›ÓÂÈ ··Ú·›ÙËÙ· ÌÈ· ·Ï‹

·‡ÍËÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ Âȉ‹ÛÂˆÓ Ô˘ ‰È·¯¤ÔÓÙ·È ·fi Ù· ª.ª.∂., ·Úfi-

ÏÔ Ô˘ Ë ·‡ÍËÛË ·˘Ù‹ ÂÓÈÛ¯‡ÂÈ ÙËÓ Èı·ÓfiÙËÙ· ÂÓË̤ڈÛ˘ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÁÈ·

ÙËÓ ‡·ÚÍË Ù¤ÙÔÈˆÓ ÌËÓ˘Ì¿ÙˆÓ (Shanahan, 1993Ø CEIA, 2000). ∏ ÂÓ›Û¯˘ÛË

Ù˘ ÚÔ‹˜ ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ Âȉ‹ÛˆÓ, ÌÔÏÔÓfiÙÈ Â›Ó·È ¯Ú‹ÛÈÌË, ‰ÂÓ Î·Ù·-

ÔÏÂÌ¿ ÙËÓ È‰ÂÔÏÔÁÈ΋ ‚¿ÛË ÙÔ˘ ÚÔ‚Ï‹Ì·ÙÔ˜, Ô˘ Â›Ó·È ÌÈ· ‰ڷȈ̤ÓË, ·-

Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘, ÛÙ¿ÛË ·ÁÓfiËÛ˘ ÙÔ˘ ·Ú¿ÁÔÓÙ· ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ÛÙË ‰È·-

‰Èηۛ· Ï‹„˘ ÙˆÓ Î·ıËÌÂÚÈÓÒÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ (Shanahan, 1993). ∏ Ú·ÁÌ·ÙÈ-

΋ Î·È Ô˘ÛÈ·ÛÙÈ΋ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÏËÚÔÊfiÚËÛË Á›ÓÂÙ·È Ú¿ÍË fiÙ·Ó ÔÈ ÔÏ›-

Ù˜ ÂÊԉȿ˙ÔÓÙ·È Ì ·ÚΛ˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜, ̤۷ ·fi ηٿÏÏËϘ ÌÂıfi‰Ô˘˜,

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 36

Page 37: Περιβάλλον και Επικοινωνία

37

¤ÙÛÈ ÒÛÙ ӷ Â›Ó·È Û ı¤ÛË Ó· Û¯ËÌ·Ù›˙Ô˘Ó ÌÈ· ÔÏÔÎÏËڈ̤ÓË ¿Ô„Ë Î·È Ó·

·ÔÊ·Û›˙Ô˘Ó ÁÈ· Ú·ÁÌ·ÙÈΤ˜ ‰Ú¿ÛÂȘ Û fi,ÙÈ ·ÊÔÚ¿ Ù· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤-

Ì·Ù· (CEIA, 2000).

∏ ·Ï‹ ‰È¿¯˘ÛË ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ·fi Ù· ª.ª.∂. ‰ÂÓ ·ÔÙÂ-

Ï› ¶.∂.Ø ˆÛÙfiÛÔ, fiÙ·Ó Ë ÏËÚÔÊÔÚ›· ÌÂÙ·‰›‰ÂÙ·È Ì ηٿÏÏËÏÔ ÙÚfiÔ, ¤ÙÛÈ

ÒÛÙ ӷ ·Ô‰›‰ÂÈ ÙȘ Ú·ÁÌ·ÙÈΤ˜ ‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ‡ ÚÔ‚Ï‹-

Ì·ÙÔ˜ Î·È Ó· ·Ú¤¯ÂÈ ÙÔ˘˜ ‰˘Ó·ÙÔ‡˜ ÙÚfiÔ˘˜ Â›Ï˘Û‹˜ ÙÔ˘, ÂÓÈÛ¯‡ÂÈ ÙÔ ‚·ı-

Ìfi ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ¢·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛ˘ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ Î·È ÌÂÙ·ÙÚ¤ÂÙ·È Û ÎÈÓË-

ÙÔÔ›ËÛË ÁÈ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË. ™ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·, fï˜, Ë ‰È¿¯˘ÛË

Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ·fi Ù· ª.ª.∂. ‰ÂÓ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ Ù· ·Ú·-

¿Óˆ ıÂÙÈο ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο, ·ÏÏ¿ ÌÈ· ÂÓÙÂÏÒ˜ ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋ Î·È ÏÈÁfiÙÂÚÔ ·-

ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ΋ ÂÈÎfiÓ·.

∆Ô ∫¤ÓÙÚÔ ªÂÏÂÙÒÓ Ù˘ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ¶ÏËÚÔÊÔÚ›·˜, Ô˘ ‰Ú‡ÂÈ ÛÙË

µ·ÚÎÂÏfiÓË Ù˘ πÛ·Ó›·˜, Ú·ÁÌ·ÙÔÔ›ËÛ ÙÔÓ ™Â٤̂ÚÈÔ ÙÔ˘ 1998 ÌÈ· ÌÂ-

ϤÙË ÁÈ· ÙË ‰È¿¯˘ÛË Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ÛÂ Â˘Úˆ·˚Îfi ›Â-

‰Ô, ÁÈ· ÏÔÁ·ÚÈ·ÛÌfi ÙÔ˘ ∂˘Úˆ·˚ÎÔ‡ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ‡ √ÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡. ™ÙÔ Ï·›-

ÛÈÔ Ù˘ ·Ó¿Ï˘Û˘ ÙˆÓ ÌÂÙ·‚ÏËÙÒÓ Ô˘ ÂËÚ¿˙Ô˘Ó ÙË ‰È¿¯˘ÛË Ù˘ ÂÚÈ‚·Ï-

ÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜, Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ıËΠÌÈ· ¤Ú¢ӷ Ì ÌÔÚÊ‹ ÂÚˆÙËÌ·ÙÔ-

ÏÔÁ›Ô˘ ·Ó¿ÌÂÛ· Û ÂηÙfi ∂˘Úˆ·›Ô˘˜ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔ˘˜ Ô˘ ηχÙÔ˘Ó ÂÚÈ-

‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù·, ·fi ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ·¿ÓÙËÛ·Ó, ÙÂÏÈο, ÔÈ 25. √È ‰ËÌÔÛÈÔ-

ÁÚ¿ÊÔÈ Î·Ù¤ıÂÛ·Ó ÙȘ ·fi„ÂȘ ÙÔ˘˜ ˆ˜ ÚÔ˜ ÙË ‰È¿¯˘ÛË Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜

ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ÛÙ· Â˘Úˆ·˚ο ̤۷ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜, ÙËÓ ÔÈfiÙËÙ· Î·È ÙËÓ ·ÍÈÔÈ-

ÛÙ›· ÙfiÛÔ Ù˘ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜, fiÛÔ Î·È ÙˆÓ Ì¤ÛˆÓ Ô˘ ÙË ÌÂÙ·‰›‰Ô˘Ó.

∞Ó·Ï˘ÙÈÎfiÙÂÚ·, Ù· ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚ· ÛËÌ›· ÙˆÓ ··ÓÙ‹ÛÂˆÓ ÙˆÓ ÂÚˆÙËı¤-

ÓÙˆÓ ¤¯Ô˘Ó ̂ ˜ ÂÍ‹˜:

◗ 22 ·fi ÙÔ˘˜ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔ˘˜ Ô˘ ·¿ÓÙËÛ·Ó ÛÙÔ ÂÚˆÙËÌ·ÙÔÏfiÁÈÔ ıˆ-

ÚÔ‡Ó fiÙÈ Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÏËÚÔÊÔÚ›· Ô˘ ÌÂÙ·‰›‰ÂÙ·È ·fi Ù· Â˘Úˆ·˚ο

ª.ª.∂. Â›Ó·È ·Ó·Ú΋˜, ¯ˆÚ›˜ fï˜ Ó· ÂÌÊ·Ó›˙Ô˘Ó ÔÌÔʈӛ· ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔ˘˜

ÏfiÁÔ˘˜ ·˘Ù‹˜ Ù˘ ÌÈÎÚ‹˜ ·ÚÔ˘Û›·˜ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜.

◗ ¶ÈÛÙÂ‡Ô˘Ó (46%) fiÙÈ Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÏËÚÔÊÔÚ›· ÔÊ›ÏÂÈ Ó· ÂÓۈ̷-

ÙÒÓÂÈ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ·fi„ÂȘ ÁÈ· ÙÔ ›‰ÈÔ ı¤Ì·.

◗ °È· ÙÔ 35% ÙˆÓ ‰ËÌÔÛÈÔÁڿʈÓ, ÔÈ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÙËÓ ÈÔ ·ÍÈfi-

ÈÛÙË ËÁ‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜.

◗ √È ∂˘Úˆ·›ÔÈ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔÈ, Û ÔÛÔÛÙfi 40%, ıˆÚÔ‡Ó fiÙÈ ÔÈ ÌË Î˘-

‚ÂÚÓËÙÈΤ˜ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ ·ÛÎÔ‡Ó ÙË ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ›ÂÛË ÛÙËÓ ÚÔÒıËÛË Ù˘ Â-

ÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜. ∞ÍÈÔÛËÌ›ˆÙÔ Â›Ó·È fiÙÈ ÛÙË ‰Â‡ÙÂÚË ı¤ÛË ÙˆÓ ·-

∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È Ë ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 37

Page 38: Περιβάλλον και Επικοινωνία

38

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

·ÓÙ‹ÛÂÒÓ ÙÔ˘˜ –Î·È Ì ÔÛÔÛÙfi 27%– ¤Ú¯ÔÓÙ·È ÔÈ Û˘Ó¿‰ÂÏÊÔ› ÙÔ˘˜ Ô˘ ÌÂ

‰È΋ ÙÔ˘˜ ÚˆÙÔ‚Ô˘Ï›· ÚÔˆıÔ‡Ó ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÏËÚÔÊÔÚ›·.

◗ ¶ÈÛÙÂ‡Ô˘Ó fiÙÈ Ù· ·ÚÈ· ̤۷ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÓË̤ڈÛ˘ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡

Â›Ó·È ÔÈ ÂÊËÌÂÚ›‰Â˜ (37%) Î·È Ë ÙËÏÂfiÚ·ÛË (37%), ̂ ÛÙfiÛÔ ÙË ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ·-

ÍÈÔÈÛÙ›· Î·È ÂÁ΢ÚfiÙËÙ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ‰ËÌÔÛÈÔ-

ÁÚ¿ÊÔ˘˜ Ù˘ ¤Ú¢ӷ˜ ¤¯Ô˘Ó Ù· ÂÚÈÔ‰Èο Î·È Ù· Û¯ÂÙÈο ‚È‚Ï›·.

◗ £ÂˆÚÔ‡Ó fiÙÈ Ë ÚÔÒıËÛË Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ Ú¤ÂÈ Î·È

Ó· Á›ÓÂÙ·È Ì¤Û· ·fi ÙË ‰ËÌÔÛ›Â˘ÛË ¿ÚıÚˆÓ ÛÙÔÓ ∆‡Ô (29%), Ì ÙËÏÂÔÙÈΤ˜

‹ Ú·‰ÈÔʈÓÈΤ˜ Û˘˙ËÙ‹ÛÂȘ ÂȉÈÎÒÓ (20%), Ì ÂÍÂȉÈÎÂ˘Ì¤Ó· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο

ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· (19%) Î·È Ôχ ÏÈÁfiÙÂÚÔ Ì¤Û· ·fi ÙÔ ‰È·‰›ÎÙ˘Ô (7%).

◗ ø˜ ΢ÚÈfiÙÂÚ· ÂÌfi‰È· ÛÙËÓ Î¿Ï˘„Ë ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ ÔÈ ‰Ë-

ÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔÈ ·Ó·ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó ÙËÓ ¤ÏÏÂÈ„Ë ‰È·ı¤ÛÈÌÔ˘ ¯ÒÚÔ˘ (38%) Î·È ÙËÓ ·-

Ó‡·ÚÎÙË ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ηٿÚÙÈÛË ÙˆÓ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊˆÓ (19%).

∏ ·Ó¿Ï˘ÛË ÙˆÓ ·Ú·¿Óˆ ··ÓÙ‹ÛÂˆÓ Ô‰‹ÁËÛ ÛÙËÓ Î·Ù·ÁÚ·Ê‹ ÙˆÓ ‚·-

ÛÈÎÒÓ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎÒÓ Î·È ÙˆÓ ·ÚÓËÙÈÎÒÓ ÛÙÔȯ›ˆÓ ÛÙÔÓ ÙÚfiÔ ‰È¿¯˘Û˘

Î·È ‰È¿‰ÔÛ˘ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË, ̂ ˜ ÂÍ‹˜:

◗ ∏ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÏËÚÔÊÔÚ›· ·ÓÙÈÚÔۈ‡ÂÈ ¤Ó· Ôχ ÌÈÎÚfi ÔÛÔÛÙfi

̤۷ ÛÙÔ Û‡ÓÔÏÔ ÙˆÓ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ Ô˘ ÚÔÛʤÚÔÓÙ·È ·fi Ù· ª.ª.∂. øÛÙfi-

ÛÔ, ÙÔ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎfi Úfi‚ÏËÌ· ‰ÂÓ ÂÓÙÔ›˙ÂÙ·È ÙfiÛÔ ÛÙËÓ ¤ÏÏÂÈ„Ë ÂÚÈ‚·Ï-

ÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜, fiÛÔ ÛÙËÓ ·Ó¿ÁÎË ‰È¿¯˘Û‹˜ Ù˘ Ì ÙÔ˘˜ ÛˆÛÙÔ‡˜ ÙÚfi-

Ô˘˜ Î·È ÙȘ ηٿÏÏËϘ ÌÂıfi‰Ô˘˜.

◗ √È ËÁ¤˜ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ·fi ÙËÓ ÂÍÂȉÈÎÂ˘Ì¤ÓË ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ·Ê›·

Â›Ó·È Î˘Ú›ˆ˜ ıÂÛÌÈΤ˜ (‰ËÌfiÛÈÔÈ Î·È ÎÚ·ÙÈÎÔ› ÊÔÚ›˜). ∏ ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ÎÔÈÓfi-

ÙËÙ· ·›˙ÂÈ ‰Â˘ÙÂÚ‡ÔÓÙ· ÚfiÏÔ, fiˆ˜ Î·È Ô È‰ÈˆÙÈÎfi˜ ÙÔ̤·˜ Î·È ÔÈ ÌË Î˘‚ÂÚ-

ÓËÙÈΤ˜ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ.

◗ ∆˘Èο ÂÚÁ·Ï›· Ù˘ ·ÎÚÈ‚Ô‡˜ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ·Ê›·˜ (ÔÏ˘Ì¤Û· Î·È ËÏÂÎÙÚÔ-

ÓÈο ‰›ÎÙ˘·) Û¿ÓÈ· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ·fi ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔ˘˜ Ô˘ ηχÙÔ˘Ó

ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÏËÚÔÊÔÚ›·.

◗ ∆· ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ·ÊÈο ÎÚÈÙ‹ÚÈ· Ô˘ ̄ ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÁÈ· ÙËÓ ÂÂÍÂÚÁ·Û›·

Î·È ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ Ù˘ ÂÍÂȉÈÎÂ˘Ì¤Ó˘ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ÛÙȘ ÂÊËÌÂÚ›‰Â˜ ÂÚÈÔÚ›-

˙Ô˘Ó ÙËÓ ÂÍ¿ÛÎËÛË ÂÓfi˜ ¿ÏÏÔ˘ ›‰Ô˘˜ ÂȉÈÎÂ˘Ì¤Ó˘ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ·Ê›·˜, Ô˘

ÚÔÛÂÁÁ›˙ÂÈ ÙËÓ ÔÏ˘ÏÔÎfiÙËÙ· ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Ì¤Û·

·fi ¤Ó· ‰È·‰Ú·ÛÙÈÎfi ÙÚfiÔ, Ô ÔÔ›Ô˜ ÌÂÏÂÙ¿ ›Û˘ ÙË ÌÂÛÔÏ¿‚ËÛË Î·È ÙË

Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ fiÏˆÓ ÙˆÓ ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ ÔÌ¿‰ˆÓ Ô˘ ÂÌϤÎÔÓÙ·È ÛÙ· ÁÂÁÔÓfiÙ·.

◗ √ ÁÚ·Ùfi˜ ∆‡Ô˜ ‰È·¯¤ÂÈ ÙÔ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ ÔÛÔÛÙfi ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏË-

ÚÔÊÔÚ›·˜ ÛÙËÓ ÎÔÈÓˆÓ›·. øÛÙfiÛÔ, Ù· ÔÙÈÎÔ·ÎÔ˘ÛÙÈο ̤۷ ıˆÚÂ›Ù·È fiÙÈ ¤-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 38

Page 39: Περιβάλλον και Επικοινωνία

39

¯Ô˘Ó ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ ·ÓÙ›ÎÙ˘Ô ÛÙËÓ ÎÔÈÓˆÓ›·. ∆ËÓ ›‰È· ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘ ÔÈ ÂÊËÌÂÚ›-

‰Â˜ ıˆÚÂ›Ù·È fiÙÈ ·Ú¤¯Ô˘Ó ÙÔ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ ÔÛÔÛÙfi ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔ-

ÊÔÚ›·˜, ÙÔ˘˜ ·Ô‰›‰ÂÙ·È ÌÂȈ̤ÓË ·ÍÈÔÈÛÙ›·, fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ ÔÈfiÙËÙ· Ù˘

ÏËÚÔÊÔÚ›·˜. ¶·Ú’ fiÏ’ ·˘Ù¿, ÌÂϤÙ˜ Î·È ¤Ú¢Ó˜ ηٷ‰ÂÈÎÓ‡Ô˘Ó fiÙÈ ·ÔÏ·Ì-

‚¿ÓÔ˘Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚË ·ÍÈÔÈÛÙ›· ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘ ·fi fi,ÙÈ ·Í›˙Ô˘Ó

Ú·ÁÌ·ÙÈο, ‰Â‰Ô̤ÓÔ˘ fiÙÈ ˘¿Ú¯Ô˘Ó ·Û˘Ó¤ÂȘ Î·È ÂÚÈÔÚÈÛÌÔ›. ∞fi ÙËÓ

¿ÏÏË ÏÂ˘Ú¿, ÂÍÂȉÈÎÂ˘Ì¤Ó· ÂÚÈÔ‰Èο ÚÔÛʤÚÔ˘Ó Î·Ï‡ÙÂÚ· Î·È ÈÔ ·ÍÈfiÈ-

ÛÙ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ÛÙÔȯ›·.

◗ ªÂÚÈÎÔ› ·fi ÙÔ˘˜ ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚÔ˘˜ ÂÚÈÔÚÈÛÌÔ‡˜ Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È Ì ÙÔ ‰È·ı¤-

ÛÈÌÔ ¯ÒÚÔ Î·È ¯ÚfiÓÔ ÙˆÓ Âȉ‹ÛˆÓ, Ô˘ ·Ú¤¯ÂÙ·È ÛÙÔ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔ. √È Û˘-

ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔÈ ÂÚÈÔÚÈÛÌÔ› ÛÙÔ ̄ ÒÚÔ Î·È ÙÔ ̄ ÚfiÓÔ ¤¯Ô˘Ó ̂ ˜ Û˘Ó¤ÂÈ· Ë ÏËÚÔÊÔ-

Ú›· Ô˘ ÌÂÙ·‰›‰ÂÙ·È Ó· Â›Ó·È ·ÌÂÏËÙ¤· Î·È ÌÂÚÔÏËÙÈ΋, ηıÒ˜, Û ÔÏϤ˜ Â-

ÚÈÙÒÛÂȘ, ÔÈ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔÈ Ú¤ÂÈ Ó· ÂÚÌËÓÂ‡Ô˘Ó Ù· ÁÂÁÔÓfiÙ· ‹ Ù· ÛÙÔȯ›·

̤۷ ·fi ¿ÏÏÔ˘˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜, Û˘Ó·Ê›˜ ÚÔ˜ ÙÔ ÂÚȯfiÌÂÓÔ ÙˆÓ Âȉ‹ÛˆÓ.

◗ ∏ ÏËÚÔÊÔÚ›· ÔÊ›ÏÂÈ Ó· ÂÓÈÛ¯‡ÂÈ ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Î·È ÙË ‰Ú¿ÛË. ∫¿ÔȘ

ÊÔÚ¤˜ ·˘Ùfi ··ÈÙ› ÙË ÌÂÙ·‚›‚·ÛË ÙˆÓ Âȉ‹ÛÂˆÓ Û ÙÔÈÎfi ›‰Ô. ∂› ÙÔ˘

·ÚfiÓÙÔ˜, Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÏËÚÔÊÔÚ›· ÚÔÛʤÚÂÙ·È Î˘Ú›ˆ˜ Û ÂıÓÈÎfi ›-

Â‰Ô (CEIA, 2000).

∆Ô ÌÔÓÙ¤ÏÔ ‰È¿¯˘Û˘ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜∏ ·Ó¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ ÙˆÚÈÓÔ‡, ·Ú·‰ÔÛÈ·ÎÔ‡ ÌÔÓÙ¤ÏÔ˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔ-

ÊÔÚ›·˜ Î·È Ë ¤ÌÊ·ÛË ÛÙÔ ÚfiÏÔ Ù˘ ̂ ˜ ÂÚÁ·Ï›Ԣ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ¢·ÈÛıËÙÔ-

Ô›ËÛ˘ Î·È ‰Ú¿Û˘ ·Ó¤‰ÂÈÍ·Ó ¤Ó· ÂÓ·ÏÏ·ÎÙÈÎfi ÌÔÓÙ¤ÏÔ ‰È¿¯˘Û˘ Ù˘ ÂÚÈ-

‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ (CEIA, 2000).

∆Ô ÂÓ·ÏÏ·ÎÙÈÎfi ·˘Ùfi ÌÔÓÙ¤ÏÔ ‰È¿¯˘Û˘ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔ-

Ú›·˜, Ô˘ ÚÔÙ›ÓÂÙ·È ·fi ÙÔ CEIA, ·ÔÙÂÏ› ÙËÓ ÂÓۈ̿وÛË ÙÚÈÒÓ ‚·ÛÈÎÒÓ

Ú·ÎÙÈÎÒÓ:

1. ÃÚ‹ÛË Ó¤ˆÓ Ù¯ÓÔÏÔÁÈÒÓ∏ ÂÎÌÂÙ¿ÏÏ¢ÛË ÙˆÓ ‰˘Ó·ÙÔÙ‹ÙˆÓ Ô˘ ÚÔÛʤÚÔ˘Ó ÔÈ Ó¤Â˜ ÌÔÚʤ˜ Ù¯ÓÔ-

ÏÔÁ›·˜ Î·È ÙËÏÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜, fiˆ˜ Î·È Ë ·Ó¿Ù˘ÍË ÙÔ˘ ‰È·‰ÈÎÙ‡Ô˘, ‰›ÓÔ˘Ó ÙË

‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Û fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ÚˆÙ·ÁˆÓÈÛÙ¤˜ Ù˘ ‰È¿‰ÔÛ˘ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜

ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ (ÂΉfiÙ˜, ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔ˘˜, ΢‚ÂÚÓËÙÈΤ˜ Î·È ÌË ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ,

ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡˜, ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ Î·È ÎÔÈÓfi) Ó· ¤Ú¯ÔÓÙ·È Û ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·, Ó· Û˘ÓÂÚ-

Á¿˙ÔÓÙ·È, Ó· ·ÏÏËÏÂȉÚÔ‡Ó ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ Î·È Ó· Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó ·fi ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙË

‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· Î·È ÙË ÌÂÙ¿‰ÔÛË Ù˘ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ Ô˘ ·ÓÙ·ÔÎÚ›ÓÂÙ·È ÛÙȘ ·Ó¿-

ÁΘ ÙÔ˘˜ Î·È ·Ú·ÎÈÓ› ÛÙËÓ ·Ó¿ÏË„Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ‰Ú¿Û˘.

∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È Ë ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 39

Page 40: Περιβάλλον και Επικοινωνία

40

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

2. ¡¤· Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋ ·ÂÈÎfiÓÈÛË Ù˘ ÁÓÒÛ˘∆Ô Ó¤Ô ÌÔÓÙ¤ÏÔ ‰È¿¯˘Û˘ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ÌÔÚ› Ó· ÂÈ-

‰È΢ٛ ÛÙË Û˘ÏÏÔÁ‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ Âȉ‹ÛˆÓ, ÛÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÂÓfi˜ Â-

ÚȯÔ̤ÓÔ˘ ηٷÓÔËÙÔ‡ ÛÙÔ ÎÔÈÓfi Î·È ÛÙËÓ ¤ÁηÈÚË ‰È¿‰ÔÛË ·˘ÙÒÓ ÙˆÓ Âȉ‹-

ÛÂˆÓ Ì ÙÚfiÔ Ô˘ ı· ÌÂÙ·ÙÚ¤ÂÈ ÙËÓ ÏËÚÔÊÔÚ›· Î·È ÙË ÁÓÒÛË Á‡Úˆ ·fi ÙÔ

ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È ÙËÓ ·ÂÈÊÔÚ›·, Û ÏËÚÔÊÔÚ›· Î·È ÁÓÒÛË ÁÈ· ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ

Î·È ÙËÓ ·ÂÈÊÔÚ›·. ∏ ÏËÚÔÊÔÚ›· Î·È Ë ÁÓÒÛË ·˘Ù‹ Ú¤ÂÈ Ó· ˘ÔÛÙËÚ›˙ÔÓÙ·È

Î·È ·fi ÙȘ ηٿÏÏËϘ ‰È·‰Èηۛ˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ Âη›‰Â˘Û˘, ÌÈ·˜ ηÈ

˘„ËÏ¿ ›‰· Âη›‰Â˘Û˘ ̆ ·ÁÔÚÂ‡Ô˘Ó ·˘ÍË̤ÓË ̇ ‹ÙËÛË Û ÏËÚÔÊÔÚ›·,

fiˆ˜ Î·È Ë ÛˆÛÙ‹ ‰È¿‰ÔÛË Ù˘ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ÌÔÚ› Ó· Û˘Ì‚¿ÏÂÈ Û ÌÈ· ÂÈ-

Ù˘¯Ë̤ÓË ÂÎ·È‰Â˘ÙÈ΋ ‰È·‰Èηۛ·.

3. ∞Ó·ıÂÒÚËÛË ÙÔ˘ ÂÚȯÔ̤ÓÔ˘ Ù˘ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ Ô˘ ÌÂÙ·‰›‰ÂÙ·È ÛÙÔ ÎÔÈÓfi

∏ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÏËÚÔÊÔÚ›· Ô˘ ı· ÌÂÙ·‰›‰ÂÙ·È Ì¤Û· ·fi ÙÔ Ó¤Ô ÌÔÓÙ¤-

ÏÔ ı· Â›Ó·È Î·Ù·ÓÔËÙ‹ Î·È ÔÏ˘Û˘ÏÏÂÎÙÈ΋, Ì ¤Ó·Ó ÙÚfiÔ Ô˘ fi¯È ÌfiÓÔ ı· ·-

ÓÙ·ÔÎÚ›ÓÂÙ·È ÛÙËÓ Î·ıËÌÂÚÈÓfiÙËÙ· ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙÔ ÔÔ›Ô ·Â˘ı‡ÓÂÙ·È, ·ÏÏ¿

ı· ÙÔ˘ ‰›ÓÂÈ Î·È ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ·ÍÈÔÏfiÁËÛ˘ ·˘Ù‹˜ Ù˘ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜, ̤۷

·fi ÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÙˆÓ Ó¤ˆÓ Ù¯ÓÔÏÔÁÈÒÓ.

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 40

Page 41: Περιβάλλον και Επικοινωνία

41

∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È Ë ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

√È ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔÈ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó Ï·›ÛÈ·, ¿Óˆ ÛÙ· ÔÔ›· ÛÙËÚ›˙ÔÓÙ·È

ÁÈ· ÙË Û‡ÓÙ·ÍË ÙˆÓ ÌËÓ˘Ì¿ÙˆÓ. ∆Ô Ï·›ÛÈÔ ·ÔÙÂÏ› ÙËÓ ÎÂÓÙÚÈ΋ ÔÚÁ·-

ÓˆÙÈ΋ ȉ¤· Û‡ÓÙ·Í˘ ÙˆÓ Âȉ‹ÛˆÓ, Ô˘ ·Ú¤¯ÂÈ ¤Ó· ÁÂÓÈÎfiÙÂÚÔ Û¯Â‰È¿ÁÚ·Ì-

Ì· Î·È ˘Ô‰ËÏÒÓÂÈ ÙÔ Â›‰Ô˜ ÙÔ˘ ı¤Ì·ÙÔ˜, ̤۷ ·fi ÙË ¯Ú‹ÛË Ù˘ ÂÈÏÔÁ‹˜,

Ù˘ ¤ÌÊ·Û˘, Ù˘ ··ÁfiÚ¢Û˘ Î·È Ù˘ ÂÂÍÂÚÁ·Û›·˜ (Tankard et al., 1991).

∏ ηٷÛ΢‹ ÙˆÓ Ï·ÈÛ›ˆÓ ηıÔÚ›˙ÂÙ·È Û ÌÂÁ¿ÏÔ ‚·ıÌfi ·fi ÙȘ ÂÈÚÚÔ¤˜ Ù˘

ÎÔÈÓˆÓ›·˜ ̤۷ ÛÙËÓ ÔÔ›· ˙Ô˘Ó Î·È ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÔÈ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔÈ,

·ÏÏ¿ Î·È ÙÔ˘˜ ηÓfiÓ˜ Î·È ÙÔ˘˜ ÂÚÈÔÚÈÛÌÔ‡˜ Ô˘ ÂÈ‚¿ÏÏÔÓÙ·È ·fi ÙË ‰Ô˘-

ÏÂÈ¿ ÙÔ˘˜, fiˆ˜ Ô ÔÚÈÛÌfi˜ Ù˘ ›‰ËÛ˘, Ë ‡·ÚÍË ÚÔıÂÛÌÈÒÓ ÎÙÏ. (Dunwoo-

dy & Griffin, 1993). ∞ÓÙ›ÛÙÔȯ· Ï·›ÛÈ· ·ÏÏ¿ Î·È ÂÚÈÔÚÈÛÌÔ› ˘¿Ú¯Ô˘Ó ηÈ

ÁÈ· ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÏËÚÔÊÔÚ›·. √ ÎfiÛÌÔ˜ ÙˆÓ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊˆÓ ¤Ú¯ÂÙ·È

·ÓÙÈ̤وԘ Ì ÔÏϤ˜ ȤÛÂȘ –Î·È ·ÚÎÂÙ¤˜ ·fi ·˘Ù¤˜ ÂËÚ¿˙Ô˘Ó ÙË Û‡ÓÙ·-

ÍË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ Âȉ‹ÛÂˆÓ ÚÔ˜ ÙÔ Î·Ï‡ÙÂÚÔ ‹ ÙÔ ̄ ÂÈÚfiÙÂÚÔ– ÂÓÒ, Û˘-

¯Ó¿, ÔÈ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó¿ÁΘ ‰˘ÛÎÔÏÂ‡Ô˘Ó ÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÌÈ·˜ ·ÔÙÂÏÂ-

ÛÌ·ÙÈ΋˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ·ÓÙ·fiÎÚÈÛ˘.

™‡Ìʈӷ Ì ÙÔ˘˜ Friedman Î·È Friedman (1988), ÔÈ ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚÔÈ Â-

ÚÈÔÚÈÛÌÔ› Ì ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ¤Ú¯ÔÓÙ·È ·ÓÙÈ̤وÔÈ ÔÈ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔÈ, fiÙ·Ó Î·-

χÙÔ˘Ó ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù·, Â›Ó·È ÔÈ ÂÍ‹˜:

◗ ∆Ô Ì¤ÁÂıÔ˜ ÙÔ˘ ÂΉfiÙË, ‰ËÏ·‰‹ ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ ÙÔ˘ ÂȉËÛÂÔÁÚ·ÊÈÎÔ‡ ÔÚÁ·ÓÈ-

ÛÌÔ‡: √È ÌÈÎÚÔ› ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ› ηχÙÔ˘Ó Î˘Ú›ˆ˜ Ù· ÛËÌ·ÓÙÈο ı¤Ì·Ù· ÂÈηÈ-

ÚfiÙËÙ·˜ Î·È ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ¤Ú¢ӷ Û ‚¿ıÔ˜, Ô‡Ù ӷ

¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ÔÏϤ˜ ËÁ¤˜, ηıÒ˜ Ú¤ÂÈ Ó· ηχ„Ô˘Ó ÔÏϤ˜ Âȉ‹ÛÂȘ

Ì ÂÚÈÔÚÈṲ̂ÓÔ ÚÔÛˆÈÎfi. √È ÌÈÎÚÔ› ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ›, ›Û˘, ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó ÂÚÈÔ-

ÚÈṲ̂ÓÔ˘˜ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÔ‡˜ fiÚÔ˘˜ ηÈ, Û˘ÓÂÒ˜, ‰ÂÓ ÂÈÙÚ¤ÂÙ·È ÛÙÔ˘˜ ‰ËÌÔ-

ÛÈÔÁÚ¿ÊÔ˘˜ Ó· ·Û¯ÔÏËıÔ‡Ó Ì ¤Ó· ı¤Ì· ÁÈ· ÌÂÁ¿ÏÔ ¯ÚÔÓÈÎfi ‰È¿ÛÙËÌ·, ÂÓÒ

·Ú¤¯ÂÙ·È ÂÚÈÔÚÈṲ̂ÓÔ˜ ¯ÒÚÔ˜ ÁÈ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù· ηÈ, ·ÓÙ›ÛÙÔȯ·,

ÌÂÈÒÓÔÓÙ·È ÔÈ ËÁ¤˜ ¿ÓÙÏËÛ˘ Âȉ‹ÛˆÓ.

◗ ∆Ô ¤ÏÏÂÈÌÌ· ‰È·ı¤ÛÈÌÔ˘ ̄ ÒÚÔ˘: ∆Ô Ì¤ÁÂıÔ˜ ÙÔ˘ ̄ ÒÚÔ˘ Ô˘ ‰È·Ù›ıÂÙ·È ÛÂ

¤Ó· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎfi ı¤Ì· Â›Ó·È ÎÚ›ÛÈÌÔ, ÌÈ·˜ Î·È ÂÚ›ÏÔη ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο

˙ËÙ‹Ì·Ù· ̄ ÚÂÈ¿˙ÔÓÙ·È ·ÚÎÂÙ‹ ÂÂÍ‹ÁËÛË.

2.5 O ÚfiÏÔ˜ÙˆÓ ‰ËÌÔÛÈÔÁڿʈÓ

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 41

Page 42: Περιβάλλον και Επικοινωνία

42

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

◗ ∏ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË ÙˆÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ ÂÈηÈÚfiÙËÙ·˜: ŸÙ·Ó ¤Ó· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎfi ı¤-

Ì· ·ÔÙÂÏ› ı¤Ì· ÂÈηÈÚfiÙËÙ·˜ –ÙÔ ›‰ÈÔ Û˘Ì‚·›ÓÂÈ Î·È Ì ı¤Ì·Ù· ‰È·ÊÔÚÂÙÈ-

ÎÔ‡ ÂÚȯÔ̤ÓÔ˘ Ô˘ ÂÓÙ¿ÛÛÔÓÙ·È Û ·˘Ù‹ ÙËÓ Î·ÙËÁÔÚ›·–, Û˘ÓÙ¿ÛÛÂÙ·È ÌÂ

¤Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÙÚfiÔ, Ô˘ ··ÈÙ› ·fi ÙÔ˘˜ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔ˘˜ ̤۷ Û Â-

ÚÈÔÚÈṲ̂ÓÔ ̄ ÚfiÓÔ Î·È ̄ ÒÚÔ (.¯. ÛÙËÓ ÚÒÙË ‹ ÛÙȘ ÚÒÙ˜ ·Ú·ÁÚ¿ÊÔ˘˜) Ó·

ÂÚÈÏ¿‚Ô˘Ó Ù· ·ÚÈ· ÛÙÔȯ›· Ù˘ ›‰ËÛ˘ (ÔÈÔ˜, ÙÈ, Ô‡, fiÙÂ, ÁÈ·Ù› ηÈ

Ò˜), ÌÂ Û˘Ó¤ÂÈ· Ó· ÌËÓ ·Ú¤¯ÔÓÙ·È Â·ÚΛ˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜ Î·È ÏÂÙÔ̤ÚÂÈ-

˜. ∏ ¤ÌÊ·ÛË Ô˘ ‰›ÓÂÙ·È ÛÙËÓ ÂÈηÈÚfiÙËÙ· Ô‰ËÁ› ÙÔ˘˜ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔ˘˜

ÛÙËÓ ÚÔ‚ÔÏ‹ ¤ÎÙ·ÎÙˆÓ ÁÂÁÔÓfiÙˆÓ (ÏËÌ̇Ú˜, ‰È·Ì·ÚÙ˘Ú›Â˜ ÔÈÎÔÏfiÁˆÓ) ηÈ

fi¯È ̄ ÚfiÓÈˆÓ Î·Ù·ÛÙ¿ÛˆÓ. ∞Ó Î·È Ù¤ÙÔÈÔ˘ ›‰Ô˘˜ Î¿Ï˘„Ë Â›Ó·È ̄ Ú‹ÛÈÌË, ̂ ÛÙfi-

ÛÔ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ ÙÔ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎfi Úfi‚ÏËÌ· ÂÈÊ·ÓÂȷο Î·È ·Ê‹ÓÂÈ ·’ ¤Íˆ

ÙȘ ÔÈÎÔÏÔÁÈΤ˜, ÔÏÈÙÈΤ˜ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ·ÏÏËÏÂȉڿÛÂȘ Ô˘ Ô‰‹ÁËÛ·Ó

ÛÙËÓ ÂÌÊ¿ÓÈÛ‹ ÙÔ˘. ∂›Û˘, ÙÔÓ›˙ÔÓÙ·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ÔÈ ‰Ú·Ì·ÙÈΤ˜ Ï¢ڤ˜ Â-

Ófi˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ‡ ÚÔ‚Ï‹Ì·ÙÔ˜ –fiˆ˜ ÔÈ ·ÓÙȉڿÛÂȘ ÙˆÓ Î·ÙԛΈÓ, ÙˆÓ

ÌË Î˘‚ÂÚÓËÙÈÎÒÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÔÚÁ·ÓÒÛÂˆÓ Î·È Ë ‰È·Ì¿¯Ë ÙÔ˘˜ Ì ÙËÓ Î˘-

‚¤ÚÓËÛË– ·Ú¿ ÙÔ ›‰ÈÔ ÙÔ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎfi Úfi‚ÏËÌ·. ŸÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙȘ ËÁ¤˜,

ÚÔÙÈÌ¿Ù·È ·fi ÙÔ˘˜ ÂΉfiÙ˜ ˘ÏÈÎfi ·fi ΢‚ÂÚÓËÙÈΤ˜ ËÁ¤˜ –ÁÈ·Ù› ÙȘ ıˆ-

ÚÔ‡Ó ÈÔ ·ÍÈfiÈÛÙ˜– ‹ ˘ÏÈÎfi Ô˘ ÚÔ¤Ú¯ÂÙ·È ·fi ËÁ¤˜ Ì ÌÂÁ¿ÏË ÂÈÚÚÔ‹

ÛÙ· ª.ª.∂. fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ Ù· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù·, fiˆ˜ ÔÈ Î·ıÈÂڈ̤Ó˜ ηÈ

ÌÂÁ¿Ï˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ.

◗ √È ÚÔıÂƯ̂˜: √ ÂÚÈÔÚÈṲ̂ÓÔ˜ ¯ÚfiÓÔ˜ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÛÙË ‰È¿ıÂÛ‹ ÙÔ˘˜ ÔÈ

‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔÈ ÁÈ· ÙË Û‡ÓÙ·ÍË Ù˘ ›‰ËÛ˘ ÂÌÔ‰›˙ÂÈ ÙË Û ‚¿ıÔ˜ Î·È ÛˆÛÙ‹

¤Ú¢ӷ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ‡ ı¤Ì·ÙÔ˜, ηıÒ˜ Î·È ÙË ̄ Ú‹ÛË fiÏˆÓ ÙˆÓ Î·Ù¿ÏÏË-

ÏˆÓ ËÁÒÓ.

◗ ∏ ¯Ú‹ÛË ËÁÒÓ: ™˘Ó‹ıˆ˜, ÔÈ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔÈ –ηÈ, ΢ڛˆ˜, ÔÈ ‰ËÌÔÛÈÔ-

ÁÚ¿ÊÔÈ ÙÔ˘ ÂχıÂÚÔ˘ ÚÂÔÚÙ¿˙– ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ÌfiÓÔ Ì›· ‹ ‰‡Ô ËÁ¤˜ ÁÈ·

ÙËÓ Î¿Ï˘„Ë ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ. ŒÓ·˜ ÏfiÁÔ˜ Â›Ó·È Ô ÂÚÈÔÚÈṲ̂-

ÓÔ˜ ̄ ÚfiÓÔ˜ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÛÙË ‰È¿ıÂÛ‹ ÙÔ˘˜. ∫¿Ùˆ ·fi ÙËÓ ›ÂÛË Ù˘ ÚÔıÂÛÌ›·˜

Î·È ÏfiÁˆ ÙÔ˘ ÁÂÁÔÓfiÙÔ˜ fiÙÈ ÙÔ ı¤Ì· Â›Ó·È ÂÚ›ÏÔÎÔ, Ô ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔ˜ ÌÂÙ·-

‰›‰ÂÈ fi,ÙÈ ·ÎÚÈ‚Ò˜ ϤÂÈ Ë ËÁ‹ ‹ ÔÈ ËÁ¤˜ Ô˘ ̄ ÚËÛÈÌÔÔÈ›, ÌÂ Û˘Ó¤ÂÈ· Ó· ̆ -

¿Ú¯ÂÈ Î›Ó‰˘ÓÔ˜ ·Ú·ÏËÚÔÊfiÚËÛ˘ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡. √ ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚÔ˜, fï˜,

ÏfiÁÔ˜ Â›Ó·È fiÙÈ ÔÈ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔÈ Û˘¯Ó¿ ‰ÂÓ Í¤ÚÔ˘Ó Ô‡ Ó· ·Ó·˙ËÙ‹ÛÔ˘Ó ÙȘ

ÛˆÛÙ¤˜ ËÁ¤˜ ÁÓÒÛÂˆÓ ÁÈ· ÙÔ ı¤Ì· Ô˘ ηχÙÔ˘Ó Î·È ÔÈ Ôԛ˜ ı· ÙÔ˘˜ ‚ÔË-

ıÔ‡Û·Ó Ó· ÂÚÌËÓ‡ÛÔ˘Ó ÙȘ Ù¯ÓÈΤ˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜ Î·È Ó· ÂÎÙÈÌ‹ÛÔ˘Ó ÙȘ ÏË-

ÚÔÊÔڛ˜ Ô˘ ‹‰Ë ¤¯Ô˘Ó. ∞ÎfiÌË, ÂÂȉ‹ ‰ÂÓ Â›Ó·È fiÏÔÈ ÂÎ·È‰Â˘Ì¤ÓÔÈ Û Â-

ÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù·, ‰ÂÓ Î¿ÓÔ˘Ó ÙȘ ηٿÏÏËϘ Î·È Â‡ÛÙԯ˜ ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ ÛÙȘ

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 42

Page 43: Περιβάλλον και Επικοινωνία

43

ËÁ¤˜ ÙÔ˘˜ ‹ ·ÁÓÔÔ‡Ó Î‡ÚȘ ·Ú·Ì¤ÙÚÔ˘˜ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ‡ ÚÔ‚Ï‹Ì·-

ÙÔ˜ (Friedman & Friedman, 1988Ø Maher, 1997), ÌÂ Û˘Ó¤ÂÈ· Ó· ·Ó··Ú·Á¿-

ÁÔ˘Ó ÙÔ ̆ ÏÈÎfi Ù˘ ËÁ‹˜, ̄ ˆÚ›˜ Ó· ÙÔ ·ÍÈÔÏÔÁÔ‡Ó.

◗ ∏ ›ÂÛË ·fi ÙË ‰È‡ı˘ÓÛË Î·È ¿ÏÏÔ˘˜ Â͈ÙÂÚÈÎÔ‡˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜: ∏ ‰È‡-

ı˘ÓÛË Î·ıÔÚ›˙ÂÈ ·Ó ¤Ó· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎfi ı¤Ì· ·Í›˙ÂÈ Ó· Î·Ï˘Êı› ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ·-

ÊÈο, ÂÓÒ ·ÛΛ ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ÂÈÚÚÔ‹ Î·È ÛÙÔ ÙÂÏÈÎfi ÂÚȯfiÌÂÓÔ ÙˆÓ ‰ËÌÔÛÈ¢-

Ì¿ÙˆÓ. ¶·Ú¿ÏÏËÏ·, ÔÈ È‰ÈÔÎً٘ Î·È ÔÈ ‰È¢ı˘ÓÙ¤˜ ‰¤¯ÔÓÙ·È ÂÈÚÚÔ¤˜ ·fi

‰È·ÊËÌÈÛÙ¤˜ Î·È ÎÚ·ÙÈÎÔ‡˜ ÊÔÚ›˜ Î·È Û˘¯Ó¿ ÂÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·È ·Úfiı˘ÌÔÈ Ó· ÙÔ˘˜

ÚÔÛ‚¿ÏÔ˘Ó, ·ÎfiÌ· Î·È ·Ó ˘¿Ú¯Ô˘Ó ÈÛ¯˘Ú¤˜ ·Ô‰Â›ÍÂȘ ÁÈ· Ï·Óı·Ṳ̂Ó˜ Â-

Ó¤ÚÁÂȤ˜ ÙÔ˘˜ Û ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ̇ ËÙ‹Ì·Ù·. √È ·Í›Â˜ Ù˘ ‰È‡ı˘ÓÛ˘ Â›Ó·È ÌÂ-

Ù·‚È‚¿ÛÈ̘ ÛÙÔ˘˜ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔ˘˜ ̤۷ ·fi ¤Ó· Ï‹ıÔ˜ ȤÛˆÓ, fiˆ˜ ÌÈ-

ÛıÔ›, ·Ó¿ıÂÛË ıÂÌ¿ÙˆÓ ÚÔ˜ Î¿Ï˘„Ë, ÙÂÏÈ΋ ÙÔÔı¤ÙËÛË ÛÙȘ ÛÂÏ›‰Â˜ Ù˘ Â-

ÊËÌÂÚ›‰·˜, ÂÂÌ‚¿ÛÂȘ ÛÙÔ Î›ÌÂÓÔ Î·È ‰ÈÔÚıÒÛÂȘ, Ì ٷ ÔÔ›· ηٷʤÚÓÔ˘Ó

Ó· ‰È·ÌÔÚÊÒÛÔ˘Ó ÙÔ ÙÂÏÈÎfi ΛÌÂÓÔ ‹ ÙËÓ ·ÓÙ·fiÎÚÈÛË ÙˆÓ ‰ËÌÔÛÈÔÁڿʈÓ,

fiˆ˜ ÂΛÓÔÈ ÂÈı˘ÌÔ‡Ó (Breed 1955Ø ·Ó·ÊÔÚ¿ ·fi Maher, 1997).

◗ ∏ ‰ËÌÔÛÈÔÔ›ËÛË ·ÚÓËÙÈÎÒÓ Î·È ÎÚ›ÛÈÌˆÓ Î·Ù·ÛÙ¿ÛˆÓ: ∏ ÚÔÙ›ÌËÛË

ÙˆÓ ª.ª.∂. ÁÈ· Û˘ÁÎÚÔ‡ÛÂȘ, ‰È·Ì¿¯Â˜ Î·È Î·Ù·ÛÙ¿ÛÂȘ ¤ÎÙ·ÎÙ˘ ·Ó¿Á΢

ËÁ¿˙ÂÈ ·fi ÙËÓ ÂÔ›ıËÛË ÙˆÓ Ì¤ÛˆÓ fiÙÈ Ë Î¿Ï˘„Ë Ù¤ÙÔÈˆÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ ·ÔÙÂ-

Ï› ·˘Ùfi Ô˘ ı¤ÏÂÈ ÙÔ ÎÔÈÓfi. øÛÙfiÛÔ, Ë ÂÈÌÔÓ‹ ·˘Ù‹ Ô‰ËÁ› Û ÎÈÙÚÈÓÈÛÌfi

ÙÔ˘ ∆‡Ô˘ Î·È ˘ÂÚ·ÏÔ‡ÛÙ¢ÛË ÙˆÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ. ∏ Û˘Ó¯‹˜ ‰ËÌÔÛÈÔÔ›ËÛË

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ, ¯ˆÚ›˜ ÙËÓ ·Ú·ÌÈÎÚ‹ ·Ó·ÊÔÚ¿ Û Èı·ÓÔ‡˜

ÙÚfiÔ˘˜ Â›Ï˘Û˘ ·˘ÙÒÓ ÙˆÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ, ·ÔÌ·ÎÚ‡ÓÂÈ ÙÔ˘˜ Ôϛ٘ ·fi

Ù· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˙ËÙ‹Ì·Ù·, ·ÊÔ‡ ÓÈÒıÔ˘Ó ·Ó›Û¯˘ÚÔÈ ·¤Ó·ÓÙ› ÙÔ˘˜ Î·È ·-

ÔÊ·Û›˙Ô˘Ó Ó· Ù· ·ÁÓÔ‹ÛÔ˘Ó.

™ÙÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÛËÌ›Ô, ·Í›˙ÂÈ Ó· ÛËÌÂȈı› Ë ·Ô˘Û›· οı ÌÔÚÊ‹˜ Â-

ÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ Âη›‰Â˘Û˘ ‹ ·Ï‹˜ ÂÓË̤ڈÛ˘ ÁÈ· ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È Ù·

ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘ ÛÙȘ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ Û¯ÔϤ˜. ™ÙËÓ Â›ÛËÌË Âη›‰Â˘ÛË

ÙˆÓ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊˆÓ ·Ô˘ÛÈ¿˙ÂÈ ÔÔÈ·‰‹ÔÙ ·Ó·ÊÔÚ¿ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ, fi-

ˆ˜ ·Ô‰ÂÈÎÓ‡ÂÙ·È Ì¤Û· ·fi Ù· ¶ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ™Ô˘‰ÒÓ ÙˆÓ ·ÓÙ›ÛÙÔȯˆÓ

ÙÌËÌ¿ÙˆÓ Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ÙÚÈÙÔ‚¿ıÌÈ·˜ Âη›‰Â˘Û˘ (∆Ì‹Ì· ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ ηÈ

ª.ª.∂. / ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ ∞ıËÓÒÓ, ∆Ì‹Ì· ¢ËÌÔÛÈÔÁÚ·Ê›·˜ Î·È ª.ª.∂. / ∞ÚÈ-

ÛÙÔÙ¤ÏÂÈÔ ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢, ∆Ì‹Ì· ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È ª.ª.∂. /

¶¿ÓÙÂÈÔ ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ). ∞ÓÙ›ıÂÙ·, ˘¿Ú¯Ô˘Ó Ì·ı‹Ì·Ù· Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙËÓ ÔÈ-

ÎÔÓÔÌ›·, ÙË ıˆڛ· Ù˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜, ÙÔÓ ÔÏÈÙÈÛÌfi, ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ Î·È ÙȘ Ù¤-

¯Ó˜, ‰ËÏ·‰‹ ۯ‰fiÓ fiÏ· Ù· ÛËÌ·ÓÙÈο ı¤Ì·Ù· Ô˘ ηÏÂ›Ù·È Ó· ηχ„ÂÈ ¤Ó·˜

‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔ˜ – ÂÎÙfi˜ ·fi ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ. øÛÙfiÛÔ, ÔÈ ·fiÊÔÈÙÔÈ ÙˆÓ ·Ú·-

∆· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È Ë ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 43

Page 44: Περιβάλλον και Επικοινωνία

¿Óˆ Û¯ÔÏÒÓ, ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ‰Ô˘ÏÂÈ¿˜ ÙÔ˘˜, ı· ·Û¯ÔÏËıÔ‡Ó Î·È Ì ÂÚÈ-

‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù·. ∏ ·Ô˘Û›· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ Âη›‰Â˘Û˘ ÙˆÓ ‰ËÌÔÛÈÔ-

ÁÚ¿ÊˆÓ ̂ ˜ Úfi‚ÏËÌ· ÛÙËÓ Î¿Ï˘„Ë ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ, ÙfiÛÔ ÛÙËÓ

∂ÏÏ¿‰· fiÛÔ Î·È Û ¿ÏϘ ̄ ÒÚ˜, ÂȂ‚·ÈÒÓÂÙ·È Î·È ·fi ÙÔ˘˜ ›‰ÈÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ‰Ë-

ÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔ˘˜, fiˆ˜ Ê·›ÓÂÙ·È ·fi Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· Ù˘ ¤Ú¢ӷ˜ ÙÔ˘ CEIA.

¶¤Ú· ·fi Ù· ÔÔÈ·‰‹ÔÙ ÂÌfi‰È·, ÙȘ ÂÈÚÚÔ¤˜ ‹ ÙÔ˘˜ ÂÚÈÔÚÈÛÌÔ‡˜, ÙÔ

Ï·›ÛÈÔ ·Ó¿Ù˘Í˘ Ù˘ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ·fi Ù· ª.ª.∂. ‰¤¯ÂÙ·È ÂȉڿÛÂȘ ηÈ

·fi ÙȘ ÚÔÛˆÈΤ˜ ·Í›Â˜ ÙÔ˘ ›‰ÈÔ˘ ÙÔ˘ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔ˘. ∫¿ı ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿-

ÊÔ˜, fiˆ˜ Î·È Î¿ı ÔÏ›Ù˘, ̄ ·Ú·ÎÙËÚ›˙ÂÙ·È ·fi ¤Ó· ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎfi ÌÔÚʈÙÈÎfi

Â›Â‰Ô Î·È ÌÈ· ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ-ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ηٿÛÙ·ÛË. ∆· ÛÙÔȯ›·

·˘Ù¿, ˆ˜ ¤Ó· ‚·ıÌfi, ÂËÚ¿˙Ô˘Ó ÙË ÛÙ¿ÛË ÙÔ˘ Î·È ÙȘ ·ÓÙÈÏ‹„ÂȘ ÙÔ˘ ·¤Ó·-

ÓÙÈ Û οÔÈÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ı¤Ì·. ŸÙ·Ó, ÏÔÈfiÓ, Ô ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔ˜ ηÏ›ٷÈ

Ó· ηχ„ÂÈ ¤Ó· ı¤Ì·, ÂÛÎÂÌ̤ӷ ‹ fi¯È, Ë ÛÙ¿ÛË Î·È ÔÈ ·ÓÙÈÏ‹„ÂȘ Ô˘ ¤¯ÂÈ

‹‰Ë ‰È·ÌÔÚÊÒÛÂÈ ÂËÚ¿˙Ô˘Ó ÙË Û‡ÓÙ·ÍË ÙÔ˘ ÙÂÏÈÎÔ‡ ÎÂÈ̤ÓÔ˘, ÛÂ Û˘Ó‰˘·-

ÛÌfi Î·È Ì ÙȘ ÈÛ¯˘Ú¤˜ ‹ ÏÈÁfiÙÂÚÔ ÈÛ¯˘Ú¤˜ ȤÛÂȘ Ô˘ ‰¤¯ÂÙ·È ÛÙËÓ ÂÚÁ·Û›·

ÙÔ˘. ŸÏ˜ ·˘Ù¤˜ ÔÈ ÂÈÚÚÔ¤˜ ı· ›¯·Ó, Èı·ÓfiÓ, Ôχ ÌÈÎÚfiÙÂÚË Â›‰Ú·ÛË, ·Ó

ÔÈ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔÈ Â›¯·Ó Û˘Ì·Á‹ ¶.∂., Ë ÔÔ›· ı· ÙÔ˘˜ ˘·ÁfiÚ¢ ¤Ó·Ó ·˘-

ÛÙËÚfi ·ÁÁÂÏÌ·ÙÈÛÌfi ÛÙËÓ Î¿Ï˘„Ë ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ.

√ ¢·ÈÛıËÙÔÔÈË̤ÓÔ˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔ˜ Ô‰ËÁÂ›Ù·È Û ÌÈ·

ÊÈÏÈÎfiÙÂÚË ÛÙ¿ÛË ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È ÂÌÊ·Ó›˙ÂÈ ‰È¿ıÂÛË ÁÈ· ÎÈÓËÙÔ-

Ô›ËÛË Î·È ·fiÎÙËÛË ÙˆÓ ··Ú·›ÙËÙˆÓ ‰ÂÍÈÔÙ‹ÙˆÓ Î·È ÈηÓÔÙ‹ÙˆÓ ÁÈ· ÂÓÂÚÁfi

Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙË Ï‹„Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ.

ŸÏ· Ù· ·Ú·¿Óˆ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ηıÚÂÊÙ›˙ÔÓÙ·È ÛÙÔÓ ÙÚfiÔ ‰È¿‰ÔÛ˘

Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜, fiÔ˘ Ô ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔ˜ ·Ô‰›‰ÂÈ –‹ ÚÔ-

Û·ı› Ó· ·Ô‰ÒÛÂÈ– ÌÈ· ÔÏÔÎÏËڈ̤ÓË ÂÈÎfiÓ· ÂÓfi˜ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ˘ ÂÚÈ-

‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ‡ ÚÔ‚Ï‹Ì·ÙÔ˜, Ì ÙÔ˘˜ ‰˘Ó·ÙÔ‡˜ ÙÚfiÔ˘˜ Â›Ï˘Û‹˜ ÙÔ˘. ∂Ô̤-

Óˆ˜, Ë ‡·ÚÍË ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ¢·ÈÛıËÙÔÔÈËÌ¤ÓˆÓ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊˆÓ Û˘Ì-

‚¿ÏÏÂÈ ÛÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ¢·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡.

™ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË Ô˘ ÂÊ·ÚÌfi˙ÔÓÙ·È ÔÚÁ·ÓˆÌ¤Ó· ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ¶.∂. ̤۷

·fi Ù· ª.ª.∂. Î·È Ì ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ‰ËÌÔÛÈÔÁڿʈÓ, ÙfiÙ ÔÈ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊÔÈ

·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ÙÔ ÚfiÏÔ ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÒÓ. ¶ÚÔÙÔ‡ fï˜

ÙÔ˘˜ ·Ó·ÙÂı› Ô Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ˜ ÚfiÏÔ˜, ÂÈ‚¿ÏÏÂÙ·È Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÙÔ˘˜ ÂÎ-

·›‰Â˘ÛË. ∏ ¶.∂. ÙˆÓ ‰ËÌÔÛÈÔÁÚ¿ÊˆÓ ÎÚ›ÓÂÙ·È ··Ú·›ÙËÙË Î·È ÁÈ· ÙË ‚ÂÏÙ›ˆ-

ÛË Ù˘ ‰È¿‰ÔÛ˘ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜, fiÙ·Ó Ì¿ÏÈÛÙ· ÙÔ ÂÚÈ-

‚¿ÏÏÔÓ Â›Ó·È ¤Ó· ·fi Ù· ÙÚ›· ÈÔ ÛËÌ·ÓÙÈο ı¤Ì·Ù· Ô˘ ÂӉȷʤÚÔ˘Ó ÙÔ˘˜ Ô-

ϛ٘ Û ·ÁÎfiÛÌÈ· Îϛ̷η (Ù· ¿ÏÏ· ‰‡Ô Â›Ó·È Ë ÔÈÎÔÓÔÌ›· Î·È Ë ·ÛÊ¿ÏÂÈ·).

44

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 44

Page 45: Περιβάλλον και Επικοινωνία

ª∂ƒ√™ ¢∂À∆∂ƒ√

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋

Âη›‰Â˘ÛË

ηÈÛ Ì̆ÌÂÙÔ¯‹Ù̂ Ó

ÔÏÈÙÒÓ

¶∂ƒπµ∞§§√NTIKHE∫¶∞π¢∂À™∏ ∫∞π™Àªª∂∆√Ã∏ ∆ø¡ ¶√§π∆ø¡

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 45

Page 46: Περιβάλλον και Επικοινωνία

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 46

Page 47: Περιβάλλον και Επικοινωνία

47

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 2: ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ Âη›‰Â˘ÛË

1∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

∂¡∞ ∞¶√ ∆∞ ™À°Ãƒ√¡∞ ∞π∆∏ª∞∆∞, Ô˘ Á›ÓÂÙ·È ‰È·ÚÎÒ˜ ÂÓÙÔÓfiÙÂÚÔ, ›ӷÈ

Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Ô˘ Ï·Ì‚¿ÓÂÈ Ë ¢ÈÔ›ÎËÛË Î·È

ÔÈ Ôԛ˜ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÎÔÈÓˆÓÈο ̇ ËÙ‹Ì·Ù· Î·È Î·ıÔÚ›˙Ô˘Ó ÙȘ Û˘Óı‹-

Θ ˙ˆ‹˜, ·Ô‰ÂÈÎÓ‡ÔÓÙ·˜ ¤ÙÛÈ ÙËÓ ¤ÓÙÔÓË ÂÈı˘Ì›· ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ó· Û˘ÌÌÂÙ¤-

¯Ô˘Ó ÛÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Ô˘ ÂËÚ¿˙Ô˘Ó ÙË ˙ˆ‹ ÙÔ˘˜ (™ÈÔ‡ÙË, 1988Ø Brohman,

1996Ø Grieser, 2000). ªÂ ÙÔÓ fiÚÔ ¢ÈÔ›ÎËÛË ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÙÔ Û‡ÓÔÏÔ ÙˆÓ ÎÂÓÙÚÈ-

ÎÒÓ, ÂÚÈÊÂÚÂÈ·ÎÒÓ, ‰ËÌÔÙÈÎÒÓ Î·È ÎÔÈÓÔÙÈÎÒÓ ÔÚÁ¿ÓˆÓ, ηıÒ˜ Î·È ÙˆÓ ÔÚÁ¿-

ÓˆÓ ÙˆÓ ‰ËÌfiÛÈˆÓ ÓÔÌÈÎÒÓ ÚÔÛÒˆÓ Ô˘ ·ÛÎÔ‡Ó ÂÍÔ˘Û›· (™ÈÔ‡ÙË, 1988).

√È ÔÌ¿‰Â˜ Û˘ÌÊÂÚfiÓÙˆÓ (stake-holders) Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È Û ÌÈ· ÙÔÈ΋

ÎÔÈÓˆÓ›· ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó Î·Ï‡ÙÂÚ· ·’ ÙÔÓ Î·ı¤Ó· ÙË Ê‡ÛË ÙˆÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Ô˘

·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙Ô˘Ó Î·È ÙȘ Èı·Ó¤˜ χÛÂȘ ÙÔ˘˜. ŒÚ¢Ó˜ ¿ӈ ÛÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿

¤¯Ô˘Ó ·Ô‰Â›ÍÂÈ fiÙÈ, fiÙ·Ó ÔÈ Ôϛ٘ ‰ÂÛ̇ÔÓÙ·È Û ÌÈ· ÛÂÈÚ¿ ÂÓÂÚÁÂÈÒÓ ÌÂÙ¿

·fi ‰È΋ ÙÔ˘˜ ÂÈı˘Ì›·, ¤¯Ô˘Ó ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ˜ Èı·ÓfiÙËÙ˜ ÂÈÙ˘¯›·˜ Î·È Ì·ÎÚfi-

¯ÚÔÓˆÓ ıÂÙÈÎÒÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ¿ÙˆÓ ÙˆÓ ÂÓÂÚÁÂÈÒÓ ÙÔ˘˜, ·Ú¿ fiÙ·Ó Ë ‰Ú¿ÛË ÙÔ˘˜

·Ú·ÎÈÓÂ›Ù·È ‹ ÂÈ‚¿ÏÏÂÙ·È ·fi Â͈ÙÂÚÈÎÔ‡˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ ‹ ÊÔÚ›˜ ÂÍÔ˘Û›·˜

(Grieser, 2000). ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂ-

ˆÓ, ¤Ú· ·fi ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ ÂÓ‰˘Ó·ÌÒÓÂÈ ÙÔ Û‡Ó‰ÂÛÌÔ ·Ó¿ÌÂÛ· Û ÂΛÓÔ˘˜

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 47

Page 48: Περιβάλλον και Επικοινωνία

48

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

Ô˘ ΢‚ÂÚÓÔ‡Ó Î·È Û ·˘ÙÔ‡˜ Ô˘ ΢‚ÂÚÓÒÓÙ·È, ¤¯ÂÈ Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο ÙË ‰‡Ó·ÌË Ó·

ÌÂÙ·‚¿ÏÂÈ ‹ Î·È Ó· ·Ó·ÙÚ¤„ÂÈ ÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÌÈ·˜ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˘ ÔÏÈÙÈ΋˜

(Koontz, 1999).

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ̂ ˜ ¤ÓÓÔÈ· ¤¯ÂÈ ‰Â¯Ù› ÔÏϤ˜ ÂÚÌËÓ›˜, ÂÓÒ ¤¯ÂÈ

Û˘Ó‰Âı› Ì ‰È¿ÊÔÚÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ ˘ÏÔÔ›ËÛ‹˜ Ù˘. ª¤Û· Û fiÏ· ·˘Ù¿ ÚÔ·-

ÙÔ˘Ó ‰È¿ÊÔÚ· ıÂÌÂÏÈÒ‰Ë ÂÚˆÙ‹Ì·Ù·, fiˆ˜ ÔÈÔ˜ Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÂÈ ÛÙËÓ fiÏË ‰È·-

‰Èηۛ· (ÌÈ· ›ÏÂÎÙË ÔÌ¿‰· ‹ ¢ڇÙÂÚË ÔÌ¿‰· ÔÏÈÙÒÓ), Û ÔȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ

ı· Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó (Û ÂÚÈÔÚÈṲ̂ÓÔ ‹ Û ¢ڇÙÂÚÔ ·ÚÈıÌfi ·ÔÊ¿ÛˆÓ), ÌÂ

ÔÈÔ ÙÚfiÔ ı· Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó (ˆ˜ ·Ô‰¤ÎÙ˜ οÔÈˆÓ ÚÔÓÔÌ›ˆÓ ‹ ˆ˜ ‰È·ÌÔÚ-

ʈ٤˜ ÂÓfi˜ ۯ‰›Ô˘ ÔÏÈÙÈ΋˜) Î·È ÁÈ· ÔÈÔ˘˜ ÏfiÁÔ˘˜ ı· Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó (ˆ˜

̤ÛÔ ÁÈ· ÙËÓ Â›Ù¢ÍË ¿ÏÏˆÓ ÛÎÔÒÓ ‹ ÁÈ· ÙËÓ Â›Ù¢ÍË Ù˘ ‰È΋˜ ÙÔ˘˜ ¢ËÌÂ-

Ú›·˜). ŒÙÛÈ, ÏÔÈfiÓ, Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ ·Ô-

Ê¿ÛÂˆÓ ·ÔÙÂÏ› ¤Ó· Û‡ÓıÂÙÔ ı¤Ì·, ηıÒ˜ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ÔÏϤ˜ ‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ.

¢Â‰Ô̤ÓÔ˘, ‰Â, fiÙÈ fiÙÈ Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ·˘Ù‹ ·ÔÙÂÏ›, ÂÍ ÔÚÈÛÌÔ‡, ÔÏÈÙÈ΋ ‰Ú¿-

ÛË, ‰ÂÓ ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È Ô˘‰¤ÙÂÚË ˆ˜ ÚÔ˜ Ù· Û˘ÌÂÚ¿ÛÌ·Ù· Î·È ÙȘ ÂÈÙÒ-

ÛÂȘ Ù˘ (Brohman, 1996).

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·Ô-

Ê¿ÛÂˆÓ ·ÔÙÂÏ› ¤Ó· ȉȷ›ÙÂÚ· ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ̤ÛÔ ÚÔÛÙ·Û›·˜ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔ-

ÓÙÔ˜. ∏ ÔÏ˘ÏÔÎfiÙËÙ· Î·È Ë È‰È·ÈÙÂÚfiÙËÙ· ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿-

ÙˆÓ ¤¯Ô˘Ó ·Ó·‰Â›ÍÂÈ ÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Î·È ÙȘ ÌÂıfi‰Ô˘˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙˆÓ ÔÏÈ-

ÙÒÓ Û ÛËÌ·ÓÙÈο ÂÚÁ·Ï›· Â›Ï˘Û˘ ÙˆÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ ·˘ÙÒÓ (Beierle, 1999Ø

Monroe et al., 2000). øÛÙfiÛÔ, ÂÓÒ Ë ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ÁÓÒÛË Á‡Úˆ ·fi ÙȘ ·Èٛ˜

ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Î·È ÙȘ ‰È·ı¤ÛÈ̘ Ù¯ÓÔÏÔÁ›Â˜ Â›Ï˘Û‹˜

ÙÔ˘˜ ¤¯ÂÈ ·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛÂÈ ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ÚfiÔ‰Ô, Ë ÈηÓfiÙËÙ· ÁÈ· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ

ÔÏÈÙÒÓ ÛÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ̇ ËÙ‹Ì·Ù· ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Â-

Ù·È ÂÚÈÔÚÈṲ̂ÓË. ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ, ÁÈ· ÔÏÏÔ‡˜ ÏfiÁÔ˘˜, ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ ·-

ÔÙÂϤÛÂÈ ¤Ó· ÚËÙfi Î·È ·Ó·ÌÊ›‚ÔÏÔ ÛÙfi¯Ô ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔÁÚ·ÌÌ¿-

ÙˆÓ. ÿÛˆ˜ ÙÔ ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚÔ ·›ÙÈÔ ÁÈ· ÙËÓ ·‰˘Ó·Ì›· ÙÔ˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ‡ ÎÈ-

Ó‹Ì·ÙÔ˜ Ó· ÂÈÎÂÓÙÚˆı› ÛÙȘ ‚·ÛÈΤ˜ ·Èٛ˜ ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿-

ÙˆÓ Â›Ó·È Ë ÂÍ·Ûı¤ÓÈÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ‡ ÎÂÊ·Ï·›Ô˘ Î·È Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙˆÓ

ÔÏÈÙÒÓ (Fiorino, 1996).

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ì¤Û· ÛÙÔ ̄ ÚfiÓÔ™ÙËÓ ·Ú¯·›· ∂ÏÏ¿‰·, Ë È‰ÈfiÙËÙ· ÙÔ˘ ÔÏ›ÙË ÚÔ¸¤ıÂÙÂ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙȘ ‰ËÌfi-

ÛȘ ˘Ôı¤ÛÂȘ (ª¿ÚÎÔ˘, 2003). ∏ ·Ú¯·›· ÂÏÏËÓÈ΋ ¿Ô„Ë ˘ÔÛÙ‹ÚÈ˙ fiÙÈ Ë

·ÚÂÙ‹ ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘ Ù·˘Ù›˙ÂÙ·È Ì ÙËÓ ·ÚÂÙ‹ ÙÔ˘ ÔÏ›ÙË (Lee, 1974). ∏ ¤ÓÓÔÈ·

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 48

Page 49: Περιβάλλον και Επικοινωνία

49

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

ÙÔ˘ ÔÏ›ÙË ‚ڋΠÙËÓ È‰ÂÒ‰Ë ¤ÎÊÚ·Û‹ Ù˘ ÛÙÔ ÎÏ·ÛÈÎfi ÌÔÓÙ¤ÏÔ ‰ËÌÔÎÚ·Ù›·˜

Ù˘ ·Ú¯·›·˜ ∞ı‹Ó·˜. ∏ ÊÈÏÔÛÔÊ›· Ù˘ ‰ËÌÔÎÚ·Ù›·˜ Ù˘ ·Ú¯·›·˜ ∞ı‹Ó·˜ ÁÈ·

ÙËÓ ¤ÓÓÔÈ· ÙÔ˘ ÔÏ›ÙË ÂÈ‚¿ÏÏÂÈ ÙËÓ ·Ú¤Ì‚·Û‹ ÙÔ˘ ÛÙȘ ÓÔÌÔıÂÙÈΤ˜ Î·È ‰È-

ηÛÙÈΤ˜ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›Â˜, ̤ۈ Ù˘ ¿ÌÂÛ˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÛÙȘ ÎÚ·ÙÈΤ˜ ̆ Ôı¤ÛÂȘ.

√ ¢‹ÌÔ˜ ›¯Â ΢ڛ·Ú¯Ë ÂÍÔ˘Û›· ÛÙȘ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›Â˜ ·˘Ù¤˜ (ª¿ÚÎÔ˘, 2003). ™ÙËÓ

·ıËÓ·˚΋ ‰ËÌÔÎÚ·Ù›· fiÏoÈ ÔÈ ÂÓ‹ÏÈΘ ¿ÓÙÚ˜, ÔÈ ÁÂÓÓË̤ÓÔÈ ·fi ∞ıËÓ·›Ô˘˜

ÁÔÓ›˜, ›¯·Ó ÙÔ ‰Èη›ˆÌ· Ó· Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó ÛÙË ‰ËÌfiÛÈ· Û˘Ó¤Ï¢ÛË, fiÔ˘ ‰È·-

ÌÔÚʈÓfiÙ·Ó Î·È „ËÊÈ˙fiÙ·Ó Ë ÔÏÈÙÈ΋. ∂ÈϤÔÓ, ‹Ù·Ó ÂÈϤÍÈÌÔÈ ÁÈ· Ó· ̆ Ë-

ÚÂÙ‹ÛÔ˘Ó Â› ¤Ó· ¤ÙÔ˜ ÛÙÔ˘˜ ‚·ÛÈÎÔ‡˜ ‰ÈÔÈÎËÙÈÎÔ‡˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡˜ Ù˘ ∞ı‹Ó·˜

(Arblaster, 1987). ∞Ú¯‹ Ù˘ ‰È·Î˘‚¤ÚÓËÛ˘ ‹Ù·Ó Ë ¿ÌÂÛË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹, ¤ÙÛÈ Ò-

ÛÙ ÔÈ Î˘‚ÂÚÓÒÓÙ˜ Ó· Â›Ó·È Î·È Î˘‚ÂÚÓÒÌÂÓÔÈ (ª¿ÚÎÔ˘, 2003). ∏ ‰È·‰Èηۛ·

Ù˘ ‰È·Î˘‚¤ÚÓËÛ˘ ÛÙËÚÈ˙fiÙ·Ó ÛÙÔÓ ÂχıÂÚÔ ‰È¿ÏÔÁÔ Î·È ÛÙÔ ÈÛfiÙÈÌÔ ‰Èη›-

ˆÌ· ÔÌÈÏ›·˜ ÛÙËÓ ∂ÎÎÏËÛ›· ÙÔ˘ ¢‹ÌÔ˘, Ô˘ ·ÔÙÂÏÔ‡Û ÙÔ Î˘Ú›·Ú¯Ô fiÚÁ·ÓÔ

ÁÈ· ÙȘ ÎÔÈÓ¤˜ ̆ Ôı¤ÛÂȘ Ù˘ fiÏ˘ (Finley, 1973).

∏ ¿Ô„Ë fiÙÈ ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Â›Ó·È ÂÓÂÚÁÔ› Ôϛ٘ ÌÈ·˜ ÔÏÈÙÈ΋˜

Ù¿Í˘, Ôϛ٘ ÙÔ˘ ÎÚ¿ÙÔ˘˜ ÙÔ˘˜ Î·È fi¯È ·Ï¿ ̆ ‹ÎÔÔÈ ÂÓfi˜ ËÁÂÌfiÓ· ‰ÂÓ ‹Ù·Ó

‰È·‰Â‰Ô̤ÓË ˆ˜ ÙËÓ ÚÒÈÌË ∞Ó·Á¤ÓÓËÛË Î·È ÙËÓ ÙÒÛË Ù˘ ·ÔÏ˘Ù·Ú¯›·˜.

ªÂÙ¿ ÙËÓ ∞Ó·Á¤ÓÓËÛË ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È Ë ÊÈÏÂχıÂÚË ‹ ·ÓÙÈÚÔÛˆÂ˘ÙÈ΋ ‰Ë-

ÌÔÎÚ·Ù›· (ª¿ÚÎÔ˘, 2003), ¤Ó· Û‡ÛÙËÌ· ÂÍÔ˘Û›·˜ Ì ÂÎÏÂÁ̤ÓÔ˘˜ ·ÓÙÈÚÔ-

ÛÒÔ˘˜, Ô˘ ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó Ó· ÂÎÚÔÛˆ‹ÛÔ˘Ó Ù· Û˘ÌʤÚÔÓÙ· ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

(Held, 1995). H ÊÈÏÂχıÂÚË ·Ú¿‰ÔÛË, Ô˘ Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÙÔ È‰·ÓÈÎfi Ù˘ ÎÔÈ-

ÓÔ‚Ô˘Ï¢ÙÈ΋˜ ‰ËÌÔÎÚ·Ù›·˜, ÛÙËÓ ÔÔ›· ÔÈ Ôϛ٘ ÂÎϤÁÔ˘Ó ·ÓÙÈÚÔÛÒÔ˘˜

ÁÈ· Ó· ÊÚÔÓÙ›ÛÔ˘Ó Ù· Û˘ÌʤÚÔÓÙ¿ ÙÔ˘˜, ‰È·Ù˘ÒıËΠϋڈ˜ ÙÔ 17Ô ·ÈÒÓ·

ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË (Pocock, 1992). √È ÈÛÙÔÚÈΤ˜ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ ÙÔ˘ ‰Â‡ÙÂÚÔ˘ ÌÈÛÔ‡ ÙÔ˘

18Ô˘ ·ÈÒÓ·, Ì ·ÔÎÔڇʈ̷ ÙË °·ÏÏÈ΋ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË, ¤ÊÂÚ·Ó Ì ‰˘Ó·ÌÈÎfi

ÙÚfiÔ ÛÙÔ ÔÏÈÙÈÎfi ÚÔÛ΋ÓÈÔ ÙÔ ‰È¿ÏÔÁÔ Á‡Úˆ ·fi Ù· ‰ÈηÈÒÌ·Ù· ÙÔ˘ ·Ó-

ıÚÒÔ˘ (ª¿ÚÎÔ˘, 2003). ∫·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ °·ÏÏÈ΋˜ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘, Û˘¯Ó¿

ÔÈ Ôϛ٘ Û˘Ó·ıÚÔ›˙ÔÓÙ·Ó Û ‰È¿ÊÔÚ˜ ÂÚÈÔ¯¤˜ ÙÔ˘ ¶·ÚÈÛÈÔ‡, ÁÈ· Ó· ‰È·-

ÌÔÚÊÒÛÔ˘Ó ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ Ô˘ ı· ̆ ÔÛÙ‹ÚÈ˙·Ó ¤ÂÈÙ· ÛÙËÓ ∂ıÓÈ΋ ™˘Ó¤Ï¢ÛË.

™ËÌ·ÓÙÈ΋ ›‰Ú·ÛË ÛÙȘ ȉ¤Â˜ Ô˘ ΢ÚÈ¿Ú¯ËÛ·Ó ÛÙË °·ÏÏÈ΋ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË ¿-

ÛÎËÛÂ ÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ J.-J. Rousseau, Ô ÔÔ›Ô˜ ‹Ù·Ó ̆ ¤ÚÌ·¯Ô˜ ÙÔ˘ ÂÓÂÚÁÔ‡ ÔÏ›-

ÙË Î·È ÔϤÌÈÔ˜ Ù˘ ‰È¿ÎÚÈÛ˘ ÎÚ¿ÙÔ˘˜ Î·È Ï·Ô‡. ∏ ¿ÛÎËÛË Ù˘ ÂÍÔ˘Û›·˜ ·fi

ÙÔ˘˜ Ôϛ٘, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ‰ÂÛ̇ÔÓÙ·È ÌfiÓÔ ·fi ÙÔ Û˘ÏÏÔÁÈÎfi ηÏfi, Â›Ó·È Ô ÌÔ-

Ó·‰ÈÎfi˜ ÓfiÌÈÌÔ˜ ÙÚfiÔ˜ ÁÈ· ÙË ‰È·Ù‹ÚËÛË Ù˘ ÂÏ¢ıÂÚ›·˜. √ Ï·fi˜, ÁÈ· ÙÔÓ

Rousseau, Â›Ó·È Î˘Ú›·Ú¯Ô˜ ÌfiÓÔ ÛÙÔ ‚·ıÌfi Ô˘ Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÂÈ ÂÓÂÚÁ¿ ÛÙË ‰È·-

ÌfiÚʈÛË ÙÔ˘ Û˘ÏÏÔÁÈÎÔ‡ ηÏÔ‡ (Rousseau, 1973).

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 49

Page 50: Περιβάλλον και Επικοινωνία

50

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

∏ ·Ó¿Ù˘ÍË ÙÔ˘ ·ÁÁÏÈÎÔ‡ ÊÈÏÂÏ¢ıÂÚÈÛÌÔ‡ ÙÔ 19Ô ·ÈÒÓ· ¤¯ÂÈ ̂ ˜ ·ÔÙ¤ÏÂ-

ÛÌ· ÙÔÓ ÂÚÈÔÚÈÛÌfi ÙÔ˘ ÚfiÏÔ˘ ÙÔ˘ ÎÚ¿ÙÔ˘˜, ÂÓÒ ÂÓÈÛ¯‡ÂÙ·È Ë ÏÂÁfiÌÂÓË ÎÔÈ-

ÓˆÓ›· ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ, ‰ËÏ·‰‹ Ë ÚÔÒıËÛË ÙˆÓ ·ÙÔÌÈÎÒÓ Û˘ÌÊÂÚfiÓÙˆÓ, Û‡Ì-

ʈӷ Ì ÙÔ˘˜ ηÓfiÓ˜ ÙÔ˘ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÔ‡ ·ÓÙ·ÁˆÓÈÛÌÔ‡ Î·È Ù˘ ÂχıÂÚ˘ ·ÁÔ-

Ú¿˜, ÂÓÒ ÙÔ Ï·fi ÂÎÚÔÛˆÔ‡Ó Ù· ¿ÙÔÌ·-ȉÈÔÎً٘, ÛÙ· ÔÔ›· Ë È‰ÈÔÎÙËÛ›·

ı· ·Ú¤ÌÂÓ ¤Ó· ÚÔÓÔÌÈ·Îfi ÔÏÈÙÈÎÔ-ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎfi status. ∆Ô 19Ô ·ÈÒÓ·, ÔÈ

ۯ‰ȷÛÙ¤˜ ÙÔ˘ ·ÌÂÚÈηÓÈÎÔ‡ ™˘ÓÙ¿ÁÌ·ÙÔ˜ ÌÂÁ·ÏÒÓÔ˘Ó ÙËÓ ·fiÛÙ·ÛË ·Ó¿-

ÌÂÛ· ÛÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ Ù·˘ÙfiÙËÙ· Î·È ÙË ‰Ú¿ÛË ÛÙÔ ‰ËÌfiÛÈÔ ¯ÒÚÔ (ª¿ÚÎÔ˘,

2003). ∏ ȉÈfiÙËÙ· ÙÔ˘ ÔÏ›ÙË ‰ÂÓ ÔÚ›˙ÂÙ·È Ï¤ÔÓ ·fi ÙÔ ‚·ıÌfi Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜

Û ÌÈ· ÔÏÈÙÈ΋ ÎÔÈÓfiÙËÙ·, ·ÏÏ¿ ·fi ÙËÓ ¤ÓÓÔÈ· ÙˆÓ ·ÙÔÌÈÎÒÓ ‰ÈÎ·ÈˆÌ¿ÙˆÓ –

¤ÓÓÔÈ· Ë ÔÔ›· ˘Ô‰ËÏÒÓÂÈ ÙËÓ ·ıËÙÈÎfiÙËÙ· (Meiksins Wood, 1995). √È Â-

χıÂÚ˜ ÂÎÏÔÁ¤˜ Â›Ó·È Ô˘ÛÈ·ÛÙÈΤ˜ ÛÙË ‰ËÌÔÎÚ·Ù›·, fï˜ Ë ‰ËÌÔÎÚ·Ù›· ·-

·ÈÙ› οÙÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ·fi ·˘Ùfi. ™ÙË ÌÓËÌÂȷ΋ ·Ó¿Ï˘ÛË Ù˘ ¢ËÌÔÎÚ·Ù›·˜

ÛÙËÓ ∞ÌÂÚÈ΋, ÙÔ 1848, Ô Alexis de Tocqueville ·ÔÎ¿Ï˘„ ÙÔ ˙ˆÙÈ΋˜ ÛËÌ·-

Û›·˜ ÚfiÏÔ ÙˆÓ ÔÏÈÙÈÎÒÓ Î·È ·ÛÙÈÎÒÓ ÂÓÒÛÂˆÓ ÛÙËÓ ÏËÚÔÊfiÚËÛË Î·È ÙË ‰È·-

Ù‹ÚËÛË Ù˘ ‰ËÌÔÎÚ·Ù›·˜.

™ÙȘ ∏ӈ̤Ó˜ ¶ÔÏÈÙ›˜, Ë ‰ËÌfiÛÈ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ıÂÛÌÔıÂ-

Ù‹ıËΠÙÔ 1969, ̤۷ ·fi ÙÔ NEPA (National Environmental Policy Act), ÙÔÓ Â-

ıÓÈÎfi ÓfiÌÔ-Ï·›ÛÈÔ ÁÈ· ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋. H ¶·ÁÎfiÛÌÈ· ∆Ú¿Â˙·

ÂÓÙ¿¯ıËΠÛÙË ÊÈÏÔÛÔÊ›· Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙÔ 1993, ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÒÓÙ·˜ ÙËÓ ∂È-

ÙÚÔ‹ ∂ÈıÂÒÚËÛ˘, ¤Ó· ̤ÛÔ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÙˆÓ ·Ó·Ù˘ÛÛfiÌÂÓˆÓ ÎÚ·ÙÒÓ ÁÈ·

Ó· ÂÎÊÚ¿ÛÔ˘Ó ÙȘ ·ÓËÛ˘¯›Â˜ ÙÔ˘˜ ÁÈ· Ù· ÚÔÙÂÈÓfiÌÂÓ· Î·È ˘ÔÛÙËÚÈ˙fiÌÂÓ·

·fi ÙËÓ ¶·ÁÎfiÛÌÈ· ∆Ú¿Â˙· ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ÛÙËÓ ÂÚÈÔ¯‹ ÙÔ˘˜ (World Bank,

1996). ∆· ÎÚ¿ÙË-̤ÏË Ù˘ ∂˘Úˆ·˚΋˜ ŒÓˆÛ˘ ˘ÈÔı¤ÙËÛ·Ó Ï‹Úˆ˜ ÙËÓ ¤Ó-

ÓÔÈ· Ù˘ ‰ËÌfiÛÈ·˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙÔ 1998, Ì ÙË ‰È·Ú·ÁÌ¿Ù¢ÛË Î·È ÙËÓ ˘Ô-

ÁÚ·Ê‹ Ù˘ ™˘Óı‹Î˘ ÙÔ˘ Aarhus, ÁÓˆÛÙ‹˜ ˆ˜ ™˘Óı‹ÎË Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ Úfi-

Û‚·ÛË ÛÙȘ ÏËÚÔÊÔڛ˜, ÙË ‰ËÌfiÛÈ· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹, ÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·È

ÙËÓ ÚfiÛ‚·ÛË ÛÙË ‰ÈηÈÔÛ‡ÓË Û ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù·.

√ÚÈÛÌÔ› ÂÓÓÔÈÒÓ∞. ™˘ÌÌÂÙÔ¯‹∏ ¤ÓÓÔÈ· Ù˘ «Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜» ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È Û˘Ó‹ıˆ˜ ÛÙËÓ ÂÌÏÔ΋ ·ÓıÚÒˆÓ,

Ô˘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È ¤Íˆ ·fi ÙÔÓ Â›ÛËÌÔ Î˘‚ÂÚÓËÙÈÎfi Ì˯·ÓÈÛÌfi, ÛÙË ‰È·‰Èηۛ·

Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ (Fiorino, 1996Ø Fulop, 2002). ¶¤Ú· fï˜ ·’ ·˘Ùfi, Ô fiÚÔ˜

«Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹» ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÂ›Ù·È Ì ‰È¿ÊÔÚÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ (™ÈÔ‡ÙË, 1988Ø Broh-

man, 1996Ø Fiorino, 1996Ø Osler, 1997). ŒÙÛÈ, «Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹» ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È Ë

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 50

Page 51: Περιβάλλον και Επικοινωνία

51

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

ÔÔÈ·‰‹ÔÙ ·Ú¤Ì‚·ÛË ÛÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ·fi ÙË ¢ÈÔ›ÎË-

ÛË, ·fi ‰ÈηÛÙÈΤ˜ ˘Ôı¤ÛÂȘ ¤ˆ˜ ÂÈÛÙÔϤ˜ ‰È·Ì·ÚÙ˘Ú›·˜ ÛÙÔ˘˜ ·ÚÌfi‰ÈÔ˘˜

ÊÔÚ›˜, ηıÒ˜ Î·È ÔÈ ÎÈÓËÙÔÔÈ‹ÛÂȘ ÔÚÁ·ÓˆÌ¤ÓˆÓ ÔÌ¿‰ˆÓ Û˘ÌÊÂÚfiÓÙˆÓ ‹ Ë

¿ÌÂÛË ‰Ú¿ÛË ÔÏÈÙÒÓ (Fiorino, 1996). ™‡Ìʈӷ Ì ÙË ™ÈÔ‡ÙË (1988), ÂÈÙ˘-

¯¤ÛÙÂÚÔ˜ Â›Ó·È Ô ÔÚÈÛÌfi˜, Û‡Ìʈӷ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô, Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ıˆ-

ÚÂ›Ù·È Î¿ı ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· ÙËÓ ÔÔ›· ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÂÈ ¤Ó· ¿ÙÔÌÔ, ÌÈ· ÔÌ¿‰· ·Ùfi-

ÌˆÓ ‹ ÌÈ· ÔÚÁ¿ÓˆÛË ̄ ˆÚ›˜ ηÌÈ¿ Û¯¤ÛË Ì ÙÔ˘˜ ·ÈÚÂÙÔ‡˜ ·ÓÙÈÚÔÛÒÔ˘˜ ÙÔ˘

Ï·Ô‡ ‹ ÙÔ˘˜ ·ÚÌfi‰ÈÔ˘˜ ÎÚ·ÙÈÎÔ‡˜ ̆ ·ÏÏ‹ÏÔ˘˜ ‹ ÙÔ˘˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡˜ ÙÔ˘ ¢ËÌÔ-

Û›Ô˘, Ì ÛÎÔfi ¿ÌÂÛÔ ‹ ¤ÌÌÂÛÔ Ó· Û˘ÌÌÂÙ¿Û¯ÂÈ ÛÙȘ ˘Ôı¤ÛÂȘ Î·È ·ÔÊ¿-

ÛÂȘ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘ ‹ ÙˆÓ ‰ËÌÔÛ›ˆÓ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂˆÓ ‹ ·ÎfiÌË Î·È ÛÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜

·ÔÊ¿ÛÂȘ Ù˘ ΢‚¤ÚÓËÛ˘, ‹, ¤ÛÙˆ, Ó· ÙȘ ÂËÚ¿ÛÂÈ. ŒÙÛÈ, Ë ¤ÓÓÔÈ· Ù˘

Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ·ÔÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ÙÚ›· ÛΤÏË:

1. ÚfiÛ‚·ÛË Û ÏËÚÔÊÔڛ˜

2. ¤ÎÊÚ·ÛË Ù˘ ¿Ô„˘ Î·È Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙȘ ‰ÈÔÈÎËÙÈΤ˜ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘

·ÔÊ¿ÛˆÓ

3. ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ÓÔÌÈÎÒÓ ÂÓÂÚÁÂÈÒÓ (Û ÂÚ›ÙˆÛË ‰È·ÊˆÓÈÒÓ Ì ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË).

¶Ú·ÎÙÈο, Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÌÔÚ› Ó· ÛËÌ·›ÓÂÈ ÙËÓ ÂÌÏÔ΋ ÙÔ˘˜

ÛÙÔÓ Î·ıÔÚÈÛÌfi ÙÔ˘ ÛÎÔÔ‡ ÂÓfi˜ ¤ÚÁÔ˘ ‹ ÌÈ·˜ ·fiÊ·Û˘, ÛÙËÓ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË

Ù˘ Û¯ÂÙÈ΋˜ ÛËÌ·Û›·˜ Î·È ‚·Ú‡ÙËÙ·˜ ÙˆÓ Èı·ÓÒÓ ÂÈÙÒÛˆÓ, ÛÙËÓ ·ÚÔ¯‹

ÂȉÈ΋˜ ÁÓÒÛ˘, ·ÎfiÌË Î·È ÛÙËÓ ·Ú¿ÛÙ·Û‹ ÙÔ˘˜ ÛÂ Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÛÂȘ, ÔÌ¿‰Â˜

ÂÚÁ·Û›·˜ Î·È Î¿ı ¿ÏÏË ÌÔÚÊ‹ ¤ÎÊÚ·Û˘ Ù˘ ¿Ô„‹˜ ÙÔ˘˜, ¤ÁηÈÚ· Î·È ¤Á΢-

Ú·. ŒÁηÈÚ·, ÒÛÙ ӷ ˘¿Ú¯ÂÈ ¯ÚfiÓÔ˜ ÁÈ· ÙË Û˘˙‹ÙËÛË Î·È ÙËÓ ·ÏÏ·Á‹, Èı·-

ÓfiÓ, Ù˘ ¤Î‚·Û˘ Ù˘ ·fiÊ·Û˘, ·Ó ·˘Ùfi ·ÔÊ·ÛÈÛÙÂ›Ø Î·È ¤Á΢ڷ, ‰ËÏ·‰‹ ÌÂ

ıÂÌÈÙ¤˜ ÂÓ¤ÚÁÂȘ Ô˘ ‰ÂÓ ÚÔÛ‚¿ÏÏÔ˘Ó ‹ ı›ÁÔ˘Ó ¿ÏÏË ·fiÊ·ÛË ‹ ¿ÏÏÔ Û˘-

Ó¿ÓıÚˆÔ. ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÌÔÚ› Ó· ‰È·ÎÚÈı› Û ‰‡Ô ÌÔÚʤ˜ (Fiorino, 1996Ø

Parnell, 2002):

◗ ∂ÈÏÂÎÙÈ΋ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹™ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË Ù˘ ÂÈÏÂÎÙÈ΋˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜, ÛÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ ·ÔÊ¿-

ÛÂˆÓ ÌÂÙ¤¯Ô˘Ó ¿ÓıÚˆÔÈ ÂÎÙfi˜ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ Â›Ù ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó ÂÈÛÙËÌÔ-

ÓÈ΋ ‹ ·ÁÁÂÏÌ·ÙÈ΋ Âȉ›Î¢ÛË Û¯ÂÙÈ΋ Ì ÙÔ ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ Ù˘ ·fiÊ·Û˘ ›ÙÂ

ÂÎÚÔÛˆÔ‡Ó ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÔÏÈÙÈΤ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ. √È ÚÒÙÔÈ ÂÁÁ˘ÒÓÙ·È ÙËÓ ÂÈ-

ÛÙËÌÔÓÈ΋ ÂÁ΢ÚfiÙËÙ· ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘ Î·È ÔÈ ‰Â‡ÙÂÚÔÈ ÙËÓ ÂÈ-

‰ÔÎÈÌ·Û›· ÂÓfi˜ ÌÂÁ¿ÏÔ˘ ̤ÚÔ˘˜ ÙÔ˘ ÂÎÏÔÁÈÎÔ‡ ÛÒÌ·ÙÔ˜.

◗ ¢ËÌÔÎÚ·ÙÈ΋ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹™ÙË ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈ΋ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó Ì¤ÚÔ˜ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ·

Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Ì ÙËÓ È‰ÈfiÙËÙ¿ ÙÔ˘˜ ˆ˜ Ôϛ٘ Î·È fi¯È ˆ˜ ÂȉÈÎÔ› ‹ ˆ˜

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 51

Page 52: Περιβάλλον και Επικοινωνία

52

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ÚÔ·ÛÈÛÙ¤˜ ‰È·ÊfiÚˆÓ Û˘ÌÊÂÚfiÓÙˆÓ (Fiorino, 1996). ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ Ô-

ÏÈÙÒÓ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ‰‡Ô ‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ (Osler, 1997):

◗ ÙË ıÂÛÌÈ΋-ÔÏÈÙÈ΋ ‰È¿ÛÙ·ÛË Î·È

◗ ÙËÓ ÔÏÈÙÈÛÙÈ΋-ÚÔÛˆÈ΋ ÙÔ˘ ›‰ÈÔ˘ ÙÔ˘ ÔÏ›ÙË.

¶ÈÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ, ÔÈ ıÂÛÌÔ› Î·È Ë ÔÏÈÙÈ΋ Ô˘ ·ÎÔÏÔ˘ı› Ë ¢ÈÔ›ÎËÛË ÌÔ-

Ú› Ó· ¢ÓÔÔ‡Ó ‹ Ó· ·Ôı·ÚÚ‡ÓÔ˘Ó ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜

Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛˆÓ. ∞ÓÂÍ¿ÚÙËÙ·, fï˜, ·fi ÙË ÛÙ¿ÛË Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘ Î·È ÙȘ

‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ Ô˘ ·Ú¤¯ÂÈ ÁÈ· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹, Ë ÙÂÏÂ˘Ù·›· ηıÔÚ›˙ÂÙ·È Î·È ·fi ÙËÓ

ÎÔÈÓˆÓÈ΋ Î·È ÔÏÈÙÈÛÌÈ΋ Ù·˘ÙfiÙËÙ·, Ù· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù· Î·È ÙȘ ÈηÓfiÙËÙ˜ ÙÔ˘

οı ÔÏ›ÙË Í¯ˆÚÈÛÙ¿. ŒÙÛÈ, ÔÚÈṲ̂ÓÔÈ ÌÔÚ› Ó· ÂÈϤÁÔ˘Ó Ó· ÌË Û˘ÌÌÂÙ¤-

¯Ô˘Ó ÛÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ÏfiÁˆ ¤ÏÏÂȄ˘ ·˘ÙÔÂÔ›ıËÛ˘,

ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓ˘ ·ÚÓËÙÈ΋˜ ÂÌÂÈÚ›·˜, ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ ı¤Û˘ ‹ Î·È ÙÔ ·ÓÙ›ıÂÙÔ.

∏ ÂÎÙ›ÌËÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡, fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙË Ï‹„Ë ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ, ÌÔÚ› Ó·

Â›Ó·È ÌË Â·ÁÁÂÏÌ·ÙÈ΋ Î·È Ó· ÂËÚ¿˙ÂÙ·È ·fi ÚÔÛˆÈο Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù·.

øÛÙfiÛÔ, Ô Â·ÁÁÂÏÌ·ÙÈÛÌfi˜ Ô˘ ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó ÔÈ ‰ÈÔÈÎËÙÈÎÔ› ·ÍȈ̷ÙÔ‡¯ÔÈ Â-

ÚÈÔÚ›˙ÂÙ·È Û ÌÂıfi‰Ô˘˜ Î·È ÁÓÒÛÂȘ ÌÈ·˜ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˘ ÂÈÛÙ‹Ì˘, ¯ˆÚ›˜ Ù·

ÏÂÔÓÂÎÙ‹Ì·Ù· Ù˘ Û˘ÓÔÏÈ΋˜ ıÂÒÚËÛ˘ ÙˆÓ Ú·ÁÌ¿ÙˆÓ. ∏ Û˘Ì‚ÔÏ‹ ÙˆÓ Ô-

ÏÈÙÒÓ ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È Â·ÁÁÂÏÌ·ÙÈο ÂÈfiÏ·ÈË, ·Ú¤¯ÂÈ fï˜ Ï¢ڤ˜ Ù˘

Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·˜, ÔÈ Ôԛ˜ Û˘¯Ó¿ ·Ú·‚ϤÔÓÙ·È ·fi ÂȉÈÎÔ‡˜ Î·È ·ÍȈ̷-

ÙÔ‡¯Ô˘˜, ηıÒ˜ Î·È ÙË ‰È¿ıÂÛË ÁÈ· Ô˘ÛÈ·ÛÙÈ΋ Â›Ï˘ÛË ÙÔ˘ ÚÔ‚Ï‹Ì·ÙÔ˜ ηÈ

fi¯È ÁÈ· Û˘ÓÙfiÌ¢ÛË ÙˆÓ ‰È·‰ÈηÛÈÒÓ, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· «ÎÏ›ÛÂÈ» Ë ˘fiıÂÛË

(Fulop, 2002).

µ. √È Ôϛ٘

¶Ôχ Û˘¯Ó¿ Ô fiÚÔ˜ «ÎÔÈÓfi» ·ÓÙÈηı›ÛÙ·Ù·È ·fi ÙÔ˘˜ fiÚÔ˘˜ «actors» ‹ «stake-

holders», Ô˘ ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÁÏÒÛÛ· ·Ô‰›‰ÔÓÙ·È ˆ˜ ÂÌÏÂÎfiÌÂÓÔÈ ÊÔÚ›˜ ‹

ÔÌ¿‰Â˜ Û˘ÌÊÂÚfiÓÙˆÓ. ™‡Ìʈӷ Ì ÙË ™ÈÔ‡ÙË (1988), Ô ÚÔÛ‰ÈÔÚÈÛÌfi˜ ÙˆÓ

ÚÔÛÒˆÓ Ô˘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·ÔÙÂϤÛÔ˘Ó ÊÔÚ›˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÂÌÂÚȤ¯ÂÈ ·Ú-

ÎÂÙ¤˜ ‰˘ÛÎÔϛ˜, ÌÈ·˜ Î·È ÙÔ Úfi‚ÏËÌ· Â›Ó·È ÔÈ· ÚfiÛˆ· ‹ ÔȘ ÔÌ¿‰Â˜

ÚÔÛÒˆÓ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·ÔÙÂϤÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ÊÔÚ›˜ ·˘Ù‹˜ Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜.

ŒÙÛÈ, ÏÔÈfiÓ, ‰È·ÎÚ›ÓÂÈ ÙÚ›· ›‰· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÔÏÈÙÒÓ Û ı¤Ì·Ù· ÚÔÛÙ·-

Û›·˜ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜:

1. ÛÙÔ Î·ı·Ú¿ ·ÙÔÌÈÎfi ›‰Ô

2. ÛÙÔ Â›Â‰Ô ÔÌ¿‰ˆÓ ·ÙfiÌˆÓ ̄ ˆÚ›˜ ·Ó·ÁÓˆÚÈṲ̂ÓÔ ÓÔÌÈÎfi ηıÂÛÙÒ˜, ÔÈ Ô-

ԛ˜ ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ‰È¿ÊÔÚ˜ ÚˆÙÔ‚Ô˘Ï›Â˜ ηÈ

3. ÛÙÔ Â›Â‰Ô ÔÚÁ·ÓÒÛÂˆÓ Ì ·Ó·ÁÓˆÚÈṲ̂ÓÔ ÓÔÌÈÎfi ηıÂÛÙÒ˜, ÔÈ Ôԛ˜

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 52

Page 53: Περιβάλλον και Επικοινωνία

53

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ¤¯Ô˘Ó Î·È ‰Èη›ˆÌ· ‰ÈηÛÙÈ΋˜ Âȉ›ˆÍ˘ ÙˆÓ Û˘ÌÊÂÚfiÓÙˆÓ

ÙÔ˘˜, fiÙ·Ó ı›ÁÂÙ·È ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ÙÔ˘˜.

√ Creighton (1999) ηÙËÁÔÚÈÔÔÈ› Ù· ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ›‰· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜

ˆ˜ ÂÍ‹˜:

◗ §‹Ù˜ ·ÔÊ¿Ûˆӧ‹Ù˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Â›Ó·È Ë ¢ÈÔ›ÎËÛË ‹ ÔÔÈÔÛ‰‹ÔÙ ÎÚ·ÙÈÎfi˜ Ì˯·ÓÈ-

ÛÌfi˜ Ô˘ Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÂÈ Ï‹Úˆ˜ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛˆÓ, ·fi ÙÔ ÔÈ·

‰È·‰Èηۛ· ı· ·ÎÔÏÔ˘ıËı› ¤ˆ˜ Î·È ÙȘ ϤÔÓ Ô˘ÛÈÒ‰ÂȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ. ÷ڷ-

ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi ÙˆÓ ÏËÙÒÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Â›Ó·È fiÙÈ, ¯ˆÚ›˜ ÙË Û‡ÌʈÓË ÁÓÒÌË ÙÔ˘˜,

ÔÈ ·ÔÊ¿ÛÂȘ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ηÌÈ¿ ÂÁ΢ÚfiÙËÙ· Î·È Î·ÌÈ¿ Ú·ÁÌ·ÙÈ΋ ÈÛ¯‡.

◗ ∂ÓÂÚÁÔ› Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÔÓÙ˜ø˜ ÂÓÂÚÁÔ› Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÔÓÙ˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ̄ ·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÔ‡Ó ÔÈ ‰È¿ÊÔÚ˜ ÔÚÁ·-

ӈ̤Ó˜ ÔÌ¿‰Â˜ ÔÏÈÙÒÓ (.¯. ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ). √È Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤-

Ó˜ ÔÌ¿‰Â˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· οÓÔ˘Ó Û˘ÛÙ¿ÛÂȘ ÛÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË, ·ÏÏ¿ ÔÈ Ï‹Ù˜ ÙˆÓ

·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ‰È·ÙËÚÔ‡Ó ÙÔ ‰Èη›ˆÌ· Ó· Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ÙËÓ ÙÂÏÈ΋ ·fiÊ·ÛË. √È

ÔÚÁ·ÓˆÌ¤Ó˜ ÔÌ¿‰Â˜ ‹ ÔÔÈÔÛ‰‹ÔÙ ÂÓÂÚÁ¿ Û˘ÌÌÂÙ¤¯ˆÓ ‰È·ÙËÚ› ÙÔ ‰Èη›-

ˆÌ·, ·fi ÙËÓ ÏÂ˘Ú¿ ÙÔ˘, Ó· ·ÛΛ ÎÚÈÙÈ΋ ÛÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘.

◗ ∂ÌÂÈÚÔÁÓÒÌÔÓ˜√È ÂÌÂÈÚÔÁÓÒÌÔÓ˜ ÂÍÂÙ¿˙Ô˘Ó ÙÔÓ ÙÚfiÔ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈÔ‡-

ÓÙ·È ÔÈ Ù¯ÓÈΤ˜ ÌÂϤÙ˜ Î·È ·ÍÈÔÏÔÁÔ‡Ó ÙËÓ Â¿ÚÎÂÈ· ÙˆÓ ÌÂÏÂÙÒÓ. ∂›Û˘,

ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·Û΋ÛÔ˘Ó È‰È·›ÙÂÚË Â›‰Ú·ÛË ÛÙÔÓ ÙÚfiÔ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô Á›ÓÔÓÙ·È

ÔÈ ÌÂϤÙ˜, ·ÏÏ¿ ‰ÂÓ ÚÔ‰Èο˙Ô˘Ó ÙËÓ ÙÂÏÈ΋ ·fiÊ·ÛË. ™ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙË-

Ù·, ÔÈ ÂÌÂÈÚÔÁÓÒÌÔÓ˜ Â›Ó·È ÈÛfiÙÈÌÔÈ Ì ÙÔ˘˜ ÂÓÂÚÁÔ‡˜ Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÔÓÙ˜, ·ÏÏ¿

ÂÚÈÔÚ›˙ÔÓÙ·È ÛÙËÓ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË ÙˆÓ ÌÂÏÂÙÒÓ Î·È ÙË ÌÂıÔ‰ÔÏÔÁ›· ÙÔ˘˜.

◗ ™¯ÔÏÈ·ÛÙ¤˜∂›Ó·È ¿ÙÔÌ· ‹ ÔÌ¿‰Â˜ Ô˘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‰È·Ù˘ÒÓÔ˘Ó Û¯fiÏÈ·, ›Ù Ì ÔÌÈÏ›·

Û ÌÈ· Û˘Ó‰ڛ·ÛË Â›Ù Ì ÙËÓ ·ÔÛÙÔÏ‹ ÌÈ·˜ ÂÈÛÙÔÏ‹˜, ·ÏÏ¿ ‰ÂÓ Û˘ÌÌÂÙ¤-

¯Ô˘Ó Û fiϘ ÙȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Î·È Â›Ó·È ·Úfiı˘ÌÔÈ Ó· ·Ó·Ï¿‚Ô˘Ó ÙË ‰¤-

ÛÌ¢ÛË Ó· ‰È·ı¤ÛÔ˘Ó ¯ÚfiÓÔ ÁÈ· Ó· Û˘ÌÌÂÙ¿Û¯Ô˘Ó Û οÙÈ, fiˆ˜ Û ÌÈ· Û˘-

ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË Û˘Ì‚Ô˘Ï¢ÙÈ΋ ÔÌ¿‰·.

◗ ¶·Ú·ÙËÚËÙ¤˜ÕÙÔÌ· ‹ ÔÌ¿‰Â˜ Ô˘ ‰È·‚¿˙Ô˘Ó Ù· ¿ÚıÚ· ÙˆÓ ÂÊËÌÂÚ›‰ˆÓ ÁÈ· ÙË ‰È·‰Èη-

Û›· ‹ ÔÔÈÔ‰‹ÔÙ ‰ËÌfiÛÈÔ ¤ÁÁÚ·ÊÔ Ì ۯÂÙÈΤ˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜, ·ÏÏ¿ ÚÔÙÈ-

ÌÔ‡Ó Ó· ÌËÓ ÂÎÊÚ¿˙ÔÓÙ·È, ÂÎÙfi˜ Î·È ·Ó Ë ·fiÊ·ÛË Ô˘ ı· ÏËÊı› ÙÔ˘˜ ÂӉȷ-

ʤÚÂÈ È‰È·›ÙÂÚ·. ∂ÓÙÔ‡ÙÔȘ, Î·È ·˘ÙÔ› ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ¤Ó· ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ̤ÚÔ˜ Ù˘ ÎÔÈ-

Ó‹˜ ÁÓÒÌ˘.

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 53

Page 54: Περιβάλλον και Επικοινωνία

54

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ªÂ ‚¿ÛË ÙÔ˘˜ ·Ú·¿Óˆ ‰È·¯ˆÚÈÛÌÔ‡˜, ÌÔÚԇ̠ӷ ηٷϋÍÔ˘Ì ÛÂ

ÔÈÔ˘˜ ·Ó·ÊÂÚfiÌ·ÛÙ fiÙ·Ó ÌÈÏ¿Ì ÁÈ· «ÎÔÈÓfi», ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ-

¯‹˜. ŒÙÛÈ, ÌÈÏÒÓÙ·˜ ÁÈ· «ÎÔÈÓfi», ÂÓÓÔԇ̠ٷ ÂÍ‹˜:

◗ ∆Ô˘˜ Ôϛ٘, ̄ ˆÚ›˜ ÔÚÁ·ÓˆÌ¤Ó˜, Û˘ÛÙËÌ·ÙÈΤ˜ ÔÌ¿‰Â˜.

◗ ∆· ‰ËÌfiÛÈ· ÚfiÛˆ· Ô˘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂËÚ¿ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÎÔÈÓ‹ ÁÓÒÌË, Ïfi-

Áˆ Ù˘ ‰ËÌÔÙÈÎfiÙËÙ¿˜ ÙÔ˘˜ Î·È Ù˘ ¢Ú›·˜ ·Ô‰Ô¯‹˜ ÙÔ˘˜ ·fi ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ.

◗ ∆· ÂÎÏÂÁ̤ӷ Û˘Ì‚Ô‡ÏÈ·/·ÓÙÈÚÔۈ›˜ Î·È ÙȘ ÙÔÈΤ˜ ‰ÈÔÈ΋ÛÂȘ. ∞Ó

Î·È Ë ÔÌ¿‰· ·˘Ù‹ Û˘¯Ó¿ ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ÛÙË ı¤ÛË ÙˆÓ ÏËÙÒÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ-

ÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·È ‰ÂÓ ÌÔÚ› Ó· Û˘ÌÂÚÈÏËÊı› Û ·˘Ùfi Ô˘ ÔÓÔÌ¿-

˙Ô˘Ì «ÎÔÈÓfi», ÂÓÙÔ‡ÙÔȘ οÔȘ ÊÔÚ¤˜ ÌÔÚ› Ó· ÂÎÚÔÛˆ‹ÛÂÈ ÙÔ

«ÎÔÈÓfi» Û ÙÚ›ÙÔ˘˜.

◗ ∆Ș ªË ∫˘‚ÂÚÓËÙÈΤ˜ √ÚÁ·ÓÒÛÂȘ (ª∫√). √È ª∫√ ¤¯Ô˘Ó Ôχ ȉȷ›ÙÂÚÔ

ÚfiÏÔ. ∫ÈÓÔ‡ÓÙ·È Û‡Ìʈӷ Ì ÙÔ ÂӉȷʤÚÔÓ ÙÔ˘˜ ÁÈ· ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ, ÙÔ˘-

Ï¿¯ÈÛÙÔÓ È‰·ÓÈο, Î·È ÏÈÁfiÙÂÚÔ Û‡Ìʈӷ Ì ÙÔ ·ÌÈÁ¤˜ ÂӉȷʤÚÔÓ ÙˆÓ

ÔÏÈÙÒÓ. ∂ÓÙÔ‡ÙÔȘ, ÔÈ ‰‡Ô ·˘ÙÔ› ÙÔÌ›˜ ÂӉȷʤÚÔÓÙÔ˜ ‰ÂÓ ·ÔÎÏ›ÂÙ·È

Ó· Û˘Ì›ÙÔ˘Ó.

◗ √ÚÈṲ̂Ó˜ ÙÔÈΤ˜ ÔÌ¿‰Â˜, ‰ËÌÔÙÈΤ˜ ‹ ÎÔÈÓÔÙÈΤ˜, Ô˘ ı· ÂÎÚÔÛˆ‹-

ÛÔ˘Ó, ÂӉ¯Ô̤ӈ˜, οÔÈ· ÛÙÈÁÌ‹ ÙÔ˘˜ Ôϛ٘.

§fiÁÔÈ Ô˘ ηıÈÛÙÔ‡Ó ··Ú·›ÙËÙË ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓH ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ·fi ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË, ̄ ˆÚ›˜ ÙËÓ ÂÌÏÔ΋ ÙˆÓ Ô-

ÏÈÙÒÓ, ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È ÈÔ ÁÚ‹ÁÔÚË Î·È, ›Ûˆ˜, Ù¯ÓÈο ÈÔ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ΋, ̂ -

ÛÙfiÛÔ Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙË. ∞˘Ùfi ÔÊ›ÏÂÙ·È ÛÙ· ÂÍ‹˜

(Waugh, 2002):

1. √È Ôϛ٘ ÚÔÛ‰ÔÎÔ‡Ó fiÙÈ ı· Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó ÛÙË Ï‹„Ë ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ

Ô˘ ÂËÚ¿˙Ô˘Ó ÙË ˙ˆ‹ ÙÔ˘˜ Î·È ·ÓÙȉÚÔ‡Ó fiÙ·Ó ·ÔÎÏ›ÔÓÙ·È ·fi ÙË

Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ‰È·‰Èηۛ·.

2. ¶·ÚfiÏÔ Ô˘ Ô ÙÚfiÔ˜ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·˜ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘ ‰ÂÓ ‰È¢ÎÔχÓÂÈ ÙËÓ ¿-

ÌÂÛË ÂÈÛÚÔ‹ ÔÏÈÙÒÓ, Ë ÔÔ›· ıˆÚÂ›Ù·È ¯ÚÔÓÔ‚fiÚ· Î·È ÂÈ‚·Ú˘ÓÙÈ΋

ÁÈ· ÙË Û˘ÓÔÏÈ΋ ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛˆÓ, ˆÛÙfiÛÔ Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹

ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÓÔÌÈÌÔÔÈ› ÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Ô˘ Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È Î·È ÛÙËÚ›˙ÂÈ Ô-

ÏÈÙÈΤ˜ ÂÈÏÔÁ¤˜.

3. ∆Ô ÎÔÈÓfi Û˘Ó‹ıˆ˜ ‰È¢ڇÓÂÈ ÙȘ Ï¢ڤ˜ ÌÈ·˜ ‰È·Ì¿¯Ë˜ ‹ ‰ËÌfiÛÈ·˜ Û˘-

˙‹ÙËÛ˘. ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÂÍ·ÛÊ·Ï›˙ÂÈ fiÙÈ Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ô˘

·Ó·Î‡ÙÔ˘Ó ·fi ÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÌÈ·˜ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˘ ÔÏÈÙÈ΋˜ ı· ÚÔÛ-

‰ÈÔÚÈÛÙÔ‡Ó Ì ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ‡˜, ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÔ‡˜, ÔÏÈÙÈÎÔ‡˜, ηıÒ˜ Î·È Ù¯ÓÔ-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 54

Page 55: Περιβάλλον και Επικοινωνία

55

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

ÏÔÁÈÎÔ‡˜ fiÚÔ˘˜, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ӷ ÂÈÏ˘ıÔ‡Ó Ì ÙÔÓ Î·Ï‡ÙÂÚÔ ‰˘Ó·Ùfi ÙÚfiÔ.

4. ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÂÓfi˜ ÏËÚÔÊÔÚË̤ÓÔ˘ Î·È ÂÓËÌÂڈ̤ÓÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ·˘Í¿ÓÂÈ

ÙȘ ÈηÓfiÙËÙ˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ, ·ÏÏ¿ Î·È ÙˆÓ ÙÔÈÎÒÓ ÎÔÈÓˆÓÈÒÓ Ó· ‰ÈÂÎÂ-

Ú·ÈÒÓÔ˘Ó ÙÚ¤¯ÔÓÙ· Î·È ÌÂÏÏÔÓÙÈο ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù·. ∏ ‰È·Î›ÓËÛË Ù˘ ÏË-

ÚÔÊÔÚ›·˜ ‰È¢ÎÔχÓÂÈ ÙË Û˘ÏÏÔÁÈ΋ ÁÓÒÛË, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ÔÈ ÙÔÈΤ˜ ÎÔÈÓˆ-

ӛ˜ Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó Î·Ï‡ÙÂÚ· Ù· ›̷¯· ı¤Ì·Ù·, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· χ-

ÛÔ˘Ó Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ô˘ ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙Ô˘Ó (Comfort, 1999).

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÌÂÁÈÛÙÔÔÈ› ÙȘ Èı·ÓfiÙËÙ˜ fiϘ ÔÈ ÂÓ·ÏÏ·ÎÙÈ-

Τ˜ Ó· ¤¯Ô˘Ó ÏËÊı› ˘fi„Ë Î·È ‰È·ÛÊ·Ï›˙ÂÈ fiÙÈ fiϘ ÔÈ ÚÔÛ¿ıÂȘ ÁÈ· ÌÈ·

¤Á΢ÚË ÙÂÏÈ΋ ·fiÊ·ÛË ¤¯Ô˘Ó Á›ÓÂÈ. √È ÏfiÁÔÈ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ Â›Ó·È ÂÈı˘-

ÌËÙ‹ Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË Ï‹„Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ÌÔ-

ÚÔ‡Ó Ó· ÂÍÂÙ·ÛÙÔ‡Ó ·fi ‰‡Ô ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÔÙÈΤ˜ ÁˆÓ›Â˜ (Fulop, 2002):

1. ™˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ Û ۯ¤ÛË Ì ÙËÓ ÔÈfiÙËÙ· Ù˘ ·fiÊ·Û˘ŸÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ ÔÈfiÙËÙ· Ù˘ ·fiÊ·Û˘, Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Â›Ó·È

ÂÈı˘ÌËÙ‹, ‰ÈfiÙÈ Â›Ó·È ¿ÌÂÛ· Û˘Ó‰Â‰Â̤ÓË Ì ·˘Ùfi Ô˘ ‰ÈÂıÓÒ˜ ÔÓÔÌ¿˙Ô˘ÌÂ

«ı¤Ì·Ù· ÙÔÈÎÔ‡ ÂӉȷʤÚÔÓÙÔ˜», ‰ËÏ·‰‹ ÙË Û¯¤ÛË ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ì ÙÔÓ ÙfiÔ

ÙÔ˘˜, ÙȘ ȉȷ›ÙÂÚ˜ ÁÓÒÛÂȘ ÙÔ˘˜ Î·È ÙË ‚·Ú‡ÙËÙ· ÙˆÓ fiÔÈˆÓ Û˘Ó·ÈÛıËÌ¿-

ÙˆÓ. ∆· ̤ÏË ÙÔ˘ «ÎÔÈÓÔ‡» Ô˘ ÂӉȷʤÚÔÓÙ·È ÁÈ· ÔÔÈ·‰‹ÔÙ ‰Â‰Ô̤ÓË Â-

Ú›ÙˆÛË/·fiÊ·ÛË Â›Ó·È ÂΛӷ Ô˘ ͤÚÔ˘Ó ÙËÓ ÙÔÔıÂÛ›· ηχÙÂÚ· ·fi ÙÔÓ

ηı¤Ó·, ·ÊÔ‡ ˙Ô˘Ó Û˘Ó‹ıˆ˜ ÂΛ. ∆Ô ÎÔÈÓfi, ÂÎÙfi˜ ·fi ÙȘ Ô‰ËÁ›Â˜ Ô˘ ı·

ÌÔÚÔ‡Û ӷ ‰ÒÛÂÈ ÛÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË Î·È ÛÙȘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ªË ∫˘‚ÂÚÓËÙÈΤ˜

√ÚÁ·ÓÒÛÂȘ (ª∫√) Ô˘ Û˘ÏϤÁÔ˘Ó ÛÙÔȯ›· Î·È ÂÍÂÙ¿˙Ô˘Ó Ù· ÁÂÁÔÓfiÙ·, ÌÔ-

Ú› ›Û˘ Ó· ·Ú¤¯ÂÈ È‰È·›ÙÂÚ˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÁÈ· ÙËÓ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË ÙˆÓ ÁÂÁÔ-

ÓfiÙˆÓ. √È Ôϛ٘, Ì ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘˜, ·˘Í¿ÓÔ˘Ó ÙȘ Èı·ÓfiÙËÙ˜ Ó· ·ÎÔ˘-

ÛÙÔ‡Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ·fi„ÂȘ Î·È ÂÓ·ÏÏ·ÎÙÈΤ˜ χÛÂȘ Î·È Û˘Ì‚¿ÏÏÔ˘Ó ÛÙËÓ

ÔÌ·Ï‹ Î·È Û‡ÓÙÔÌË Î·Ù¿ÏËÍË Ù˘ ·fiÊ·Û˘, ·ÊÔ‡ ÔÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ «ÊˆÓ¤˜»

Ô‰ËÁÔ‡Ó, ηٿ ηÓfiÓ·, ÈÔ ÁÚ‹ÁÔÚ· Î·È Â‡ÎÔÏ· ÛÙË Ï‹„Ë Ù˘ ÛˆÛÙ‹˜, ÔÏÔ-

ÎÏËڈ̤Ó˘ ·fiÊ·Û˘. ∞ÎfiÌË, ÔÈ ›‰ÈÔÈ ÔÈ Ôϛ٘ ÓÈÒıÔ˘Ó fiÙÈ Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó,

fiÙÈ Ë ÁÓÒÌË ÙÔ˘˜ Á›ÓÂÙ·È ÁÓˆÛÙ‹ Î·È fiÙÈ Ë ÎÔÈÓfiÙËÙ· ÙÔ˘˜ Û¤‚ÂÙ·È – Î·È ·˘Ùfi

‚ÔËı¿ ÛÙËÓ Î·Ï‡ÙÂÚË, ÈÔ ÛˆÛÙ‹ Î·È ÔÏÔÎÏËڈ̤ÓË ¤ÎÊÚ·ÛË ÙˆÓ ·fi„ÂÒÓ

ÙÔ˘˜, ηıÒ˜ Î·È ÛÙËÓ ÂÓÂÚÁfi Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘˜ ÛÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ Î·È Â-

Ê·ÚÌÔÁ‹˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ.

∞fi ÙËÓ ¿ÏÏË ÏÂ˘Ú¿, Ë ‰ËÌfiÛÈ· ·ÍÈÔÏfiÁËÛË ÌÔÚ› Ó· Ô‰ËÁËı› Ì ÁÓÒ-

ÌÔÓ· ÙÔ Û˘Ó·›ÛıËÌ· Î·È Ó· ·Ô‚› ÙÂÏ›ˆ˜ ·ÓÙÈ-·ÁÁÂÏÌ·ÙÈ΋. ∂ÓÙÔ‡ÙÔȘ, Â-

ÍÂÙ¿˙ÔÓÙ·˜ Ï›ÁÔ ÈÔ Û¯ÔÏ·ÛÙÈο ÙË Ï¤ÍË «Â·ÁÁÂÏÌ·Ù›·˜», ÌÔÚԇ̠ӷ Ô‡-

Ì fiÙÈ Î·È Ô Â·ÁÁÂÏÌ·ÙÈÛÌfi˜ ÙˆÓ ·ÓÒÙÂÚˆÓ ̆ ·ÏÏ‹ÏˆÓ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘, Ô˘ ›-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 55

Page 56: Περιβάλλον και Επικοινωνία

56

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

Ó·È ÂΛÓÔÈ ÔÈ ÔÔ›ÔÈ Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ÙËÓ ÂοÛÙÔÙ ·fiÊ·ÛË, ı· ÌÔÚÔ‡ÛÂ, Û ÔÏ-

Ϥ˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ, Ó· Ù·˘ÙÈÛÙ› Ì ÙË ÁÓÒÛË ÌÈ·˜ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˘ ÂÈÛÙ‹Ì˘, ÌÂ

ÚÔÊ·Ó‹ ÙËÓ ·Ô˘Û›· ÌÈ·˜ ÔÏÈÛÙÈ΋˜ ıÂÒÚËÛ˘ ÙÔ˘ ÚÔ‚Ï‹Ì·ÙÔ˜. ∏ Û˘Ì‚ÔÏ‹

ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÌÔÚ›, ÏÔÈfiÓ, Ó· ÎÚ›ÓÂÙ·È Â·ÁÁÂÏÌ·ÙÈο Ú˯‹, ·ÏÏ¿ ÌÔÚ› Ôχ

ηχÙÂÚ· Ó· ÏËÛÈ¿ÛÂÈ ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·. ÕÏψÛÙÂ, ÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÊÔ-

Ú¤˜, ÔÈ Ôϛ٘ Â›Ó·È ÂΛÓÔÈ Ô˘ ı¤ÏÔ˘Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ·fi ÙÔÓ Î·ı¤Ó· Ó· ÎÏ›-

ÛÂÈ Ô Ê¿ÎÂÏÔ˜ Ù˘ ÂÚÈÔ¯‹˜ ÙÔ˘˜, ·ÊfiÙÔ˘ fï˜ ¤¯ÂÈ Ï˘ı› ÙÔ Úfi‚ÏËÌ·, ÙÔ Ô-

Ô›Ô ·ÔÙÂÏ› Û˘ÓÈÛÙÒÛ· ÔÏÏÒÓ ÌÂÙ·‚ÏËÙÒÓ. ∞ÎfiÌË, ÔÈ «ÔÏϤ˜ ʈӤ˜»,

Ô˘ ·Ó·Ê¤ÚıËΠÈÔ ¿Óˆ, ÌÔÚ› ‡ÎÔÏ· Ó· ÌÂÙ·ÙÚ·Ô‡Ó Û ̄ ·ÔÙÈΤ˜ Û˘ÁÎÂ-

ÓÙÚÒÛÂȘ Î·È ·ÓÔ‡ÛȘ Û˘Ó·ÓÙ‹ÛÂȘ. ∫·Ï‡ÙÂÚÔ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÌÔÚ› Ó· ÂÍ·-

ÛÊ·ÏÈÛÙ› ÌfiÓÔ fiÙ·Ó ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ˘ÁÈ›˜ ‰È·‰Èηۛ˜, Ô˘ Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ˘fi„Ë

ÙÔ˘˜ ÙÔÓ ÔÏ›ÙË Î·È Ù· ̄ ·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘, ÙȘ ·Ó¿ÁΘ Î·È ÙȘ ÚÔÙÂÚ·ÈfiÙËÙ¤˜

ÙÔ˘, ÙÔ Û˘ÌʤÚÔÓ ÙÔ˘, fiˆ˜ Î·È ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Î·È ÙËÓ ÚfiÔ‰Ô ÙÔ˘ ÙfiÔ˘, ÌÂ

‚·ÛÈÎfi ÎÚÈÙ‹ÚÈÔ, fï˜, ÙË ÊÚÔÓÙ›‰· Î·È ÙÔ Û‚·ÛÌfi ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜.

2. ™˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ Û ۯ¤ÛË Ì ÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·fiÊ·Û˘ŸÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙË ‰ËÌfiÛÈ· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ηٿ ÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ÌÈ·˜ ·fi-

Ê·Û˘, Ë ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ‰ËÌfiÛÈ·˜ ‰ÈÂÚ‡ÓËÛ˘ ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Ê·›ÓÂÙ·È Ó· ›-

Ó·È ÌÈ· ·fi ÙȘ ÈÛ¯˘ÚfiÙÂÚ˜ ÂÁÁ˘‹ÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÌÂÏ‹ ¯Ú‹ÛË Î·È ÂÊ·ÚÌÔÁ‹

ÙˆÓ Î·ÓfiÓˆÓ Ô˘ ‰È¤Ô˘Ó οı ÂÚ›ÙˆÛË, ·fi ÙÔ˘˜ Ï‹Ù˜ Ù˘ ·fiÊ·Û˘.

ªÂ ÙÔÓ ÙÚfiÔ ·˘Ùfi, ‰ËÏ·‰‹, Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Î·Ù·Ï‹ÁÂÈ Ó· ‚ÔËı¿ Ò-

ÛÙ ӷ ‰È·ÙËÚËı› ÙÔ ˘„ËÏfi Â›Â‰Ô ÂÈı·Ú¯›·˜ Î·È Â·ÁÁÂÏÌ·ÙÈÎÒÓ ÚÔÙ‡-

ˆÓ ·fi ÙÔ˘˜ Ï‹Ù˜ ·ÔÊ¿ÛˆÓ.

øÛÙfiÛÔ, Ë ·Ó¿ÌÂÈÍË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·Ù·Ó·ÏÒÓÂÈ ¿‰Èη

¯ÚfiÓÔ, Ô˘, Ì ÙË ÛÂÈÚ¿ ÙÔ˘, ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› ·˘ÍË̤ÓÔ ÎfiÛÙÔ˜. ∆Ô Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ ·˘-

Ùfi ÈÛ¯‡ÂÈ Û ·ÚÎÂÙ¤˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ, ·ÏÏ¿ ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÂÙ·È, ·Ó ÔÈ ∞Ú¯¤˜ ÔÚÁ·ÓÒ-

ÛÔ˘Ó ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ·Ú¿ÏÏËÏ· Ì ¿ÏÏ· ‰È·‰ÈηÛÙÈο ‚‹Ì·Ù·, Ò-

ÛÙ ӷ ÌË ¯¿ÛÔ˘Ó ÂÈϤÔÓ ¯ÚfiÓÔ. ªÂÚÈΤ˜ ÊÔÚ¤˜ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÂ›Ù·È Ë Û˘ÌÌÂ-

ÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ˆ˜ ‰ÈηÈÔÏÔÁ›· ÁÈ· ÙËÓ Î·ı˘ÛÙ¤ÚËÛË, Ë ÔÔ›·, ÛÙËÓ Ú·Á-

Ì·ÙÈÎfiÙËÙ·, ÌÔÚ› ·ÏÒ˜ Ó· ¤¯ÂÈ ÚÔÎÏËı› ·fi ÙËÓ Î·Î‹ ÔÚÁ¿ÓˆÛË. ∂Í¿Ï-

ÏÔ˘, Ù· ÏÂÔÓÂÎÙ‹Ì·Ù· ·fi ÙË ‰ËÌfiÛÈ· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·ÓÙÈÛÙ·ıÌ›-

ÛÔ˘Ó ÙËÓ Èı·Ó‹ ηı˘ÛÙ¤ÚËÛË Ô˘ ÚÔηÏ›ٷÈ.

∂Ó¿ÓÙÈ· ÛÙË ÏÔÁÈ΋ Ô˘ ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ fiÙÈ Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Â›Ó·È

¯ÚÔÓÔ‚fiÚ· Î·È ·ÓÙÈ-ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋, ˘¿Ú¯ÂÈ Î·È ¤Ó· ¿ÏÏÔ Û‡ÓÔÏÔ ÂȯÂÈÚËÌ¿-

ÙˆÓ. ª·ÎÚÔÚfiıÂÛÌ·, Ë ‰ËÌfiÛÈ· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÌÔÚ› Ó· ÂÍÔÈÎÔÓÔÌ‹ÛÂÈ Ôχ

¯ÚfiÓÔ Î·È ¯Ú‹Ì·Ù·, ÙfiÛÔ ÛÙËÓ ∞Ú¯‹ fiÛÔ Î·È ÛÙÔÓ ÂÂÓ‰˘Ù‹, ·ÊÔ‡ ÌÈ· ÛˆÛÙ‹

‰È·‰Èηۛ· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ·ÔÙÚ¤ÂÈ ÙȘ ÌÂÏÏÔÓÙÈΤ˜ ·ÓÙÈÚÚ‹ÛÂȘ Î·È Ù· ÚÔ-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 56

Page 57: Περιβάλλον και Επικοινωνία

57

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

‚Ï‹Ì·Ù· ÌÂÙ¿ ·fi ÙËÓ ÂοÛÙÔÙ ·fiÊ·ÛË. ∂›Û˘, ·ÔÙÚ¤ÂÈ ÙÔ ÂӉ¯fiÌÂÓÔ

ÌËÓ‡ÛˆÓ, ‰È·Ì·ÚÙ˘ÚÈÒÓ Î·È ·Ú·fiÓˆÓ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ, Ù· ÔÔ›· ÌÔÚ› Ó· ·-

ӷʤÚÔÓÙ·È Û ÌË ·Ó·ÛÙÚ¤„È̘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ, ÌÂ Û˘Ó¤ÂȘ ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ η-

Ù·ÛÙÚÂÙÈΤ˜. ∞Ó ¤¯ÂÈ ‰Ôı› ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘ Ë Â˘Î·ÈÚ›· Ó· Û˘ÌÌÂÙ¿Û¯Ô˘Ó, ÂÏ·-

¯ÈÛÙÔÔÈÂ›Ù·È Ô Î›Ó‰˘ÓÔ˜ ˘ÔÓfiÌ¢Û˘ Ù˘ ·fiÊ·Û˘ ·fi ·˘ÙÔ‡˜. ∆¤ÏÔ˜, fi-

ÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙË ‰È·‰Èηۛ·, Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÌÔÚ› Ó· ÂÍ·ÛÊ·Ï›ÛÂÈ

ÙËÓ Î·Ï‡ÙÂÚË ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÌÈ·˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ·fiÊ·Û˘ Î·È Ó· ÚÔÛʤÚÂÈ

Û˘Ó¯‹ ¤ÏÂÁ¯Ô Î·È ÙËÓ ··Ú·›ÙËÙË ‚Ô‹ıÂÈ· ÛÙÔ˘˜ Ï‹Ù˜ ·ÔÊ¿ÛˆÓ.

¶·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÔ˘Ó Î·È Î·ıÔÚ›˙Ô˘Ó ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹™˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÌÔÚ› Ó· ÛËÌ·›ÓÂÈ ÂÌÏÔ΋ ÛÙÔÓ Î·ıÔÚÈÛÌfi ÙÔ˘ ‰›Ô˘ ‰Ú¿Û˘

ÂÓfi˜ ‰ËÌfiÛÈÔ˘ ¤ÚÁÔ˘ ‹ ÌÈ·˜ ·fiÊ·Û˘, ÛÙËÓ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË ÙˆÓ Èı·ÓÒÓ ÂÈ-

ÙÒÛÂÒÓ ÙÔ˘˜, ÛÙËÓ ·ÚÔ¯‹ ÂÍÂȉÈÎÂ˘Ì¤Ó˘ ÁÓÒÛ˘ ÎÙÏ. ªÂ ¿ÏÏ· ÏfiÁÈ·, Ë

Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÌÔÚ› Ó· ÂÊ·ÚÌÔÛÙ› Û fiÏË ÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛˆÓ:

ÚÔÙÔ‡ ÏËÊı› Ë ÙÂÏÈ΋ ·fiÊ·ÛË, ̤۷ ·fi Û˘˙‹ÙËÛË, ·ÓÙ·ÏÏ·Á‹ ·fi„ˆÓ,

ηıÔÚÈÛÌfi Î·È Î·Ù·ÓfiËÛË ÙˆÓ ·Ó·ÁÎÒÓ Î·È ‰È·Ù‡ˆÛË Ó¤ˆÓ ÚÔÙ¿ÛÂˆÓ Î·È Â-

Ó·ÏÏ·ÎÙÈÎÒÓ Ï‡ÛˆÓ, ·ÏÏ¿ Î·È ÌÂÙ¿ ÙË Ï‹„Ë Ù˘ ·fiÊ·Û˘, ̤ۈ Ù˘ ÂÓË̤-

ÚˆÛ˘ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÁÈ· ÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Ô˘ ÂÏ‹ÊıËÛ·Ó, ÙÔ˘˜ ÏfiÁÔ˘˜ Ô˘ Ô‰‹-

ÁËÛ·Ó ÛÙËÓ ·Ó¿ÁÎË Ï‹„˘ ÙˆÓ Û˘ÁÎÂÎÚÈÌ¤ÓˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·È Ù· ·Ó·ÌÂÓfiÌÂ-

Ó· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· (Skanavis & Sarri, 2000).

øÛÙfiÛÔ, ˘Ê›ÛÙ·ÓÙ·È ·ÚÎÂÙÔ› ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ ÂÌÔ‰›˙Ô˘Ó ÙËÓ Ô˘ÛÈ·ÛÙÈ΋

Î·È ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ΋ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ. √È King, Feltey Î·È O’Neill Susel

(1998), ̤۷ ·fi Û˘ÓÂÓÙ‡ÍÂȘ Ì ÂȉÈÎÔ‡˜ ÛÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ –›Ù ·fi ¤Ú¢ӷ

›Ù ÏfiÁˆ ·ÁÁ¤ÏÌ·ÙÔ˜– Î·È Û˘˙ËÙ‹ÛÂȘ Ì Ôϛ٘ Î·È ‰ÈÔÈÎËÙÈÎÔ‡˜ ÊÔÚ›˜,

·Ó·ÁÓÒÚÈÛ·Ó ÙÚÂȘ ·ÚȘ ηÙËÁÔڛ˜ ÂÌÔ‰›ˆÓ (King et al., 1998):

◗ √ ÙÚfiÔ˜ ̇ ˆ‹˜ ÛÙȘ Û‡Á¯ÚÔÓ˜ ÎÔÈӈӛ˜∏ Û‡Á¯ÚÔÓË Î·ıËÌÂÚÈÓ‹ ̇ ˆ‹ ·ÔÌ·ÎÚ‡ÓÂÈ ÙÔ˘˜ Ôϛ٘ ·fi ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹

ÛÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·È ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ ÌË Û˘ÌÌÂÙÔ¯ÈΤ˜ ÛÙ¿ÛÂȘ

Î·È Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¤˜. ∆· ÂÌfi‰È· ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·È ·fi ÙËÓ Ú·ÎÙÈ΋ ÏÂ˘Ú¿ Ù˘ η-

ıËÌÂÚÈÓ‹˜ ̇ ˆ‹˜, Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÙËÓ ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ı¤ÛË ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Î·È ÂÚÈÏ·Ì-

‚¿ÓÔ˘Ó ÔÈΛÏÔ˘˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ (.¯. ¯ÚÔÓÈÎÔ› ÂÚÈÔÚÈÛÌÔ›, ÔÈÎÔÁÂÓÂȷ΋ ‰Ô-

Ì‹, ·ÚÈıÌfi˜ ··Û¯ÔÏÔ‡ÌÂÓˆÓ ÌÂÏÒÓ Ù˘ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·˜, ÊÚÔÓÙ›‰· ·È‰ÈÒÓ, ÔÈ-

ÎÔÓÔÌÈο ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù·). ¶ÔÏÏÔ› Ôϛ٘ ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó ÙËÓ ÂÈı˘Ì›· ÁÈ· ÌÂÁ·Ï‡-

ÙÂÚË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹, fï˜ ÔÈ ··ÈÙ‹ÛÂȘ Ù˘ ηıËÌÂÚÈÓ‹˜ ÙÔ˘˜ ̇ ˆ‹˜ ÙÔ˘˜ ·ÔÌ·-

ÎÚ‡ÓÔ˘Ó ·fi ÌÈ· Ù¤ÙÔÈ· ÚÔÔÙÈ΋. ∂›Û˘, ‰ÂÓ Â›Ó·È Û¿ÓÈÔ ÙÔ Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ fi-

Ô˘ ÌÂÈÔÓÔÙÈΤ˜ Î·È ÊÙˆ¯¤˜ ÔÌ¿‰Â˜ ÏËı˘ÛÌÔ‡ ‰ÂÓ Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó ÈÛfiÙÈÌ· ‹

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 57

Page 58: Περιβάλλον και Επικοινωνία

58

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

·ÔÎÏ›ÂÙ·È Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘˜ ÛÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ÏfiÁˆ Ù˘

ÂÚÈÔÚÈṲ̂Ó˘ ÙÔ˘˜ ÔÏÈÙÈ΋˜, ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ Î·È ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ ‰˘Ó·ÌÈ΋˜. ∏

‰È·ıÂÛÈÌfiÙËÙ· Ù˘ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜, Ë ÔÔ›· ı· ÙÔÔıÂÙ‹ÛÂÈ ÙÔ˘˜ Ôϛ٘, ·fi

fiÔÈ· ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ÔÌ¿‰· Î·È ·Ó ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·È, ÛÙÔ ›‰ÈÔ Â›Â‰Ô Ì ÙÔ˘˜ ÊÔÚ›˜

Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘, ÙÔ˘˜ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ Î·È ÙÔ˘˜ ÂÎÚÔÛÒÔ˘˜ ÌÂÁ¿ÏˆÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈ-

ÎÒÓ Û˘ÌÊÂÚfiÓÙˆÓ, ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ ¤ÏÏÂÈ„Ë (Pirk, 2002). øÛÙfiÛÔ, Î·È ÛÙËÓ Â-

Ú›ÙˆÛË Ô˘ Ë ÏËÚÔÊÔÚ›· Â›Ó·È ‰È·ı¤ÛÈÌË ÛÙÔ ÎÔÈÓfi, Ë ·Ó˘·ÚÍ›· Âη›-

‰Â˘Û˘, ›Ù ·Ó›ÛËÌ·, ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·˜ ‹ Ù˘ ÙÔÈ΋˜ ÎÔÈÓˆ-

Ó›·˜, ›Ù ›ÛËÌ·, ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙÔ˘ Û¯ÔÏ›Ԣ, ·Ó·ÈÚ› ÙËÓ fiÔÈ· ›ÛÙË ÁÈ·

Ú·ÁÌ·ÙÈ΋ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜.

◗ √È ‰ÈÔÈÎËÙÈΤ˜ ‰È·‰Èηۛ˜ Î·È ÔÈ ̆ ÊÈÛÙ¿ÌÂÓ˜ Ú·ÎÙÈΤ˜ ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ·Ôı·ÚÚ‡ÓÂÙ·È Î·È ·fi ÙËÓ ›‰È· ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË. √È

Ôϛ٘ ηÏÔ‡ÓÙ·È Û˘Ó‹ıˆ˜ Ó· ‰È·Ù˘ÒÛÔ˘Ó ÙȘ ·fi„ÂȘ ÙÔ˘˜ fiÙ·Ó Ù· ·ÚÈ·

Î·È ·ÌÂÙ¿ÎÏËÙ· ‚‹Ì·Ù· ÌÈ·˜ ˘fiıÂÛ˘ ¤¯Ô˘Ó Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈËı›. √ ÚfiÏÔ˜ Ù˘

Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÂÚÈÔÚ›˙ÂÙ·È ·fi ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË Û ̤ıÔ‰Ô ÂȉÔÎÈÌ·Û›·˜ ÙˆÓ ÂÈ-

ÏÔÁÒÓ Ù˘ Î·È ‰ÂÓ ·Ó·‰ÂÈÎÓ‡ÂÙ·È Û ÙÚfiÔ Ô˘ÛÈ·ÛÙÈ΋˜ ÂÌÏÔ΋˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

Û ·ÔÊ¿ÛÂȘ Ô˘ ηıÔÚ›˙Ô˘Ó ÙË ˙ˆ‹ ÙÔ˘˜. ™Â ·˘Ù¤˜ ÙȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ, Ë Û˘Ì-

ÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ̄ ÚËÛÈÌÔÔÈÂ›Ù·È ̂ ˜ ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ ‰ËÌÔÛ›ˆÓ Û¯¤ÛˆÓ, ¤ÙÛÈ Ò-

ÛÙÂ Ë ¢ÈÔ›ÎËÛË Ó· ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È fiÙÈ ÂӉȷʤÚÂÙ·È ÁÈ· ÙȘ ÙÔÈΤ˜ ÎÔÈӈӛ˜ ηÈ

ÙȘ ·fi„ÂȘ ÙÔ˘˜. ŸÙ·Ó Ù· Û¯¤‰È· Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘ ̆ ÏÔÔÈÔ‡ÓÙ·È, ÔÈ Ôϛ٘ ·ÓÙÈ-

Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È fiÙÈ ÔÈ ·fi„ÂȘ ÙÔ˘˜ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ÏËÊı› ̆ fi„Ë, ÌÂ Û˘Ó¤ÂÈ· Ó· ÂÌ-

Ê·Ó›˙ÔÓÙ·È ·Úfiı˘ÌÔÈ ÁÈ· ÔÔÈ·‰‹ÔÙÂ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙÔ Ì¤ÏÏÔÓ (Pirk, 2002).

◗ √È Ù¯ÓÈΤ˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜√È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ Ù¯ÓÈΤ˜ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÛÙȘ ÙÚ¤¯Ô˘Û˜ ÚÔÛ¿-

ıÂȘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ Â›Ó·È ·Ó·ÚΛ˜ (Fiorino, 1996Ø King et al., 1998). √È ÈÔ

Û˘ÓËıÈṲ̂Ó˜ ̤ıÔ‰ÔÈ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ Â›Ó·È Ë ‰ËÌfiÛÈ· ·ÎÚÔ·Ì·ÙÈ΋ ‰È·‰Èηۛ·,

ÔÈ ÂÈÙÚÔ¤˜ ÔÏÈÙÒÓ Ì ÚfiÏÔ Û˘Ì‚Ô˘Ï¢ÙÈÎfi, Ù· ¿ÓÂÏ ÔÏÈÙÒÓ Î·È Ë ÂÎÙ›ÌË-

ÛË Ù˘ ÎÔÈÓ‹˜ ÁÓÒÌ˘. √È ‰ËÌfiÛȘ ·ÎÚÔ·Ì·ÙÈΤ˜ ‰È·‰Èηۛ˜ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ-

Ô‡ÓÙ·È fiÙ·Ó ÔÈ ·ÔÊ¿ÛÂȘ ¤¯Ô˘Ó ‹‰Ë ÏËÊı›, Ù· Û˘Ì‚Ô‡ÏÈ· ÔÏÈÙÒÓ Î·È ÔÈ Ô-

Ì¿‰Â˜ ÔÌÈÏËÙÒÓ ÂÌÊ·Ó›˙Ô˘Ó ÚÔηٷϋ„ÂȘ ˆ˜ ÚÔ˜ ÙË Û‡ÓıÂÛ‹ ÙÔ˘˜ –΢-

Ú›ˆ˜ fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ı¤ÛË ÙˆÓ ÔÌÈÏËÙÒÓ– ÂÓÒ ÔÈ ÂÎÙÈÌ‹ÛÂȘ ÙˆÓ ·-

fi„ÂˆÓ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÂÚÈÔÚ›˙ÔÓÙ·È Û ÌÈ· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ¯ÚÔÓÈ΋ ÛÙÈÁÌ‹ ηÈ

‰ÂÓ ÂÈÙÚ¤Ô˘Ó ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ‰È·‰Èηۛ·˜ ·ÏÏËÏ›‰Ú·Û˘ ‹ Û¯¤Û˘ ·Ó¿ÌÂ-

Û· Û Ôϛ٘ Î·È ·ÚÌfi‰ÈÔ˘˜ ÊÔÚ›˜.

™ËÌ·ÓÙÈÎfi Â›Ó·È Â›Û˘ ÙÔ ÛÙÔÈ¯Â›Ô Ù˘ ÚÔÛ‚·ÛÈÌfiÙËÙ·˜ ÙÔ˘ ÔÏ›ÙË Û fi-

ÏÔ˘˜ ·˘ÙÔ‡˜ ÙÔ˘˜ Ì˯·ÓÈÛÌÔ‡˜. √Ì¿‰Â˜ ÌÂÈÔÓÔÙ‹ÙˆÓ ‹ ¯·ÌËÏ‹˜ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 58

Page 59: Περιβάλλον και Επικοινωνία

59

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ ı¤Û˘ Ú¤ÂÈ Ó· ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó ÙËÓ ›‰È· ÈηÓfiÙËÙ· ÚfiÛ‚·Û˘, ÙfiÛÔ

ÛÙËÓ ÏËÚÔÊÔÚ›· fiÛÔ Î·È ÛÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛˆÓ, Ì ¿ÏϘ, ÈÔ

¢ÓÔË̤Ó˜ ÔÌ¿‰Â˜ ÔÏÈÙÒÓ (Pirk, 2002). ∫·Ù¿ Û˘Ó¤ÂÈ·, ÔÈ Ôϛ٘ ÂÌÊ·Ó›-

˙ÔÓÙ·È ÈÔ Úfiı˘ÌÔÈ Ó· Û˘ÌÌÂÙ¿Û¯Ô˘Ó, fiÙ·Ó ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó fiÙÈ ¤¯Ô˘Ó Ú¿ÁÌ·ÙÈ ÙË

‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ÂËÚ¿ÛÔ˘Ó ÙȘ ‰ÈÔÈÎËÙÈΤ˜ ‰È·‰Èηۛ˜ Î·È ·ÔÊ¿ÛÂȘ.

™‡Ìʈӷ Ì ÙÔÓ Beierle (1998, 1999), ÙÔ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙˆÓ

ÔÏÈÙÒÓ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙȘ ÙÂÏÈΤ˜ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Ô˘ Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È Î·È ·ÍÈÔÏÔÁ›-

Ù·È Ì ‰È¿ÊÔÚ· ÎÚÈÙ‹ÚÈ·, fiˆ˜ Ô ‚·ıÌfi˜ ÈηÓÔÔ›ËÛ˘ ÙˆÓ ÔÌ¿‰ˆÓ Û˘ÌÊÂÚfi-

ÓÙˆÓ ·fi ÙËÓ ¤Î‚·ÛË Ù˘ fiÏ˘ ‰È·‰Èηۛ·˜ ‹ ÙËÓ ÂÏ·¯ÈÛÙÔÔ›ËÛË Ù˘ ÂÈÎÈÓ-

‰˘ÓfiÙËÙ·˜. øÛÙfiÛÔ, Ë ÛÙÂÓ‹ ·˘Ù‹ ÂÚÌËÓ›· ÙÔ˘ ·ÔÙÂϤÛÌ·ÙÔ˜ ·Ú·Ï›ÂÈ

οÔÈ· ·fi Ù· ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚ· ·ÎfiÏÔ˘ı· Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ – ηÈ, ΢ڛˆ˜, Â-

Λӷ Ô˘ ‰ÈηÈÔÏÔÁÔ‡Ó ÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ Ù˘ ÂÍ ·Ú¯‹˜. ªÈ· ¢ڇÙÂÚË ÂÚÌËÓ›·

ÙÔ˘ ·ÔÙÂϤÛÌ·ÙÔ˜ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ÙÔ Î·Ù¿ fiÛÔ Ë ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜

¤¯ÂÈ ÂÈÙ‡¯ÂÈ ¤Ó· Û‡ÓÔÏÔ ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ ÛÙfi¯ˆÓ, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ̆ ÂÚ‚·›ÓÔ˘Ó Ù· ¿ÌÂÛ·

ÂӉȷʤÚÔÓÙ· ÙˆÓ ÔÌ¿‰ˆÓ Ô˘ ÂÌϤÎÔÓÙ·È ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂ-

ˆÓ. ∂Ú¢ÓËÙ¤˜ (Beirle, 1998, 1999Ø Long & Beirle, 1999) ÂÛÙÈ¿˙Ô˘Ó ÙËÓ ÚÔ-

ÛÔ¯‹ ÙÔ˘˜ ÛÙËÓ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË Ù˘ ÂÈÙ˘¯›·˜ Ù˘ ‰ËÌfiÛÈ·˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÛÙË Ï‹-

„Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·È ÛÙÔÓ ÚÔÛ‰ÈÔÚÈÛÌfi ÙˆÓ ·Ú·ÁfiÓÙˆÓ

Ô˘ ηıÔÚ›˙Ô˘Ó ÙËÓ ÂÈÙ˘¯›· ·˘Ù‹. ªÈ· Ù¤ÙÔÈ· ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË ¤¯ÂÈ ‰‡Ô ‚·ÛÈÎÔ‡˜

ÛÙfi¯Ô˘˜:

1. Ó· ÌÂÙÚ‹ÛÂÈ ÙËÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÔÈÎ›ÏˆÓ ‰ËÌfiÛÈˆÓ ÚÔÁÚ·ÌÌ¿-

ÙˆÓ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÂÓ¿ÓÙÈ· Û ¤Ó· Û‡ÓÔÏÔ «ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ ÛÙfi¯ˆÓ» ηÈ

2. Ó· ÚÔÛ‰ÈÔÚ›ÛÂÈ ÙȘ ‰È·‰ÈηÛÙÈΤ˜ ȉÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ÂËÚ¿˙Ô˘Ó ÙËÓ ÂÎÏ‹-

ÚˆÛË ‹ fi¯È ÙˆÓ ÛÙfi¯ˆÓ ·˘ÙÒÓ.

√È ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ Ô˘ ı· ·Ó·Ï˘ıÔ‡Ó ·Ú·Î¿Ùˆ ÌÔÚ› Ó· Ô‰ËÁ‹ÛÔ˘Ó ÛÙË

‚ÂÏÙ›ˆÛË ÙˆÓ ‰ËÌfiÛÈˆÓ ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜, Ó· ̆ ÔÛÙËÚ›ÍÔ˘Ó ÙËÓ ·-

ÍÈÔÏfiÁËÛË Î·ÈÓÔÙfiÌˆÓ ÌÂıfi‰ˆÓ Î·È Ó· ÚÔˆı‹ÛÔ˘Ó ÙË ıˆÚËÙÈ΋ ηٷÓfiËÛË

Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ. √È ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ Â›Ó·È (Beierle, 1998, 1999):

1. ∂η›‰Â˘ÛË Î·È ÏËÚÔÊfiÚËÛË ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ.

2. ∂Óۈ̿وÛË ÙˆÓ ÛÙ¿ÛˆÓ, ÙˆÓ ·ÍÈÒÓ Î·È ÙÔ˘ ÙÚfiÔ˘ ̇ ˆ‹˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛˆÓ.

3. µÂÏÙ›ˆÛË Ù˘ Ô˘ÛÈÒ‰Ô˘˜ ÔÈfiÙËÙ·˜ ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ.

4. ∂Ó›Û¯˘ÛË Ù˘ ÂÌÈÛÙÔÛ‡Ó˘ ÛÙÔ˘˜ ıÂÛÌÔ‡˜.

5. ∂Ï¿ÙÙˆÛË ÙˆÓ Û˘ÁÎÚÔ‡ÛÂˆÓ Î·È ÙÔ˘ ·ÓÙ·ÁˆÓÈÛÌÔ‡.

6. ∞Ô‰ÔÙÈÎfiÙËÙ·.

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 59

Page 60: Περιβάλλον και Επικοινωνία

60

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

√È ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ› ÛÙfi¯ÔÈ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂÊ·ÚÌÔÛÙÔ‡Ó Û ‰È¿ÊÔÚ˜ ÔÏÈÙÈΤ˜. ∆Ô

ÔÛÔÛÙfi ÂÈÙ˘¯›·˜ ÙÔ˘˜ Û˘¯Ó¿ ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ÙfiÛÔ ·fi ÙÔ Ò˜ ·ÈÛı¿ÓÔÓÙ·È ÔÈ

Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÔÓÙ˜ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙËÓ fiÏË ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ fiÛÔ Î·È ·fi ÙÔ

›‰Ô˜ ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÏËÊı› (Beierle, 1998, 1999).

§·Ì‚¿ÓÔÓÙ·˜ ˘fi„Ë ÙËÓ ·Ó·ÁηÈfiÙËÙ· ›Ù¢Í˘ ÙˆÓ ·Ú·¿Óˆ ÎÔÈÓˆÓÈ-

ÎÒÓ ÛÙfi¯ˆÓ ̤۷ ·fi ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË Ï‹„Ë ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·È

ÙË Ê‡ÛË ÙˆÓ ÂÌÔ‰›ˆÓ Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜, ÚÔ·ÙÔ˘Ó ÔÎÙÒ ÎÚ›ÛÈÌÔÈ Î·È ·Ó·-

Áη›ÔÈ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ ÁÈ· ÂÈÙ˘¯‹ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹. √È ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ ·˘ÙÔ› Â›Ó·È ÔÈ ÂÍ‹˜:

◗ ¶ÏËÚÔÊfiÚËÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡∏ ÏËÚÔÊfiÚËÛË ·ÔÙÂÏ› ıÂÌÂÏÈÒ‰Ë ÚÔ¸fiıÂÛË Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜, ÌÈ·˜

Î·È Ë ÙÂÏÂ˘Ù·›· Â›Ó·È ÂÈÊ·ÓÂȷ΋, ·Ó ÔÈ Ôϛ٘ ‰ÂÓ ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó Ù· Û˘ÓÙ·ÁÌ·-

ÙÈο Î·È ÓÔÌÈο ÙÔ˘˜ ‰ÈηÈÒÌ·Ù·, ·Ó ‰ÂÓ Â›Ó·È Û˘Ó¯Ҙ ÂÓ‹ÌÂÚÔÈ ÁÈ· ÙȘ ÔÏÈ-

ÙÈΤ˜ Ô˘ ÂÊ·ÚÌfi˙ÂÈ Ë ¢ÈÔ›ÎËÛË Û fiÏ· Ù· ‰›· –Î·È ÔÈ Ôԛ˜ ÂËÚ¿˙Ô˘Ó ¿-

ÌÂÛ· ÙË ˙ˆ‹ ÙÔ˘˜–, ·Ó ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ÏËÚÔÊÔÚËı› Ù· Ï¿ıË, ÙȘ ·ÔÙ˘¯›Â˜ ·ÏÏ¿

Î·È ÙȘ ÂÈÙ˘¯›Â˜ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘ ÛÙÔ ·ÚÂÏıfiÓ. °ÂÓÈΤ˜ ÔÏÈÙÈΤ˜ ·ÏÏ¿ Î·È ÙÂ-

¯ÓÔÏÔÁÈΤ˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜ ‰›ÓÔ˘Ó ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘ Ó· ‚ÂÏÙÈÒÛÔ˘Ó

ÙËÓ ·fi‰ÔÛ‹ ÙÔ˘˜ ÛÙȘ ηıËÌÂÚÈÓ¤˜ ̆ Ô¯ÚÂÒÛÂȘ ÙÔ˘˜ (Ould Daddah, 1988).

√È ÙÔÈΤ˜ ÎÔÈӈӛ˜ ¤¯Ô˘Ó ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË Èı·ÓfiÙËÙ· Ó· ·Ó·Ï¿‚Ô˘Ó ÚˆÙÔ‚Ô˘-

ϛ˜, Ó· Û˘ÌÌÂÙ¿Û¯Ô˘Ó Î·È Ó· ·ÓÙ·ÔÎÚÈıÔ‡Ó ÛÙȘ ÙÔÈΤ˜ ·Ó¿ÁΘ, fiÙ·Ó ‰È·-

ı¤ÙÔ˘Ó ÙËÓ Î·Ù¿ÏÏËÏË Ù¯ÓÈ΋ Î·È ÂȉÈ΋ ÏËÚÔÊfiÚËÛË (Waugh, 2002). ∏

ÏËÚÔÊÔÚ›· ÌÔÚ› ›Ù ӷ ·Ó·˙ËÙËı› ·fi ÙÔ˘˜ ›‰ÈÔ˘˜ ÙÔ˘˜ Ôϛ٘ ›Ù ӷ

ÚÔÛÊÂÚı› Û ·˘ÙÔ‡˜ ·fi ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË. ∏ ÚÔ‹ Î·È Ë ·ÓÙ·ÏÏ·Á‹ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ

ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ. °È· Ó· Á›ÓÂÈ fï˜ ·˘Ùfi, Ú¤ÂÈ:

– Ë ¢ÈÔ›ÎËÛË Ó· Â›Ó·È Úfiı˘ÌË Ó· ·Ú¿Û¯ÂÈ ÙËÓ Î·Ù¿ÏÏËÏË ÏËÚÔÊfiÚËÛË

ÛÙÔ ÎÔÈÓfi,

– Ë Ù¯ÓÔÏÔÁ›· Î·È ÔÈ Ì¤ıÔ‰ÔÈ Ô˘ ̄ ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÁÈ· ÙË ÚÔ‹ Ù˘ ÏËÚÔ-

ÊÔÚ›·˜ Ó· ‰È·ÛÊ·Ï›˙Ô˘Ó ÙËÓ ÂÈÙ˘¯‹ ÌÂÙ¿‰ÔÛ‹ Ù˘ ηÈ

– fiÏÔÈ ÔÈ Ôϛ٘ Ó· Â›Ó·È ÂÓ‹ÌÂÚÔÈ ÁÈ· ÙȘ ËÁ¤˜ ÏËÚÔÊfiÚËÛ˘ Î·È Ó· ¤-

¯Ô˘Ó ‡ÎÔÏË ÚfiÛ‚·ÛË Û ·˘Ù¤˜ (Waugh, 2002).

ŸÙ·Ó fiÏ· Ù· ̤ÏË Ù˘ ÙÔÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó Ù· ··Ú·›ÙËÙ· ÂÚÁ·-

Ï›· Î·È ÙȘ ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜, ÒÛÙ ӷ Û˘ÏϤÁÔ˘Ó ÙȘ ÏËÚÔÊÔڛ˜ Ô˘ ÙÔ˘˜ ¯ÚÂÈ¿-

˙ÔÓÙ·È ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÂÈÙ‡¯Ô˘Ó ÙËÓ ·ÏÏ·Á‹ Ô˘ ÂÈı˘ÌÔ‡Ó, ÂÓ‰˘Ó·ÌÒÓÔ˘Ó

ÙÔ ÚfiÏÔ ÙÔ˘˜ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ (Chopyak, 2001).

◗ ∞Ó¿Ù˘ÍË ·ÈÛı‹Ì·ÙÔ˜ ÈÛ¯‡Ô˜ ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘∞Ó¿Ù˘ÍË ·ÈÛı‹Ì·ÙÔ˜ ÈÛ¯‡Ô˜ ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘ ÛËÌ·›ÓÂÈ Û¯Â‰›·ÛË ÙˆÓ ‰È·‰È-

ηÛÈÒÓ ÂÎÂ›ÓˆÓ fiÔ˘ ÔÈ Ôϛ٘ ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó fiÙÈ Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘˜ ÌÔÚ› Ó· ¤-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 60

Page 61: Περιβάλλον και Επικοινωνία

61

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

¯ÂÈ ÂÈÚÚÔ‹, ÂÎÚÔÛˆÂ›Ù·È ¤Ó· ·ÓÙÈÚÔÛˆÂ˘ÙÈÎfi Û‡ÓÔÏÔ ÔÏÈÙÒÓ Î·È, Ù¤-

ÏÔ˜, ̆ ¿Ú¯Ô˘Ó ÔÚ·Ù¿ ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· (King et al., 1998). °È· Ó· ·Ó·‰Âȯı› Ë È-

Û¯‡˜ Î·È Ë ‰˘Ó·ÌÈ΋ Ô˘ ‰È·ı¤ÙÂÈ Î¿ı ÔÏ›Ù˘ ͯˆÚÈÛÙ¿, ··ÈÙÂ›Ù·È ÌÈ·

Û‡ÓıÂÙË ‰È·‰Èηۛ·, Ô˘ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ÙË Û˘ÓÂȉËÙÔÔ›ËÛË Ù˘ ÂÍÈÛÔÚÚÔË-

ÙÈ΋˜ ‰‡Ó·Ì˘ Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ Î·È Û˘Ó¿ÁÂÙ·È ‚ÂÏÙ›ˆÛË ÙˆÓ ÚÔÛˆÈÎÒÓ

‰ÂÍÈÔًوÓ, ÙˆÓ ‰È·¯ÂÈÚÈÛÙÈÎÒÓ Î·È ‰ÈÔÈÎËÙÈÎÒÓ ‰˘Ó·ÙÔًوÓ, fiˆ˜ Î·È ÙˆÓ

·Ó·Ï˘ÙÈÎÒÓ Î·È ÛÙÔ¯·ÛÙÈÎÒÓ ÈηÓÔÙ‹ÙˆÓ ÙˆÓ ÌÂÏÒÓ Ù˘ ÙÔÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜

(Brohman, 1996).

◗ ∂η›‰Â˘ÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡∆Ô ·›ÛıËÌ· ÈÛ¯‡Ô˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È Ì¤Û· ·fi ÙËÓ Âη›‰Â˘ÛË.

∂Î·È‰Â˘fiÌÂÓÔÈ, ÔÈ Ôϛ٘ ·ÔÎÙÔ‡Ó ÂÌÈÛÙÔÛ‡ÓË ÛÙÔÓ Â·˘Ùfi ÙÔ˘˜, ·ÈÛı¿-

ÓÔÓÙ·È ÂÓËÌÂڈ̤ÓÔÈ Î·È Î·ıÔ‰ËÁÔ‡Ó ÙȘ ÚÔÛ¿ıÂȤ˜ ÙÔ˘˜ Á‡Úˆ ·fi ¤Ó· Û˘-

ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÛÙfi¯Ô, ·ÓÙ› Ó· ·Ú·Ì¤ÓÔ˘Ó ··ı›˜ Î·È ·ÏÒ˜ Ó· ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó ·-

Ú¿ÔÓ· ÁÈ· Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ô˘ ÙÔ˘˜ ··Û¯ÔÏÔ‡Ó. ∏ Âη›‰Â˘ÛË ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ Ù˘ÈΤ˜ Î·È ¿Ù˘Â˜ ÌÂıfi‰Ô˘˜, ̤ۈ ÙˆÓ ÔÔ›ˆÓ ÔÈ Ôϛ٘ ηı›-

ÛÙ·ÓÙ·È ÈηÓÔ› Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· Ù˘ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ fiÔ˘ ̇ Ô˘Ó Î·È Ó·

Û˘ÓÂÈÛʤÚÔ˘Ó ÛÙËÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfiÙËÙ¿ Ù˘. ∞ÎfiÌË, ÂÓÈÛ¯‡ÂÈ ÙËÓ ·˘ÙÔ‰˘Ó·-

Ì›· Î·È ÙËÓ ·›ÛıËÛË ‰ËÌfiÛÈ·˜ ¢ı‡Ó˘, fiÔ˘ Ë Â˘Ì¿ÚÂÈ· Ù˘ ÙÔÈ΋˜ ÎÔÈÓˆ-

Ó›·˜ Á›ÓÂÙ·È ÚÔÛˆÈ΋ ˘fiıÂÛË fiψÓ. ∏ Âη›‰Â˘ÛË ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÂÚÈÏ·Ì-

‚¿ÓÂÈ Î·Ù·ÓfiËÛË ÙˆÓ ‰ÈÎ·ÈˆÌ¿ÙˆÓ Î·È ÙˆÓ ˘Ô¯ÚÂÒÛÂÒÓ ÙÔ˘˜ Î·È ·Ó¿Ù˘ÍË

‰ÂÍÈÔÙ‹ÙˆÓ ÁÈ· ÔÏÈÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË (Hashway, 1996). ∏ ÔÏÈÙÈ΋ Âη›‰Â˘ÛË Ô-

Ê›ÏÂÈ Ó· ·Ó·Ù‡ÛÛÂÈ ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘ ÙÔ ÂӉȷʤÚÔÓ ÁÈ· ÙË ‰ËÌÔÎÚ·Ù›· Î·È ÙËÓ

·˘ÙԉȿıÂÛË Î·È Ó· ·Ú¤¯ÂÈ ÁÓÒÛË ÙˆÓ ‰ÈÎ·ÈˆÌ¿ÙˆÓ Î·È ÙˆÓ Â˘Î·ÈÚÈÒÓ ÁÈ·

Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙË ‰È·¯Â›ÚÈÛË Î·È ÛÙÔÓ ¤ÏÂÁ¯Ô ÙˆÓ ÎÔÈÓÒÓ ˘Ôı¤ÛˆÓ. ∆¤ÏÔ˜,

Ú¤ÂÈ Ó· ·Ó·Ù‡ÛÛÂÈ ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘ ÙȘ ÈηÓfiÙËÙ˜ Ô˘ ··ÈÙÔ‡ÓÙ·È ÁÈ· Ó· Â-

ÈÙÂϤÛÔ˘Ó ·˘Ù¤˜ ÙȘ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›Â˜ (Kearns, 1995).

◗ ∂Óۈ̿وÛË ÙˆÓ ÛÙ¿ÛˆÓ, ÙˆÓ ·ÍÈÒÓ Î·È ÙÔ˘ ÙÚfiÔ˘ ̇ ˆ‹˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛˆÓ

¢ÂÓ Â›Ó·È Û¿ÓÈ· Ë ÂÌÊ¿ÓÈÛË Û˘ÁÎÚÔ‡ÛÂˆÓ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘ ÌÈ·˜

ÙÔÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È ÙÔ˘˜ ÂȉÈÎÔ‡˜, fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘

‹ ÙÔ˘ ÚÔ‚Ï‹Ì·ÙÔ˜ Û ¤Ó· ›̷¯Ô ı¤Ì·. √È ‰È·‰Èηۛ˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙˆÓ Ô-

ÏÈÙÒÓ ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ÔÊ›ÏÔ˘Ó Ó· ÂÓۈ̷ÙÒÓÔ˘Ó ÙȘ ȉȷÈÙÂÚfiÙËÙ˜

·˘Ù¤˜. ªÂ ÛÎÔfi Ó· ‰Ôı› fiÛÔ ÙÔ ‰˘Ó·ÙfiÓ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ Â‡ÚÔ˜ ·ÍÈÒÓ, ·ÓÙÈÏ‹„Â-

ˆÓ Î·È ÚÔÙÈÌ‹ÛÂˆÓ ÛÙȘ Û˘˙ËÙ‹ÛÂȘ, fiϘ ÔÈ ıÈÁfiÌÂÓ˜ ÔÌ¿‰Â˜ Û˘ÌÊÂÚfiÓÙˆÓ

Ú¤ÂÈ Ó· ÂÌÏ·ÎÔ‡Ó ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ (Beierle, 1999).

√È ·Ú·‰ÔÛȷΤ˜ ÌÔÚʤ˜ ÁÓÒÛ˘ Ô˘ ÂÓ˘¿Ú¯Ô˘Ó Û ÙÔÈΤ˜ ÎÔÈӈӛ˜

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 61

Page 62: Περιβάλλον και Επικοινωνία

62

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

Û˘¯Ó¿ ·Ú·ÌÂÏÔ‡ÓÙ·È ·fi ÙÔ˘˜ ÂȉÈÎÔ‡˜ ·ÁÁÂÏ̷ٛ˜ Ô˘ ÂÌϤÎÔÓÙ·È ÛÙË

Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛˆÓ. ø˜ ·Ú·‰ÔÛȷ΋ ÌÔÚÊ‹ ÁÓÒÛ˘ –‹, ·ÏÏÈÒ˜, ÙÔÈ΋ ·Ú¿-

‰ÔÛË– ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È ÔÈ ÏËÚÔÊÔڛ˜ Ô˘ ·ÔÚÚ¤Ô˘Ó ·fi ÚÔÛÂÎÙÈ΋ ·Ú·Ù‹-

ÚËÛË ÙÔ˘ Ê˘ÛÈÎÔ‡ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜, ÙˆÓ ÙÔÈÎÒÓ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ-ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÒÓ Û˘Ó-

ıËÎÒÓ Î·È ÙˆÓ Û¯¤ÛÂˆÓ ·ÏÏËÏ›‰Ú·Û˘ ÌÂٷ͇ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È Ê‡Û˘ (Broh-

man, 1996). ∏ ÂÓۈ̿وÛË Ù˘ ÙÔÈ΋˜ ·Ú¿‰ÔÛ˘ ÛÙÔ Û¯Â‰È·ÛÌfi ÔÏÈÙÈ΋˜

·fi ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË Î·È ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Û˘ÓÂÈÛʤÚÂÈ ÛÙË ‰Ë-

ÌÈÔ˘ÚÁ›· ÂÓfi˜ ·ÈÛı‹Ì·ÙÔ˜ ÈÛ¯‡Ô˜ Î·È Û˘ÏÏÔÁÈÎfiÙËÙ·˜ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘

Î·È ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘˜ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛˆÓ, ÂÓÒ,

·Ú¿ÏÏËÏ·, ÚÔÛÙ›ıÂÓÙ·È ̄ Ú‹ÛÈ̘ ÁÓÒÛÂȘ Î·È È‰¤Â˜, Ô˘ ‰ÂÓ ı· ‹Ù·Ó ‰È·ı¤-

ÛÈ̘ ‰È·ÊÔÚÂÙÈο. ªÂ ÙÔÓ ÙÚfiÔ ·˘Ùfi Ô‰ËÁԇ̷ÛÙ ÛÙË ‰È·Ù‡ˆÛË ÂÓ·ÏÏ·-

ÎÙÈÎÒÓ ÚÔÙ¿ÛÂˆÓ Ô˘ ÈηÓÔÔÈÔ‡Ó ¤Ó· ¢ڇÙÂÚÔ ÎÔÌÌ¿ÙÈ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡.

◗ ∞Ó·ÌfiÚʈÛË ÙˆÓ ‰ÈÔÈÎËÙÈÎÒÓ ‰ÔÌÒÓ Î·È ‰È·‰ÈηÛÈÒÓ∏ ·Ó·ÌfiÚʈÛË ÙˆÓ ‰ÈÔÈÎËÙÈÎÒÓ ‰ÔÌÒÓ Î·È ‰È·‰ÈηÛÈÒÓ ··ÈÙ› ·ÏÏ·Á¤˜

Û ıÂÛÌÔıÂÙË̤Ó˜ Û˘Ó‹ıÂȘ, Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¤˜ Î·È Ú·ÎÙÈΤ˜ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘

(King et al., 1998). Èڛ˜ Ú·ÁÌ·ÙÈΤ˜ ·ÏÏ·Á¤˜ ÛÙÔ ÂÛˆÙÂÚÈÎfi Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘

Î·È Ì ÙÔ ÁÚ·ÊÂÈÔÎÚ·ÙÈÎfi ÙÚfiÔ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·˜ Ù˘, Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ‰ÂÓ Â›Ó·È ÂÊÈ-

ÎÙ‹. √È ·ÏÏ·Á¤˜ Ú¤ÂÈ Ó· ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ÙÔÓ Î·ÓÔÓÈÛÌfi ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·˜ Ù˘ ¢È-

Ô›ÎËÛ˘, Ì ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ˆ˜ ηıÔÚÈÛÙÈÎÔ‡ Î·È ˘„ËÏ‹˜ ÛËÌ·-

Û›·˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ· ÛÙȘ ÎÚ›ÛÈ̘ Ê¿ÛÂȘ Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ÔÈ Ôԛ˜ ÂËÚ¿-

˙Ô˘Ó ÙË ˙ˆ‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ, ·ÏÏ¿ Î·È ÙÔ˘˜ ›‰ÈÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ÂÚÁ·˙fiÌÂÓÔ˘˜ Î·È ÙÔ˘˜

‰ÈÔÈÎËÙÈÎÔ‡˜ ·ÍȈ̷ÙÔ‡¯Ô˘˜, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ÔÊ›ÏÔ˘Ó Ó· ÂÓÂÚÁÔ‡Ó ̂ ˜ Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô-

ÓÙ˜ Î·È fi¯È ̂ ˜ ·Ï¿ fiÚÁ·Ó· ÂÍÔ˘Û›·˜.

∂›Ó·È ÛËÌ·ÓÙÈÎfi Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ó· Ï·Ì‚¿ÓÂÈ ¯ÒÚ· ÛÙ· ÚÒÙ·

ÛÙ¿‰È· Ï‹„˘ ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ (Skanavis & Sarri, 2001). ªÂ ÙÔÓ ÙÚfiÔ ·˘Ùfi ÔÈ

Ôϛ٘ ‰ÂÓ ¤Ú¯ÔÓÙ·È ·ÓÙÈ̤وÔÈ Ì ÚÔ·ÔÊ·ÛÈṲ̂Ó˜ ÂÓ¤ÚÁÂȘ ÙȘ Ôԛ˜

‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂËÚ¿ÛÔ˘Ó, ·ÏÏ¿ ·ÈÛı¿ÓÔÓÙ·È fiÙÈ ‰È·ÌÔÚÊÒÓÔ˘Ó Î·È ÔÈ ›‰ÈÔÈ

ÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜, Ì ‚¿ÛË ÙȘ ‰ÈΤ˜ ÙÔ˘˜ ·Ó¿ÁΘ Î·È ÂÈı˘Ì›Â˜.

◗ ∂ÈÌfiÚʈÛË ÙˆÓ ‰ÈÔÈÎËÙÈÎÒÓ ·ÍȈ̷ÙÔ‡¯ˆÓ∏ ÂÈÌfiÚʈÛË ÙˆÓ ‰ÈÔÈÎËÙÈÎÒÓ ·ÍȈ̷ÙÔ‡¯ˆÓ Û˘Ó›ÛÙ·Ù·È ÛÙËÓ ·ÏÏ·Á‹

ÙˆÓ ÚfiÏˆÓ ÙÔ˘˜, ·fi ·fiÌ·ÎÚÔÈ Î·È ·ÔÎÔÌ̤ÓÔÈ, ÂÍÂȉÈÎÂ˘Ì¤ÓÔÈ ‰È·¯ÂÈÚÈ-

ÛÙ¤˜, ÛÂ Û˘ÓÂÚÁ¿ÛÈÌÔ˘˜ Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÔÓÙ˜. ∂Ô̤ӈ˜, ÔÈ ‰ÈÔÈÎËÙÈÎÔ› ·ÍȈ̷-

ÙÔ‡¯ÔÈ Ú¤ÂÈ Ó· ÂÎ·È‰Â˘ÙÔ‡Ó ÛÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ù˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜, Ù˘ ÔÌ·‰È-

΋˜ ‰Ú¿Û˘ Î·È Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Ì·˙› Ì ÙÔ˘˜ Ôϛ٘.

∏ ÚÔÔÙÈ΋ fï˜ ·˘Ù‹ ‰ÂÓ ÌÔÚ› Ó· ÂÊ·ÚÌÔÛÙ› fiÙ·Ó ÔÈ ‰ÈÔÈÎËÙÈÎÔ› ·ÍȈ-

Ì·ÙÔ‡¯ÔÈ È¤˙ÔÓÙ·È ·fi ÙȘ ̆ ËÚÂۛ˜ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘, ÛÙȘ Ôԛ˜ ÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È,

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 62

Page 63: Περιβάλλον και Επικοινωνία

63

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

Ó· ‰ÚÔ˘Ó Ì ¤Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÙÚfiÔ – Ô˘, ΢ڛˆ˜, ÂÓÈÛ¯‡ÂÈ ÙËÓ ÂÍÔ˘Û›· ηÈ

ÙÔ ‰È·¯ÂÈÚÈÛÙÈÎfi ÚfiÏÔ ÙˆÓ Û˘ÁÎÂÎÚÈÌ¤ÓˆÓ ˘ËÚÂÛÈÒÓ Î·È ‰ÂÓ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ ÙË

Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ (King et al., 1998).

◗ ªÂ›ˆÛË ÙˆÓ Û˘ÁÎÚÔ‡ÛÂˆÓ Î·È ÙÔ˘ ·ÓÙ·ÁˆÓÈÛÌÔ‡∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Â›Ó·È ÌÈ· ‰È·‰Èηۛ· ̤ۈ Ù˘ ÔÔ›·˜ ÚÔÛ‰ÈÔ-

Ú›˙ÔÓÙ·È Ù· ÎÔÈÓ¿ ÚfiÙ˘· Î·È ÔÈ ·Í›Â˜. ª¤Ûˆ ·˘Ù‹˜ Ù˘ ‰È·‰Èηۛ·˜ ÌÔÚ›

Ó· ıÂÌÂÏȈı› Ë Û˘ÓÂÚÁ·Û›· ÛÙË Ï‹„Ë ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ, ÂÓ¿ÓÙÈ· ÛÙËÓ ·Ï‹

Î·È ÛÙ›ڷ ·ÓÙÈ·Ú¿ıÂÛË. ∞ÎfiÌ· Î·È ·Ó ÔÈ Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÔÓÙ˜ ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· χ-

ÛÔ˘Ó ¤Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ı¤Ì·, Ë ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÔÊ›ÏÂÈ Ó· ‚ÔË-

ı‹ÛÂÈ ÙÔ˘˜ ÂÌÏÂÎfiÌÂÓÔ˘˜ Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ÛÙfi¯Ô˘˜ Î·È ÙȘ ÚÔÔÙÈΤ˜

Ô˘ ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ Ë Î¿ı ÏÂ˘Ú¿, ηÏÏÈÂÚÁÒÓÙ·˜ ÙËÓ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· Î·È ÙËÓ ·Ó¿-

Ù˘ÍË Û¯¤ÛÂˆÓ ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ (Beierle, 1999). √È Û¯¤ÛÂȘ ·˘Ù¤˜ Î·È ÔÈ ·ÔÊ¿-

ÛÂȘ Ô˘ Èı·ÓfiÓ ÏËÊıÔ‡Ó ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·Ú·Ì›ÓÔ˘Ó ÛÙ·ıÂÚ¤˜ ÛÙÔ ¤Ú·ÛÌ·

ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘, Û˘ÓÙÂÏÒÓÙ·˜ Û ÌÈ· ÚÔԉ¢ÙÈ΋ Ì›ˆÛË ¤ˆ˜ Î·È ·Ô˘Û›· Û˘-

ÁÎÚÔ‡ÛÂˆÓ ‹ ÛÙË ıÂÛÌÔı¤ÙËÛË Ì˯·ÓÈÛÌÒÓ ÁÈ· ÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÛËÌ·ÓÙÈÎÒÓ ‰È·-

ÊÔÚÒÓ (Susskind & Cruikshank, 1987).

◗ ∞Ô‰ÔÙÈÎfiÙËÙ·√ ·Ú¿ÁÔÓÙ·˜ ·˘Ùfi˜ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ÙËÓ ÂÈÏÔÁ‹ ÙÔ˘ ηٿÏÏËÏÔ˘ Ì˯·ÓÈ-

ÛÌÔ‡ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÁÈ· οı ÂÚ›ÙˆÛË, ÙÔÓ ÙÚfiÔ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹˜ ÙÔ˘ Î·È ÙËÓ ÂÌ-

‚¤ÏÂÈ· Ô˘ ı· ¤¯ÂÈ (Beierle, 1998). ∂Ô̤ӈ˜, Ë ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜

ÔÊ›ÏÂÈ Ó· ÂÍ·ÛÊ·Ï›˙ÂÈ fiÙÈ ÂÈϤ¯ıËÎÂ Ô Ì˯·ÓÈÛÌfi˜ Ì ÙÔ ÌÈÎÚfiÙÂÚÔ ÎfiÛÙÔ˜

Û ̄ ÚfiÓÔ Î·È ̄ Ú‹Ì·, Ì ÙË ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ·ÓÙÈÚÔÛˆÂ˘ÙÈÎfiÙËÙ· Î·È Ì ÙËÓ ÈÛfi-

ÙÈÌË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ. ¢ËÏ·‰‹, Ó· ÂÊ·ÚÌÔÛÙ› ÂΛÓÔ˜ Ô Ì˯·ÓÈÛÌfi˜

Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ Ô˘ ÈηÓÔÔÈ› ÙÔ˘˜ ÛÙfi¯Ô˘˜ Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Î·È

ÂÌÊ·Ó›˙ÂÈ ÙȘ ÏÈÁfiÙÂÚ˜ ··ÈÙ‹ÛÂȘ Û fiÚÔ˘˜ (Beierle, 1999).

∂Í›ÛÔ˘ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ·˜ ÛÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Â›Ó·È Ô ‰ÂÛÌfi˜

Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔ˘Ó ·˘ÙÔ› Ì ÙÔ ÙfiÔ ÁÈ· ÙÔÓ ÔÔ›Ô Î·ÏÔ‡ÓÙ·È Ó· Ï¿‚Ô˘Ó Ì¤ÚÔ˜

ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛˆÓ. ∏ ÛÙ¿ÛË ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÂ Û˘ÏÏÔÁÈΤ˜ ÚÔÛ¿-

ıÂȘ ÂËÚ¿˙ÂÙ·È ·fi ÙȘ ·ÓÙÈÏ‹„ÂȘ ÙÔ˘˜ fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ Ù· Ê˘ÛÈο Î·È ÎÔÈÓˆÓÈ-

ο ̄ ·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘ ÙfiÔ˘ fiÔ˘ ηÙÔÈÎÔ‡Ó, ÙËÓ Â›ÁÓˆÛË Î·È ÙËÓ ·ÓÙ›‰Ú·Û‹

ÙÔ˘˜ ÛÙÔÓ ÙÚfiÔ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÔÈ ¿ÏÏÔÈ ‚Ï¤Ô˘Ó ÙÔÓ ÙfiÔ ÙÔ˘˜ (Kearns, 1995).

ª¤ıÔ‰ÔÈ Î·È Ù¯ÓÈΤ˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ-

Â›Ù·È Û ÚÒÙÔ Â›Â‰Ô Ì¤Ûˆ ÙˆÓ ÂÎÏÂÁÌ¤ÓˆÓ ·ÓÙÈÚÔÛÒˆÓ ÙÔ˘˜ ÛÙË µÔ˘Ï‹.

øÛÙfiÛÔ, Ë ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· Ù˘ µÔ˘Ï‹˜ ̂ ˜ ̤ÛÔ˘ ÈηÓÔÔ›ËÛ˘ ÙˆÓ ·ÈÙË-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 63

Page 64: Περιβάλλον και Επικοινωνία

64

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

Ì¿ÙˆÓ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ıˆÚÂ›Ù·È ÂÚÈÔÚÈṲ̂ÓË. ∏ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈ΋ Ô-

Ï˘ÏÔÎfiÙËÙ· ÛÂ Â›Â‰Ô ¯ÒÚ·˜, ÙÔ Ï‹ıÔ˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ô˘ ·ÓÙÈÛÙÔȯ› ÛÂ

οı ÂÎÏÂÁ̤ÓÔ ·ÓÙÈÚfiÛˆÔ Î·È Ë Û˘ÁΤÓÙÚˆÛË ÔÏÈÙÈÎÒÓ, ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ Î·È

ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÒÓ ·ÚÌÔ‰ÈÔÙ‹ÙˆÓ Û ‰ÈÔÈÎËÙÈΤ˜ ˘ËÚÂۛ˜ Ì ÁÚ·ÊÂÈÔÎÚ·ÙÈ΋ ÔÚ-

Á¿ÓˆÛË Î·È ·Ó˘·ÚÍ›· ÔÔÈ·Û‰‹ÔÙ ·ʋ˜ Ì ÙÔÓ ÔÏ›ÙË ·Ê‹ÓÔ˘Ó Ï›Á· Â-

ÚÈıÒÚÈ· ÁÈ· ¿ÌÂÛË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Ì¤Û· ·fi ÙËÓ

ÂÎÏÔÁÈ΋ ‰È·‰Èηۛ·. ∏ ÙÔÈ΋ ·˘ÙÔ‰ÈÔ›ÎËÛË, ÌÔÏÔÓfiÙÈ ·Ú¤¯ÂÈ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ˜

‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ ÈηÓÔÔ›ËÛ˘ ÙˆÓ ·ÈÙËÌ¿ÙˆÓ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ, Â›Ó·È Î·È ·˘Ù‹ ηıË-

ψ̤ÓË Û ¤Ó· ̄ ·ÌËÏfi Â›Â‰Ô ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·˜ (™ÈÔ‡ÙË, 1988).

√È ªË ∫˘‚ÂÚÓËÙÈΤ˜ √ÚÁ·ÓÒÛÂȘ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÌÈ· ‰›Ô‰Ô ¢ڇÙÂÚ˘ Û˘ÌÌÂ-

ÙÔ¯‹˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ (Kearns, 1995Ø Broh-

man, 1996). √È ªË ∫˘‚ÂÚÓËÙÈΤ˜ √ÚÁ·ÓÒÛÂȘ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ

Ô˘ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÔÈÔ‡ÓÙ·È Û ÙÔÈÎfi, ÂıÓÈÎfi Î·È ‰ÈÂıÓ¤˜ ›‰Ô, ‰ÂÓ Û˘Ó‰¤Ô-

ÓÙ·È Ì ÙÔ ÎÚ¿ÙÔ˜ Î·È ‰ÂÓ ÂϤÁ¯ÔÓÙ·È ·fi ·˘Ùfi. ∂›Û˘, ‰ÂÓ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ô‡ÙÂ

ÂϤÁ¯ÔÓÙ·È ·fi ȉȈÙÈΤ˜ ‹ ¿ÏÏÔ˘ ›‰Ô˘˜ ÎÂÚ‰ÔÛÎÔÈΤ˜ ÂÙ·ÈÚ›˜ (∫·ÙÛÈÔ‡-

Ï˘, 1998). ∂›Ù ÙÔÈΤ˜ ›Ù ÂıÓÈΤ˜, ÔÈ ª.∫.√. ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË Â˘ÂÏÈ-

Í›· Û ۯ¤ÛË Ì ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË, ÂÓı·ÚÚ‡ÓÔ˘Ó Î·È ̇ ËÙÔ‡Ó ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÙÔÈ-

ÎÔ‡ ÏËı˘ÛÌÔ‡, ÚÔÙ›ÓÔ˘Ó –Î·È ÂÓ›ÔÙ ÂÊ·ÚÌfi˙Ô˘Ó– ηÈÓÔÙfi̘ χÛÂȘ ÛÙ·

ÙÔÈο ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù·, Û ·ÓÙ›ıÂÛË Ì ÙË ÛÙ·ÛÈÌfiÙËÙ· ÙˆÓ ·ÚÌfi‰ÈˆÓ ÊÔÚ¤ˆÓ.

∆· ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ÙˆÓ ª.∫.√. Ù›ÓÔ˘Ó Ó· Â›Ó·È ÌÈÎÚ‹˜ Îϛ̷η˜ Î·È ‰›ÓÔ˘Ó ¤Ì-

Ê·ÛË ÛÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÙÔÈÎÔ‡ ÏËı˘ÛÌÔ‡, ÛÙË ̄ Ú‹ÛË Î·Ù¿ÏÏËÏˆÓ Ù¯ÓÔ-

ÏÔÁÈÒÓ, ηıÒ˜ Î·È ÛÙË ÁÓÒÛË Î·È Î·Ù·ÓfiËÛË ÙˆÓ ÙÔÈÎÒÓ ·Ó·ÁÎÒÓ, fiˆ˜ ·˘-

Ù¤˜ ηıÔÚ›˙ÔÓÙ·È ·fi Ù· ›‰È· Ù· ̤ÏË Ù˘ ÙÔÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ (Brohman, 1996).

∞Ó Î·È Ë ‰È‡ڢÓÛË ÙÔ˘ ÚfiÏÔ˘ ÙˆÓ ª.∫.√. ÌÔÚ› Ó· Û˘Ì‚¿ÏÂÈ Û ÌÈ· ¢-

Ú‡ÙÂÚË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙ· ÎÔÈÓˆÓÈο ˙ËÙ‹Ì·Ù·, ˘¿Ú¯Ô˘Ó ˆÛÙfiÛÔ

·ÚÎÂÙ¤˜ ·‰˘Ó·Ì›Â˜. ∆· ̤ÏË ÙˆÓ ª.∫.√. Û¿ÓÈ· ÂÎÚÔÛˆÔ‡Ó ·Ó·ÏÔÁÈο ÙÔÓ

ÙÔÈÎfi ÏËı˘ÛÌfi Î·È ÂÓ·ÚÌÔÓ›˙ÔÓÙ·È Ì ·˘ÙfiÓ (Kearns, 1995). ∫·Ù¿ ηÓfiÓ·

·ÔÙÂÏÔ‡ÓÙ·È ·fi ·ÓıÚÒÔ˘˜ Ô˘ ‰ÂÓ Â›¯·Ó ηÌÈ¿ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓË Û¯¤ÛË ÌÂ

ÙËÓ ÙÔÈ΋ ÎÔÈÓˆÓ›·, Û ÂÚ›ÙˆÛË Ô˘ Ë ª.∫.√. Â›Ó·È ÂıÓÈ΋, ›Ù ÚÔ¤Ú¯Ô-

ÓÙ·È ·fi ÌÂÚ›‰· ÙÔ˘ ÙÔÈÎÔ‡ ÏËı˘ÛÌÔ‡ Ì ·ÚfiÌÔÈ· ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ-ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋

ηٿÛÙ·ÛË, Â›Â‰Ô Âη›‰Â˘Û˘ ηÈ, Û ÔÚÈṲ̂Ó˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ, ÔÏÈÙÈ΋

ÙÔÔı¤ÙËÛË, ·Ó Ë ª.∫.√. Â›Ó·È ÙÔÈ΋.

∂›Û˘, ‰ÂÓ Â›Ó·È Û¿ÓÈÔ ÙÔ Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ ÔÈ ª.∫.√. Ó· ¤Ú¯ÔÓÙ·È Û ۇÁÎÚÔ˘-

ÛË Ì ÙÔÓ ÓÙfiÈÔ ÏËı˘ÛÌfi, fiÙ·Ó ÔÈ ÂȉÈÒÍÂȘ ÙˆÓ ÚÒÙˆÓ ·Ó·ÙÚ¤Ô˘Ó ÙÔÓ

ÙÚfiÔ ˙ˆ‹˜ ÙˆÓ ÙÂÏÂ˘Ù·›ˆÓ. ∂ÈϤÔÓ, Û˘¯Ó¿ ·ÌÊÈÛ‚ËÙÔ‡ÓÙ·È ÙÔ Î‡ÚÔ˜, Ë ·-

ÍÈÔÈÛÙ›· ·ÏÏ¿ Î·È Ë ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›· ÙˆÓ ª.∫.√. ·fi ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË, Ë ·ÔÙÂÏÂÛÌ·-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 64

Page 65: Περιβάλλον και Επικοινωνία

65

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

ÙÈÎfiÙËÙ· ÙˆÓ ÌÂıfi‰ˆÓ ÙÔ˘˜, ·ÏÏ¿ Î·È Ë ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÙÔ˘ ÙÚfiÔ˘ ÏÂÈÙÔ˘Ú-

Á›·˜ ÙÔ˘˜.

∆· Ï·˚ο ÎÈÓ‹Ì·Ù· ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ¤Ó· ̤ÛÔ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË ‰È·-

‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛˆÓ. ™‡Ìʈӷ Ì ÙÔÓ Jelin (1986Ø ·Ó·ÊÔÚ¿ ·fi

Brohman, 1996), Ù· Ï·˚ο ÎÈÓ‹Ì·Ù· Â›Ó·È ÌÔÚʤ˜ Û˘ÏÏÔÁÈ΋˜ ‰Ú¿Û˘ Ì ̆ „Ë-

Ïfi ‚·ıÌfi Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡, Ô˘ ̄ ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ÌË ıÂÛÌÈΤ˜ Ô‰Ô‡˜ ηÈ

Ù· ÔÔ›·, ÙËÓ ›‰È· ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘ ‰È·ÌÔÚÊÒÓÔ˘Ó ÙȘ ··ÈÙ‹ÛÂȘ ÙÔ˘˜, ‚Ú›ÛÎÔ˘Ó

ÌÔÚʤ˜ ‰Ú¿Û˘ ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÚÔ·Á¿ÁÔ˘Ó ÙȘ ··ÈÙ‹ÛÂȘ ·˘Ù¤˜ Î·È Ó· η-

ıÈÂÚˆıÔ‡Ó ˆ˜ Û˘ÏÏÔÁÈο fiÚÁ·Ó· (‰ËÏ·‰‹ ˆ˜ ÔÌ¿‰· ‹ ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ηÙËÁÔÚ›·).

¶·Ú·‰Â›ÁÌ·Ù· Ï·˚ÎÒÓ ÎÈÓËÌ¿ÙˆÓ Â›Ó·È ÔÈ ÔÈΛϘ Á˘Ó·ÈΛ˜ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ, Ù·

ÔÈÎÔÏÔÁÈο Î·È Ú¿ÛÈÓ· ÎÈÓ‹Ì·Ù·, ÔÈ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ ·ÁÚÔÙÒÓ, ÔÈ ÂÚÁ·ÙÈΤ˜ ηÈ

ÊÔÈÙËÙÈΤ˜ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ, ÔÈ ÔÏÈÙÈÛÙÈΤ˜ ÔÌ¿‰Â˜ Î·È ÔÈ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ ÌÂÈÔÓÔÙ‹-

ÙˆÓ (Brohman, 1996). ∏ ʇÛË ÙˆÓ Ï·˚ÎÒÓ ÎÈÓËÌ¿ÙˆÓ, ·Ó Î·È ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ¤Íˆ

·fi Ù· fiÚÈ· Ù˘ ‰ÈÔ›ÎËÛ˘ Î·È ·ÔÛÎÔ› ÛÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙÔ

ۯ‰ȷÛÌfi Î·È ÛÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÌÈ·˜ ÔÏÈÙÈ΋˜, Â›Ó·È ÂÚÈÛÙ·Ûȷ΋, ÌÂ Î˘Ì·È-

ÓfiÌÂÓË ‰˘Ó·ÌÈ΋ Î·È Û˘ÏÏÔÁÈÎfiÙËÙ·. ∆· Ï·˚ο ÎÈÓ‹Ì·Ù· ‰ÂÓ ÂÍ·ÛÊ·Ï›˙Ô˘Ó

ÙËÓ ›ÛË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Î·È ¤ÎÊÚ·ÛË fiÛˆÓ Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó Û ·˘Ù¿, ÂÓÒ ‰ÂÓ ÚÔÓÔ-

Ô‡Ó ÁÈ· ÙȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ‰È·ÊÔÚÔÔÈ‹ÛÂˆÓ ·fi ÙËÓ ÎÔÈÓ‹ ȉÂÔÏÔÁÈ΋ ÁÚ·ÌÌ‹.

∞ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfi˜ ÙÚfiÔ˜ ÁÈ· ÙËÓ Â͇ÚÂÛË ÌÈ·˜ ¢ڤˆ˜ ·Ô‰ÂÎÙ‹˜ χÛ˘

Û ¤Ó· ›̷¯Ô ı¤Ì· Â›Ó·È Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ÙˆÓ ÙÂÏÈÎÒÓ ·-

ÔÊ¿ÛÂˆÓ ·fi ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË Î·È ÂÎÚÔÛÒˆÓ ·fi ÙȘ ÔÌ¿‰Â˜ Û˘ÌÊÂÚfiÓÙˆÓ

Ô˘ ÂÌϤÎÔÓÙ·È ÛÙÔ Úfi‚ÏËÌ·. ™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˘ ‰È·‰Èηۛ·˜,

ÔÈ ÂÎÚfiÛˆÔÈ ÙˆÓ ÔÌ¿‰ˆÓ Û˘ÌÊÂÚfiÓÙˆÓ Î·ÏÔ‡ÓÙ·È ÛÂ Û˘Ó‰ڛ·ÛË ÙfiÛÔ ÁÈ·

Ó· Û˘˙ËÙ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ Úfi‚ÏËÌ· Ô˘ ı›ÁÂÈ Ù· ‰ÈηÈÒÌ·Ù· ‹ Ù· ÚÔÓfiÌÈ¿ ÙÔ˘˜, fiÛÔ

Î·È ÁÈ· Ó· ÚÔÙ›ÓÔ˘Ó ÎÔÈÓ¤˜ χÛÂȘ ‹ Û¯¤‰È· ‰Ú¿Û˘. ªÔÏÔÓfiÙÈ ·ÚÎÂÙ¤˜ Ù¤-

ÙÔȘ ‰È·‰Èηۛ˜ η٤ÏËÍ·Ó Û ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ ·ÏÏ·Á¤˜, ÁÂÓÈÎfiÙÂÚ· ÔÈ Û˘Ó‰ÚÈ¿-

ÛÂȘ ·˘Ù¤˜ Ù›ÓÔ˘Ó Ó· Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÓÔ˘Ó ÙÔ˘˜ «Û˘Ó‹ıÂȘ ÂÌÏÂÎÔ̤ÓÔ˘˜», ÔÈ Ô-

Ô›ÔÈ Â›Ó·È ÛÙÂÓ¿ Û˘Ó‰Â‰Â̤ÓÔÈ Ì ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË (Chopyak, 2001). ∂›Û˘, ÔÈ Ô-

Ì¿‰Â˜ Û˘ÌÊÂÚfiÓÙˆÓ ‰ÂÓ ·ÓÙ·Ó·ÎÏÔ‡Ó ÙË ‰ËÌÔÁÚ·ÊÈ΋ ·Ó·ÏÔÁ›· Ù˘ ÙÔÈ΋˜

ÎÔÈÓfiÙËÙ·˜ ̂ ˜ Û‡ÓÔÏÔ, ÌÈ·˜ Î·È Ù· ̤ÏË ÙˆÓ ÔÌ¿‰ˆÓ ·˘ÙÒÓ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ÂÎÏÂÁ›

‹ ÂÈÏÂÁ› ·fi ÙËÓ ÎÔÈÓfiÙËÙ· (Gay Jones, 1997). ∆Ô ˙ËÙÔ‡ÌÂÓÔ, ÏÔÈfiÓ, ›ӷÈ

Ó· ‰È¢ڢÓı› Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Û ·˘Ù¤˜ ÙȘ Û˘Ó‰ÚÈ¿ÛÂȘ Î·È Ó· ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È

ÙÔ Â˘Ú‡ ÎÔÈÓfi.

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 65

Page 66: Περιβάλλον και Επικοινωνία

66

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

∞. ª¤ıÔ‰ÔÈ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜∏ Pirk (2002) ‰È·ÎÚ›ÓÂÈ ÙÚÂȘ ÌÂıfi‰Ô˘˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜:

1. ™˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Ì ·Ú·ÙËÚ‹ÛÂȘ Î·È Û¯fiÏÈ·™ÙË Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË Ì¤ıÔ‰Ô, Ë ¢ÈÔ›ÎËÛË ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ ÙȘ ÚÔÙ¿ÛÂȘ Ù˘ ÛÙËÓ

ÙÔÈ΋ ÎÔÈÓfiÙËÙ· Î·È ̇ ËÙ¿ ÙȘ ·Ú·ÙËÚ‹ÛÂȘ Î·È Ù· Û¯fiÏÈ· ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ. ∏ ̤-

ıÔ‰Ô˜ ·˘Ù‹ ÂÈÙÚ¤ÂÈ Û ÌÂÁ¿ÏÔ ·ÚÈıÌfi ÔÏÈÙÒÓ Ó· Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó Î·È Ó· ‰È·-

Ù˘ÒÓÔ˘Ó ÙȘ ·fi„ÂȘ ÙÔ˘˜. øÛÙfiÛÔ, ÂÂȉ‹ ¤¯ÂÈ ‰··ÓËı› Ôχ˜ ¯ÚfiÓÔ˜

Î·È ¯Ú‹Ì· ÁÈ· Ó· Á›ÓÔ˘Ó ÔÈ ÚÔÙ¿ÛÂȘ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘, Û˘Ó‹ı˘ ηٿÏËÍË Ù˘

ÌÂıfi‰Ô˘ ·˘Ù‹˜ Â›Ó·È Ë ¢ÈÔ›ÎËÛË Ó· ̆ ÂÚ·Û›˙ÂÙ·È Ù· Û¯¤‰È¿ Ù˘ ·Ú¿ ÙȘ ÂÈ-

ÎÚ›ÛÂȘ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ, ¯ˆÚ›˜ Ó· Ï·Ì‚¿ÓÂÈ ˘fi„Ë Ù· Û¯fiÏÈ· ÙˆÓ ÙÂÏÂ˘Ù·›ˆÓ,

ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ‰È·ÌÔÚÊÒÛÂÈ ¤Ó· ÙÂÏÈÎfi Û¯¤‰ÈÔ Ô˘ Ó· ·ÓÙ·ÔÎÚ›ÓÂÙ·È ÛÙȘ

·Ó¿ÁΘ Ù˘ ÙÔÈ΋˜ ÎÔÈÓfiÙËÙ·˜.

2. ƒ˘ıÌÈÛÙÈ΋ ‰ËÌfiÛÈ· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ‰È·Ú·ÁÌ¿Ù¢Û˘ £ÂˆÚÂ›Ù·È Ë Î·Ï‡ÙÂÚË Ì¤ıÔ‰Ô˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜, ÁÈ·Ù› ¢ÓÔ› ÙÔ ‰È¿ÏÔÁÔ ·Ó¿ÌÂÛ·

ÛÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË Î·È ÛÙ· ÂӉȷÊÂÚfiÌÂÓ· ̤ÚË, Ô‰ËÁ› ÛÙË ‰È·Ù‡ˆÛË ÚÔÙ¿ÛˆÓ

·fi fiϘ ÙȘ Ï¢ڤ˜, ÛÙË Û˘ÓÂÚÁ·Û›· ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ Î·È ÛÙË Ï‹„Ë ÔÌfiʈӈÓ

Î·È Î·Ï‡ÙÂÚˆÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ. ∏ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË Ì¤ıÔ‰Ô˜ ÂÈÙÚ¤ÂÈ ÙËÓ ¿ÌÂÛË

Û˘Ì‚ÔÏ‹ ÙˆÓ ÂÌÏÂÎfiÌÂÓˆÓ ÊÔÚ¤ˆÓ ÛÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Ô˘

ı· ̆ Ô¯ÚˆıÔ‡Ó Ó· ·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÔ˘Ó. ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ‰È·Ú·ÁÌ¿Ù¢Û˘ ‰È·Ê¤ÚÂÈ

·fi ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Ì ·Ú·ÙËÚ‹ÛÂȘ Î·È Û¯fiÏÈ·, fiÔ˘ ÌfiÓÔ Ë ¢ÈÔ›ÎËÛË Ï·Ì‚¿-

ÓÂÈ ÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ ηÈ, ·ÏÒ˜, ÙȘ ·Ó·ÎÔÈÓÒÓÂÈ ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘, ¯ˆÚ›˜ ÔÈ ÙÂÏ¢-

Ù·›ÔÈ Ó· ¤¯Ô˘Ó ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ú·ÁÌ·ÙÈ΋˜ ÂÈÚÚÔ‹˜ ÛÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË ·˘ÙÒÓ

ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ. ™ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ‰È·Ú·ÁÌ¿Ù¢Û˘, fiÏÔÈ ÔÈ ÂÌÏÂÎfiÌÂÓÔÈ ÊÔ-

Ú›˜ ‰Ô˘ÏÂ‡Ô˘Ó Ì·˙› ηٿ ÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ Ù˘ ·fiÊ·Û˘, Ì ·ÔÙ¤ÏÂ-

ÛÌ· Ó· ÂÓÈÛ¯‡ÔÓÙ·È ÔÈ ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ Û¯¤ÛÂȘ Û˘ÓÂÚÁ·Û›·˜, Ô˘ Â›Ó·È ¯Ú‹ÛÈ̘

Î·È ÁÈ· ÙÔ Ì¤ÏÏÔÓ. øÛÙfiÛÔ, ÁÈ· Ó· ÂÌÏ·ÎÔ‡Ó Ï‹Úˆ˜ ÔÈ ÂӉȷÊÂÚfiÌÂÓÔÈ ÊÔ-

Ú›˜ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ Ù˘ ·fiÊ·Û˘, Ú¤ÂÈ Ó· ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó ÙËÓ ··Ú·›ÙË-

ÙË Ù¯ÓÔÁÓˆÛ›· ‹ ÙÔ˘˜ ÂȉÈÎÔ‡˜ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜. ŒÙÛÈ Ë ‰È·‰Èηۛ· ÂÚÈÔÚ›˙ÂÙ·È

·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË Î·È Û ÌÂÁ¿Ï˜ Î·È Î·Ï¿ ÔÚÁ·ÓˆÌ¤Ó˜ ÔÌ¿‰Â˜ Û˘ÌÊÂ-

ÚfiÓÙˆÓ, ·ÔÎÏ›ÔÓÙ·˜ ÙÔ˘˜ ˘fiÏÔÈÔ˘˜ –ÌÈÎÚfiÙÂÚÔ˘˜ ‹ ÏÈÁfiÙÂÚÔ Â˘ÓÔË̤-

ÓÔ˘˜– ÊÔÚ›˜. ™ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·, Ë Ì¤ıÔ‰Ô˜ ·˘Ù‹ Â›Ó·È Î˘Ú›ˆ˜ ÌÈ· ÛÙÚ·-

ÙËÁÈ΋ ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÏËÊıÔ‡Ó ÁÚ‹ÁÔÚ· ÂÊ·ÚÌfiÛÈ̘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ.

3. ∂ÈÙÚÔ‹ ÔÏÈÙÒÓ Ì ÚfiÏÔ Û˘Ì‚Ô˘Ï¢ÙÈÎfi√È ÂÈÙÚÔ¤˜ ÔÏÈÙÒÓ ·ÔÙÂÏÔ‡ÓÙ·È ·fi ¤Ó· Û¯ÂÙÈο ÌÈÎÚfi ·ÚÈıÌfi ÔÏÈÙÒÓ, ÔÈ

ÔÔ›ÔÈ Î·ÏÔ‡ÓÙ·È Ó· ÂÎÚÔÛˆ‹ÛÔ˘Ó ÙȘ ȉ¤Â˜ Î·È ÙȘ ı¤ÛÂȘ ‰È·ÊfiÚˆÓ ÔÌ¿-

‰ˆÓ ‹/Î·È ÎÔÈÓÔÙ‹ÙˆÓ (Rosener, 1978). √È Ôϛ٘ Ô˘ ··ÚÙ›˙Ô˘Ó ÙȘ ÂÈ-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 66

Page 67: Περιβάλλον και Επικοινωνία

67

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

ÙÚÔ¤˜ ÂÈϤÁÔÓÙ·È ·fi ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙÔ Î·Ù¿ fiÛÔ ÂËÚ¿˙ÔÓÙ·È

·fi ÙËÓ ·fiÊ·ÛË ‹ ÙÔ Î·Ù¿ fiÛÔ ı¤ÏÔ˘Ó Ó· Û˘ÌÌÂÙ¿Û¯Ô˘Ó ÛÙË ‰È·‰Èηۛ·.

√È Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜ ÂÈÙÚÔ¤˜ ÔÏÈÙÒÓ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÙËÓ ÈÔ ·ÓÙÈÚÔÛˆÂ˘ÙÈ΋

·fi fiϘ ÙȘ ÌÂıfi‰Ô˘˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜. √ ÚfiÏÔ˜ ÙˆÓ ÂÈÙÚÔÒÓ Â›Ó·È Û˘Ì‚Ô˘-

Ï¢ÙÈÎfi˜, ̂ ÛÙfiÛÔ Ë ·ÚÔ˘Û›· ÙÔ˘˜ Û·ÊÒ˜ ÂÓۈ̷ÙÒÓÂÙ·È ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹-

„˘ ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ (Beierle, 1998). ∫‡ÚÈÔÈ ÙÔÌ›˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÔ›ËÛ‹˜ ÙÔ˘˜

Â›Ó·È Ë ÁÓÒÛË ÙÔ˘ ÚÔ‚Ï‹Ì·ÙÔ˜, Ë ·ÚÔ˘Û›·ÛË Î·È ·Ó¿Ï˘ÛË Èı·ÓÒÓ Ï‡ÛˆÓ

·ÏÏ¿ Î·È ÙˆÓ ÂÈÙÒÛÂÒÓ ÙÔ˘˜ ÛÙËÓ ÙÔÈ΋ ÎÔÈÓˆÓ›·, Ì ·ÒÙÂÚÔ ÛÙfi¯Ô ÙÔ

Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi ÌÈ·˜ ÔÌfiʈÓ˘ χÛ˘, Ô˘ ı· ÚÔÙ·ı› ÛÙÔ˘˜ ÙÂÏÈÎÔ‡˜ Ï‹Ù˜

Ù˘ ·fiÊ·Û˘. √È Û˘Ó‰ÚÈ¿ÛÂȘ ÙˆÓ ÂÈÙÚÔÒÓ Â›Ó·È ·ÓÔÈÎÙ¤˜ ÛÙÔ ÎÔÈÓfi – ÙÔ

ÔÔ›Ô, Ì ÙË ÛÂÈÚ¿ ÙÔ˘, ηÏÂ›Ù·È Ó· ÌÂÙ¿Û¯ÂÈ ÛÙË Û˘˙‹ÙËÛË. √È ÂÈÙÚÔ¤˜ ·˘-

Ù¤˜ Ú¤ÂÈ Ó· ‰È·¯ˆÚÈÛÙÔ‡Ó ·fi ÙȘ ·ÓÙ›ÛÙÔȯ˜ ÂÈÙÚÔ¤˜ ÂȉÈÎÒÓ, ÙȘ Ôԛ˜

Û˘ÁÎÚÔÙ› Ë ¢ÈÔ›ÎËÛË, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÂÈÛ·Á¿ÁÂÈ ÙËÓ ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋, ÔÈÎÔÓÔÌÈ-

΋ Î·È ¿ÏÏË Ù¯ÓÈ΋ ÏËÚÔÊÔÚ›· ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ (Jasanoff,

1990). ∆· ̤ÏË ÙˆÓ Û˘Ì‚Ô˘Ï¢ÙÈÎÒÓ ÂÈÙÚÔÒÓ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ‰ÚÔ˘Ó ˆ˜ ʈӋ

ÂÓfi˜ ¢ڇÙÂÚÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡Ø ̂ ÛÙfiÛÔ, ÛÙËÓ Ú¿ÍË, ÔÈ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜ ÂÈÙÚÔ¤˜ Â-

ÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ÂÎÏÂÁ̤ӷ ̤ÏË Ù˘ ÙÔÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜, ¿ÙÔÌ· Ì ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ηÈ

ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ÈÛ¯‡ ‹ ·ÓıÚÒÔ˘˜ Ô˘ ·Û¯ÔÏÔ‡ÓÙ·È ·Ú¿ÏÏËÏ· Î·È ÁÈ· Ì·ÎÚ¿ ̄ ÚÔ-

ÓÈο ‰È·ÛÙ‹Ì·Ù· Ì ÔÏÏ¿ ·fi Ù· ˙ËÙ‹Ì·Ù· Ù˘ ÙÔÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È ¤¯Ô˘Ó

ÛÙÂÓÔ‡˜ ‰ÂÛÌÔ‡˜ Ì ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË (Beierle, 1998).

™‡Ìʈӷ Ì ÙÔÓ Creighton (1999), Ô fiÚÔ˜ «Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ» ¯ÚËÛÈ-

ÌÔÔÈÂ›Ù·È ÁÈ· Ó· ÂÚÈÁÚ¿„ÂÈ ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ›‰Ë ÂÌÏÔ΋˜:

◗ ∂ÓË̤ڈÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡™Ùfi¯Ô˜ Â›Ó·È ¤Ó· ηχÙÂÚ· ÏËÚÔÊÔÚË̤ÓÔ ÎÔÈÓfi, ÙÔ ÔÔ›Ô fï˜ ‰ÂÓ ÌÔ-

Ú› Ó· ÂËÚ¿ÛÂÈ ÙËÓ ·fiÊ·ÛË.

◗ ¢È·‰ÈηÛÙÈ΋ ‰ËÌfiÛÈ· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹™Ùfi¯Ô˜ Â›Ó·È Ó· ‰Ôı› ÛÙÔ ÎÔÈÓfi, Ë Â˘Î·ÈÚ›· Ó· ·ÎÔ˘ÛÙÔ‡Ó ÔÈ ·fi„ÂȘ ÙÔ˘,

ÚÈÓ ·fi ÙËÓ ¤Î‰ÔÛË Ù˘ ÙÂÏÈ΋˜ ·fiÊ·Û˘. ∂‰Ò, Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ·ÏÒ˜ ÈηÓÔ-

ÔÈ› ‰È·‰ÈηÛÙÈΤ˜ ··ÈÙ‹ÛÂȘ.

◗ ¢ËÌfiÛÈ· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Ô˘ ÂȉÈÒÎÂÈ ÙË Û˘Ó·›ÓÂÛË∂ÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È fiÙ·Ó Ë ¢ÈÔ›ÎËÛË ̄ ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È ÙËÓ ̆ ÔÛÙ‹ÚÈÍË ‹ ÙËÓ ¤ÁÎÚÈÛË ÙÔ˘

ÎÔÈÓÔ‡ ÁÈ· ÌÈ· ·fiÊ·ÛË. ™Â ·˘Ù‹ ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË, ÔÈ Ôϛ٘ ¤¯Ô˘Ó ÙË ‰˘Ó·Ùfi-

ÙËÙ· Ó· ÂËÚ¿ÛÔ˘Ó ÙËÓ ·fiÊ·ÛË.

◗ ¢È·Ú·ÁÌ¿Ù¢ÛË – ∂Ó·ÏÏ·ÎÙÈ΋ χÛË Â› ‰È·ÊˆÓ›·˜∫·ÌÈ¿ ·fiÊ·ÛË ‰ÂÓ ÌÔÚ› Ó· ÏËÊı› ÚÔÙÔ‡ Ù· Û˘Ì‚·ÏÏfiÌÂÓ· ̤ÚË Û˘Ì-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 67

Page 68: Περιβάλλον και Επικοινωνία

68

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ʈӋÛÔ˘Ó fiÓÙˆ˜ Ì ÙËÓ Ô˘Û›· Ù˘ ·fiÊ·Û˘. ™˘Ó‹ıˆ˜, Ë Ï‹Ú˘ Û˘Ìʈӛ· ·-

·ÈÙ›:

·. ‰È·‰Èηۛ· ‰È·Ú·ÁÌ¿Ù¢Û˘,

‚. ÏÔÁÈÎfi Ï‹ıÔ˜ Û˘Ì‚·ÏÏfiÌÂÓˆÓ ÌÂÚÒÓ,

Á. ηϿ ηıÔÚÈṲ̂ӷ Û˘Ì‚·ÏÏfiÌÂÓ· ̤ÚË Î·È

‰. Û˘Ì‚·ÏÏfiÌÂÓ· ̤ÚË Èηӿ Ó· ·Ó·Ï¿‚Ô˘Ó ÙȘ ·Ó·Áη›Â˜ ‰ÂÛ̇ÛÂȘ ‹

οÔÈÔ Â͈ÙÂÚÈÎfi Ì˯·ÓÈÛÌfi Ô˘ ı· ‰È·ÛÊ·Ï›˙ÂÈ ÙË ‰¤ÛÌ¢ÛË ÙˆÓ Û˘Ì-

‚·ÏÏfiÌÂÓˆÓ ÌÂÚÒÓ.

µ. ∆¯ÓÈΤ˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜°È· Ó· Â͢ËÚÂÙ‹ÛÔ˘Ó ÙȘ ··ÈÙ‹ÛÂȘ ÁÈ· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹, ÔÈ Ôԛ˜ ÂΉËÏÒıËηÓ

ÙȘ ÙÂÏÂ˘Ù·›Â˜ ‰ÂηÂٛ˜, ΢ڛˆ˜ ˆ˜ ·¿ÓÙËÛË ÛÙËÓ ·‡ÍËÛË Ù˘ ÂÍÔ˘Û›·˜ Ù˘

¢ÈÔ›ÎËÛ˘, ¤¯Ô˘Ó ÙÂı› Û ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÔÏÏÔ› Ì˯·ÓÈÛÌÔ› Î·È Ù¯ÓÈΤ˜ Û˘ÌÌÂÙÔ-

¯‹˜, Ô˘ Á›ÓÔÓÙ·È ·Ô‰ÂÎÙ¿ ·fi ÙÔ Â›ÛËÌÔ ÎÚ¿ÙÔ˜ (Fiorino, 1996). ∫¿ı ÙÂ-

¯ÓÈ΋ (¶›Ó·Î·˜ 2) ‰È·Ê¤ÚÂÈ ̂ ˜ ÚÔ˜ Ù¤ÛÛÂÚȘ ÛËÌ·ÓÙÈÎÔ‡˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜: ·. η-

Ù‡ı˘ÓÛË ÚÔ‹˜ Ù˘ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜, ‚. ‚·ıÌfi˜ ·ÏÏËÏ›‰Ú·Û˘ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜

Èı·ÓÔ‡˜ ÂÎÚÔÛÒÔ˘˜ ·ÓÙ›ıÂÙˆÓ Û˘ÌÊÂÚfiÓÙˆÓ, Á. Ù‡Ô˜ ÂÎÚÔÛÒËÛ˘ ηÈ

‰. ÚfiÏÔ˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ (Beierle, 1999).

√È Î˘ÚÈfiÙÂÚ˜ Ù¯ÓÈΤ˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ›ӷÈ:

◗ ¢ËÌfiÛȘ Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÛÂȘ/·ÎÚÔ¿ÛÂȘ ∏ ‰ËÌfiÛÈ· Û˘ÁΤÓÙÚˆÛË ·ÔÙÂÏ› ÌÈ· ·fiÚÈÛÙ· ‰ÔÌË̤ÓË, ·ÓÔȯً ·ÎÚfi·-

ÛË ‹ Û˘Ó‰ڛ·ÛË, fiÔ˘ ÔÈ Ôϛ٘ ·ÎÔ‡Ó ÙȘ ÚÔÙ¿ÛÂȘ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘ ηÈ, ÛÙË

Û˘Ó¤¯ÂÈ·, ¤¯Ô˘Ó ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ı¤ÛÔ˘Ó ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ Î·È Ó· ‰È·Ù˘ÒÛÔ˘Ó

Û¯fiÏÈ· › ÙˆÓ ÚÔÙ¿ÛÂˆÓ ·˘ÙÒÓ (Fiorino, 1996). ŒÙÛÈ, ÔÈ ‰ËÌfiÛȘ Û˘ÁÎÂ-

ÓÙÚÒÛÂȘ ÔÈΛÏÏÔ˘Ó ·fi Ôχ ›ÛË̘ (.¯. ÓÔÌÔıÂÙÈΤ˜ ‹ ‰ÈηÛÙÈΤ˜ ‰Ë-

ÌfiÛȘ ·ÎÚÔ¿ÛÂȘ) ¤ˆ˜ Û¯ÂÙÈο ·Ó›ÛË̘ (.¯. ·ÓÔȯ٤˜ Û˘Ó‰ÚÈ¿ÛÂȘ).

™Â Û‡ÁÎÚÈÛË Ì ¿ÏÏÔ˘˜ Ì˯·ÓÈÛÌÔ‡˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜, ÔÈ ‰ËÌfiÛȘ Û˘ÁÎÂ-

ÓÙÚÒÛÂȘ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ¤Ó· ÁÚ‹ÁÔÚÔ, ·Ïfi Î·È ÊÙËÓfi ÙÚfiÔ ÂÌÏÔ΋˜ ÙˆÓ ÔÏÈ-

ÙÒÓ ÛÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ‹ Û˘ÁΤÓÙÚˆÛ˘ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ

¯Ú‹ÛÈÌˆÓ ÁÈ· ÙË Ï‹„Ë Ù˘ ·fiÊ·Û˘. √È ·ÎÚÔ¿ÛÂȘ ‹ ÔÈ Û˘Ó‰ÚÈ¿ÛÂȘ Ï·Ì‚¿-

ÓÔ˘Ó ̄ ÒÚ· fiÙ·Ó ‹‰Ë ÔÈ ÚÔÙ¿ÛÂȘ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘ ¤¯Ô˘Ó ‰È·ÌÔÚʈı› Î·È ·ÊÔ‡

¤¯ÂÈ Û·Ù·ÏËı› ·fi ÙËÓ ÏÂ˘Ú¿ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘ ·ÚÎÂÙfi˜ ̄ ÚfiÓÔ˜ Î·È ̄ Ú‹Ì· ÁÈ·

ÙËÓ ÙÂÏÈ΋ ÙÔ˘˜ ÌÔÚÊ‹. ŒÙÛÈ, Ë ¢ÈÔ›ÎËÛË Î·Ù·Ï‹ÁÂÈ Ó· ˘ÂÚ·Û›˙ÂÙ·È ÙȘ ı¤-

ÛÂȘ Ù˘ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘, ¯ˆÚ›˜ Ó· Ï·Ì‚¿ÓÂÈ ˘fi„Ë Ù· Û¯fiÏÈ· Î·È ÙȘ

·fi„ÂȘ ÙÔ˘˜ ÁÈ· Ù· Û¯¤‰È¿ Ù˘ (Beierle, 1998).

√ ۯ‰ȷÛÌfi˜ ÌÈ·˜ Ù˘È΋˜ ‰ËÌfiÛÈ·˜ ·ÎÚfi·Û˘ Á›ÓÂÙ·È Î·Ù¿ Ù¤ÙÔÈÔ ÙÚfiÔ,

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 68

Page 69: Περιβάλλον και Επικοινωνία

69

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

ÒÛÙ ۿÓÈ· ÔÈ Ôϛ٘ Ó· Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó ÈÛfiÙÈÌ· Ì ÙÔ˘˜ ·ÍȈ̷ÙÔ‡¯Ô˘˜ Ù˘

¢ÈÔ›ÎËÛ˘. ™ÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ·ÎÚÔ¿ÛÂȘ, Ë ¢ÈÔ›ÎËÛË Î·ıÔÚ›˙ÂÈ ÙË ıÂÌ·ÙÔÏÔ-

Á›· Î·È ÙÔÓ ÙÚfiÔ ‰ÈÂÍ·ÁˆÁ‹˜ Ù˘. ∏ ‰È·‰Èηۛ·, ›Û˘, Ù˘ ‰ËÌfiÛÈ·˜ ·ÎÚfi·-

Û˘ ‰ÂÓ ·Ú¤¯ÂÈ ·ÚÎÂÙfi ¯ÚfiÓÔ ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘, ÒÛÙ ӷ ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó Ù¯ÓÈο

ı¤Ì·Ù· ‹ ˙ËÙ‹Ì·Ù· ÔÏÈÙÈ΋˜ Î·È Ó· Û˘ÌÌÂÙ¿Û¯Ô˘Ó Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο ÛÙË Û˘˙‹ÙËÛË

(Fiorino, 1996).

√È ‰ËÌfiÛȘ ·ÎÚÔ¿ÛÂȘ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ÂÓÂÚÁÔ‡˜ Î·È ÂӉȷÊÂ-

ÚfiÌÂÓÔ˘˜ Ôϛ٘ Ô˘ ÂÈϤÁÔ˘Ó Ó· Û˘ÌÌÂÙ¿Û¯Ô˘Ó, ̂ ÛÙfiÛÔ Ë ÌË ‰ÂÛÌ¢ÙÈ΋

ʇÛË Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘ Âȉڿ ·ÚÓË-

¶π¡∞∫∞™ 2

∏ ÏËÚÔÊÔÚ›· Ú¤ÂÈ ÚÔ˜ Ì›· ηÙ‡ı˘ÓÛË (·fi ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË ÚÔ˜ ÙÔ ÎÔÈÓfi). ¢ÂÓ ̆ ¿Ú¯ÂÈ ·ÏÏËÏ›‰Ú·ÛË.

∂ÓËÌÂÚÒÛÂȘ∂ΉËÏÒÛÂȘ / ∂Îı¤ÛÂȘ¶ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ¤ÚÁÔ˘µ¿ÛÂȘ ‰Â‰Ô̤ӈÓ∆·¯˘‰ÚfiÌËÛË Ù¯ÓÈÎÒÓ / ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÂÎı¤Ûˆә˘ÓÂÓÙ‡ÍÂȘ ∆‡Ô˘∂ÓËÌÂÚˆÙÈο ‰ÂÏÙ›·ŒÓıÂÙ· Û ÂÊËÌÂÚ›‰Â˜¢ÂÏÙ›· ∆‡Ô˘¢ËÌÔÛȇÛÂȘ ÛÙÔÓ ∆‡Ô∞Ó·ÎÔÈÓÒÛÂȘ ·fi ÙË ¢ËÌfiÛÈ· ÀËÚÂÛ›·°Ú·ÊÂ›Ô ÔÌÈÏËÙ‹∏ÏÂÎÙÚÔÓÈΤ˜ ‰È¢ı‡ÓÛÂȘÛÙÔ ‰È·‰›ÎÙ˘Ô

∏ ÏËÚÔÊÔÚ›· Ú¤ÂÈ ÚÔ˜ Ì›· ηÙ‡ı˘ÓÛË (·fi ÙÔ ÎÔÈÓfi ÚÔ˜ ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË). ¢ÂÓ ̆ ¿Ú¯ÂÈ ·ÏÏËÏ›‰Ú·ÛË.

√Ì¿‰Â˜ ÂÛÙ›·Û˘∞ÏÏËÏÔÁÚ·Ê›· Ì ÊfiÚÌ· ·¿ÓÙËÛ˘ (ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ÙȘ ‰È·ÊËÌ›ÛÂȘ, Ù· ¤ÓıÂÙ·‹ Ù· ÂÓËÌÂÚˆÙÈο ‰ÂÏÙ›·)¢ËÌÔ„‹ÊÈÛÌ·æËÊÔÊÔÚ›· ∂ÎÙ›ÌËÛË Ù˘ ÎÔÈÓ‹˜ ÁÓÒÌ˘∂ÚˆÙËÌ·ÙÔÏfiÁÈ·

∞ÓÙ·ÏÏ·Á‹ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ ÌÂٷ͇ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘ Î·È ÎÔÈÓÔ‡, ·ÏÏËÏ›‰Ú·ÛËÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜.

™˘Ì‚Ô˘Ï¢ÙÈΤ˜ ÔÌ¿‰Â˜ √Ì¿‰Â˜ ·Ó¿Ï˄˘ ¤ÚÁÔ˘∆ËÏÂʈÓÈΤ˜ ÁÚ·Ì̤˜ ÛÙË ‰È¿ıÂÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡™˘ÓÂÓÙ‡ÍÂȘ∞ÓÔȯ٤˜ Û˘Ó‰ÚÈ¿ÛÂȘ∆ËÏÂÔÙÈο ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· Ì ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡¢ËÌfiÛȘ ·ÎÚÔ¿ÛÂȘ / ™˘Ó·ÓÙ‹ÛÂȘ¶ÏËڈ̤Ó˜ ‰È·ÊËÌ›ÛÂȘ∫·Ù·Ê‡ÁÈ·∂ÚÁ·ÛÙ‹ÚÈ·

∆∂áπ∫∂™ ¶∞ƒ√Ã∏™ ¶§∏ƒ√º√ƒπø¡

∆∂áπ∫∂™ ™À§§√°∏™ ¶§∏ƒ√º√ƒπø¡

∆∂áπ∫∂™ ∞§§∏§∂¶π¢ƒ∞™∏™/∞¡∆∞§§∞°∏™ ¶§∏ƒ√º√ƒπø¡

¶∏

°∏: C

reig

hton

, 199

9

∆¯ÓÈΤ˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÔÏÈÙÒÓ

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 69

Page 70: Περιβάλλον και Επικοινωνία

70

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ÙÈο ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÂÌÈÛÙÔÛ‡Ó˘ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙËÓ fiÏË ‰È·‰Èηۛ·

(µeierle, 1998). ∆¤ÏÔ˜, ÔÈ Ôϛ٘ Ô˘ ·›ÚÓÔ˘Ó Ì¤ÚÔ˜ ÛÙȘ ‰ËÌfiÛȘ Û˘ÁÎÂ-

ÓÙÚÒÛÂȘ ‰ÂÓ ÂÎÚÔÛˆÔ‡Ó ··Ú·›ÙËÙ· ÙÔ Û‡ÓÔÏÔ ÙˆÓ ·fi„ÂˆÓ ÙˆÓ ÌÂÏÒÓ

Ù˘ ÙÔÈ΋˜ ÎÔÈÓfiÙËÙ·˜ (McComas, 2001).

◗ ¶¿ÓÂÏ ÔÏÈÙÒÓ∆· ¿ÓÂÏ ÔÏÈÙÒÓ Û˘Ó›ÛÙ·ÓÙ·È ÛÂ Û˘Ó‰ÚÈ¿ÛÂȘ ÂÓfi˜ ÙÌ‹Ì·ÙÔ˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡

ÁÈ· ÙÚÂȘ ‹ Ù¤ÛÛÂÚȘ ̤Ú˜ (Fiorino, 1996). √È Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÔÓÙ˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È Ì¤ÏË

ÂӉȷÊÂÚfiÌÂÓˆÓ ÔÌ¿‰ˆÓ, ·ÏÏ¿ ıˆÚÔ‡ÓÙ·È ·ÓÙÈÚfiÛˆÔÈ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ (Beierle,

1998). √È Ôϛ٘ Ô˘ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÙÔ ¿ÓÂÏ ‰¤¯ÔÓÙ·È Ì·ÚÙ˘Ú›Â˜ Î·È ı¤ÙÔ˘Ó Â-

ÚˆÙ‹Ì·Ù· Û ÂȉÈÎÔ‡˜. ¶·Ú¿ÏÏËÏ·, ÌÂÏÂÙÔ‡Ó Ù· ı¤Ì·Ù· Î·È Ù· ÛÙÔȯ›· Ô˘ ¤-

¯Ô˘Ó ÛÙË ‰È¿ıÂÛ‹ ÙÔ˘˜. ∆· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÙˆÓ Û˘˙ËÙ‹ÛÂÒÓ ÙÔ˘˜ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó

Û˘ÛÙ¿ÛÂȘ ÚÔ˜ ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË (Fiorino, 1996). ∆· ¿ÓÂÏ ÔÏÈÙÒÓ, ÏfiÁˆ Ù˘ ¢-

Ú‡ÙËÙ·˜ ·ÓÙÈÚÔÛÒ¢Û˘ Ô˘ ·Ú¤¯Ô˘Ó ÛÙËÓ ÙÔÈ΋ ÎÔÈÓˆÓ›·, Û˘¯Ó¿ ıˆ-

ÚÔ‡ÓÙ·È ·fi ÙÔ˘˜ Ôϛ٘ fiÙÈ ·ÓÙÈÚÔÛˆÂ‡Ô˘Ó Î·Ï‡ÙÂÚ· Ù· Û˘ÌʤÚÔÓÙ· ÙˆÓ

ÔÏÈÙÒÓ (Chopyak, 2001), ÌÔÏÔÓfiÙÈ ‰ÂÓ ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó ÙËÓ ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ Âȉ›Î¢-

ÛË ÙˆÓ ·ÓÙ›ÛÙÔȯˆÓ ¿ÓÂÏ ÙˆÓ ÂȉÈÎÒÓ. øÛÙfiÛÔ, ·ÚÎÂÙ¤˜ ÊÔÚ¤˜, Ë Û‡ÓıÂÛË

ÙˆÓ ¿ÓÂÏ Á›ÓÂÙ·È Ì ÚÔηٷϋ„ÂȘ, ΢ڛˆ˜ fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ·-

ÛıÂÓ¤ÛÙÂÚˆÓ ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ Ù¿ÍÂˆÓ (King et al., 1998).

◗ ∂ÎÙ›ÌËÛË Ù˘ ÎÔÈÓ‹˜ ÁÓÒÌ˘∏ ÂÎÙ›ÌËÛË Ù˘ ÎÔÈÓ‹˜ ÁÓÒÌ˘ Â›Ó·È ÌÈ· ÌË ıÂÛÌÔıÂÙË̤ÓË ‰È·‰Èηۛ·, ÌÂ

ÙËÓ ÔÔ›· ·ÔÙ˘ÒÓÔÓÙ·È ÔÈ ·ÙÔÌÈΤ˜ ·fi„ÂȘ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Û ÌÈ· ‰Â‰Ô̤ÓË

¯ÚÔÓÈ΋ ÛÙÈÁÌ‹. √ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ˜ Ì˯·ÓÈÛÌfi˜ ‚ÔËı¿ ÙÔ˘˜ ·ÍȈ̷ÙÔ‡¯Ô˘˜ Ó·

ÂÓۈ̷ÙÒÓÔ˘Ó ÏËÚÔÊÔڛ˜ ·fi ÙÔ ÎÔÈÓfi ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂ-

ˆÓ, ·ÏÏ¿ ‰ÂÓ ÂÈÙÚ¤ÂÈ ÙËÓ ·ÏÏËÏ›‰Ú·ÛË ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ (King et al., 1998Ø

Beierle, 1999).

ŒÓ· ÚfiÁÚ·ÌÌ· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÔÏÈÙÒÓ Û˘¯Ó¿ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ› Ù·˘ÙÔ¯ÚfiÓˆ˜

ÔÈΛϘ Ù¯ÓÈΤ˜, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÂÍ·ÛÊ·Ï›ÛÂÈ ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÌ¿‰ˆÓ

Û˘ÌÊÂÚfiÓÙˆÓ, ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙÔ Â›Â‰Ô ÙÔ˘ ÂӉȷʤÚÔÓÙfi˜ ÙÔ˘˜ (Creighton,

1999). ŒÓ·˜ Ì˯·ÓÈÛÌfi˜/Ù¯ÓÈ΋ ‹ ÌÈ· ‰È·‰Èηۛ· ÚÔˆı› ÙË ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈ΋

Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ fiÙ·Ó ÂÈÙÚ¤ÂÈ ÙËÓ ¿ÌÂÛË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ, ‰›ÓÂÈ ÙË ‰˘Ó·-

ÙfiÙËÙ· ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘ Ó· Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó ÈÛfiÙÈÌ· Ì ÙÔ˘˜ ·ÍȈ̷ÙÔ‡¯Ô˘˜ Ù˘ ¢È-

Ô›ÎËÛ˘ Î·È ÙÔ˘˜ ÂȉÈÎÔ‡˜, ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› ÌÈ· ‰ÔÌ‹ ÚÔÛˆÈ΋˜ ·ÏÏËÏ›‰Ú·-

Û˘ ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘ Î·È ÂÈÙÚ¤ÂÈ ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘ Ó· ¤¯Ô˘Ó Î·È ·˘ÙÔ›

ÌÂÚ›‰ÈÔ ÛÙË Ï‹„Ë ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ (Fiorino, 1996).

∏ ıÂÛÌÔıÂÙË̤ÓË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ ·ÔÊ¿-

ÛÂˆÓ Â›Ó·È Ë Î·Ï‡ÙÂÚË ÚÔÔÙÈ΋. ŒÙÛÈ ÂÍ·ÛÊ·Ï›˙ÂÙ·È Ë ÈÛfiÙËÙ· ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÂ

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 70

Page 71: Περιβάλλον και Επικοινωνία

71

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

Ôϛ٘, ·ÍȈ̷ÙÔ‡¯Ô˘˜ Î·È ÂȉÈÎÔ‡˜, ηıÒ˜ Î·È Ë ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÙˆÓ ‰È·-

‰ÈηÛÈÒÓ. ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÌÂÙ·ÙÚ¤ÂÈ ÙÔ˘˜ Ôϛ٘, ·fi ·ÏÔ‡˜ ·Ô-

‰¤ÎÙ˜ ÔÏÈÙÈÎÒÓ ÂÈÏÔÁÒÓ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘, Û ÂÓÂÚÁÔ‡˜ Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÔÓÙ˜ ÛÙȘ

ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›Â˜ Ù˘ ÙÂÏÂ˘Ù·›·˜. ∏ ·ÏÏ·Á‹ ·˘Ù‹ ÙÔ˘ ÚfiÏÔ˘ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ, ˆ˜ ÚÔ˜

ÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛˆÓ, Â›Ó·È È‰È·›ÙÂÚ· ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ÛÙËÓ ÙÔÈ΋ ·˘-

ÙÔ‰ÈÔ›ÎËÛË, Ë ÔÔ›· ·Ú¤¯ÂÈ ¿ÌÂÛ˜ ˘ËÚÂۛ˜ Î·È ¤¯ÂÈ ÙÂÚ¿ÛÙÈ· ›‰Ú·ÛË

ÛÙËÓ Î·ıËÌÂÚÈÓ‹ ̇ ˆ‹ ÙˆÓ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚˆÓ ÔÏÈÙÒÓ (Tat-Kei Ho & Coates, 2002).

√ ÙÚfiÔ˜ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó ÔÈ Î¿ÙÔÈÎÔÈ ÔÈΛÏÏÂÈ. ∆· ÛÙ¿‰È· Ù˘

Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È ÔÏÏ¿ Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈο.

¶ÂÈıÒ: ∏ ̄ Ú‹ÛË Ù¯ÓÈÎÒÓ Ô˘ ·ÔÛÎÔ› ÛÙËÓ ·ÏÏ·Á‹ Ù˘ ÁÓÒÌ˘ Î·È Ù˘

Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ, ηıÒ˜ ·˘ÙÔ› ›ıÔÓÙ·È fiÙÈ ¤ÙÛÈ Ú¤ÂÈ Ó· Á›ÓÂÈ,

¯ˆÚ›˜ ÛÙËÓ Ú¿ÍË Ó· ·›ÚÓÔ˘Ó Ì¤ÚÔ˜ Û ‰È·‰Èηۛ˜ ÂÓÂÚÁÔ‡ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜.

∂η›‰Â˘ÛË: ∏ ‰È·Ú΋˜ ·ÚÔ¯‹ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ ÛÙÔ ÎÔÈÓfi, ÒÛÙ ·˘Ùfi Ó· ·-

Ó·Ù‡ÍÂÈ ÌÈ· Û˘ÓÂȉËÙ‹ ¿Ô„Ë ÁÈ· οı ¤ÚÁÔ Î·È Î¿ı ·fiÊ·ÛË.

∞ÓÙ·fi‰ÔÛË ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ: ∏ ·ÚÔ¯‹ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ ·fi ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË ‹

ÙÔ˘˜ √ÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡˜, Ì ÙËÓ ··›ÙËÛË Ó· Ï¿‚Ô˘Ó Î·ÙfiÈÓ ·fi ÙÔ˘˜ Ôϛ٘

Û¯fiÏÈ· Î·È ı¤ÛÂȘ ÁÈ· ÙÔ ̆ fi Û˘˙‹ÙËÛË ı¤Ì·.

™˘Ì‚Ô˘Ï‹: ÃÚ‹ÛË ·ÌÊ›‰ÚÔÌ˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ ÌÂٷ͇ √ÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Î·È ÎÔÈ-

ÓÔ‡, ‚·ÛÈṲ̂ÓË Û ηıÈÂڈ̤ÓÔ˘˜ Î·È ·ÌÔÈ‚·›· ·Ô‰ÂÎÙÔ‡˜ ÛÙfi¯Ô˘˜.

§‹„Ë ·fiÊ·Û˘ ·fi ÎÔÈÓÔ‡: √È Ôϛ٘ ÂÎÚÔÛˆÔ‡ÓÙ·È ÛÙË ‰È·‰Èηۛ·

Ï‹„˘ Ù˘ ·fiÊ·Û˘, ¤¯Ô˘Ó „‹ÊÔ Î·È ÂÍÔ˘Û›· ÛÙË ‰È·‰Èηۛ·.

∂ÍÔ˘ÛÈÔ‰fiÙËÛË: ∏ ÌÂÙ·ÊÔÚ¿ ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘ ÙˆÓ Â˘ı˘ÓÒÓ Ô˘ ¤¯ÂÈ, Û˘Ó‹-

ıˆ˜, Ë ¢ÈÔ›ÎËÛË.

∞ÔÊ·ÛÈÛÙÈÎfiÙËÙ· ÂÌÏÔ΋˜: ∏ Ï‹„Ë Ù˘ ·fiÊ·Û˘ ηÙ¢ı›·Ó ·fi ÙÔ˘˜

Ôϛ٘, Ì ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË Û ÚfiÏÔ ·ÏÔ‡ ·Ô‰¤ÎÙË Ù˘ ·fiÊ·Û˘.

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜∆Ô ·›ÙËÌ· Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÛÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Â-

Ù·È ÂÓÙÔÓfiÙÂÚÔ, ÌÈ·˜ Î·È ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ·ÔÙÂÏ› ÁÈ· ÙÔ˘˜ Ôϛ٘ ¤Ó· ˙ˆÙÈÎfi

¯ÒÚÔ, fiÔ˘ Û˘ÁÎÏ›ÓÔ˘Ó ÙÔ Î·ı·Ú¿ ‚ÈÔÙÈÎfi, ÙÔ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎfi Î·È ÙÔ ÔÏÈÙÈÛÙÈÎfi

ÂӉȷʤÚÔÓ ÙÔ˘˜, ÂÓÒ Ë ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ ÚÔ‚¿ÏÏÂÈ ̂ ˜ ‰›ÏËÌÌ·

·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙË ‰È·Ù‹ÚËÛË Ù˘ ʇÛ˘ Î·È ÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ·Ó¿Ù˘ÍË (™ÈÔ‡ÙË,

1988). ∏ ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·Ô-

Ê¿ÛÂˆÓ ÌÔÚ› Ó· ·Ó·ÙÚ¤„ÂÈ ÙÔ ˘ÔÙÈı¤ÌÂÓÔ ·˘Ùfi ‰›ÏËÌÌ·, ηıÒ˜ Ë ‰È΋

ÙÔ˘˜ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· Î·È ÂÌÂÈÚ›· ‚Ú›ÛÎÂÙ·È Ì·ÎÚÈ¿ ·fi ÙȘ Ù¯ÓÔÎÚ·ÙÈΤ˜ ·-

ÓÙÈÏ‹„ÂȘ ÙˆÓ ÂȉÈÎÒÓ. ∏ ÙÔÈ΋ ÎÔÈÓˆÓ›· ÁÓˆÚ›˙ÂÈ fiÛÔ Î·Ó›˜ ¿ÏÏÔ˜ ÙË ÛË-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 71

Page 72: Περιβάλλον και Επικοινωνία

72

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

Ì·Û›· ÙÔ˘ Á‡Úˆ Ù˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ Î·È ÌÔÚ› Ó· ηıÔ‰ËÁ‹ÛÂÈ Û ÂÓ·ÏÏ·ÎÙÈ-

Τ˜ ÚÔÙ¿ÛÂȘ ‰È·¯Â›ÚÈÛ‹˜ ÙÔ˘.

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·ÔÊ¿-

ÛÂˆÓ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È Î˘Ú›ˆ˜ Û ·ÔÊ¿ÛÂȘ, ÙÔ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÙˆÓ ÔÔ›ˆÓ ÌÔÚ› Ó·

ÂËÚ¿ÛÂÈ Ì οÔÈÔ ÙÚfiÔ ÙËÓ ÙÔÈ΋ ÎÔÈÓˆÓ›·. ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ Â-

ÚÈÎÏ›ÂÈ ÙÔ ‰Èη›ˆÌ· Ù˘ ÙÔÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ ÁÈ· ÏËÚÔÊfiÚËÛË Î·È ÚfiÛ‚·ÛË

ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛˆÓ. ∏ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ·˘Ù‹ Ú¤ÂÈ Ó· Ï·Ì‚¿ÓÂÙ·È

ÛÔ‚·Ú¿ ̆ fi„Ë, Ì ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË Ó· Û˘Ì‚Ô˘Ï‡ÂÙ·È ÙÔ ÎÔÈÓfi ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿-

ÛÂˆÓ Î·È Ó· ηٷÓÔ› ÙÔ˘˜ ÏfiÁÔ˘˜ Ù˘¯fiÓ ·ÓÙȉڿÛÂÒÓ ÙÔ˘ (Conacher & Bell,

2001). ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ ÔÏÔ-

ÎÏËÚÒÓÂÙ·È Ì ÙËÓ ‡·ÚÍË ¤Ó‰ÈÎˆÓ Ì¤ÛˆÓ, ‰ËÏ·‰‹ Ì¤ÛˆÓ ‰ÈηÛÙÈ΋˜ ÚÔ-

ÛÙ·Û›·˜, Ô˘ ›Ù ηÙÔ¯˘ÚÒÓÔ˘Ó ÙÔ ‰Èη›ˆÌ· ÁÈ· ÏËÚÔÊfiÚËÛË Î·È Û˘ÌÌÂÙÔ-

¯‹ ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Â›Ù ‰›ÓÔ˘Ó ÙË ‰˘Ó·Ùfi-

ÙËÙ· ÁÈ· ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ΋ ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ (™ÈÔ‡ÙË, 1988).

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Â›Ó·È È‰È·›ÙÂÚ· ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ÁÈ· Ù· ÂÚÈ-

‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù· (Beierle, 1998Ø Beierle, 1999Ø Long & Beierle, 1999Ø Mon-

roe et al., 2000Ø Conacher & Bell, 2001Ø Parnell, 2002). ∏ ÛÔ˘‰·ÈfiÙËÙ· Ù˘

Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÛÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ ÔÊ›ÏÂÙ·È ÛÙ·

ÂÍ‹˜ (Beierle, 1999):

◗ ∏ ÔÏ˘ÏÔÎfiÙËÙ· Î·È Ë ÌÂÙ·‚·ÏÏfiÌÂÓË Ê‡ÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ-

‚ÏËÌ¿ÙˆÓ ¤¯ÂÈ ˆ˜ Û˘Ó¤ÂÈ· ÙËÓ ·‰˘Ó·Ì›· ÂÚÈÔÚÈÛÌÔ‡ Ù˘ ·ÚÌÔ‰ÈfiÙËÙ·˜ ÁÈ·

ÙËÓ Â›Ï˘Û‹ ÙÔ˘˜ ÛÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË Î·È ÌfiÓÔ. ∞ÓÙ›ıÂÙ·, Û˘¯Ó¿ ··ÈÙÂ›Ù·È Ë ÁÓÒÛË,

Ë ‰¤ÛÌ¢ÛË Î·È Ë ‰Ú¿ÛË ÔÏÏ·ÏÒÓ ÂȤ‰ˆÓ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘, ÂӉȷÊÂÚfiÌÂ-

ÓˆÓ ÔÌ¿‰ˆÓ Î·È ÙÔ˘ ¢ڇÙÂÚÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÁÈ· ÌÈ· ÌÂÁ¿ÏË ̄ ÚÔÓÈ΋ ÂÚ›Ô‰Ô.

◗ ∂›Ó·È ¢ڤˆ˜ ·Ô‰ÂÎÙ‹ Ë ¿Ô„Ë fiÙÈ ÙÔ Â˘Ú‡ ÎÔÈÓfi Î·È ÔÈ ÂȉÈÎÔ› ·ÓÙÈÏ·Ì-

‚¿ÓÔÓÙ·È Î·È ÂÎÙÈÌÔ‡Ó ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ÙÔÓ ÂοÛÙÔÙ ΛӉ˘ÓÔ. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÔÈ

Ôϛ٘ Ù›ÓÔ˘Ó Ó· ˘ÔÙÈÌÔ‡Ó ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜ ÔÊÂÈÏfiÌÂÓÔ˘˜ Û ÔÈΛ˜ ÙÔ˘˜ ‰Ú·-

ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜, ÙȘ Ôԛ˜ ÂÈϤÁÔ˘Ó ÔÈ ›‰ÈÔÈ Ó· Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó (.¯. Ô‰‹ÁË-

ÛË), ÂÓÒ ˘ÂÚÂÎÙÈÌÔ‡Ó ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜ ·fi ¿ÁÓˆÛÙ˜ Û ·˘ÙÔ‡˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜,

ÛÙȘ Ôԛ˜ ÂÎÙ›ıÂÓÙ·È ¿ıÂÏ¿ ÙÔ˘˜ (.¯. ˘ÚËÓÈ΋ ÂÓ¤ÚÁÂÈ·). ∞Ó ÔÈ ÂȉÈÎÔ› ÂÎÙÈ-

ÌÔ‡Ó ÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔ ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ·fi ÙÔ Â˘Ú‡ ÎÔÈÓfi, ÙfiÙ ÔÈ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ·-

ÔÊ¿ÛÂȘ Ô˘ ‚·Û›˙ÔÓÙ·È Û ·˘Ù¤˜ ÙȘ ÂÎÙÈÌ‹ÛÂȘ ‰ÂÓ ı· Á›ÓÔ˘Ó ·Ô‰ÂÎÙ¤˜

·fi ÙÔ˘˜ Ôϛ٘ (Fiorino, 1996).

◗ √È Ôϛ٘ ¤¯Ô˘Ó ÙË ‰‡Ó·ÌË Ó· ÂÌÔ‰›˙Ô˘Ó Ì ÙË ‰Ú¿ÛË ÙÔ˘˜ ÙËÓ ̆ ÏÔÔ›-

ËÛË ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ, fiÙ·Ó ıˆÚÔ‡Ó fiÙÈ ·ÔÎÏ›ÂÙ·È Ë ¿Ô„‹

ÙÔ˘˜ ·fi ÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ·˘ÙÒÓ. ™˘¯Ó¿, Ë ·ÓÙ›ıÂÛË ÙˆÓ

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 72

Page 73: Περιβάλλον και Επικοινωνία

73

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

ÔÏÈÙÒÓ ·ÔÙÂÏ› ¤ÎÊÚ·ÛË Ù˘ η¯˘Ô„›·˜ Ô˘ ÙÚ¤ÊÔ˘Ó ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙËÓ ÚÔ-

ı˘Ì›· Î·È ÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ· Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘ Ó· ‰È·¯ÂÈÚÈÛÙ› ÛˆÛÙ¿ Ù· ÂÚÈ‚·ÏÏÔ-

ÓÙÈο ı¤Ì·Ù·.

øÛÙfiÛÔ, ÔÈ Ôϛ٘ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ‰Ú·ÛÙÈ΋˜ ÂÌÏÔ΋˜ ÛÙË ‰È·-

‰Èηۛ· Ï‹„˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ÁÈ· ÔÏÏÔ‡˜ Î·È ‰È·ÊfiÚÔ˘˜ Ïfi-

ÁÔ˘˜. ∆· ΢ÚÈfiÙÂÚ· ÂÌfi‰È· ÛÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Û ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜

·ÔÊ¿ÛÂȘ Â›Ó·È (Gay Jones, 1997Ø Parnell, 2002Ø Pirk, 2002):

◗ ∏ ÚfiÛ‚·ÛË ÛÙËÓ ÏËÚÔÊÔÚ›·∫¿ı ÔÏ›Ù˘ ͯˆÚÈÛÙ¿ –·ÏÏ¿ Î·È ÔÈ ÔÌ¿‰Â˜ ÔÏÈÙÒÓ– ıˆÚ› fiÙÈ Â›Ó·È ‰‡-

ÛÎÔÏÔ Ó· Û˘ÌÌÂÙ¿Û¯ÂÈ Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·-

ÔÊ¿ÛˆÓ, ÂÎÙfi˜ Î·È ·Ó ‰È·ı¤ÙÂÈ ÚfiÛ‚·ÛË ÛÙËÓ ÏËÚÔÊÔÚ›· Ô˘ Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È

Ì ÙËÓ ·fiÊ·ÛË Ô˘ ÚfiÎÂÈÙ·È Ó· ÏËÊı›. ∆Ô ÎÔÈÓfi Ú¤ÂÈ Ó· ¤¯ÂÈ ÚfiÛ‚·ÛË

ÛÙËÓ ›‰È· ÏËÚÔÊÔÚ›· Ì ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË Î·È ÙÔ˘˜ ÂȉÈÎÔ‡˜, ˆÛÙfiÛÔ ÛÙËÓ Ú¿ÍË

·˘Ùfi ‰ÂÓ Û˘Ì‚·›ÓÂÈ.

◗ ∆Ô ‰Èη›ˆÌ· ÛÙËÓ ·ÓÙÈÚÔÛÒ¢ÛË∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙȘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Û˘¯Ó¿ ÂÍ·-

ÓÙÏÂ›Ù·È ÛÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÂÎÚÔÛÒˆÓ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ÙˆÓ

·ÔÊ¿ÛˆÓ. ∏ ¢ÈÔ›ÎËÛË, Ì ÙË ÛÂÈÚ¿ Ù˘, ÔÊ›ÏÂÈ Ó· Ï¿‚ÂÈ ˘fi„Ë Ù˘ ÙȘ ·-

fi„ÂȘ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙË Ï‹„Ë ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ. øÛÙfiÛÔ, Ë Î˘Ú›·Ú¯Ë ÊÈÏÔÛÔ-

Ê›· ›Ûˆ ·fi ÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ‰Ú¿ÛÂȘ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘ ›ӷÈ

fiÙÈ Ë ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ·ÊÔÚ¿ ÌfiÓÔ ÙÔ «Ú˘ıÌÈÛÙ‹» Î·È ÙÔ

«Ú˘ıÌÈ˙fiÌÂÓÔ» Î·È ‰ÂÓ Ú¤ÂÈ Ó· ÂÚÈÎÏ›ÂÈ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ. ∏ ¢ÈÔ›-

ÎËÛË ‰È·ÙËÚ› ÙÔ ‰Èη›ˆÌ· Ù˘ ÙÂÏÈ΋˜ ·fiÊ·Û˘, ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· ·fi ÙËÓ ·fi-

Ê·ÛË ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ‹ Ù˘ ÙÔÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜. ™ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË Ô˘ Ë ¢ÈÔ›ÎËÛË

‰¤¯ÂÙ·È ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÔÏÈÙÒÓ, Û˘¯Ó¿ ÔÈ ÂÌÏÂÎfiÌÂÓÔÈ ÊÔÚ›˜ Ô˘ ÂÈϤÁÔ-

ÓÙ·È Ó· Û˘ÌÌÂÙ¿Û¯Ô˘Ó ÛÙË Ï‹„Ë ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ‰ÂÓ ÂÎÚÔÛˆÔ‡Ó ÙËÓ ÙÔÈ-

΋ ÎÔÈÓfiÙËÙ· ÛÙÔ Û‡ÓÔÏfi Ù˘, ÌÈ·˜ Î·È Ù· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ ÚfiÛˆ· ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó

ÂÈÏÂÁ› ‹ ÂÎÏÂÁ› ·fi ÙËÓ ›‰È· ÙËÓ ÎÔÈÓfiÙËÙ·.

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÂ›Ù·È ·fi ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË ˆ˜ ̤ÛÔ Ì¿Ï-

ÏÔÓ ÁÈ· ÙË ‰ËÌfiÛÈ· ·Ô‰Ô¯‹ ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂÒÓ Ù˘, ·Ú¿ ˆ˜ ¢ηÈÚ›· ÂÌÏÔ-

΋˜ Ù˘ ÙÔÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Ô˘ ı· ÙËÓ ÂËÚ¿ÛÔ˘Ó ÛÙÔ

̤ÏÏÔÓ. ™˘¯Ó¿ ÔÈ Ì˯·ÓÈÛÌÔ› Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ˘ÏÔÔÈÔ‡ÓÙ·È fiÙ·Ó Ù· ÚÒÙ· ηÈ

ηıÔÚÈÛÙÈο ‚‹Ì·Ù· ÁÈ· ÙËÓ Ú·ÁÌ¿ÙˆÛË ÙˆÓ Û¯Â‰›ˆÓ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘ ¤¯Ô˘Ó

‹‰Ë Á›ÓÂÈ, ÔÈ ·ÔÊ¿ÛÂȘ ¤¯Ô˘Ó ‹‰Ë ÏËÊı› Î·È Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ‰ÂÓ

¤¯ÂÈ, ÛÙËÓ Ô˘Û›·, ηÌÈ¿ ¯ÚËÛÈÌfiÙËÙ· ÁÈ· Î·Ó¤Ó·Ó ·fi ÙÔ˘˜ ÂÌÏÂÎÔ̤ÓÔ˘˜.

ŸÙ·Ó ÔÈ Ôϛ٘ Û˘ÓÂȉËÙÔÔÈÔ‡Ó fiÙÈ Ë ÂÌÏÔ΋ ÙÔ˘˜ ÛÙȘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯ÈΤ˜ ‰È·-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 73

Page 74: Περιβάλλον και Επικοινωνία

74

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

‰Èηۛ˜ Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο ‰ÂÓ ÂËÚ¿˙ÂÈ Î·ıfiÏÔ˘ ÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘,

ÙfiÙ ÂÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·È ÏÈÁfiÙÂÚÔ Úfiı˘ÌÔÈ Ó· ÂÌÏ·ÎÔ‡Ó Î·È ¿ÏÈ ÛÙÔ Ì¤ÏÏÔÓ ÛÂ

·ÚfiÌÔȘ ‰È·‰Èηۛ˜.

◗ ∂ÓË̤ڈÛË ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÏfiÁÔ˘˜ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ Ï·Ì‚¿ÓÂÙ·È ÌÈ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ·fiÊ·ÛË / ∞ÈÙÈÔÏfiÁËÛË ·ÔÊ¿ÛˆÓ

√È ‰ÈÔÈÎËÙÈÎÔ› ·ÍȈ̷ÙÔ‡¯ÔÈ Û˘¯Ó¿ Â›Ó·È ·Úfiı˘ÌÔÈ Ó· ÂÍËÁ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜

ÏfiÁÔ˘˜ ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂÒÓ ÙÔ˘˜ Î·È Û¿ÓÈ· ÙÔ Î¿ÓÔ˘Ó, ΢ڛˆ˜ fiÙ·Ó ÙÔ˘˜ ̆ Ô¯ÚÂ-

ÒÓÂÈ Ô ÓfiÌÔ˜. ∫˘Úȷگ› Ë ¿Ô„Ë fiÙÈ Ë ·ÈÙÈÔÏfiÁËÛË ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Â›Ó·È

¯ÚÔÓÔ‚fiÚ· Î·È ‰ÂÓ ÚÔÛı¤ÙÂÈ Ù›ÔÙ· ÛÙËÓ ÔÈfiÙËÙ· Ù˘ ‰È·‰Èηۛ·˜ Ï‹„˘ ·-

ÔÊ¿ÛˆÓ. øÛÙfiÛÔ, ÔÈ Ôϛ٘ Â›Ó·È Ì¿ÏÏÔÓ ·›ı·ÓÔ Ó· ÂÌÊ·ÓÈÛÙÔ‡Ó Úfiı˘-

ÌÔÈ Ó· Û˘ÌÌÂÙ¿Û¯Ô˘Ó Û ·ÔÊ¿ÛÂȘ, fiÙ·Ó ‰ÂÓ ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó ÁÈ· ÔÈÔ ÏfiÁÔ Ï‹-

ÊıËηÓ. √È Ï‹Ù˜ ÙˆÓ ÂοÛÙÔÙ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Â›Ó·È ·Úfiı˘ÌÔÈ Ó· ÏÔÁÔ‰ÔÙ‹-

ÛÔ˘Ó ÁÈ· ÔÏÈÙÈÛÙÈÎÔ‡˜ Î·È ÚÔÛˆÈÎÔ‡˜ ÏfiÁÔ˘˜: Ë ÁÚ·ÊÂÈÔÎÚ·Ù›· Ù˘ ¢ÈÔ›-

ÎËÛ˘, ·ÊÂÓfi˜, Û¿ÓÈ· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ ÚˆÙÔ‚Ô˘Ï›Â˜ Ô˘ ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ÛÙÔ

Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÔÚÁ·ÓÒÛˆÓ, ÂÓÒ, ·ÊÂÙ¤ÚÔ˘, ηÓ›˜ ‰ÂÓ ·Ú¤-

ÛÎÂÙ·È Ó· ‚ϤÂÈ ÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ ÙÔ˘ Ó· ·Ó·Ï‡ÔÓÙ·È, Ó· ˘fiÎÂÈÓÙ·È Û ÎÚÈÙÈ΋

ηÈ, ÂӉ¯Ô̤ӈ˜, Ó· ·ÔÚÚ›ÙÔÓÙ·È.

◗ ¢Èη›ˆÌ· ÚÔÛÊ˘Á‹˜ ÂÓ¿ÓÙÈ· Û ϷÓı·Ṳ̂Ó˜ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Î·È ÂÓ¤ÚÁÂȘ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘

∏ ¿ÛÎËÛË ÙÔ˘ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ˘ ‰ÈηÈÒÌ·ÙÔ˜ ·fi Ôϛ٘ ‹ ÔÌ¿‰Â˜ ÔÏÈÙÒÓ

‰ÂÓ Â›Ó·È Û˘¯Ó‹ ηÈ, fiÙ·Ó Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ›ٷÈ, ÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÊÔÚ¤˜ ÂÈÙ˘Á¯¿-

ÓÂÈ ·ÏÒ˜ ÙËÓ Î·ı˘ÛÙ¤ÚËÛË Ï‹„˘ Ù˘ ÙÂÏÈ΋˜ ·fiÊ·Û˘ ·fi ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË. ™Â

¿ÏϘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ, ¿ÏÈ, ÔÈ ·ÔÊ¿ÛÂȘ ÙÔ˘ ‰ÈηÛÙËÚ›Ô˘ ‰ÂÓ ÂÊ·ÚÌfi˙ÔÓÙ·È.

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË Ï‹„Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ‰ÂÓ Â›-

Ó·È ÈÛfiÙÈÌË Ì ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÂȉÈÎÒÓ ÂÈÛÙËÌfiÓˆÓ. ∫˘Ú›·Ú¯Ë Â›Ó·È Ë ¿Ô-

„Ë fiÙÈ ÔÈ Ôϛ٘ ‰ÂÓ Â›Ó·È Û ı¤ÛË Ó· Ï¿‚Ô˘Ó ÛˆÛÙ¤˜ ·ÔÊ¿ÛÂȘ, ηıÒ˜ ‰ÂÓ

‰È·ı¤ÙÔ˘Ó ÙËÓ ··ÈÙÔ‡ÌÂÓË Âη›‰Â˘ÛË ‹ ÂÍÂȉÈÎÂ˘Ì¤ÓË ÁÓÒÛË, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘

Ó· Û˘˙ËÙ‹ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó Ù· Ù¯ÓÈο ı¤Ì·Ù·. ŒÙÛÈ, Ë ÂÎÙ›ÌËÛË ÙÔ˘

ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ Â›Ó·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋ Û ÎÔÈÓfi Î·È ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜, ÌÂ Û˘Ó¤ÂÈ· ÌÂÈÔÓfiÙË-

Ù˜ Î·È Ôϛ٘ ·fi ÊÙˆ¯¤˜ ÂÚÈÔ¯¤˜, ¿ÓıÚˆÔÈ ‰ËÏ·‰‹ Ì ¯·ÌËÏfi ÌÔÚʈÙÈ-

Îfi ›‰Ô, Û˘¯Ó¿ Ó· ·ÔÎÏ›ÔÓÙ·È ·fi ÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜. ∂Ô̤-

Óˆ˜, fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜, Ë ¤ÓÓÔÈ· Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ-

¯‹˜ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ÙÚ›· ÛÙÔȯ›· (™ÈÔ‡ÙË, 1988):

◗ ∆ËÓ ÏËÚÔÊfiÚËÛË ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Î·È ÙÔ ‰Èη›ˆÌ¿ ÙÔ˘˜ ÁÈ· ÏËÚÔÊfiÚËÛË

·fi ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË ¿Óˆ Û fiÏ· Ù· ı¤Ì·Ù· Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È ÙËÓ

ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘. ™ËÌ·ÓÙÈ΋, ÚÔ˜ ·˘Ù‹ ÙËÓ Î·Ù‡ı˘ÓÛË, Â›Ó·È Ë Û˘ÓÂÈÛÊÔÚ¿

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 74

Page 75: Περιβάλλον και Επικοινωνία

75

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

‰‡Ô √‰ËÁÈÒÓ Ù˘ ∂˘Úˆ·˚΋˜ ŒÓˆÛ˘: Ù˘ 2003/4, ÁÈ· ÙËÓ ÚfiÛ‚·ÛË ÙÔ˘

ÎÔÈÓÔ‡ Û ÏËÚÔÊÔڛ˜ Ô˘ Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È Ì ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ, Î·È Ù˘ 2003/35,

Û¯ÂÙÈο Ì ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙËÓ Î·Ù¿ÚÙÈÛË ÔÚÈÛÌ¤ÓˆÓ Û¯Â‰›ˆÓ ηÈ

ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ, ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ Î·È ÙËÓ

ÚfiÛ‚·ÛË ÛÙË ‰ÈηÈÔÛ‡ÓË. ¶¤ÓÙ ̄ ÚfiÓÈ· ÓˆÚ›ÙÂÚ·, ÙÔ 1998, Ë √ÈÎÔÓÔÌÈ΋ ∂-

ÈÙÚÔ‹ ÙˆÓ ∏ÓˆÌ¤ÓˆÓ ∂ıÓÒÓ ÁÈ· ÙËÓ ∂˘ÚÒË Ú·ÁÌ·ÙÔÔ›ËÛ ™˘Ó¤‰ÚÈÔ ÁÈ·

ÙËÓ «¶ÚfiÛ‚·ÛË ÛÙËÓ ÏËÚÔÊfiÚËÛË, ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙË ‰È·‰Èη-

Û›· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·È ÙËÓ ÚfiÛ‚·ÛË ÛÙË ‰ÈηÈÔÛ‡ÓË ÁÈ· ı¤Ì·Ù· ÂÚÈ-

‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜», fiÔ˘ ̆ ÔÁÚ¿ÊËÎÂ Î·È Ë ™˘Óı‹ÎË ÙÔ˘ Aarhus.

◗ ∆Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙȘ ‰ÈÔÈÎËÙÈΤ˜ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·-

ÔÊ¿ÛˆÓ.

◗ ∆· ̤۷ ‰ÈηÛÙÈ΋˜ ÚÔÛÙ·Û›·˜, Ô˘ ›Ù ηÙÔ¯˘ÚÒÓÔ˘Ó ÙÔ ‰Èη›ˆÌ· ÁÈ·

ÏËÚÔÊfiÚËÛË Î·È Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙË Ï‹„Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Â›Ù ‰›-

ÓÔ˘Ó ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ΋˜ ÚÔÛÙ·Û›·˜ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜.

°È· Ó· Â›Ó·È ÂÈÙ˘¯‹˜, Ë ¤ÓÓÔÈ· Ù˘ ‚ÈÒÛÈÌ˘ ·Ó¿Ù˘Í˘ Ú¤ÂÈ Ó· ÚÔˆı› ÙË

‰ËÌfiÛÈ· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ‰È·¯Â›ÚÈÛË Û ÙÔÈÎfi ›‰Ô. ∞˘Ùfi

ı· Û˘Ì‚Â› ÌfiÓÔ fiÙ·Ó ¤Ó· ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÙÌ‹Ì· ÙÔ˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡ ·ÈÛı·Óı› Ú·ÁÌ·-

ÙÈο ÂÌÏÂÎfiÌÂÓÔ ÛÙ· ̇ ËÙ‹Ì·Ù· Ù˘ ÙÔÈ΋˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓfiÙËÙ·˜ (Hart, 1997).

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 75

Page 76: Περιβάλλον και Επικοινωνία

76

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

2∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓÔÏÈÙÒÓ Ì¤Û· ·fi ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋∂η›‰Â˘ÛË

∞. ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙ· ΛÌÂÓ· ÙˆÓ ¢È·ÛΤ„ÂˆÓ ÁÈ· ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

∆Ô 1975, ÛÙÔ ™˘Ó¤‰ÚÈÔ ÙÔ˘ µÂÏÈÁÚ·‰›Ô˘, ¤ÁÈÓÂ Ë ÚÒÙË ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÙˆÓ ÔÈ-

ÎÔÏÔÁÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ ÛÙË Ú›˙· ÙÔ˘˜ Î·È ‰È·ÌÔÚÊÒıËΠÙÔ ÂÓÓÔÈÔÏÔÁÈÎfi

Ï·›ÛÈÔ Î·È ÔÈ Î·Ù¢ı˘ÓÙ‹ÚÈÔÈ ¿ÍÔÓ˜ Ù˘ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ∂η›‰Â˘Û˘. ∆·

Û˘ÌÂÚ¿ÛÌ·Ù· Ù˘ ‰ÈÂıÓÔ‡˜ ·˘Ù‹˜ Û˘Ó¿ÓÙËÛ˘ ·ÔÙ˘ÒıËÎ·Ó Û ÌÈ· ‰È·Î‹-

Ú˘ÍË, Ë ÔÔ›· ÔÓÔÌ¿ÛÙËΠ«Ã¿ÚÙ· ÙÔ˘ µÂÏÈÁÚ·‰›Ô˘».

™‡Ìʈӷ Ì ÙË Ã¿ÚÙ· ÙÔ˘ µÂÏÈÁÚ·‰›Ô˘, ÔÈ ÛÙfi¯ÔÈ Ù˘ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜

∂η›‰Â˘Û˘ ÔÚ›˙ÔÓÙ·È ̂ ˜ ÂÍ‹˜ (UNESCO–UNEP, 1976):

1. ™˘ÓÂȉËÙÔÔ›ËÛË: ¡· ‚ÔËı‹ÛÂÈ ¿ÙÔÌ· Î·È ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ÔÌ¿‰Â˜ Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó

ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ̂ ˜ ÂÓÈ·›Ô Û‡ÓÔÏÔ Î·È Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘, ηıÒ˜ Î·È ÙÔÓ Î·ıÔÚÈ-

ÛÙÈÎfi ÚfiÏÔ ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘ ÛÙËÓ Â›Ï˘Û‹ ÙÔ˘˜.

2. °ÓÒÛË: ¡· ‚ÔËı‹ÛÂÈ ¿ÙÔÌ· Î·È ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ÔÌ¿‰Â˜ Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ ÂÚÈ-

‚¿ÏÏÔÓ ÛÙÔ Û‡ÓÔÏfi ÙÔ˘, Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘, ÙÔ ÚfiÏÔ ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘ ̤۷ ÛÂ

·˘Ùfi Î·È ÙËÓ Â˘ı‡ÓË ÙˆÓ ÂÓÂÚÁÂÈÒÓ ÙÔ˘ ÁÈ’ ·˘Ùfi.

3. ™Ù¿ÛÂȘ: ¡· ‚ÔËı‹ÛÂÈ ¿ÙÔÌ· Î·È ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ÔÌ¿‰Â˜ Ó· ·ÔÎÙ‹ÛÔ˘Ó ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜

·Í›Â˜, ˙ˆËÚfi ÂӉȷʤÚÔÓ Î·È ‰È¿ıÂÛË ÁÈ· ÂÓÂÚÁfi Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›·

Î·È ‚ÂÏÙ›ˆÛË ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜.

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 76

Page 77: Περιβάλλον και Επικοινωνία

77

4. ¢ÂÍÈfiÙËÙ˜: ¡· ‚ÔËı‹ÛÂÈ ¿ÙÔÌ· Î·È ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ÔÌ¿‰Â˜ Ó· ·ÔÎÙ‹ÛÔ˘Ó ÙȘ ··-

Ú·›ÙËÙ˜ ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜ ÁÈ· ÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ.

5. πηÓfiÙËÙ· ·ÍÈÔÏfiÁËÛ˘: ¡· ‚ÔËı‹ÛÂÈ ¿ÙÔÌ· Î·È ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ÔÌ¿‰Â˜ Ó· ·ÍÈÔÏÔ-

ÁÔ‡Ó ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ·Ú·Ì¤ÙÚÔ˘˜ Î·È ÂÎ·È‰Â˘ÙÈο ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· Ï·Ì‚¿ÓÔ-

ÓÙ·˜ ˘fi„Ë ÔÈÎÔÏÔÁÈÎÔ‡˜, ÔÏÈÙÈÎÔ‡˜, ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÔ‡˜, ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ‡˜, ·ÈÛıËÙÈ-

ÎÔ‡˜ Î·È ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜.

6. ™˘ÌÌÂÙÔ¯‹: ¡· ‚ÔËı‹ÛÂÈ ¿ÙÔÌ· Î·È ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ÔÌ¿‰Â˜ Ó· ·Ó·Ù‡ÍÔ˘Ó ·›ÛıËÛË

¢ı‡Ó˘ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÂÈÙ·ÎÙÈ΋ ·Ó¿ÁÎË

‰Ú·ÛÙËÚÈÔÔ›ËÛ‹˜ ÙÔ˘˜ ÁÈ· ÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ ÙÔ˘.

∆Ô 1977, Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ıËΠÛÙËÓ ∆ÈÊÏ›‰· Ë ÚÒÙË ¢È·Î˘‚ÂÚÓËÙÈ΋ ¢È¿ÛÎÂ-

„Ë ÁÈ· ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË Î·È Û˘ÓÙ¿¯ıËÎÂ Ë ·ÓÙ›ÛÙÔÈ¯Ë ¢È·Î‹-

Ú˘ÍË, Ô˘ ·ÔÙÂÏ› ÙÔ Î‡ÚÈÔ ıˆÚËÙÈÎfi Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ¶.∂. Î·È Î·ıÔÚ›˙ÂÈ ÙË ÌÂ-

Ù¤ÂÈÙ· ÔÚ›· Ù˘. ™ÙÔ Î›ÌÂÓÔ Ù˘ ¢È·Î‹Ú˘Í˘, ÛËÌÂÈÒÓÂÙ·È fiÙÈ ··ÈÙÔ‡ÓÙ·È

·ÏÏ·Á¤˜ ÛÙËÓ ·ÓıÚÒÈÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ù· ¿ÙÔÌ· ·ÏÏ¿ Î·È ÔÈ

ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ÔÌ¿‰Â˜ Ó· ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó ÙȘ ÈηÓfiÙËÙ˜ Î·È ÙȘ ¢ηÈڛ˜ ÁÈ· Ó· ÂÚÁ·-

ÛÙÔ‡Ó Û fiÏ· Ù· ›‰· ÁÈ· ÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ.

™ÙÔ Î›ÌÂÓÔ Ù˘ ∆ÈÊÏ›‰·˜, Ë ¤ÌÊ·ÛË Ô˘ ‰›ÓÂÙ·È ÛÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿, Ë ÔÔ›·

ÚÔÛ·Ó·ÙÔÏ›˙ÂÙ·È ÛÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ, Á›ÓÂÙ·È Ê·ÓÂÚ‹ ̤۷ ·fi

ÙË ‰È·Ù‡ˆÛË ÙˆÓ ÛÎÔÒÓ Î·È ÙˆÓ ÛÙfi¯ˆÓ Ù˘ ¶.∂. (Marcinkowski, 1998). ∏

Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Â-

Í·ÎÔÏÔ˘ı› Ó· ·Ú·Ì¤ÓÂÈ Î‡ÚÈÔ˜ ÛÙfi¯Ô˜ Ù˘ ¶.∂. (UNESCO, 1978):

™˘ÌÌÂÙÔ¯‹: ¡· ‰ÒÛÂÈ ÛÙȘ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ÔÌ¿‰Â˜ Î·È ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ·

ÂÓÂÚÁÔ‡ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ Û fiÏ· Ù· ›‰·, ÂÚÁ·˙fiÌÂÓÔÈ ÁÈ· ÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÂÚÈ-

‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ.

™ÙȘ ηÙ¢ı˘ÓÙ‹ÚȘ ·Ú¯¤˜ ÁÈ· ÙËÓ ¶.∂., ÛÙÔ Î›ÌÂÓÔ Ù˘ ¢È¿Û΄˘, ÛË-

ÌÂÈÒÓÂÙ·È fiÙÈ (UNESCO, 1978):

… Ë ¶.∂. Ú¤ÂÈ Ó· ‰È¢ÎÔχÓÂÈ ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ‰È‰·ÛÎÔÌ¤ÓˆÓ ÛÙÔÓ ÚÔÁÚ·Ì-

Ì·ÙÈÛÌfi ÙˆÓ Ì·ıËÛÈ·ÎÒÓ ÙÔ˘˜ ÂÌÂÈÚÈÒÓ Î·È Ó· ÙÔ˘˜ ‰›ÓÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· Ï·Ì-

‚¿ÓÔ˘Ó ·ÔÊ¿ÛÂȘ Î·È Ó· ·Ô‰¤¯ÔÓÙ·È ÙȘ Û˘Ó¤ÂȤ˜ ÙÔ˘˜.

∏ ¢È¿Û΄Ë, ÛÙÔ ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ ÁÈ· ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË ÙÔ˘ ¢ڤ-

Ô˜ ÎÔÈÓÔ‡, ‰È·ÈÛÙÒÓÔÓÙ·˜ ÙË ÛÔ˘‰·ÈfiÙËÙ· Ù˘ ÂÓÂÚÁÔ‡ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙÔ˘

ÛÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Ù˘ Û‡Á¯ÚÔÓ˘ ÎÔÈÓˆÓ›·˜

(UNESCO, 1978)…

◗ … ηÏ› ÙÔ °ÂÓÈÎfi ¢È¢ı˘ÓÙ‹ Ù˘ UNESCO Ó· ÂÂÍÂÚÁ·ÛÙ› ÚfiÙ˘·

ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ∂η›‰Â˘Û˘ Ô˘ Ó· ·Â˘ı‡ÓÔÓÙ·È ÛÙÔ Â˘-

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ì¤Û· ·fi ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 77

Page 78: Περιβάλλον και Επικοινωνία

78

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

Ú‡ ÎÔÈÓfi, Ì ÙÔ ÛÙfi¯Ô Ó· ‰ÔıÔ‡Ó ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘ ·ÚΛ˜ ÁÓÒÛÂȘ Î·È ÏËÚÔ-

ÊÔڛ˜, ‰È¢ÎÔχÓÔÓÙ¿˜ ÙÔ˘˜ Ó· Û˘ÌÌÂÙ¿Û¯Ô˘Ó ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Ô˘

·ÊÔÚÔ‡Ó ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ÙÔ˘˜.

◗ … ÚÔÙ›ÓÂÈ ÛÙ· ÎÚ¿ÙË-̤ÏË Ó· Û˘ÌÂÚÈÏ¿‚Ô˘Ó ÛÙȘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ÂÎ-

·È‰Â˘ÙÈΤ˜ ÛÙÚ·ÙËÁÈΤ˜ ÙˆÓ ¯ˆÚÒÓ ÙÔ˘˜ ÙËÓ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›· ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ

·ÚÔ¯‹˜ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ Û¯ÂÙÈο Ì ·ÚÔ‡Û˜ ‹ ÌÂÏÏÔÓÙÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜

Ô˘ Èı·ÓfiÓ ÂÁ΢ÌÔÓÔ‡Ó ÙÂÚ¿ÛÙȘ ÂÈÙÒÛÂȘ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ. ∆¤ÙÔÈÔ˘ ›-

‰Ô˘˜ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· Ú¤ÂÈ ·Ú¿ÏÏËÏ· Ó· ÙÔÓ›˙Ô˘Ó ÙË ÛÔ˘‰·ÈfiÙËÙ· Ù˘ Û˘Ì-

ÌÂÙÔ¯‹˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ Î·È ÙˆÓ ªË ∫˘‚ÂÚÓËÙÈÎÒÓ √ÚÁ·ÓÒÛÂˆÓ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ·

Ï‹„˘ ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ. ∆· ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· Ú¤ÂÈ Â›Û˘ Ó· ÂÎı¤ÙÔ˘Ó ÙȘ Èı·-

Ó¤˜ χÛÂȘ ÛÙ· ıˆÚÔ‡ÌÂÓ· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Î·È Ó· ÛÙÔ¯Â‡Ô˘Ó ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ˘-

‡ı˘Ó˘ ÛÙ¿Û˘ ·fi ÙÔ˘˜ Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÔÓÙ˜.

¢¤Î· ¯ÚfiÓÈ· ÌÂÙ¿ ÙË ¢È¿ÛÎÂ„Ë Ù˘ ∆ÈÊÏ›‰·˜, ÙÔ 1987, Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈÂ›Ù·È ÛÙË

ªfiÛ¯· ÙÔ «¢ÈÂıÓ¤˜ ™˘Ó¤‰ÚÈÔ ÁÈ· ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË Î·È ∫·Ù¿Ú-

ÙÈÛË», fiÔ˘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÙ·È ÌÈ· ‰ÈÂıÓ‹˜ ÛÙÚ·ÙËÁÈ΋ ÁÈ· Ù· ̇ ËÙ‹Ì·Ù· ·˘Ù¿. ™ÙÔ

ΛÌÂÓÔ Ù˘ ¢È¿Û΄˘, ÛËÌÂÈÒÓÔÓÙ·È Ù· ÂÍ‹˜ (UNESCO–UNEP, 1988):

… Û˘ÌʈӋıËΠfiÙÈ Ë ¶.∂. Ú¤ÂÈ Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· Ó· ÂȯÂÈÚ‹ÛÂÈ Ó· ·˘Í‹ÛÂÈ ÙË Û˘-

ÓÂȉËÙÔÔ›ËÛË, Ó· ÌÂÙ·‰ÒÛÂÈ ÏËÚÔÊÔڛ˜, Ó· ‰È‰¿ÍÂÈ ÁÓÒÛÂȘ, Ó· ·Ó·Ù‡ÍÂÈ

Û˘Ó‹ıÂȘ Î·È ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜, Ó· ÚÔ·Á¿ÁÂÈ ·Í›Â˜, Ó· ·Ú¿Û¯ÂÈ ÎÚÈÙ‹ÚÈ· Î·È Î·Ù¢ı˘-

ÓÙ‹ÚȘ ÁÚ·Ì̤˜ ÁÈ· ÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·È ÙË Ï‡ÛË ÙˆÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ.

ŒÌÊ·ÛË ÛÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ‰›ÓÂÙ·È Î·È ÛÙË ¢È¿ÛÎÂ„Ë ÙÔ˘ ƒ›Ô «°È·

ÙÔ ¶ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È ÙËÓ ∞Ó¿Ù˘ÍË» (1992). ™ÙË ¢È¿ÛÎÂ„Ë ÙÔ˘ ƒ›Ô, ·ӷ-

ÚÔÛ‰ÈÔÚ›˙ÂÙ·È Ë Û¯¤ÛË ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ Î·È ·Ó¿Ù˘Í˘ Î·È Û˘ÓÙ¿ÛÛÂÙ·È Ë

Agenda 21, Ô˘ ·ÔÙ¤ÏÂÛ ÙÔ ‚·ÛÈÎfi Ô‰ËÁfi ÁÈ· ÙËÓ Â›Ù¢ÍË Ù˘ ‚ÈÒÛÈÌ˘ ·-

Ó¿Ù˘Í˘. ™ÙËÓ ÙÂÏÈ΋ ¢È·Î‹Ú˘ÍË, ηٷÁÚ¿ÊÔÓÙ·È Ù· ÂÍ‹˜ (UNCED, 1992):

∆· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù· ¤¯Ô˘Ó ÈÔ ÛˆÛÙ¤˜, ·Ô‰ÔÙÈΤ˜ Î·È Ï‹Úˆ˜ ÔÏÔÎÏËÚˆ-

̤Ó˜ χÛÂȘ fiÙ·Ó Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ fiÏˆÓ ÙˆÓ ÂӉȷÊÂÚÔÌ¤ÓˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ·ÛÎÂ›Ù·È ÛÙÔ

·Ó¿ÏÔÁÔ Â›Â‰Ô. ™Â ÂıÓÈÎfi ›‰Ô, οı ¿ÙÔÌÔ Ú¤ÂÈ Ó· ¤¯ÂÈ Î·Ù¿ÏÏËÏË Úfi-

Û‚·ÛË Û ÏËÚÔÊÔڛ˜ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ÙÔ ÔÔ›Ô ‰È·¯ÂÈÚ›˙ÔÓÙ·È ÔÈ

ÙÔÈΤ˜ ·Ú¯¤˜, ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·˜ ÌÂٷ͇ ¿ÏÏˆÓ Î·È ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÁÈ· ˘ÏÈο ÂÈ-

ΛӉ˘Ó· ÁÈ· ÙËÓ ˘Á›· Î·È ¿ÏϘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙȘ ÎÔÈÓfiÙËÙ˜, fi-

ˆ˜ Î·È ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· Ó· Û˘ÌÌÂÙ¿Û¯Ô˘Ó ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ ÙÂÏÈ΋˜ ·fiÊ·Û˘…

…√È ¯ÒÚ˜ Ú¤ÂÈ Ó· ‰È¢ÎÔχÓÔ˘Ó Î·È Ó· ÚÔˆıÔ‡Ó ÙË ‰ËÌfiÛÈ· ÂÓË̤ڈÛË Î·È

Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹, ÒÛÙ ӷ ‰‡Ó·Ù·È Ô Î¿ı ÔÏ›Ù˘ Ó· ¤¯ÂÈ Â‡ÎÔÏË ÚfiÛ‚·ÛË Û ÏËÚÔ-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 78

Page 79: Περιβάλλον και Επικοινωνία

79

ÊÔڛ˜. ¶Ú¤ÂÈ, ›Û˘, Ó· ·Ú¤¯ÂÙ·È ·Ô‰ÔÙÈ΋ ÚfiÛ‚·ÛË Û ‰ÈηÛÙÈΤ˜ Î·È ‰È-

ÔÈÎËÙÈΤ˜ ‰È·‰Èηۛ˜, ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·˜ ·Ô˙ËÌÈÒÛÂȘ Î·È ıÂڷ›·.

∏ Agenda 21 ··ÈÙ› ·fi Ù· ÎÚ¿ÙË Ó· ÚÔÂÙÔÈÌ¿ÛÔ˘Ó ÂıÓÈΤ˜ ÛÙÚ·ÙËÁÈΤ˜

ÁÈ· ÙËÓ ·ÂÈÊfiÚÔ ·Ó¿Ù˘ÍË Ì fiÛÔ ÙÔ ‰˘Ó·ÙfiÓ Â˘Ú‡ÙÂÚË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈ-

ÙÒÓ Î·È Ó· ·Ó·Ê¤ÚÔ˘Ó Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÙˆÓ ÂÓÂÚÁÂÈÒÓ ÙÔ˘˜ ÛÙËÓ ∂ÈÙÚÔ‹ ÁÈ·

ÙËÓ ∞ÂÈÊfiÚÔ ∞Ó¿Ù˘ÍË. ∂ÈϤÔÓ, Û‡Ìʈӷ Ì ÙËÓ ∞Ú¯‹ 1 Ù˘ ¢È·Î‹Ú˘Í˘ ÙÔ˘

ƒ›Ô, ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ÙÔÔıÂÙÔ‡ÓÙ·È ÛÙÔ Â›ÎÂÓÙÚÔ ÙÔ˘ ÂӉȷʤÚÔÓÙÔ˜ ÁÈ· ÙË ‚ÈÒ-

ÛÈÌË ·Ó¿Ù˘ÍË, ÂÓÒ ÛÙËÓ ∞Ú¯‹ 10 ‰È·ÈÛÙÒÓÂÙ·È fiÙÈ (UNCED, 1992):

∆· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˙ËÙ‹Ì·Ù· ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÔÓÙ·È Î·Ï‡ÙÂÚ· Ì ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ fiψÓ

ÙˆÓ ÂӉȷÊÂÚfiÌÂÓˆÓ ÔÏÈÙÒÓ, ÛÙÔ Û¯ÂÙÈÎfi ›‰Ô.

∂ȉÈÎfiÙÂÚ·, ÙÔ ∫ÂÊ¿Ï·ÈÔ 36 Ù˘ Agenda 21 ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ fiϘ ÙȘ ‰Ú·ÛÙË-

ÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙËÓ Âη›‰Â˘ÛË Î·È ÙÔÓ ·Ó·ÚÔÛ·Ó·ÙÔÏÈÛÌfi Ù˘ ÚÔ˜

ÙËÓ Î·Ù‡ı˘ÓÛË Ù˘ ·ÂÈÊfiÚÔ˘ ·Ó¿Ù˘Í˘, ÙËÓ ÚÔÒıËÛË Ù˘ ÂÓË̤ڈÛ˘

ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ Î·È Ù˘ ·ÁÁÂÏÌ·ÙÈ΋˜ ηٿÚÙÈÛ˘. ™ËÌÂÈÒÓÂÙ·È, ›Û˘, Ô ÎÚ›ÛÈ-

ÌÔ˜ ÚfiÏÔ˜ Ù˘ Ù˘È΋˜ Î·È Ù˘ ÌË Ù˘È΋˜ Âη›‰Â˘Û˘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ-

΋ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙË Ï‹„Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ. ™ÙȘ ‰Ú¿-

ÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·‡ÍËÛË Ù˘ ÂÓË̤ڈÛ˘ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È fiÙÈ ÔÈ ̄ ÒÚ˜:

... Ú¤ÂÈ Ó· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÔ˘Ó ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÂ Û˘˙ËÙ‹ÛÂȘ Û¯ÂÙÈΤ˜ Ì ÙȘ

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ÔÏÈÙÈΤ˜ Î·È ÂÎÙÈÌ‹ÛÂȘ.

… Ú¤ÂÈ Ó· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÔ˘Ó ÙËÓ ·Ó¿ÌÂÈÍË ÙˆÓ ªË ∫˘‚ÂÚÓËÙÈÎÒÓ √ÚÁ·ÓÒÛÂˆÓ ÛÙËÓ

Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Î·È ÙˆÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Ù˘ ·Ó¿Ù˘Í˘

̤۷ ·fi ÎÔÈÓ¤˜ ÂÓËÌÂÚˆÙÈΤ˜ ÚˆÙÔ‚Ô˘Ï›Â˜ Î·È ·Ó·‚·ıÌÈṲ̂ÓË ·ÏÏËÏ›‰Ú·ÛË

Ì ¿ÏÏÔ˘˜ ıÂÛÌÔ‡˜ Ù˘ ÎÔÈÓˆÓ›·˜.

… [ÔÈ ¯ÒÚ˜] Î·È ÙÔ Û‡ÛÙËÌ· ÙˆÓ ∏ÓˆÌ¤ÓˆÓ ∂ıÓÒÓ Ú¤ÂÈ Ó· ÂÓÈÛ¯‡ÛÔ˘Ó ÙË Û˘-

ÓÂÚÁ·Û›· ÙÔ˘˜ Î·È Ì ÙÔ˘˜ ÁËÁÂÓ›˜ ÏËı˘ÛÌÔ‡˜, ÒÛÙ ӷ Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó Ì ηٿÏ-

ÏËÏÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ ÛÙË ‰È·¯Â›ÚÈÛË, ÛÙÔ Û¯Â‰È·ÛÌfi Î·È ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÙÔ˘ ÙÔÈÎÔ‡

ÙÔ˘˜ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜. ¶Ú¤ÂÈ, ›Û˘, Ó· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÔ˘Ó ÙË ‰È¿¯˘ÛË Ù˘ ·Ú·‰ÔÛÈ·-

΋˜ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ ÁÓÒÛ˘, ̤۷ ·fi Ù· ÙÔÈο ¤ıÈÌ·, ȉȷ›ÙÂÚ· ÛÙȘ ·ÁÚÔÙÈΤ˜

ÂÚÈÔ¯¤˜, Û˘Ó‰˘¿˙ÔÓÙ·˜ ·˘Ù¤˜ ÙȘ ÚÔÛ¿ıÂȘ Ì ÙË ¯Ú‹ÛË ÙˆÓ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÒÓ

ª.ª.∂. fiÔÙÂ ̄ ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È.

∆Ô 1997, Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ıËΠÛÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË ¢È¿ÛÎÂ„Ë ÁÈ· ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔ-

ÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË, Ì ٛÙÏÔ «¶ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È ∫ÔÈÓˆÓ›·: ∂η›‰Â˘ÛË Î·È ∂˘·È-

ÛıËÙÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ¶ÔÏÈÙÒÓ ÁÈ· ÙË ¢È·ÙËÚËÛÈÌfiÙËÙ·». ∫‡ÚÈÔ˜ ÛÎÔfi˜ Ù˘ ¢È¿-

Û΄˘ ‹Ù·Ó Ë Û‡ÓÙ·ÍË ÂÓfi˜ ÎÂÈ̤ÓÔ˘ (¢È·Î‹Ú˘ÍË Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢), ÛÙÔ Ô-

Ô›Ô ˘ÔÁÚ·ÌÌ›ÛÙËÎ·Ó ÔÈ ·Ó·Áη›Â˜ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈΤ˜ ÛÙÚ·ÙËÁÈΤ˜ ÁÈ· ÙËÓ ˘ÏÔ-

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ì¤Û· ·fi ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 79

Page 80: Περιβάλλον και Επικοινωνία

80

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

Ô›ËÛË ÙˆÓ ÛÎÔÒÓ Î·È ÛÙfi¯ˆÓ ÙÔ˘ ∫ÂÊ·Ï·›Ô˘ 36 Ù˘ ∞genda 21. ∏ ¢È·Î‹Ú˘-

ÍË ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ‰Âη٤ÛÛÂÚȘ Û˘ÛÙ¿ÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ÚÔÒıËÛË Ù˘ ·ÂÈÊÔÚ›·˜,

fiÔ˘ Ô fiÚÔ˜ «¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË» ‰È·Ù˘ÒÓÂÙ·È ÌfiÓÔ Ì›· ÊÔÚ¿ ÛÂ

fiÏÔ ÙÔ Î›ÌÂÓÔ Î·È ÚÔÙ›ÓÂÙ·È Ó· ·ÓÙÈηٷÛÙ·ı› ·fi ÙÔÓ fiÚÔ «∂η›‰Â˘ÛË

ÁÈ· ÙÔ ¶ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È ÙËÓ ∞ÂÈÊÔÚ›·». √È ÛÙÚ·ÙËÁÈΤ˜ ÁÈ· ÙËÓ ÚÔÒıËÛË Ù˘ ·-

ÂÈÊÔÚ›·˜ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó (Knapp, 2000):

◗ ·Ó¿Ù˘ÍË Û¯Â‰›ˆÓ ‰Ú¿Û˘ ÁÈ· ÙËÓ Ù˘È΋ Âη›‰Â˘ÛË,

◗ ÎÈÓËÙÔÔ›ËÛË ÂÈÚfiÛıÂÙˆÓ ËÁÒÓ Î·È ÂÂÓ‰‡ÛÂˆÓ ÁÈ· ÙËÓ ÂÓ›Û¯˘ÛË Ù˘

‰ËÌfiÛÈ·˜ Âη›‰Â˘Û˘ ηÈ

◗ ÂÓ›Û¯˘ÛË Î·È ·Ó·ÚÔÛ·Ó·ÙÔÏÈÛÌfi ÙˆÓ ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ Î·Ù¿ÚÙÈÛ˘ ÙˆÓ

ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ.

¶·Ú¿ ÙÔ ÂӉȷʤÚÔÓ ÁÈ· ·ÁÎfiÛÌÈ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ·È‰Â›·, Ë ÔÔ›· ¤¯ÂÈ

·ÒÙÂÚÔ ÛÎÔfi ÙËÓ ÂÓÂÚÁfi Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË Ï‹„Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ-

ÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ, ηÌÈ¿ Û‡ÛÙ·ÛË Ù˘ ¢È·Î‹Ú˘Í˘ ‰ÂÓ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ÙËÓ ÚÔÒ-

ıËÛË Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ. ∂Í¿ÏÏÔ˘, Ë Ù¿ÛË ÁÈ· ··ÏÔÈÊ‹ ÙÔ˘ fiÚÔ˘

«¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË» ÚÔοÏÂÛ ·ÚÎÂÙ¤˜ ·ÓÙȉڿÛÂȘ, ÔÈ Ôԛ˜

ÛÙËÚ›˙ÔÓÙ·Ó ÛÙË ÏÔÁÈ΋ fiÙÈ Ë Ú·ÁÌ·ÙÈ΋ ›Ù¢ÍË ÙˆÓ ÛÙfi¯ˆÓ Ù˘ ¶.∂. ‰ÂÓ Â-

ÓÙÔ›˙ÂÙ·È ÛÙËÓ ·ÏÏ·Á‹ Ù˘ ÔÓÔÌ·Û›·˜ Ù˘, ·ÏÏ¿ ÛÙËÓ Ô˘ÛÈ·ÛÙÈ΋ ‚ÂÏÙ›ˆÛË

ÙÔ˘ ÙÚfiÔ˘ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·˜ Ù˘.

∏ ·ÁÎfiÛÌÈ· ™‡ÓÔ‰Ô˜ ∫ÔÚ˘Ê‹˜ ÙˆÓ ∏ÓˆÌ¤ÓˆÓ ∂ıÓÒÓ ÁÈ· ÙË µÈÒÛÈÌË ∞Ó¿Ù˘-

ÍË Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ıËΠÛÙÔ °ÈÔ¯¿ÓÂÛÌÔ˘ÚÁÎ Ù˘ ¡fiÙÈ·˜ ∞ÊÚÈ΋˜, ·fi ÙȘ 26

∞˘ÁÔ‡ÛÙÔ˘ ˆ˜ ÙȘ 4 ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘ 2002. ™ÙË ™‡ÓÔ‰Ô, ÔÈ Î˘‚ÂÚÓ‹ÛÂȘ Î·È ÔÈ

ÌÂÙ¤¯ÔÓÙ˜ ÂÍ¤Ù·Û·Ó ÙȘ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ˜ ÚÔÎÏ‹ÛÂȘ Ô˘ ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÂÈ Ô ÎfiÛÌÔ˜

Ì·˜ Û‹ÌÂÚ· Î·È ·Ó·˙‹ÙËÛ·Ó ÙÔ˘˜ ηχÙÂÚÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹˜ Ù˘ ∞genda

21, ÁÈ· ÙË Ì›ˆÛË Ù˘ ·ÁÎfiÛÌÈ·˜ ÊÙÒ¯ÂÈ·˜ Î·È ÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿Ï-

ÏÔÓÙÔ˜. ∆· ‰‡Ô ›ÛËÌ· ¤ÁÁÚ·Ê· Ô˘ ˘ÈÔıÂÙ‹ıËÎ·Ó ·fi ÙȘ ÂıÓÈΤ˜ ΢‚ÂÚÓ‹-

ÛÂȘ ÛÙË ™‡ÓÔ‰Ô ∫ÔÚ˘Ê‹˜ Â›Ó·È Ë ¢‹ÏˆÛË ÙÔ˘ °ÈÔ¯¿ÓÂÛÌÔ˘ÚÁÎ (Johannes-

burg Declaration) Î·È ÙÔ ™¯¤‰ÈÔ ∂Ê·ÚÌÔÁ‹˜ (Plan of Implementation). ∫‡ÚÈÔ Â-

›Ù¢ÁÌ· Ù˘ ™˘Ófi‰Ô˘ ∫ÔÚ˘Ê‹˜ Â›Ó·È ÙÔ fiÙÈ Î·ÙfiÚıˆÛ ӷ ı›ÍÂÈ Ù· ÈÔ ÌÂÁ¿Ï·

ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ù˘ ·ÓıÚˆfiÙËÙ·˜ Î·È Ó· Û˘Ì‚¿ÏÂÈ Û ÌÈ· ·ÁÎfiÛÌÈ· Û˘Ìʈӛ·,

··Ú¯‹ ÌÈ·˜ ‰ÈÂıÓÔ‡˜ ‰È·‰Èηۛ·˜ Û˘ÓÂÚÁ·Û›·˜, Ë ÔÔ›· ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙËÓ ·-

Ó·ıÂÒÚËÛË Ù˘ Û¯¤Û˘ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ ·Ó¿Ù˘Í˘ Î·È ÚÔÛÙ·Û›·˜ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿Ï-

ÏÔÓÙÔ˜. ™Ù· ÛËÌ·ÓÙÈο ÂÈÙ‡ÁÌ·Ù· Ù˘ ™˘Ófi‰Ô˘, ›Û˘, ηٷÁÚ¿ÊÂÙ·È Î·È Ë

·Ó·ÁÓÒÚÈÛË ÙˆÓ ‰ÈÎ·ÈˆÌ¿ÙˆÓ Î·È ÙÔ˘ ÚfiÏÔ˘ ÙˆÓ ÎÔÈÓÔÙ‹ÙˆÓ ÛÙË ‰È·¯Â›ÚÈÛË

ÙˆÓ Ê˘ÛÈÎÒÓ fiÚˆÓ (™Î·Ó·‚‹ Î·È ™·ÚÚ‹, 2003), ÂÓÒ ÛÙ· ΛÌÂÓ· Ù˘ ™˘Ófi-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 80

Page 81: Περιβάλλον και Επικοινωνία

81

‰Ô˘ ‰›ÓÂÙ·È ¤ÌÊ·ÛË ÛÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ. ∞Ó·Ï˘ÙÈÎfiÙÂÚ·, ÛÙË ¢‹ÏˆÛË

ÙÔ˘ °ÈÔ¯¿ÓÂÛÌÔ˘ÚÁÎ, ÛÙËÓ ·Ú¿ÁÚ·ÊÔ «∏ ‰¤ÛÌÂ˘Û‹ Ì·˜ ÁÈ· ÙË ‚ÈÒÛÈÌË ·-

Ó¿Ù˘ÍË» (ÕÚıÚÔ 26), ·Ó·ÁÓˆÚ›˙ÂÙ·È fiÙÈ (United Nations, 2002):

… Ë ‚ÈÒÛÈÌË ·Ó¿Ù˘ÍË ··ÈÙ› ÌÈ· Ì·ÎÚÔÚfiıÂÛÌË ÚÔÔÙÈ΋ Î·È ÌÈ· ¢Ú›·˜ ‚¿-

Ûˆ˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË ÔÏÈÙÈ΋˜, ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·È ÛÙËÓ Â-

Ê·ÚÌÔÁ‹ ÙÔ˘˜ Û fiÏ· Ù· ›‰·. ø˜ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ› ÂÙ·›ÚÔÈ, ı· Û˘Ó¯›ÛÔ˘Ì ӷ ÂÚÁ·-

˙fiÌ·ÛÙ ÁÈ· ÛÙ·ıÂÚ¤˜ Û˘ÓÂÚÁ·Û›Â˜ Ì fiϘ ÙȘ ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ ÔÌ¿‰Â˜, Û‚fiÌÂÓÔÈ

ÙÔ˘˜ ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙÔ˘˜, ÛËÌ·ÓÙÈÎÔ‡˜ ÚfiÏÔ˘˜ Ô˘ ¤¯ÂÈ Ë Î·ıÂÌÈ¿ ·fi ·˘Ù¤˜.

™ÙÔ ™¯¤‰ÈÔ ∂Ê·ÚÌÔÁ‹˜, ÛÙÔ ∫ÂÊ¿Ï·ÈÔ 2, ·Ú¿ÁÚ·ÊÔ˜ 7 (ÕÚıÚÔ 4), ‰È·Ù˘-

ÒÓÔÓÙ·È Ù· ÂÍ‹˜:

¶ÚÔˆı‹ÛÙ ÙËÓ ›ÛË ÚfiÛ‚·ÛË ÙˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ Î·È ÙËÓ Ï‹ÚË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹, ‚¿ÛÂÈ Ù˘

ÈÛfiÙËÙ·˜ Ì ÙÔ˘˜ ¿ÓÙÚ˜, ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Û fiÏ· Ù· ›‰·, ÙÔÔıÂÙÒÓÙ·˜

ÙË ‰È¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ ʇÏÔ˘ Û fiϘ ÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ Î·È ÙȘ ÛÙÚ·ÙËÁÈΤ˜, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ӷ Â-

Í·ÏÂÈÊıÔ‡Ó fiϘ ÔÈ ÌÔÚʤ˜ ‚›·˜ Î·È ‰È¿ÎÚÈÛ˘ ÂÓ¿ÓÙÈ· ÛÙȘ Á˘Ó·›Î˜, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘

Ó· ‚ÂÏÙȈı› Ë ı¤ÛË, Ë ̆ Á›· Î·È Ë ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ¢ËÌÂÚ›· ÙˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ Î·È ÙˆÓ ÎÔÚÈ-

ÙÛÈÒÓ, ̤ۈ Ù˘ Ï‹ÚÔ˘˜ Î·È ›Û˘ ÚfiÛ‚·Û˘ ÛÙȘ ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜ ¢ηÈڛ˜, ÛÙË ÁË,

ÛÙËÓ ›ÛÙˆÛË, ÛÙȘ ̆ ËÚÂۛ˜ Âη›‰Â˘Û˘ Î·È ̆ ÁÂÈÔÓÔÌÈ΋˜ ÂÚ›ı·Ï„˘.

¶·Ú·Î¿Ùˆ, ÛÙÔ ∫ÂÊ¿Ï·ÈÔ 3, ÛÙËÓ ·Ú¿ÁÚ·ÊÔ 8 (ÕÚıÚÔ 7), ÔÈ Î˘‚ÂÚÓ‹ÛÂȘ

ηÏÔ‡ÓÙ·È:

… Ó· ·Ó·Ù‡ÍÔ˘Ó Î·È Ó· ÂÎÌÂÙ·ÏÏ¢ıÔ‡Ó ÁËÁÂÓ›˜ ËÁ¤˜ ÂÓ¤ÚÁÂÈ·˜ Î·È ̆ Ô‰Ô̤˜

ÁÈ· ÙȘ ‰È¿ÊÔÚ˜ ÙÔÈΤ˜ ¯Ú‹ÛÂȘ Î·È Ó· ÚÔˆı‹ÛÔ˘Ó ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ·ÁÚÔÙÈ-

ÎÒÓ ÎÔÈÓÔًوÓ, Û˘ÌÂÚÈÏ·Ì‚·ÓÔÌ¤ÓˆÓ Î·È ÙˆÓ ÙÔÈÎÒÓ √Ì¿‰ˆÓ ∞genda 21, ÌÂ

ÙËÓ ̆ ÔÛÙ‹ÚÈÍË Ù˘ ‰ÈÂıÓÔ‡˜ ÎÔÈÓfiÙËÙ·˜, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ӷ ·Ó·Ù˘¯ıÔ‡Ó Î·È Ó· ̄ ÚËÛÈ-

ÌÔÔÈËıÔ‡Ó ÔÈ ·Ó·ÓÂÒÛÈ̘ ÂÓÂÚÁÂȷΤ˜ Ù¯ÓÔÏÔÁ›Â˜ ÁÈ· ÙËÓ ÈηÓÔÔ›ËÛË ÙˆÓ Î·-

ıËÌÂÚÈÓÒÓ ÂÓÂÚÁÂÈ·ÎÒÓ ·Ó·ÁÎÒÓ Ì¤Ûˆ ·ÏÒÓ Î·È ÙÔÈÎÒÓ Ï‡ÛˆÓ.

™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, ÛÙËÓ ·Ú¿ÁÚ·ÊÔ 22, ÔÈ Î˘‚ÂÚÓ‹ÛÂȘ ηÏÔ‡ÓÙ·È:

… Ó· ·ÔÙÚ¤„Ô˘Ó Î·È Ó· ÂÏ·¯ÈÛÙÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó Ù· ·fi‚ÏËÙ· Î·È Ó· ÌÂÁÈÛÙÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó

ÙËÓ Â·Ó·¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛË, ÙËÓ ·Ó·Î‡ÎψÛË Î·È ÙË ¯Ú‹ÛË ÊÈÏÈÎÒÓ ÚÔ˜ ÙÔ ÂÚÈ-

‚¿ÏÏÔÓ, ÂÓ·ÏÏ·ÎÙÈÎÒÓ ˘ÏÈÎÒÓ, Ì ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ Î˘‚ÂÚÓËÙÈÎÒÓ ·Ú¯ÒÓ Î·È fi-

ÏˆÓ ÙˆÓ ÂÌÏÂÎfiÌÂÓˆÓ ÊÔÚ¤ˆÓ, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÂÏ·¯ÈÛÙÔÔÈËıÔ‡Ó Ù· ‰˘ÛÌÂÓ‹ ·-

ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È Ó· ‚ÂÏÙȈı› Ë ·Ô‰ÔÙÈÎfiÙËÙ· ÙˆÓ fiÚˆÓ, Ì ÔÈ-

ÎÔÓÔÌÈ΋, Ù¯ÓÈ΋ Î·È ¿ÏÏË ‚Ô‹ıÂÈ· ÚÔ˜ ÙȘ ·Ó·Ù˘ÛÛfiÌÂÓ˜ ̄ ÒÚ˜.

™ÙËÓ ·Ú¿ÁÚ·ÊÔ 25, ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙȘ ÚˆÙÔ‚Ô˘Ï›Â˜ Ô˘ Ú¤ÂÈ Ó· ÏËÊıÔ‡Ó

ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘, ˆ˜ ÙÔ ¤ÙÔ˜ 2015, Ó· ÌÂȈı› ÛÙÔ ÌÈÛfi Ô ·ÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ

Ô˘ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ÚfiÛ‚·ÛË Û ηı·Úfi ÓÂÚfi Î·È ÛÙÔȯÂÈÒ‰ÂȘ fiÚÔ˘˜ ̆ ÁÈÂÈÓ‹˜, ÔÈ

΢‚ÂÚÓ‹ÛÂȘ ηÏÔ‡ÓÙ·È:

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ì¤Û· ·fi ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 81

Page 82: Περιβάλλον και Επικοινωνία

82

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

… Ó· ‰È¢ÎÔχÓÔ˘Ó ÙËÓ ÚfiÛ‚·ÛË ÛÙȘ ‰ËÌfiÛȘ ÏËÚÔÊÔڛ˜ Î·È ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹,

ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·˜ Î·È ÙȘ Á˘Ó·›Î˜, Û fiÏ· Ù· ›‰· ÔÏÈÙÈ΋˜ Î·È Ï‹„˘ ·ÔÊ¿-

ÛÂˆÓ Û¯ÂÙÈο Ì ÙÔ ÓÂÚfi, ÙË ‰È·¯Â›ÚÈÛË ÙˆÓ fiÚˆÓ Î·È ÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÙÔ˘ ÚÔ-

ÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜.

™ÙÔ ∫ÂÊ¿Ï·ÈÔ 4, ÛÙËÓ ·Ú¿ÁÚ·ÊÔ 42, ÛÙȘ ‰Ú¿ÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙˆÓ

ÔÚÂÈÓÒÓ ÔÈÎÔÛ˘ÛÙËÌ¿ÙˆÓ, ÔÈ Î˘‚ÂÚÓ‹ÛÂȘ ηÏÔ‡ÓÙ·È:

… Ó· ÚÔˆı‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ Ï‹ÚË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Î·È ÂÌÏÔ΋ ÙˆÓ ÔÚÂÈÓÒÓ ÎÔÈÓÔًوÓ

ÛÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÂÈÙÒÛÂȘ Û ·˘Ù¤˜ Î·È Ó· ÂÓۈ̷ÙÒÛÔ˘Ó ÙȘ ÁËÁÂ-

Ó›˜ ÁÓÒÛÂȘ, ÙËÓ ÎÏËÚÔÓÔÌÈ¿ Î·È ÙȘ ·Í›Â˜ Û fiϘ ÙȘ ÚˆÙÔ‚Ô˘Ï›Â˜ ·Ó¿Ù˘Í˘.

™ÙËÓ ·Ú¿ÁÚ·ÊÔ 44, ÛÙȘ ‰Ú¿ÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· Ù˘ ‚ÈÔÔÈÎÈÏfiÙËÙ·˜,

ÔÈ Î˘‚ÂÚÓ‹ÛÂȘ ÔÊ›ÏÔ˘Ó:

… Ó· ÚÔˆı‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ΋ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÁËÁÂÓÒÓ Î·È ÙÔÈÎÒÓ ÎÔÈ-

ÓÔÙ‹ÙˆÓ ÛÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·È ¯¿Ú·Í˘ ÔÏÈÙÈ΋˜, Û¯ÂÙÈο ÌÂ

ÙË ̄ Ú‹ÛË Ù˘ ·Ú·‰ÔÛȷ΋˜ ÁÓÒÛ˘ ÙÔ˘˜.

™ÙÔ ∫ÂÊ¿Ï·ÈÔ 10, ÛÙ· ̤۷ ̆ ÏÔÔ›ËÛ˘, ÔÈ Î˘‚ÂÚÓ‹ÛÂȘ ηÏÔ‡ÓÙ·È:

… Ó· ÂÍ·ÛÊ·Ï›ÛÔ˘Ó ÚfiÛ‚·ÛË, Û ÂıÓÈÎfi ›‰Ô, ÛÙȘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ÏËÚÔ-

ÊÔڛ˜ Î·È ÛÙȘ ‰ÈηÛÙÈΤ˜ Î·È ‰ÈÔÈÎËÙÈΤ˜ Ú·ÎÙÈΤ˜, fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ-

ο ı¤Ì·Ù·, ηıÒ˜ ›Û˘ Î·È ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛˆÓ, Ò-

ÛÙ ӷ ÚÔ·¯ı› Ë ∞Ú¯‹ 10 Ù˘ ¢È·Î‹Ú˘Í˘ ÙÔ˘ ƒ›Ô ÁÈ· ÙÔ ¶ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È ÙËÓ ∞Ó¿-

Ù˘ÍË, Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·˜ ̆ fi„Ë ÙȘ ∞Ú¯¤˜ 5, 7 Î·È 11 Ù˘ ¢È·Î‹Ú˘Í˘.

™ÙÔ ∫ÂÊ¿Ï·ÈÔ 11 («£ÂÛÌÈÎfi Ï·›ÛÈÔ ÁÈ· ÙË ‚ÈÒÛÈÌË ·Ó¿Ù˘ÍË»), ÛËÌÂÈÒ-

ÓÂÙ·È fiÙÈ Ô ‰ÚfiÌÔ˜ ÚÔ˜ ÙË ‚ÈÒÛÈÌË ·Ó¿Ù˘ÍË ··ÈÙ› ÙËÓ Â›Ù¢ÍË Û˘ÁÎÂÎÚÈ-

Ì¤ÓˆÓ ÛÙfi¯ˆÓ, ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ›ӷÈ:

… Ë ÂÓ›Û¯˘ÛË Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ Î·È Ù˘ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ΋˜ ÂÌÏÔ΋˜ Ù˘ ÎÔÈÓˆÓ›·˜

ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Î·È ¿ÏÏˆÓ Û¯ÂÙÈÎÒÓ ÂÌÏÂÎfiÌÂÓˆÓ ÊÔÚ¤ˆÓ ÛÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ Ù˘ ∞genda

21, ηıÒ˜ Î·È Ë ÚÔÒıËÛË Ù˘ ‰È·Ê¿ÓÂÈ·˜ Î·È Ù˘ ¢Ú›·˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡.∂›Û˘, ÁÈ· ÙËÓ ÂÓ›Û¯˘ÛË ÙÔ˘ ıÂÛÌÈÎÔ‡ Ï·ÈÛ›Ô˘ ÁÈ· ÙË ‚ÈÒÛÈÌË ·Ó¿Ù˘-

ÍË, ÛÙËÓ ·Ú¿ÁÚ·ÊÔ 164 ‰ËÏÒÓÂÙ·È fiÙÈ Ù· ÎÚ¿ÙË ÔÊ›ÏÔ˘Ó:

… Ó· ÚÔˆı‹ÛÔ˘Ó ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡, ˘ÈÔıÂÙÒÓÙ·˜ ̤ÙÚ· Ô˘ ·Ú¤¯Ô˘Ó

ÚfiÛ‚·ÛË ÛÙȘ ÏËÚÔÊÔڛ˜ Û¯ÂÙÈο Ì ÙË ÓÔÌÔıÂÛ›·, ÙÔ˘˜ ηÓÔÓÈÛÌÔ‡˜, ÙȘ ‰Ú·-

ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜, ÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ Î·È Ù· ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù·. ¶Ú¤ÂÈ Â›Û˘ Ó· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÔ˘Ó

ÙËÓ Ï‹ÚË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË ÔÏÈÙÈ΋˜ ÁÈ· ÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹

Ù˘ ‚ÈÒÛÈÌ˘ ·Ó¿Ù˘Í˘. √È Á˘Ó·›Î˜ Ú¤ÂÈ Ó· Â›Ó·È Û ı¤ÛË Ó· Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó

Ï‹Úˆ˜ Î·È ÈÛfiÙÈÌ· ÛÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË ÔÏÈÙÈ΋˜ Î·È ÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛˆÓ.

™‡Ìʈӷ Ì ÙËÓ ·Ú¿ÁÚ·ÊÔ 165, Ù· ÎÚ¿ÙË ÔÊ›ÏÔ˘Ó, ›Û˘:

… Ó· ÚÔˆı‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ Î·ıȤڈÛË ‹ ÙËÓ ·‡ÍËÛË ÙˆÓ Û˘Ì‚Ô˘Ï›ˆÓ ‚ÈÒÛÈÌ˘ ·Ó¿-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 82

Page 83: Περιβάλλον και Επικοινωνία

83

Ù˘Í˘ ‹/Î·È ÙȘ ‰Ô̤˜ Û˘ÓÙÔÓÈÛÌÔ‡ Û ÂıÓÈÎfi ›‰Ô, ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·˜ Î·È ÙÔ

ÙÔÈÎfi ›‰Ô, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ·Ú·Û¯Âı› ÌÈ· ˘„ËÏÔ‡ ÂȤ‰Ô˘ ÂÛÙ›·ÛË ÛÙȘ

ÔÏÈÙÈΤ˜ ‚ÈÒÛÈÌ˘ ·Ó¿Ù˘Í˘. ™Â ·˘Ùfi ÙÔ Ï·›ÛÈÔ, Ú¤ÂÈ Ó· ÚÔˆıËı› Ë Û˘Ì-

ÌÂÙÔ¯‹ ÔÈÎ›ÏˆÓ ÂӉȷÊÂÚfiÌÂÓˆÓ ÔÌ¿‰ˆÓ.

™ÙËÓ ·Ú¿ÁÚ·ÊÔ 168, Ô˘ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛËÌ·ÓÙÈÎÒÓ ÔÌ¿-

‰ˆÓ, Ù· ÎÚ¿ÙË Î·ÏÔ‡ÓÙ·È:

… Ó· ÂÓÈÛ¯‡ÛÔ˘Ó ÙȘ Û˘ÓÂÚÁ·Û›Â˜ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ Î˘‚ÂÚÓËÙÈÎÒÓ ·Ú¯ÒÓ Î·È ÙˆÓ ÌË Î˘-

‚ÂÚÓËÙÈÎÒÓ ÔÚÁ·ÓÒÛˆÓ, Û˘ÌÂÚÈÏ·Ì‚·ÓÔÌ¤ÓˆÓ fiÏˆÓ ÙˆÓ ÛËÌ·ÓÙÈÎÒÓ ÔÌ¿‰ˆÓ,

ηıÒ˜ ›Û˘ Î·È ÙˆÓ ÂıÂÏÔÓÙÈÎÒÓ ÔÌ¿‰ˆÓ, Û ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· Î·È ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜

ÁÈ· ÙËÓ Â›Ù¢ÍË Ù˘ ‚ÈÒÛÈÌ˘ ·Ó¿Ù˘Í˘ Û fiÏ· Ù· ›‰·.∆¤ÏÔ˜, Û‡Ìʈӷ Ì ÙËÓ ·Ú¿ÁÚ·ÊÔ 170, Ù· ÎÚ¿ÙË ÔÊ›ÏÔ˘Ó:

… Ó· ÚÔˆı‹ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ̆ ÔÛÙËÚ›ÍÔ˘Ó ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Ù˘ ÓÂÔÏ·›·˜ Û ÚÔÁÚ¿Ì-

Ì·Ù· Î·È ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Û¯ÂÙÈο Ì ÙË ‚ÈÒÛÈÌË ·Ó¿Ù˘ÍË, ̤ۈ, .¯., Ù˘ ˘Ô-

ÛÙ‹ÚÈ͢ ÙˆÓ ÙÔÈÎÒÓ Û˘Ì‚Ô˘Ï›ˆÓ ÓÂÔÏ·›·˜ ‹ ÈÛÔ‰‡Ó·ÌˆÓ Û¯ËÌ¿ÙˆÓ, Î·È Ì ÙËÓ

ÂÓı¿ÚÚ˘ÓÛË Ù˘ ηıȤڈۋ˜ ÙÔ˘˜ fiÔ˘ ‰ÂÓ ̆ ¿Ú¯Ô˘Ó.

™˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÔÏÈÙÒÓ Î·È ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ̆ ‡ı˘ÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿√ÏÔ¤Ó· Î·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ÔÈ Ôϛ٘ ηÏÔ‡ÓÙ·È Ó· Ï¿‚Ô˘Ó ·ÔÊ¿ÛÂȘ Ô˘ ¤-

¯Ô˘Ó ÂÈÙÒÛÂȘ (¿ÌÂÛ· Î·È ¤ÌÌÂÛ·) ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ. ™˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ, ÔÈ ÔÏ›-

Ù˜ Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ·˘Ù¤˜ ÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ fiÙ·Ó „ËÊ›˙Ô˘Ó ÁÈ· Ù· ˙ËÙ‹Ì·Ù· Ù˘ ÙÔÈ-

΋˜ ÎÔÈÓfiÙËÙ·˜, fiÙ·Ó ÂÎϤÁÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ·ÓÙÈÚÔÛÒÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ˘˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡˜

¯¿Ú·Í˘ ÔÏÈÙÈ΋˜ ‹ fiÙ·Ó ÂÂÓÂÚÁÔ‡Ó ¿ÌÂÛ· ÔÈ ›‰ÈÔÈ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ. √È ÔÏ›-

Ù˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂËÚ¿ÛÔ˘Ó ÚÔ˜ ÙËÓ ÂÈÏÔÁ‹ ÌÈ·˜ ÔÚı‹˜ ÔÏÈÙÈ΋˜ Î·È Ì ¿Ï-

ÏÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜. ªÔÚÔ‡Ó Ó· ˘Ô‚¿ÏÏÔ˘Ó ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ ÛÙÔÓ Î·Ù¿ÏÏËÏÔ ¯ÚfiÓÔ

Î·È ÛÙÔ˘˜ ÛˆÛÙÔ‡˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜, Ó· Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó Û ÂÈÙÚÔ¤˜ Ì ÚfiÏÔ Û˘Ì-

‚Ô˘Ï¢ÙÈÎfi ÛÙË ¯¿Ú·ÍË ÔÏÈÙÈ΋˜, Ó· ˘ÔÛÙËÚ›˙Ô˘Ó ÓÔÌÔıÂÙ‹Ì·Ù· Ô˘ η-

Ù¢ı‡ÓÔÓÙ·È ÚÔ˜ ÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ.

°È· Ó· ˘ÏÔÔÈËıÔ‡Ó ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈο ·˘ÙÔ› ÔÈ ÛÙfi¯ÔÈ, ¤¯ÂÈ ˙ˆÙÈ΋ ÛËÌ·Û›·

ÔÈ Ôϛ٘, ÛÙÔ Û‡ÓÔÏfi ÙÔ˘˜, Ó· Â›Ó·È ÂÓ‹ÌÂÚÔÈ Û¯ÂÙÈο Ì ÙÔ ‚ÈÔÊ˘ÛÈÎfi ÂÚÈ-

‚¿ÏÏÔÓ Î·È Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘, Ó· ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó Ò˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‚ÔËı‹ÛÔ˘Ó

ÛÙËÓ Â›Ï˘ÛË ·˘ÙÒÓ ÙˆÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Î·È Ó· ÂÚÁ·ÛÙÔ‡Ó ÁÈ· ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈΤ˜

χÛÂȘ (Stapp et al., 1969). ∂ÓÒ ÔÈ ÔÏÈÙÈΤ˜ ÁÈ· ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ı¤ÙÔ˘Ó Ù· ÁÂÓÈ-

ο Ï·›ÛÈ· Î·È ÙȘ Ô‰ËÁ›Â˜, ÙÂÏÈο Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË Ô‰ËÁÂ›Ù·È ·fi ÙË

Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ Î·È fi¯È ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ (Scriabine, 1996).

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙË ÁÈ· ÙËÓ

Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ. °È· ÙËÓ Â›Ï˘ÛË ·˘ÙÒÓ ÙˆÓ ÚÔ-

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ì¤Û· ·fi ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 83

Page 84: Περιβάλλον και Επικοινωνία

84

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Ú¤ÂÈ Î¿ı ¿ÙÔÌÔ Ó· ‚ÔËıËı›, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ӷ ηٷÓÔ‹ÛÂÈ ÏËÚ¤-

ÛÙÂÚ· ÙÔ ›‰ÈÔ ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ô˘ ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÂÈ, fiˆ˜ ηÈ

ÙËÓ ·ÏÏËÏÂÍ¿ÚÙËÛË ÙÔÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ Î·È ¿ÌÂÛÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜. ∂›Û˘,

Ú¤ÂÈ Ó· ‰Ôı› ÛÙÔ ¿ÙÔÌÔ Ë Â˘Î·ÈÚ›· Ó· ÂÚÁ·ÛÙ› ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈο ÁÈ· ÙË Ï‡-

ÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ (Stapp, 1969).

∏ ¶.∂. ÛÙËÚ›˙ÂÙ·È ÛÙËÓ ÂÔ›ıËÛË fiÙÈ ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ̇ ‹ÛÔ˘Ó ·Ú-

ÌÔÓÈο Ì ÙË Ê‡ÛË Î·È Ó· ÂÓÂÚÁÔ‡Ó ‚·ÛÈ˙fiÌÂÓÔÈ ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ Ù˘ ‰ÈηÈÔÛ‡Ó˘.

ªÈ· ¿ÏÏË ıÂÌÂÏÈ҉˘ ÂÔ›ıËÛË Â›Ó·È fiÙÈ ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Ï¿‚Ô˘Ó ·-

ÔÊ¿ÛÂȘ, Ì ÂӉȷʤÚÔÓ Î·È ÊÚÔÓÙ›‰· ÁÈ· ÙȘ ÌÂÏÏÔÓÙÈΤ˜ ÁÂÓȤ˜. ∏ ¶.∂. ÛÙÔ-

¯Â‡ÂÈ Û ÌÈ· ‰ËÌÔÎÚ·ÙÈ΋ ÎÔÈÓˆÓ›·, fiÔ˘ ÂÓÂÚÁÔ›, ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ÂÁÁÚ¿ÌÌ·-

ÙÔÈ Ôϛ٘, Ó· Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó Ì ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈÎfiÙËÙ· Î·È Â˘ı‡ÓË. ∏ ¶.∂. ÂÓÙ¿ÛÛÂÈ

ÙÔ˘˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜ ÛÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ‰È·‰Èηۛ· Ì ԢÛÈ·ÛÙÈÎfi Î·È ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfi

ÙÚfiÔ. ŸÙ·Ó ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ‚Ï¤Ô˘Ó ÙË Û‡Ó‰ÂÛË ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙȘ ‰È¿ÊÔÚ˜ ÔÏÈÙÈ-

Τ˜, ÛÙÔÓ ÙÚfiÔ ˙ˆ‹˜ ÙÔ˘˜ Î·È ÛÙÔ Ì¤ÏÏÔÓ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÙÔ˘˜, ÌÂÙ·ÙÚ¤ÔÓÙ·È

Û ÂÌÏÂÎfiÌÂÓÔ˘˜ ÛÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ‰È·‰Èηۛ· Î·È ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÙÔ˘˜ ηٷχÙ˜

ÁÈ· ÔÏÈÙÈ΋ ·ÏÏ·Á‹. ø˜ ÂÌÏÂÎfiÌÂÓÔÈ, ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·Ó·ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó, Ó· ˘Ô-

ÛÙËÚ›ÍÔ˘Ó, Ó· Âηȉ‡ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ·Ó·‰Â›ÍÔ˘Ó Ù· ÙÔÈο ˙ËÙ‹Ì·Ù· Î·È ÙȘ ·-

ÓËÛ˘¯›Â˜ ÛÙÔ˘˜ ۯ‰ȷÛÌÔ‡˜ Ù˘ ÂıÓÈ΋˜ ÔÏÈÙÈ΋˜ (Scriabine, 1996).

∆Ô 1974, ÔÈ Stapp Î·È Cox ÚfiÙÂÈÓ·Ó ¤Ó· ÚfiÙ˘Ô ÚfiÁÚ·ÌÌ· ¶.∂., ÙÔ Ô-

Ô›Ô ÚÔËÁ‹ıËÎ Ù˘ ¢È·Î‹Ú˘Í˘ Ù˘ ∆ÈÊÏ›‰·˜ Î·È ÂËÚ¤·Û ηٿ Ôχ ÙËÓ

ÙÂÏÈ΋ Ù˘ ÌÔÚÊ‹ (Thomson, 2002). ∏ ÊÈÏÔÛÔÊ›· ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ ÌÔÓÙ¤ÏÔ˘ ¤¯ÂÈ

ˆ˜ ÂÍ‹˜ (Stapp & Cox, 1974):

ŒÓ· ÚfiÁÚ·ÌÌ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ Âη›‰Â˘Û˘ Ú¤ÂÈ Ó· ‚ÔËı‹ÛÂÈ ÙÔÓ ÂÎ·È‰Â˘-

fiÌÂÓÔ ÛÙËÓ Î·Ù·ÓfiËÛË Ù˘ ‚·ÛÈ΋˜ Á‹ÈÓ˘ ÊÈÏÔÛÔÊ›·˜, Ô˘ ı· ¯ÚË̢ۛ ˆ˜ ÌÈ·

ÔÌڤϷ ÛΤ„˘ Î·È ËıÈ΋˜ ÁÈ· ÔÏfiÎÏËÚÔ ÙÔ ÚfiÁÚ·ÌÌ·. ∏ Á‹ÈÓË ÊÈÏÔÛÔÊ›· ¤¯ÂÈ

‰È·ÈÚÂı› Û ¤ÓÙ ‚·ÛÈΤ˜ ¤ÓÓÔȘ: ÔÈÎÔÛ˘ÛÙ‹Ì·Ù·, ÏËı˘ÛÌfi˜, ÔÈÎÔÓÔÌ›· Î·È ÙÂ-

¯ÓÔÏÔÁ›·, ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Î·È ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ËıÈ΋. ∞˘Ù¤˜ ÔÈ ¤ÓÓÔȘ

ηχÙÔ˘Ó ÙË Û˘ÓÂȉËÙÔÔ›ËÛË, ÙË ÁÓÒÛË Î·È ÙËÓ Î·Ù·ÓfiËÛË ÙˆÓ ‚ÈÔÙÈÎÒÓ Î·È ·-

‚ÈÔÙÈÎÒÓ ·Ú·ÁfiÓÙˆÓ Î·È ÙˆÓ Û‡ÓıÂÙˆÓ ·ÏÏËÏÂȉڿÛÂÒÓ ÙÔ˘˜, ÙȘ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜,

ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜, ÔÏÈÙÈΤ˜ Î·È ·ÈÛıËÙÈΤ˜ ÂÈÚÚÔ¤˜ ÙˆÓ ·ÓıÚÒÈÓˆÓ ÏËı˘ÛÌÒÓ, ÙËÓ

·Ó¿ÁÎË ÁÈ· Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·È ÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ ·fiÊ·Û˘, ηıÒ˜ Î·È ÙËÓ

·Ó¿Ù˘ÍË ÌÈ·˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ËıÈ΋˜ Ô˘ ı· ·Ú·ÎÈÓÔ‡Û ÙÔÓ ÂÎ·È‰Â˘fiÌÂÓÔ Ó·

˘ÈÔıÂÙ‹ÛÂÈ ¤Ó·Ó ÙÚfiÔ ̇ ˆ‹˜ Û˘Ì‚·Ùfi Ì ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÔÈfiÙËÙ·.

∆Ô 1977, ÛÙË ¢È¿ÛÎÂ„Ë Ù˘ ∆ÈÊÏ›‰·˜, Û˘ÓÙ¿ÛÛÂÙ·È Ë ·ÓÙ›ÛÙÔÈ¯Ë ¢È·Î‹Ú˘-

ÍË, Ô˘ ·ÔÙÂÏ› ÙÔ Î‡ÚÈÔ ıˆÚËÙÈÎfi Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ¶.∂. Î·È Î·ıÔÚ›˙ÂÈ ÙË ÌÂÙ¤-

ÂÈÙ· ÔÚ›· Ù˘. ™ÙÔ Î›ÌÂÓÔ Ù˘ ¢È·Î‹Ú˘Í˘, ÛËÌÂÈÒÓÂÙ·È fiÙÈ ··ÈÙÔ‡ÓÙ·È

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 84

Page 85: Περιβάλλον και Επικοινωνία

85

·ÏÏ·Á¤˜ ÛÙËÓ ·ÓıÚÒÈÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ٷ ¿ÙÔÌ· ·ÏÏ¿ Î·È ÔÈ ÎÔÈÓˆ-

ÓÈΤ˜ ÔÌ¿‰Â˜ Ó· ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó ÙȘ ÈηÓfiÙËÙ˜ Î·È ÙȘ ¢ηÈڛ˜ ÁÈ· Ó· ÂÚÁ·ÛÙÔ‡Ó

Û fiÏ· Ù· ›‰· ÁÈ· ÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ. ™ÙÔ

ΛÌÂÓÔ Ù˘ ∆ÈÊÏ›‰·˜, Ë ¤ÌÊ·ÛË Ô˘ ‰›ÓÂÙ·È ÛÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿, Ë ÔÔ›· ÚÔ-

Û·Ó·ÙÔÏ›˙ÂÙ·È ÛÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ, Á›ÓÂÙ·È Ê·ÓÂÚ‹ ̤۷ ·fi ÙË

‰È·Ù‡ˆÛË ÙˆÓ ÛÎÔÒÓ Î·È ÙˆÓ ÛÙfi¯ˆÓ Ù˘ ¶.∂. (Marcinkowski, 1998). ŸÏ·

Ù· ·Ú·¿Óˆ, ·ӷ‚‚·ÈÒÓÔÓÙ·È ÛÙȘ ‰È·ÛΤ„ÂȘ Ô˘ ·ÎÔÏÔ‡ıËÛ·Ó ÁÈ· ÙËÓ

¶.∂., ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ÚfiÛÊ·Ù˜ ÚÔÛ¿ıÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ï·ÈÛ›ˆÓ ÂÚÁ·Û›·˜

ÁÈ· ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÌfiÚʈÛË Î·È ÙË ‰È·Ù‡ˆÛË Î·Ù¢ı˘ÓÙ‹ÚÈˆÓ ÁÚ·ÌÌÒÓ

ÁÈ· ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ Ì¿ıËÛË ¤¯Ô˘Ó ¯·Ú·ÎÙËÚ›ÛÂÈ ÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ Î·È ÙȘ

ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ Ô˘ Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È Ì ÙË ‰È·ÌfiÚʈۋ Ù˘ ˆ˜ ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ Û˘ÓÈÛÙÒ-

Û˜ ÌÈ·˜ ÂÈÙ˘¯Ë̤Ó˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ·È‰Â›·˜ (Roth, 1992Ø Simmons,

1995, 1997Ø Wilke, 1995).

ª¤Û· ·fi Ù· ΛÌÂÓ· Ô˘ ηٿ ηÈÚÔ‡˜ ¤¯Ô˘Ó ÁÚ·ÊÙ› Î·È ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È

ÛÙËÓ ¶.∂., ··ÈÙÂ›Ù·È Ë ·Ó¿Ù˘ÍË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ Ô˘ ÛÙԯ‡ÂÈ ÛÙËÓ Â›Ï˘ÛË

ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Î·È ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ˆ˜ «ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˘-

‡ı˘ÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿» (Marcinkowski, 1998). øÛÙfiÛÔ, ÙÔ ·ÎÚÈ‚¤˜ ÂÚȯfi-

ÌÂÓÔ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˘Â‡ı˘Ó˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ Î·È ÔÈ ÌÔÚʤ˜ Û˘ÌÂÚÈ-

ÊÔÚ¿˜ Ô˘ ÂÓÙ¿ÛÛÔÓÙ·È Û ·˘Ù‹Ó ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ηıÔÚÈÛÙ› ·ÚÎÒ˜, ·Ú¿ ÙȘ ¤-

Ú¢Ó˜ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ηٿ ηÈÚÔ‡˜ Á›ÓÂÈ Î·È ÙȘ ÚÔÙ¿ÛÂȘ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ‰È·Ù˘ˆı›.

™‡Ìʈӷ Ì ¤Ó·Ó ¢ڇ ÔÚÈÛÌfi Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˘Â‡ı˘Ó˘ Û˘ÌÂÚÈ-

ÊÔÚ¿˜, ÛÙËÓ ÙÂÏÂ˘Ù·›· ÂÓÙ¿ÛÛÔÓÙ·È ÙÔ Û‡ÓÔÏÔ ÙˆÓ ·Ú·ÙËÚÔ‡ÌÂÓˆÓ Û˘ÌÂ-

ÚÈÊÔÚÒÓ Ô˘ ·ÔÛÎÔÔ‡Ó ‹ ÚÔÙ›ıÂÓÙ·È Ó· Û˘ÓÂÈÛʤÚÔ˘Ó ÛÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ (Maloney & Ward, 1973Ø Lipsey, 1977Ø Cook

& Berrenberg, 1981) ‹ ÔÈ ‰Ú¿ÛÂȘ Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ·Ó·ÏËÊıÔ‡Ó, ̂ ˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ·

ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÛÙ¿ÛÂˆÓ ÂÓfi˜ ·ÙfiÌÔ˘ (Dawn Parker & McDonough,

1999). ¶·Ú’ fiÏ’ ·˘Ù¿, Ô Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ˜ ÔÚÈÛÌfi˜ ÌÂÈÔÓÂÎÙ›, Ì ‚¿ÛË ÙÔ ÁÂÁÔ-

Ófi˜ fiÙÈ, ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜, ˘¿Ú¯ÂÈ ·Û˘Ó¤ÂÈ· ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙËÓ ÚfiıÂÛË Î·È ÛÙÔ ·-

ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÌÈ·˜ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ – fiˆ˜, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÔÈ ÚÔÛ¿ıÂȘ ÂÍÔÈ-

ÎÔÓfiÌËÛ˘ ÂÓ¤ÚÁÂÈ·˜ ÛÙ· Û›ÙÈ·, ÔÈ Ôԛ˜ ‰ÂÓ Ô‰ËÁÔ‡Ó, ÂÓÙÔ‡ÙÔȘ, Û Ì›ˆ-

ÛË ÙˆÓ ÂӉ›ÍÂˆÓ ÙÔ˘ ÌÂÙÚËÙ‹ (Marcinkowski, 1998).

∏ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˘Â‡ı˘ÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ·Ú·Ì¤ÓÂÈ Ô ·ÒÙ·ÙÔ˜ ÛÙfi¯Ô˜

Ù˘ ¶.∂. ηÈ, ̆ fi ·˘Ù‹ ÙËÓ ¤ÓÓÔÈ·, Â›Ó·È Û˘ÓÒÓ˘ÌË Ì ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ‚·-

ÛÈ΋ Âη›‰Â˘ÛË (Sia et al., 1985). ∆· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ÌÔÚʈ̤ӷ ¿ÙÔÌ·, ·Ó

¤¯Ô˘Ó ÙÔ Î›ÓËÙÚÔ Î·È ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›·, ı· ÌÂÙ·ÙÚ·Ô‡Ó Û ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ‡˜ Ô-

ϛ٘, ̂ ˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ù˘ ÈηÓfiÙËÙ·˜ Ô˘ ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó ÁÈ· ‰Ú¿ÛË (Hawthorne &

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ì¤Û· ·fi ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 85

Page 86: Περιβάλλον και Επικοινωνία

86

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

Alabaster, 1999). ∆Ô Ó· ¤¯Ô˘Ó ÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ· ‰Ú¿Û˘, ÛËÌ·›ÓÂÈ Î¿ÙÈ ÂÚÈÛÛfi-

ÙÂÚÔ ·fi ÙÔ Ó· ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó ·ÏÒ˜ ‹ Ó· ¤¯Ô˘Ó ÌÈ· ÛÙ¿ÛË ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙ· ÂÚÈ‚·Ï-

ÏÔÓÙÈο ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· ‹, ·ÎfiÌ·, Ó· η٤¯Ô˘Ó ¤Ó· Û‡ÓÔÏÔ ‰ÂÍÈÔًوÓ. ™ËÌ·›ÓÂÈ

Î·È ··ÈÙ› ÌÈ· ıÂÙÈ΋ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË ÛÙË Û˘ÓÂÚÁ·ÙÈ΋ Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛˆÓ, ¤Ó·

Û‚·ÛÌfi ÁÈ· ÙË ‰ËÌÔÎÚ·Ù›· Î·È ÌÈ· ηٷÓfiËÛË ÙˆÓ ‰È·‰ÈηÛÈÒÓ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜

(Uzzell, 1994).

∏ ¢È·Î‹Ú˘ÍË Ù˘ ∆ÈÊÏ›‰·˜ ·ÔÙÂÏ› ¤Ó· ·fi Ù· ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚ· ΛÌÂÓ· ÁÈ·

ÙËÓ ¶.∂., ÌÈ·˜ Î·È Û ·˘Ù‹Ó ÚÔÛ‰ÈÔÚ›˙ÔÓÙ·È Â·ÎÚÈ‚Ò˜ ÙÔ ÂÚȯfiÌÂÓÔ, ÔÈ

ÛÎÔÔ›, ÔÈ ÛÙfi¯ÔÈ, ÔÈ Î·Ù¢ı˘ÓÙ‹ÚȘ ·Ú¯¤˜ ηÈ, ÁÂÓÈÎfiÙÂÚ·, Ë ıˆڛ· Ù˘ ¶.∂.

™ÙÔ Î›ÌÂÓÔ Ù˘ ¢È·Î‹Ú˘Í˘, ÔÈ ÛÙfi¯ÔÈ Ù˘ ¶.∂. ÔÚ›˙ÔÓÙ·È ˆ˜ ÂÍ‹˜: Û˘ÓÂȉË-

ÙÔÔ›ËÛË, ÁÓÒÛÂȘ, ÛÙ¿ÛÂȘ, ÈηÓfiÙËÙ˜ Î·È Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹.

ªÂ ÛÙfi¯Ô ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹, Ë ¶.∂. ηÏÂ›Ù·È Ó· ‰ÒÛÂÈ ÛÙȘ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ÔÌ¿‰Â˜

Î·È ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ÂÓÂÚÁÔ‡ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ Û fiÏ· Ù· ›‰· ηÈ

ÂÚÁ·Û›·˜ ÁÈ· ÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ (UNESCO,

1978). √È ÛÙfi¯ÔÈ Ô˘ ‰È·Ù˘ÒıËÎ·Ó ÛÙËÓ ∆ÈÊÏ›‰· ‰›ÓÔ˘Ó Â˘Ú‡ÙÂÚÔ ÂÚȯfi-

ÌÂÓÔ ÛÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˘Â‡ı˘ÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿, Ë ÔÔ›· ‰ÂÓ ÂÚÈÏ·Ì‚¿-

ÓÂÈ ÌfiÓÔ ÁÓÒÛÂȘ, ÛÙ¿ÛÂȘ Î·È ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜, ·ÏÏ¿ Î·È ÂÓÂÚÁfi Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙËÓ

ÎÔÈÓˆÓ›· (Hungerford & Volk, 1990).

ª¤Û· ·fi ÙË ‰È·Ù‡ˆÛË Î·È ÙÔÓ Î·ıÔÚÈÛÌfi ÙÔ˘ ÂÚȯÔ̤ÓÔ˘ ÙˆÓ ·Ú·-

¿Óˆ ÛÙfi¯ˆÓ, ÔÈ Hungerford Î·È Volk (1990) ÔÚ›˙Ô˘Ó ÙÔÓ «ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ̆ -

‡ı˘ÓÔ ÔÏ›ÙË» ̂ ˜ ÙÔ ¿ÙÔÌÔ Ô˘ ‰È·ı¤ÙÂÈ:

1. ·ÓÙ›ÏË„Ë ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ ̂ ˜ Û‡ÓÔÏÔ Î·È Â˘·ÈÛıËÛ›· ÛÙ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔ-

ÓÙÈο ̇ ËÙ‹Ì·Ù·,

2. ‚·ÛÈ΋ ηٷÓfiËÛË ÙˆÓ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÈÒÓ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ Î·È ÙˆÓ Û¯ÂÙÈ-

ÎÒÓ ÌÂ ·˘Ùfi ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ,

3. ·ÈÛı‹Ì·Ù· ÂӉȷʤÚÔÓÙÔ˜ ÁÈ· ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È ÂÈı˘Ì›· ÂÓÂÚÁÔ‡ Û˘Ì-

ÌÂÙÔ¯‹˜ ÛÙË ‚ÂÏÙ›ˆÛË Î·È ÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜,

4. ÈηÓfiÙËÙ˜ ÁÈ· ÙËÓ ÈÛÙÔÔ›ËÛË Î·È Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ-

‚ÏËÌ¿ÙˆÓ,

5. ÂÓÂÚÁfi ÂÌÏÔ΋ Û fiÏ· Ù· ›‰· ÁÈ· ÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ-

ÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ.

∂›Û˘, ÔÈ Hungerford Î·È Volk (1990) ÛËÌÂÈÒÓÔ˘Ó fiÙÈ, ÁÈ· Ó· ÂÈÙ‡¯Ô˘ÌÂ

ÙËÓ ·ÏÏ·Á‹ ÛÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ÙˆÓ ÂÎ·È‰Â˘ÔÌ¤ÓˆÓ ÚÔ˜ ÌÈ· Ó¤·, ÂÚÈ‚·ÏÏÔ-

ÓÙÈο ÈÔ ̆ ‡ı˘ÓË, Ù· ÂÎ·È‰Â˘ÙÈο ȉڇ̷ٷ ÔÊ›ÏÔ˘Ó:

1. Ó· ‰È‰¿ÛÎÔ˘Ó ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ ÔÈÎÔÏÔÁÈΤ˜ ¤ÓÓÔȘ, fiˆ˜

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 86

Page 87: Περιβάλλον και Επικοινωνία

87

Î·È ÙȘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ Û¯¤ÛÂȘ ·ÏÏËÏÂÍ¿ÚÙËÛ˘ Ô˘ ̆ ¿Ú¯Ô˘Ó ·Ó¿ÌÂ-

Û· ÛÙȘ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜ ¤ÓÓÔȘØ

2. Ó· ·Ú¤¯Ô˘Ó ÚÔÛÂÎÙÈο ۯ‰ȷṲ̂Ó˜ Î·È Û ‚¿ıÔ˜ ¢ηÈڛ˜ ÁÈ· ÙÔ˘˜

ÂÎ·È‰Â˘fiÌÂÓÔ˘˜, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ·˘ÙÔ› Ó· ·Ó·Ù‡ÍÔ˘Ó ¤Ó· Â›Â‰Ô ÂÚÈ‚·Ï-

ÏÔÓÙÈ΋˜ ¢·ÈÛıËÛ›·˜, ÙÔ ÔÔ›Ô ı· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ ÙËÓ ÂÈı˘Ì›· ÙÔ˘˜ Ó· Û˘-

ÌÂÚÈÊÂÚıÔ‡Ó Ì ηٿÏÏËÏÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜Ø

3. Ó· ·Ú¤¯Ô˘Ó ¤Ó· ÚfiÁÚ·ÌÌ· ÛÔ˘‰ÒÓ, ÙÔ ÔÔ›Ô ı· ¤¯ÂÈ ̂ ˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ·

ÙË ÛÂ ‚¿ıÔ˜ ÁÓÒÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ıÂÌ¿ÙˆÓØ

4. Ó· ·Ú¤¯Ô˘Ó ¤Ó· ÚfiÁÚ·ÌÌ· ÛÔ˘‰ÒÓ, ÙÔ ÔÔ›Ô ı· ‰È‰¿ÛÎÂÈ ÛÙÔ˘˜ ÂÎ-

·È‰Â˘fiÌÂÓÔ˘˜ Ò˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·ÔÎÙ‹ÛÔ˘Ó ÙȘ ÈηÓfiÙËÙ˜ ÁÈ· ·Ó¿Ï˘-

ÛË Î·È ‰ÈÂÚ‡ÓËÛË ÙˆÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ Î·È, ·Ú¿ÏÏËÏ·, Ó· ·Ú¤¯Ô˘Ó ÙÔÓ ··È-

ÙÔ‡ÌÂÓÔ ̄ ÚfiÓÔ ÁÈ· ÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÙˆÓ ÈηÓÔÙ‹ÙˆÓ ·˘ÙÒÓØ

5. Ó· ·Ú¤¯Ô˘Ó ¤Ó· ÚfiÁÚ·ÌÌ· ÛÔ˘‰ÒÓ, ÙÔ ÔÔ›Ô ı· ‰È‰¿ÛÎÂÈ ÛÙÔ˘˜ ÂÎ-

·È‰Â˘fiÌÂÓÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ Ì ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ı· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·ÔÎÙ‹-

ÛÔ˘Ó ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜, ̤۷ ·fi ÙËÓ È‰ÈfiÙËÙ¿ ÙÔ˘˜ Î·È Ù· ‰ÈηÈÒ-

Ì·Ù· Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ̂ ˜ Ôϛ٘, ηıÒ˜ Î·È Ò˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÙȘ ÂÊ·ÚÌfiÛÔ˘Ó

ÁÈ· ÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ıÂÌ¿ÙˆÓØ ·Ú¿ÏÏËÏ·, Ó· ·Ú¤¯Ô˘Ó ÙÔÓ ··ÈÙÔ‡ÌÂ-

ÓÔ ̄ ÚfiÓÔ ÁÈ· ÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÙˆÓ Û˘ÁÎÂÎÚÈÌ¤ÓˆÓ ÈηÓÔًوÓØ

6. Ó· ·Ú¤¯Ô˘Ó ¤Ó· ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ, ÙÔ ÔÔ›Ô ı· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ ÙËÓ

ÚÔÛ‰ÔΛ· ÙˆÓ ÂÎ·È‰Â˘ÔÌ¤ÓˆÓ fiÙÈ Ë Ú·ÁÌ·ÙÔÔ›ËÛË Ù˘ ˘Â‡ı˘Ó˘

Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ ı· ÙÔ˘˜ ÚÔÛ‰ÒÛÂÈ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ÈÛ¯‡.

∆· ·Ú·¿Óˆ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÙȘ ¤ÍÈ Î‡ÚȘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈΤ˜ Û˘ÓÈÛÙÒÛ˜ ÁÈ· ÙÔ

ۯ‰ȷÛÌfi Î·È ÙËÓ ˘ÏÔÔ›ËÛË ÂÓfi˜ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ ¶.∂. ∞Ó¿ÌÂÛ· ÛÙȘ ÂηÈ-

‰Â˘ÙÈΤ˜ Û˘ÓÈÛÙÒÛ˜ ÁÈ· Ù· ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ¶.∂., Âͤ¯Ô˘Û· ı¤ÛË Î·Ù¤¯ÂÈ Ë Û˘Ì-

ÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Û fiÏ· Ù· ›‰· Â›Ï˘Û˘ ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ-

‚ÏËÌ¿ÙˆÓ, ¿Ú· Î·È ÛÙË Ï‹„Ë ÙˆÓ Û¯ÂÙÈÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ.

◊‰Ë ·fi ÙÔ 1980, ÔÈ Hungerford Î.¿., ÚÔÛ·ıÒÓÙ·˜ Ó· ‰È·Ù˘ÒÛÔ˘Ó Û˘-

ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ˘˜ ÛÙfi¯Ô˘˜ ÁÈ· Ù· ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ¶.∂., ¯ˆÚ›˜ fï˜ Ó· ÍÂʇÁÔ˘Ó

·fi ÙÔ˘˜ ÛÙfi¯Ô˘˜ Ù˘ ¶.∂. Ô˘ ‰È·Ù˘ÒıËÎ·Ó ÛÙËÓ ∆ÈÊÏ›‰·, ‰ËÌÔÛ›Â˘Û·Ó

ÙÔ˘˜ ™Ùfi¯Ô˘˜ ÁÈ· ÙËÓ ∞Ó¿Ù˘ÍË ÂÓfi˜ ∞Ó·Ï˘ÙÈÎÔ‡ ¶ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ ™Ô˘‰ÒÓ ÁÈ·

ÙËÓ ¶.∂. (Goals for Curriculum Development in Environmental Education). ¶Ï‹-

ıÔ˜ ÂÚ¢ÓÒÓ ˘Ô‰ÂÈÎÓ‡Ô˘Ó fiÙÈ Ë ·ÏÏ·Á‹ ÛÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ÙˆÓ ÂÎ·È‰Â˘Ô̤-

ÓˆÓ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈÂ›Ù·È ÌfiÓÔ fiÙ·Ó ÙÔ ÚfiÁÚ·ÌÌ· ÛÔ˘‰ÒÓ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ fiÏ· Ù·

›‰· ÛÙfi¯ˆÓ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È ÛÙÔ ™Ùfi¯ÔÈ ÁÈ· ÙËÓ ∞Ó¿Ù˘ÍË ÂÓfi˜ ∞Ó·Ï˘-

ÙÈÎÔ‡ ¶ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ ™Ô˘‰ÒÓ ÁÈ· ÙËÓ ¶.∂. (Disinger & Monroe, 1994). ∆Ô ÌÔ-

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ì¤Û· ·fi ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 87

Page 88: Περιβάλλον και Επικοινωνία

88

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ÓÙ¤ÏÔ Ô˘ ÚÔÙ›ÓÔ˘Ó ÔÈ Hungerford Î.¿. ·ÔÙÂÏÂ›Ù·È ·fi Ù¤ÛÛÂÚ· ›‰· ÁÂ-

ÓÈÎÒÓ ÛÙfi¯ˆÓ, ηı¤Ó· ·fi Ù· ÔÔ›· ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ¤Ó·Ó ·ÚÈıÌfi ÂÈ̤ÚÔ˘˜ ÛÙfi-

¯ˆÓ. ∞˘Ù¿ Ù· Ù¤ÛÛÂÚ· ›‰· Û˘ÁÎÚÔÙÔ‡Ó ¤Ó· ÁÂÓÈÎfi ηıÔ‰ËÁËÙÈÎfi Ï·›ÛÈÔ

ÁÈ· ÙËÓ ÂÂÍÂÚÁ·Û›· ÂÓfi˜ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ ¶.∂. (¶›Ó·Î·˜ 3, ºÏÔÁ·˝ÙË, 1998).

∆· ‰‡Ô ÚÒÙ· ›‰· ÛÙfi¯ˆÓ ÂÛÙÈ¿˙ÔÓÙ·È Û ÌÈ· ÂÓÓÔÈÔÏÔÁÈ΋ Û˘ÓÂȉËÙÔ-

Ô›ËÛË ÙˆÓ ÔÈÎÔÏÔÁÈÎÒÓ ·Ú¯ÒÓ Î·È ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ. √È ‰‡Ô Âfi-

ÌÂÓÔÈ ÛÙfi¯ÔÈ ÂÈÎÂÓÙÚÒÓÔÓÙ·È ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Î·È ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÙˆÓ ··ÈÙÔ‡ÌÂÓˆÓ

‰ÂÍÈÔÙ‹ÙˆÓ ÁÈ· ÙË ‰ÈÂÚ‡ÓËÛË Î·È ·ÍÈÔÏfiÁËÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ

Î·È ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ ·˘ÙÒÓ (Ramsey et al., 1992).

∂¶π¶∂¢√ ™∆√Ãø¡ π: √ÈÎÔÏÔÁÈΤ˜ ‚¿ÛÂȘ

√È ÛÙfi¯ÔÈ ÛÙÔ Â›Â‰Ô ·˘Ùfi ·ÔÛÎÔÔ‡Ó ÛÙÔ Ó· ·Ú¿Û¯Ô˘Ó ÛÙÔ˘˜ ÂÎ·È‰Â˘fiÌÂÓÔ˘˜ ‚·-ÛÈΤ˜ Î·È Â·ÚΛ˜ ÔÈÎÔÏÔÁÈΤ˜ ÁÓÒÛÂȘ, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ·˘ÙÔ› Ó· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ÔÈÎÔ-ÏÔÁÈο ÔÚı¤˜ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Û¯ÂÙÈο Ì ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù·.

∂¶π¶∂¢√ ™∆√Ãø¡ πππ: ¢ÈÂÚ‡ÓËÛË Î·È ·ÍÈÔÏfiÁËÛË

∆Ô Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ Â›Â‰Ô ÛÙfi¯ˆÓ ÚÔÓÔ› ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ ÁÓÒÛÂˆÓ Î·È ‰ÂÍÈÔًوÓÔ˘ ¯ÚÂÈ¿˙ÔÓÙ·È ÔÈ ‰È‰·ÛÎfiÌÂÓÔÈ, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ӷ ‰ÈÂÚ¢ÓÔ‡Ó Ù· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù· ηÈÓ· ·ÍÈÔÏÔÁÔ‡Ó ÂÓ·ÏÏ·ÎÙÈΤ˜ χÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ ·˘ÙÒÓ. ™˘Ó¿Ì·, ÔÈ ·Í›Â˜‰È·Û·ÊËÓ›˙ÔÓÙ·È fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ Ù· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ ı¤Ì·Ù· Î·È ÙȘ ÂÓ·ÏÏ·ÎÙÈΤ˜ χÛÂȘ.

∂¶π¶∂¢√ ™∆√Ãø¡ πV: πηÓfiÙËÙ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ‰Ú¿Û˘

√È ÛÙfi¯ÔÈ Â‰Ò ·ÔÛÎÔÔ‡Ó ÛÙÔ Ó· ηıÔ‰ËÁ‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÂÎÂ›ÓˆÓ ÙˆÓ ‰ÂÍÈÔًوÓÔ˘ ¯ÚÂÈ¿˙ÔÓÙ·È ÛÙÔ˘˜ ‰È‰·ÛÎfiÌÂÓÔ˘˜, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ·Ó·Ï¿‚Ô˘Ó ıÂÙÈ΋ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ-΋ ‰Ú¿ÛË, Ì ÛÙfi¯Ô ÙËÓ Â›Ù¢ÍË Î·È / ‹ ÙË ‰È·Ù‹ÚËÛË ÌÈ·˜ ‰˘Ó·ÌÈ΋˜ ÈÛÔÚÚÔ›·˜ ·Ó¿ÌÂ-Û· ÛÙËÓ ÔÈfiÙËÙ· ̇ ˆ‹˜ Î·È ÙËÓ ÔÈfiÙËÙ· ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜.

∂¶π¶∂¢√ ™∆√Ãø¡ ππ: ∂ÓÓÔÈÔÏÔÁÈ΋ Û˘ÓÂȉËÙÔÔ›ËÛË

∫ÂÓÙÚÈÎfi˜ ÛÙfi¯Ô˜ ÛÙÔ Â›Â‰Ô ·˘Ùfi Â›Ó·È Ë Û˘ÓÂȉËÙÔÔ›ËÛË ÙÔ˘ ÂÎ·È‰Â˘fiÌÂÓÔ˘ fiÙÈ ÔÈ·ÙÔÌÈΤ˜ Î·È Û˘ÏÏÔÁÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂËÚ¿ÛÔ˘Ó ÙË Û¯¤ÛË ÌÂٷ͇ ÔÈ-fiÙËÙ·˜ ˙ˆ‹˜ Î·È ÔÈfiÙËÙ·˜ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜, fiˆ˜ Î·È fiÙÈ ·˘Ù¤˜ ÔÈ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ηٷ-Ï‹ÁÔ˘Ó Û ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù·, Ù· ÔÔ›· Ú¤ÂÈ Ó· ÂÈÏ˘ıÔ‡Ó Ì¤Û· ·fi ‰ÈÂÚ‡ÓËÛË,·ÍÈÔÏfiÁËÛË, ·ÔÛ·Ê‹ÓÈÛË ·ÍÈÒÓ, Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·È, Ù¤ÏÔ˜, ‰Ú¿ÛË ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ.

¶∏

°∏: H

unge

rfor

d et

al.,

198

0

™Ùfi¯ÔÈ ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÂÓfi˜ ·Ó·Ï˘ÙÈÎÔ‡ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ ÛÔ˘‰ÒÓ ¶.∂.¶π¡∞∫∞™ 3

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 88

Page 89: Περιβάλλον και Επικοινωνία

89

∏ ÌÂÙ·ÛÙÚÔÊ‹ ÚÔ˜ ÌÈ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˘Â‡ı˘ÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ··ÈÙ›,

ÌÂٷ͇ ¿ÏψÓ, ÁÓÒÛË ÙˆÓ ‰È·‰ÈηÛÈÒÓ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ Î·È ÂÓÂÚÁfi Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹

ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË Ï‹„Ë ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ. µ¿ÛÂÈ Ù˘ ÏÔÁÈ΋˜

fiÙÈ Î‡ÚÈÔ˜ ÛÙfi¯Ô˜ Ù˘ ¶.∂. Â›Ó·È Ë ·Ó·‰È·ÌfiÚʈÛË Ù˘ ·ÓıÚÒÈÓ˘ Û˘ÌÂÚÈ-

ÊÔÚ¿˜, ÔÏϤ˜ ıˆڛ˜ ¤¯Ô˘Ó ·Ó·Ù˘¯ı› ÁÈ· Ó· ÂÍËÁ‹ÛÔ˘Ó ÙË ‰È·‰Èηۛ·

Û¯ËÌ·ÙÈÛÌÔ‡ Ù˘ ˘Â‡ı˘Ó˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ ˆ˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ·

Ù˘ ¶.∂. (Hwang, Kim, Jeng, 2000).

∞Ú¯Èο, ÛÙÔ ̄ ÒÚÔ Ù˘ ¶.∂. ÂÈÎÚ¿ÙËÛÂ Ë ¿Ô„Ë fiÙÈ ÌÔÚԇ̠ӷ ·ÏÏ¿ÍÔ˘-

Ì ÙËÓ ·ÓıÚÒÈÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ·Ú¤¯ÔÓÙ·˜ ÂÚÈÛ-

ÛfiÙÂÚË ÁÓÒÛË Á‡Úˆ ·fi ·˘Ùfi Î·È Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘ (™¯‹Ì· 3). ™‡Ìʈӷ ÌÂ

ÙËÓ ¿Ô„Ë ·˘Ù‹, fiÛÔ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ Â›Ó·È ÔÈ ÁÓÒÛÂȘ ÂÓfi˜ ·ÙfiÌÔ˘ ÁÈ· ÙÔ ÂÚÈ-

‚¿ÏÏÔÓ, ÙfiÛÔ ÈÔ ÂÓ‹ÌÂÚÔ˜ Î·È Î·Ù·ÚÙÈṲ̂ÓÔ˜ ı· Á›ÓÂÈ ¿Óˆ Û ·˘Ùfi Î·È ÛÙ·

ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘, ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·˜ ·Ú¿ÏÏËÏ· ÌÈ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ÊÈÏÈÎfiÙÂÚË

ÛÙ¿ÛË Î·È ÓÔÔÙÚÔ›·. ∆·˘Ùfi¯ÚÔÓ·, ı· Â›Ó·È ÈÔ Úfiı˘ÌÔ˜ Ó· ÎÈÓËÙÔÔÈËı›

Î·È Ó· ‰Ú¿ÛÂÈ ˘¤Ú ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ Ì ÈÔ ˘Â‡ı˘ÓÔ ÙÚfiÔ (Ramsey &

Rickson, 1976Ø Birch & Schwaab, 1993Ø Hungerford & Volk, 1990Ø Hunger-

ford, 1996). ŒÙÛÈ, Û¯ËÌ·Ù›ÛÙËΠÙÔ ÚÒÙÔ ÌÔÓÙ¤ÏÔ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ Âη›-

‰Â˘Û˘.

øÛÙfiÛÔ, ¤Ú¢Ó˜ ¿ӈ ÛÙËÓ Ù·˘ÙfiÙËÙ· Ù˘ «ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˘Â‡ı˘Ó˘

Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜» ·¤‰ÂÈÍ·Ó fiÙÈ ÙÔ ·Ú·¿Óˆ ÁÚ·ÌÌÈÎfi ÌÔÓÙ¤ÏÔ ‰ÂÓ Â›Ó·È ¤-

Á΢ÚÔ (Hungerford & Volk, 1990Ø Marcinkowski, 1998Ø Hwang, Kim, Jeng,

2000), ·ÊÔ‡ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚË ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÁÓÒÛË ‹ ·Ï¿ ÌÈ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο

ÊÈÏÈÎfiÙÂÚË ÛÙ¿ÛË ‹ ÓÔÔÙÚÔ›· –·Ú¿ ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ Â›Ó·È ·Ó·Áη›· Ë ‡·ÚÍ‹

ÙÔ˘˜– ‰ÂÓ ÛËÌ·›ÓÔ˘Ó ·˘ÙfiÌ·Ù· Î·È ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˘Â‡ı˘ÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿

(Hwang, Kim, Jeng, 2000). ∏ ·Ó¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ ÚÒÙÔ˘ ÌÔÓÙ¤ÏÔ˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔ-

ÓÙÈ΋˜ Âη›‰Â˘Û˘ ›¯Â ˆ˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ó· Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈËıÔ‡Ó Ï‹ıÔ˜ ÂÚ¢-

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ì¤Û· ·fi ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

➝°ÓÒÛË ºÈÏÈ΋ ÛÙ¿ÛË ‹ ÓÔÔÙÚÔ›·

¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ̆ ‡ı˘ÓËÛ˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿

(‰Ú¿ÛË)➝

™¯‹Ì· 3 ¶ËÁ‹: Knapp et al., 1995

¶ÚÒÙÔ ÌÔÓÙ¤ÏÔ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ∂η›‰Â˘Û˘

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 89

Page 90: Περιβάλλον και Επικοινωνία

90

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ÓÒÓ Û¯ÂÙÈο Ì ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ Ô˘ Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·Ó ‹ ÌÔÚ› Ó· Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·Ó Ì ÙÔ

Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ̆ ‡ı˘Ó˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜, Ì ΢ÚÈfiÙÂÚË ÙˆÓ

Hines Î.¿., ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô 1986-87 (™¯‹Ì· 4).

™ÙËÚÈ˙fiÌÂÓÔÈ ÛÙÔ ÌÔÓÙ¤ÏÔ ÙˆÓ Hines Î.¿., ÔÈ Hungerford Î·È Volk (1990)

‰È·Ù‡ˆÛ·Ó ÙÔ ¢È¿ÁÚ·ÌÌ· ÚÔ‹˜ Ù˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜, Ô˘ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ÂÚÈÛ-

ÛfiÙÂÚ˜ ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ ·fi ÙÔ ÚÒÙÔ ÌÔÓÙ¤ÏÔ ¶.∂. Î·È ·Ú¤¯ÂÈ ¤Ó· ÈÔ Î·Ù·ÓÔË-

Ùfi Ï·›ÛÈÔ ÂÚÁ·Û›·˜ ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË, ˘ÏÔÔ›ËÛË Î·È ·ÔÙ›ÌËÛË Ù˘ ‰È·‰È-

ηۛ·˜ Ù˘ ¶.∂. (Covitt, 1998). √È Î·ÙËÁÔڛ˜ ÌÂÙ·‚ÏËÙÒÓ Ô˘ ÂÌÂÚȤ¯ÔÓÙ·È

ÛÙÔ ¢È¿ÁÚ·ÌÌ· ÚÔ‹˜ Ù˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ Â›Ó·È (™¯‹Ì· 5):

ªÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ ÂȤ‰Ô˘ ÂÈÛfi‰Ô˘, ÔÈ Ôԛ˜ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÙȘ ÚÔ··ÈÙÔ‡ÌÂÓ˜

ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ ‹ ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ ÙȘ ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ ÂΛӘ Ô˘ ÚÔ¿ÁÔ˘Ó ÙË ‰È·‰Èη-

Û›· Û¯ËÌ·ÙÈÛÌÔ‡ Ù˘ ·fiÊ·Û˘ ·fi ÙÔ ¿ÙÔÌÔ, ¿·Í Î·È Ë ‰Ú¿ÛË Â›Ó·È Ë ÂÁ-

Á˘Ë̤ÓË (Hungerford & Volk, 1990).

ªÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ ΢ÚÈfiÙËÙ·˜, Ô˘ ÙÔÔıÂÙÔ‡Ó Ù· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˙ËÙ‹Ì·Ù· ÛÂ

ÚÔÛˆÈÎfi Â›Â‰Ô (Hungerford & Volk, 1990). √È Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜ ÌÂÙ·‚ÏË-

Ù¤˜ ÂÎÙÈÌÔ‡Ó Î·Ù¿ fiÛÔ ÙÔ ¿ÙÔÌÔ «Î·Ù¤¯ÂÈ» Ù· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˙ËÙ‹Ì·Ù·, ‰Ë-

ªÔÓÙ¤ÏÔ ÁÈ· ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˘Â‡ı˘ÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿

¢ÂÍÈfiÙËÙ˜ ÁÈ· ‰Ú¿ÛË

°ÓÒÛË ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎÒÓ ÙÚfiˆÓ ‰Ú¿Û˘

(ÛÙÚ·ÙËÁÈ΋)

°ÓÒÛË ı¤Ì·ÙÔ˜

™˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ Î·È ÛÙ¿ÛÂȘ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ

™ËÌÂ›Ô ÂϤÁ¯Ô˘

À¢ı˘ÓfiÙËÙ·

¶ÚÔÛˆÈÎÔ› ·Ú¿ÁÔÓÙ˜

¶ÚfiıÂÛË ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿ÏË„Ë

‰Ú¿Û˘

¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο˘Â‡ı˘ÓË

Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿

¶·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È ÌÂÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË

➡ ➡

™¯‹Ì· 4 ¶ËÁ‹: Hines et al.,1986

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 90

Page 91: Περιβάλλον και Επικοινωνία

91

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ì¤Û· ·fi ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

Ï·‰‹ Û ÔÈÔ ‚·ıÌfi Ù· ̇ ËÙ‹Ì·Ù· ·˘Ù¿ Â›Ó·È ÛËÌ·ÓÙÈο ÁÈ· ÂΛÓÔ Û ÚÔÛˆÈ-

Îfi Â›Â‰Ô Î·È ÂÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·È Ó· ‰È·‰Ú·Ì·Ù›˙Ô˘Ó ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÚfiÏÔ ÛÙÔ Û¯ËÌ·-

ÙÈÛÌfi Ù˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ (Hungerford & Volk, 1990Ø Hungerford, 1996).

ªÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ ÈÛ¯˘ÚÔÔ›ËÛ˘, Ô˘ ‰›ÓÔ˘Ó ÛÙ· ¿ÙÔÌ· ÙËÓ ·›ÛıËÛË fiÙÈ Â›Ó·È ÛÂ

ı¤ÛË Ó· Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ·ÏÏ·Á¤˜ Î·È Ó· ‚ÔËı‹ÛÔ˘Ó ÛÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÛËÌ·ÓÙÈ-

ÎÒÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ̇ ËÙËÌ¿ÙˆÓ (Hungerford & Volk, 1990Ø Hungerford, 1996).

√È ÙÚÂȘ ·Ú·¿Óˆ ηÙËÁÔڛ˜ ÌÂÙ·‚ÏËÙÒÓ Ô‰ËÁÔ‡Ó, Û‡Ìʈӷ Ì ÙÔ ¢È¿-

ÁÚ·ÌÌ· ÚÔ‹˜ Ù˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜, ÛÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ̆ ‡ı˘ÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔ-

Ú¿, Ì ‚¿ÛË ÙÔ ÛÎÂÙÈÎfi fiÙÈ, ·Ó ı¤ÏÔ˘Ì ÔÈ ÂÎ·È‰Â˘fiÌÂÓÔÈ Ó· ·Ô‰Â¯ıÔ‡Ó

ÙËÓ Â˘ı‡ÓË ÙÔ˘˜ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È Ó· Â›Ó·È Úfiı˘ÌÔÈ Ó· ·ÁˆÓÈ-

ÛÙÔ‡Ó ÁÈ· Ù· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ̇ ËÙ‹Ì·Ù· Û ÙÔÈÎfi ›‰Ô, Ú¤ÂÈ Ó· ·ÈÛı¿ÓÔ-

ÓÙ·È Ù· ˙ËÙ‹Ì·Ù· ·˘Ù¿ «ÎÙ‹Ì·» ÙÔ˘˜ Î·È ÚÔÛˆÈ΋ ÙÔ˘˜ ˘fiıÂÛË Î·È, ·-

ªÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ ÂȤ‰Ô˘ ÂÈÛfi‰Ô˘

ªÂÙ·‚ÏËÙ¤˜Î˘ÚÈfiÙËÙ·˜

ªÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ ÈÛ¯˘ÚÔÔ›ËÛ˘

¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋¢·ÈÛıËÛ›·

µ·ıÈ¿ ÁÓÒÛË ÙˆÓÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ

˙ËÙËÌ¿ÙˆÓ

∆·‡ÙÈÛË Ì ٷ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο

˙ËÙ‹Ì·Ù·

°ÓÒÛÂȘ Î·È ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜ ÁÈ· ÙË

ÛÙÚ·ÙËÁÈ΋ ‰Ú¿Û˘

∞˘ÙÔ¤ÏÂÁ¯Ô˜

¶ÚfiıÂÛË ÁÈ· ‰Ú¿ÛË

°ÓÒÛÂȘ ÔÈÎÔÏÔÁ›·˜

æ˘¯ÔÏÔÁÈÎfi ʇÏÔ

™Ù¿ÛË ÁÈ· ı¤Ì·Ù·Ú‡·ÓÛ˘,

Ù¯ÓÔÏÔÁ›·˜ ηÈÔÈÎÔÓÔÌ›·˜

°ÓÒÛË ÙˆÓ ÂÈÙÒÛˆÓ

Ù˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ÙÔ˘

¶ÚÔÛˆÈ΋‰¤ÛÌ¢ÛË

ÛÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ˙ËÙËÌ¿ÙˆÓ

µ·ıÈ¿ ÁÓÒÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ

˙ËÙËÌ¿ÙˆÓ

¢È¿ÁÚ·ÌÌ· ÚÔ‹˜ Ù˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜

➡ ➡ ➡¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο

˘Â‡ı˘ÓËÛ˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿

™¯‹Ì· 5 ¶ËÁ‹: Hungerford & Volk, 1990

∫‡ÚȘ ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜

¢Â˘ÙÂÚ‡ԢÛ˜ ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 91

Page 92: Περιβάλλον και Επικοινωνία

92

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

Ú¿ÏÏËÏ·, Ó· ÓÈÒıÔ˘Ó fiÙÈ ¤¯Ô˘Ó ÙË ‰‡Ó·ÌË Î·È ÙȘ ÈηÓfiÙËÙ˜ Ó· ‰Ú¿ÛÔ˘Ó

(Hungerford, 1996). ¶·Ú¿ ÙȘ Ӥ˜ ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ ·Ú·Ì¤ÙÚÔ˘˜ Ô˘ ÂÈÛ¿ÁÂÈ ÛÙË

‰È·‰Èηۛ· Ù˘ ¶.∂., ÙÔ ¢È¿ÁÚ·ÌÌ· ÚÔ‹˜ Ù˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ Î·È

οÔÈ· ÌÂÈÔÓÂÎÙ‹Ì·Ù·. ŒÚ¢Ó˜ Ô˘ ¤ÁÈÓ·Ó Â¿Óˆ ÛÙÔ ¢È¿ÁÚ·ÌÌ·, ·¤‰ÂÈÍ·Ó

fiÙÈ ÙÔ ÌÔÓÙ¤ÏÔ ·˘Ùfi ‰ÂÓ ·ÂÈÎÔÓ›˙ÂÈ ÙȘ Ú·ÁÌ·ÙÈΤ˜ Û¯¤ÛÂȘ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙȘ ÌÂ-

Ù·‚ÏËÙ¤˜, ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ ÌÂȈ̤ÓË ÂÁ΢ÚfiÙËÙ· Î·È ·ÍÈÔÈÛÙ›· ÛÙ· ·ÔÙÂϤÛÌ·-

Ù¿ ÙÔ˘, ÂÓÒ ‰ÂÓ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ ·fi ¿ÏÏ· Û¯ÂÙÈο ÂÚ¢ÓËÙÈο ‰›·

(Covitt, 1998), Ù· ÔÔ›· ÂÈÎÂÓÙÚÒÓÔÓÙ·È ÛÙËÓ ¤Ú¢ӷ Î·È ÙË ÌÂϤÙË Ù˘ ·Ó-

ıÚÒÈÓ˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ Î·È ‰Ú¿Û˘.

∂ΛÓË Ô˘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ ÙË ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË Û¯¤ÛË Î·È ¯ÚËÛÈÌfiÙËÙ· ÁÈ· ÙËÓ

¶.∂. Â›Ó·È Ë £ÂˆÚ›· Ù˘ ÚÔηıÔÚÈṲ̂Ó˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜, Ë ÔÔ›· ‰È·Ù˘Ò-

ıËΠ·fi ÙÔÓ Icek Ajzen ÙÔ 1991 (™¯‹Ì· 6). ∏ £ÂˆÚ›· Ù˘ ÚÔηıÔÚÈṲ̂Ó˘

Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ ÌÂÏÂÙ¿ ÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔ˘Ó ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ Î¿Ùˆ

·fi Û˘Óı‹Î˜, fiÔ˘ Ë ·fiÊ·ÛË ÁÈ· ÙÔ ·Ó ı· Û˘ÌÂÚÈÊÂÚıÔ‡Ó ‹ fi¯È Ì ¤Ó·

Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÙÚfiÔ ‰ÂÓ ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ÌfiÓÔ ·fi ÙÔ˘˜ ›‰ÈÔ˘˜. ∏ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿

Ô˘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó, ÙÂÏÈο, ‰ÂÓ Â›Ó·È ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÌfiÓÔ Ù˘ ‰È΋˜ ÙÔ˘˜ ‚Ô‡ÏË-

Û˘ Î·È ı¤ÏËÛ˘ (Ajzen, 1991).

™‡Ìʈӷ Ì ÙËÓ ·Ú·¿Óˆ ıˆڛ·, Ë ·ÓıÚÒÈÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ËÁ¿˙ÂÈ

ηÙ¢ı›·Ó ·fi ÙËÓ ÚfiıÂÛË ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘ Ó· Û˘ÌÂÚÈÊÂÚı› Ì οÔÈÔ ÙÚfiÔ,

Ì ‚¿ÛË ÙÔ ÛÎÂÙÈÎfi fiÙÈ, fiÛÔ ÈÔ ‰˘Ó·Ù‹ Â›Ó·È Ë ÚfiıÂÛ‹ ÙÔ˘ Ó· Û˘Ó‰Âı› ÌÂ

ÌÈ· Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿, ÙfiÛÔ ÈÔ Èı·Ófi Â›Ó·È Î·È ÙÔ Ó· ÙËÓ Î¿ÓÂÈ Ú¿ÍË (Ajzen,

™¯‹Ì· 6 ¶ËÁ‹: ∞jzen, 1991

¶ÂÔÈı‹ÛÂȘ ™Ù¿ÛË ‹ ÓÔÔÙÚÔ›· ÁÈ· ÌÈ·Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿

∫ÔÈÓˆÓÈ΋ ›ÂÛË ÀÔÎÂÈÌÂÓÈ΋ ›ÂÛË

¶ÂÔÈı‹ÛÂȘ ÂϤÁ¯Ô˘

∞ÓÙÈÏ·Ì‚·ÓfiÌÂÓÔ˜ ¤ÏÂÁ¯Ô˜Ù˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜

¶ÚfiıÂÛË ÁÈ·ÌÈ· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË

Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿

∞ÓıÚÒÈÓËÛ˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿

£ÂˆÚ›· Ù˘ ÚÔηıÔÚÈṲ̂Ó˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜

µ·ıÌfi˜ ¢ÎÔÏ›·˜ ‹ ‰˘ÛÎÔÏ›·˜ÁÈ· Ó· ·ÎÔÏÔ˘ıËı›

οÔÈ· Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 92

Page 93: Περιβάλλον και Επικοινωνία

93

1991). ¶Ú¤ÂÈ Ó· ÛËÌÂÈÒÛÔ˘Ì fiÙÈ Ë £ÂˆÚ›· Ù˘ ÚÔηıÔÚÈṲ̂Ó˘ Û˘ÌÂÚÈ-

ÊÔÚ¿˜ ÂÈÎÂÓÙÚÒÓÂÙ·È ¿ÓÙÔÙ Û ÌÈ· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ Ì ηıÔÚÈ-

Ṳ̂ÓÔ ÂÚȯfiÌÂÓÔ, fiˆ˜ .¯. ÚÔÛÊÔÚ¿ ¯ÚËÌ¿ÙˆÓ ÛÙÔÓ ∂Ú˘ıÚfi ™Ù·˘Úfi. ∂-

Ô̤ӈ˜, ÂÎÙÈÌ¿ ÙËÓ ÚfiıÂÛË ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘ Ó· ‰ÒÛÂÈ ¯Ú‹Ì·Ù· ÛÙÔÓ ∂Ú˘ıÚfi

™Ù·˘Úfi Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ, Î·È fi¯È ·Ó ÚÔÙ›ıÂÙ·È Ó· ÚÔÛʤÚÂÈ ¯Ú‹Ì·Ù·, ÁÂÓÈÎfi-

ÙÂÚ·, ÁÈ· ÊÈÏ·ÓıÚˆÈÎÔ‡˜ ÛÎÔÔ‡˜ (Ajzen, 1991).

∏ ÚfiıÂÛË Î·ıÔÚ›˙ÂÙ·È ·fi ÙÚÂȘ ıÂÌÂÏÈÒ‰ÂȘ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜:

◗ ∆Ë ÛÙ¿ÛË ‹ ÙË ÓÔÔÙÚÔ›· ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ Ô˘

·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È, ÛÙÔ ‚·ıÌfi ηٿ ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÙÔ ¿ÙÔÌÔ ‰È·ı¤ÙÂÈ ÁÈ’ ·˘Ù‹Ó ÌÈ· ıÂÙÈ-

΋ ‹ ·ÚÓËÙÈ΋ ·ÔÙ›ÌËÛË (Ajzen, 1991) – ·Ó, ‰ËÏ·‰‹, ÁÈ· ÂΛÓÔ Â›Ó·È ÂÈ-

ı˘ÌËÙ¤˜ ‹ ·ÓÂÈı‡ÌËÙ˜ ÔÈ ÂÈÙÒÛÂȘ Ô˘ ÂÈʤÚÂÈ Ë ÂÎÙ¤ÏÂÛ‹ Ù˘ (Ham,

Krumpe, 1996).

◗ ∆ËÓ ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ›ÂÛË Ô˘ ÙÔ ›‰ÈÔ ÙÔ ¿ÙÔÌÔ ÂÎÙÈÌ¿ fiÙÈ ı· ‰Â¯ı› Û ÂÚ›-

ÙˆÛË Ô˘ ı· ·Ó·Ù‡ÍÂÈ ‹ ‰ÂÓ ı· ·Ó·Ù‡ÍÂÈ ÙË Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔ-

Ú¿ (Ajzen, 1991), ·Ó·ÊÂÚfiÌÂÓË ÛÙË ıˆڛ· ̂ ˜ ̆ ÔÎÂÈÌÂÓÈ΋ ›ÂÛË.

◗ ∆ÔÓ ·ÓÙÈÏ·Ì‚·ÓfiÌÂÓÔ, ·fi ÙÔ ›‰ÈÔ ÙÔ ¿ÙÔÌÔ, ¤ÏÂÁ¯Ô Ô˘ ‰È·ı¤ÙÂÈ Â¿-

Óˆ ÛÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿, ‰ËÏ·‰‹ ÙÔ ‚·ıÌfi ¢ÎÔÏ›·˜ ‹ ‰˘ÛÎÔÏ›·˜ Ì ÙÔÓ Ô-

Ô›Ô ÈÛÙ‡ÂÈ fiÙÈ ÌÔÚ› Ó· ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ÛÂÈ (Ajzen, 1991). √ ·Ú¿-

ÁÔÓÙ·˜ ·˘Ùfi˜ ÂÎÙÈÌ¿Ù·È fiÙÈ ·ÂÈÎÔÓ›˙ÂÈ ·Ï·ÈfiÙÂÚ˜ ÂÌÂÈڛ˜ ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘

Û ۯ¤ÛË Ì ÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ÛÙËÓ ÔÔ›· ·Ó·ÊÂÚfiÌ·ÛÙÂ, ηıÒ˜ Î·È Ù· ·-

Ó·ÌÂÓfiÌÂÓ· ·fi ÙÔ ›‰ÈÔ ÂÌfi‰È· Ô˘ ı· ·ÓÙÈÌÂÙˆ›ÛÂÈ Î·Ù¿ ÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹

Ù˘ (Ajzen, 1991). ∂›Û˘, Ô ›‰ÈÔ˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ·˜ Ê·ÓÂÚÒÓÂÈ Û ÔÈÔ ‚·ıÌfi

ÙÔ ¿ÙÔÌÔ ÈÛÙ‡ÂÈ fiÙÈ ‰È·ı¤ÙÂÈ ÙȘ ··ÈÙÔ‡ÌÂÓ˜ ÁÓÒÛÂȘ, ÈηÓfiÙËÙ˜ ηÈ

¢ηÈڛ˜, ·ÏÏ¿ Î·È Ù· ηٿÏÏËÏ· ̤۷, ÁÈ· Ó· ·Ó·Ù‡ÍÂÈ ÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿

(Ham, Krumpe, 1996).

√È ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÔ˘Ó Î·È Î·ıÔÚ›˙Ô˘Ó ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ›ӷÈ: Ë

ÏËÚÔÊfiÚËÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡, Ë ·Ó¿Ù˘ÍË ·ÈÛı‹Ì·ÙÔ˜ ÈÛ¯‡Ô˜ ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘, Ë

Âη›‰Â˘ÛË ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ, Ë ÂÓۈ̿وÛË ÛÙ¿ÛˆÓ, ·ÍÈÒÓ Î·È ÙÚfiÔ˘ ˙ˆ‹˜

ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛˆÓ, Ë ·Ó·ÌfiÚʈÛË ‰ÈÔÈÎËÙÈÎÒÓ ‰ÔÌÒÓ Î·È

‰È·‰ÈηÛÈÒÓ, Ë ÂÈÌfiÚʈÛË ÙˆÓ ·ÍȈ̷ÙÔ‡¯ˆÓ, Ë ÂÏ¿ÙÙˆÛË ÙˆÓ Û˘ÁÎÚÔ‡ÛÂ-

ˆÓ Î·È ÙÔ˘ ·ÓÙ·ÁˆÓÈÛÌÔ‡ Î·È Ë ·Ô‰ÔÙÈÎfiÙËÙ·.

™ÙÔ ¢È¿ÁÚ·ÌÌ· ÚÔ‹˜ Ù˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜, ÔÈ ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ ΢ÚÈfiÙËÙ·˜, Ô˘ ÙÔ-

ÔıÂÙÔ‡Ó Û ÚÔÛˆÈÎfi Â›Â‰Ô Ù· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ̇ ËÙ‹Ì·Ù·, fiˆ˜ Î·È ÔÈ ÌÂ-

Ù·‚ÏËÙ¤˜ ÈÛ¯˘ÚÔÔ›ËÛ˘, Ô˘ ‰›ÓÔ˘Ó ÙËÓ ·›ÛıËÛË ÛÙÔ ¿ÙÔÌÔ fiÙÈ ÌÔÚ› Ó· Â-

ËÚ¿ÛÂÈ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈο ·˘Ù¿ Ù· ˙ËÙ‹Ì·Ù·, Â›Ó·È ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ ÂÓı·ÚÚ‡-

ÓÔ˘Ó ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ. √ ÙÚ›ÙÔ˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ·˜ ÛÙË £ÂˆÚ›· Ù˘ ÚÔη-

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ì¤Û· ·fi ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 93

Page 94: Περιβάλλον και Επικοινωνία

94

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ıÔÚÈṲ̂Ó˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ ·ÔÙÂÏ›, ·Ú¿ÏÏËÏ·, ·Ú¿ÁÔÓÙ· ÂÓ›Û¯˘Û˘ Ù˘

Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛˆÓ. ∞ÍÈÔÛËÌ›ˆÙÔ Â›Ó·È ÙÔ fiÙÈ fiÏ·

Ù· ÌÔÓ٤Ϸ ·ÙÔÌÈ΋˜ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜, Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ·Ó·Ù˘¯ı› ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÛÔ˘‰ÒÓ, Û¿ÓÈ· ·Â˘ı‡ÓÔÓÙ·È ÛÙË ÏÔÁÈ΋ Ù˘ Û˘ÏÏÔÁÈ΋˜

‰Ú¿Û˘ (Lubell, 2002), ·ÚfiÏÔ Ô˘ Ë ÙÂÏÂ˘Ù·›· ¤¯ÂÈ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÚfiÏÔ ÛÙË ıˆ-

Ú›· Ù˘ ¶.∂., ·ÏÏ¿ Î·È ÛÙË ıˆڛ· Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ. √È Hines Î.¿.

(1986) Î·È ÔÈ Hungerford Î·È Volk (1990) ¤¯Ô˘Ó ÂÚÌËÓ‡ÛÂÈ ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÌÂ

Ù¤ÙÔÈÔ ÙÚfiÔ, ÒÛÙ ·˘Ù‹ Ó· ÛËÌ·›ÓÂÈ ÙËÓ Ú·ÎÙÈ΋ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔ-

ÓÙÈο ˘Â‡ı˘Ó˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜. ™‡Ìʈӷ Ì ·˘ÙÔ‡˜, Ë Â›Ù¢ÍË Ù¤ÙÔÈˆÓ Û˘-

ÌÂÚÈÊÔÚÒÓ Â›Ó·È Ô ·ÒÙ·ÙÔ˜ ÛÙfi¯Ô˜ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ Âη›‰Â˘Û˘

(Emmons, 1997). ∞fi ÙËÓ ¿ÏÏË ÏÂ˘Ú¿, Ô Fien (1993) ÚÔÙ›ÓÂÈ fiÙÈ Ë Âη›-

‰Â˘ÛË ÁÈ· ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Ú¤ÂÈ Ó· ÚÔˆı› ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹, Ì ÔÈΛϘ ÌÔÚʤ˜

ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ ‰Ú¿Û˘, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ӷ ÂÓÈÛ¯‡ÂÈ ÙË ‚ÂÏÙ›ˆÛË Î·È ‰È·Ù‹ÚËÛË Ù˘ Â-

ÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÔÈfiÙËÙ·˜. Àfi ·˘Ù‹ ÙË ÌÔÚÊ‹, Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ·-

ӷ̤ÓÂÙ·È Ó· ‰È·‰Ú·Ì·Ù›ÛÂÈ ¤Ó· ÚfiÏÔ ÛÙÔÓ ÎÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂÙ·Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi.

ª¤Û· ·fi ÙÔ ıˆÚËÙÈÎfi Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ¶.∂. ·Ô‰ÂÈÎÓ‡ÂÙ·È fiÙÈ Ë Î·ÙÔ¯‹ ‰Â-

ÍÈÔÙ‹ÙˆÓ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ Î·È Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÔÏ›ÙË ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ·Ô-

ÙÂÏÔ‡Ó ÈÛ¯˘Ú¿ ÛÙÔȯ›· ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÌÈ·˜ ÈÔ ̆ ‡ı˘Ó˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο

Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜. ∞ÓÙ›ÛÙÔȯ·, ̤۷ ·fi ÙȘ ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ Ô˘ ηıÔÚ›˙Ô˘Ó ÙÔ Û¯Ë-

Ì·ÙÈÛÌfi Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ̆ ‡ı˘Ó˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜, ‰È·Ê·›ÓÂÙ·È fiÙÈ Ë Û˘-

ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ·˘Ù‹ ÚÔ¸Ôı¤ÙÂÈ fiÙÈ, fiÛÔÈ ÙËÓ ÂΉËÏÒÓÔ˘Ó Ì ÂÈÙ˘¯›·, Â›Ó·È ÛÂ

ı¤ÛË Î·È ‰È·Ù›ıÂÓÙ·È Ó· Û˘ÌÌÂÙ¿Û¯Ô˘Ó ÂÓÂÚÁ¿ ÛÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ ·Ô-

Ê¿ÛÂˆÓ ‹, ·ÎfiÌË, Î·È Ó· ‰ÈÂΉÈ΋ÛÔ˘Ó ÙÔ ‰Èη›ˆÌ¿ ÙÔ˘˜ ·˘Ùfi.

∏ ¶.∂., ·fi ÙË Ê‡ÛË Ù˘, ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ ÙÔ˘˜ ÂÎ·È‰Â˘fiÌÂÓÔ˘˜ Ó· Û˘ÌÌÂÙ¿-

Û¯Ô˘Ó ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛˆÓ, ÌÈ·˜ Î·È ÙÔ˘˜ ÂÊԉȿ˙ÂÈ Ì ÏËÚÔÊÔڛ˜ ηÈ

ÁÓÒÛÂȘ, ÂÓۈ̷ÙÒÓÂÈ ÙȘ ÛÙ¿ÛÂȘ Î·È ÙȘ ·Í›Â˜ ÙÔ˘˜, ÙÔ˘˜ ÂÊԉȿ˙ÂÈ –̤ۈ

Ù˘ ηٿÏÏËÏ˘ Âη›‰Â˘Û˘– Ì ÈηÓfiÙËÙ˜ ‰Ú¿Û˘ Î·È ÎÚÈÙÈ΋˜ ·ÍÈÔÏfiÁË-

Û˘ ηÈ, Ù¤ÏÔ˜, ÙÔ˘˜ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ó· ·Ó·Ù‡ÍÔ˘Ó ÂÓÂÚÁfi ‰Ú¿ÛË, ›Ù ·ÙÔÌÈο

›ÙÂ Û˘ÏÏÔÁÈο, ÁÈ· ÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ.

∏ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ¢·ÈÛıËÛ›· √È Hungerford Î·È Volk (1990), ¤¯ÔÓÙ·˜ ˆ˜ Ô‰ËÁfi ÙÔ˘˜ ÛÙfi¯Ô˘˜ Ù˘ ¢È·Î‹-

ڢ͢ Ù˘ ∆ÈÊÏ›‰·˜, fiÚÈÛ·Ó ÙÔÓ «ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˘Â‡ı˘ÓÔ ÔÏ›ÙË» ˆ˜ ÙÔ ¿-

ÙÔÌÔ Ô˘ ‰È·ı¤ÙÂÈ, ÌÂٷ͇ ¿ÏψÓ, ·ÓÙ›ÏË„Ë ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ ˆ˜ Û‡ÓÔÏÔ

Î·È Â˘·ÈÛıËÛ›· ÛÙ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ̇ ËÙ‹Ì·Ù·, ÂÓÒ fiÚÈÛ·Ó Î·È ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔ-

ÓÙÈ΋ ∂˘·ÈÛıËÛ›· (¶.∂˘.) ̂ ˜ ·ÚÈ· ÌÂÙ·‚ÏËÙ‹ ÛÙȘ ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ ÂÈÛfi‰Ô˘.

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 94

Page 95: Περιβάλλον και Επικοινωνία

95

√ fiÚÔ˜ ¶.∂˘. ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙË ‚È‚ÏÈÔÁÚ·Ê›· ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙÔ˘ ÛÎÔÔ‡ ηÈ

ÙˆÓ ÛÙfi¯ˆÓ Ù˘ ¶.∂. ·fi ÙËÓ ·Ú¯‹ Ù˘ ÂÌÊ¿ÓÈÛ˘ Ù˘ ¶.∂. √ Stapp (1974) ·-

ӷʤÚÂÙ·È ÛÙÔÓ fiÚÔ ¶.∂˘. Û ¤Ó· ·fi Ù· ÚÒÙ· ÌÔÓ٤Ϸ ¶.∂., ıˆÚÒÓÙ·˜ ÙÔÓ

Ì›· ·fi ÙȘ Ù¤ÛÛÂÚȘ ÂÚÈÔ¯¤˜ ÛÙȘ Ôԛ˜ Ú¤ÂÈ Ó· ‰›ÓÂÈ ¤ÌÊ·ÛË ¤Ó· Û¯ÔÏÈÎfi

ÚfiÁÚ·ÌÌ· ¶.∂. ∆Ô 1976, ÛÙË Ã¿ÚÙ· ÙÔ˘ µÂÏÈÁÚ·‰›Ô˘, Ë ¶.∂˘. ηıÔÚ›ÛÙËΠ̂ ˜

ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÎÔÌÌ¿ÙÈ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ Û˘ÓÂȉËÙÔÔ›ËÛ˘, Ô˘ ·ÔÙÂÏ› ·-

ÚÈÔ ÛÙfi¯Ô Ù˘ ¶.∂. ªÂ ÙÔÓ ›‰ÈÔ ·ÎÚÈ‚Ò˜ ÙÚfiÔ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙË ¢È·Î‹Ú˘ÍË Ù˘

∆ÈÊÏ›‰·˜ (1978), fiÔ˘ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È ÛÙȘ ηÙËÁÔڛ˜ ÛÙfi¯ˆÓ Ù˘ ¶.∂. °ÂÓÈ-

ο, ̤۷ ·fi ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· Î·È ÙËÓ ÔÚ›· Ù˘ ¶.∂., Ê·›ÓÂÙ·È fiÙÈ ÂÈÎÚ·Ù› ·-

ÁÎfiÛÌÈ· ÌÈ· Û‡ÌÓÔÈ· Û¯ÂÙÈο Ì ÙÔ fiÙÈ «˘¿Ú¯ÂÈ ·Ó¿ÁÎË ÁÈ· ÙËÓ ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍË

Î·È ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ¶.∂˘. ̤ۈ Ù˘ ¶.∂.» (Sward & Marcinkowski, 2001).

¶·Ú’ fiÏ’ ·˘Ù¿, Ô ›‰ÈÔ˜ Ô fiÚÔ˜ ¶.∂˘. ‰ÂÓ Â›¯Â ÔÚÈÛÙ›. ∏ Peterson, ÙÔ 1982, ‹-

Ù·Ó Ë ÚÒÙË Ô˘ fiÚÈÛ ÙËÓ ¶.∂˘. ˆ˜ «¤Ó· Û‡ÓÔÏÔ ·fi Û˘Ó·ÈÛıËÌ·ÙÈο ¯·Ú·-

ÎÙËÚÈÛÙÈο, Ù· ÔÔ›· ¤¯Ô˘Ó ˆ˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ó· ‚ϤÂÈ ÙÔ ¿ÙÔÌÔ ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ

·fi ÌÈ· ÔÙÈ΋ ÁˆÓ›· Û˘Ì¿ıÂÈ·˜». ∆Ë ‰È¤ÎÚÈÓ ·fi ·˘Ùfi Ô˘ ÔÓfiÌ·Û ÂÚÈ-

‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ËıÈ΋, Ë ÔÔ›· Û˘Ó‰˘¿˙ÂÈ «¤Ó·Ó ¤ÓÙÔÓÔ Û‚·ÛÌfi ÁÈ· ÙÔ Ê˘ÛÈÎfi Â-

ÚÈ‚¿ÏÏÔÓ» Ì ÌÈ· ÚÔı˘Ì›· ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘ «Ó· ·Ó·Ï¿‚ÂÈ ‰Ú¿ÛË, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó·

˙‹ÛÂÈ ·ÚÌÔÓÈο Ì ÙË Ê‡ÛË» (Chawla, 1998). ∆¤ÏÔ˜, ÔÈ Hungerford Î·È Volk

(1990) ÙËÓ fiÚÈÛ·Ó ̂ ˜ «ÌÈ· Û˘Ó·ÈÛıËÌ·ÙÈ΋ ·ÓÙ›ÏË„Ë ÁÈ· ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ».

∆Ô 1980, ÔÈ Hungerford Î.¿. ·ÚÔ˘Û›·Û·Ó, Û ¤Ó· ¿ÚıÚÔ, ÙÔ˘˜ ÛÙfi¯Ô˘˜ Ù˘ ·-

Ó¿Ù˘Í˘ ÂÓfi˜ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ ¶.∂., Û‡Ìʈӷ Ì ÙË ¢È·Î‹Ú˘ÍË Ù˘ ∆ÈÊÏ›‰·˜,

ÛÙÔ ÔÔ›Ô, ÌÂٷ͇ ¿ÏψÓ, ·Ó·Ê¤ÚÔ˘Ó:

∫¿ÔÈÔ Â›Â‰Ô ¶.∂˘. Â›Ó·È ÎÚ›ÛÈÌÔ ÛÙÔ Ó· Â›Ó·È Ô ÂÎ·È‰Â˘fiÌÂÓÔ˜ Úfiı˘ÌÔ˜ ηÈ

ÈηÓfi˜ Ó· ÂÌϷΛ ÛÙ· ›‰· II (∂ÓÓÔÈÔÏÔÁÈ΋ Û˘ÓÂȉËÙÔÔ›ËÛË – ∑ËÙ‹Ì·Ù·

Î·È ∞͛˜), III (¢ÈÂÚ‡ÓËÛË Î·È ·ÍÈÔÏfiÁËÛË) Î·È πV (¢ÂÍÈfiÙËÙ˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜

‰Ú¿Û˘ – ∂η›‰Â˘ÛË Î·È ÂÊ·ÚÌÔÁ‹). ∞ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· ·fi ·˘Ù¤˜ ÙȘ ˘ÔÙÈı¤ÌÂÓ˜

ÚÔ¸Ôı¤ÛÂȘ, ÔÈ Û¯Â‰È·ÛÙ¤˜ ·˘ı·›ÚÂÙ· ·Ú¤ÏÂÈ„·Ó ÛÙfi¯Ô˘˜ Ô˘ Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È ÌÂ

ÙËÓ ¶.∂˘., ÛÙËÚÈ˙fiÌÂÓÔÈ Û ‰È¿ÊÔÚÔ˘˜ ÏfiÁÔ˘˜. ∞˘ÙÔ› ›ӷÈ:

1. ∏ ¶.∂˘. ı· ¤Ú ӷ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÙ·È ̂ ˜ ıÂÌÂÏÈ҉˘.

2. ∏ ¶.∂˘. ‰ÂÓ ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÈ΋, ÒÛÙ ӷ ·Ú¤¯ÂÈ Î¿ÔÈÔ ÌÂÙÚ‹ÛÈÌÔ Â-

›Â‰Ô ›‰Ú·Û˘.

3. ∫¿ı ¿ÙÔÌÔ Ô˘ ÂÈÛ¤Ú¯ÂÙ·È ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· ¶.∂. ı· ¤¯ÂÈ ¤Ó· ÌÔÓ·‰ÈÎfi Û‡ÓÔÏÔ

·fi Û˘Ó·ÈÛıËÌ·ÙÈΤ˜ Úԉȷı¤ÛÂȘ, ÔÈ Ôԛ˜ ı· Â›Ó·È ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÚÔÛˆÈÎÒÓ

ÙÔ˘ ÂÌÂÈÚÈÒÓ ·fi ÙÔ ·ÚÂÏıfiÓ.

4. ∏ ¶.∂˘. ı· ›ӷÈ, ÂÓ Ì¤ÚÂÈ, ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÙˆÓ ›‰ÈˆÓ ÙˆÓ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ Ù˘ ¶.∂.

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ì¤Û· ·fi ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 95

Page 96: Περιβάλλον και Επικοινωνία

96

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

∞ÎÔÏÔ˘ıÒÓÙ·˜ ÙÔ˘˜ ÛÙfi¯Ô˘˜ ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ ¶.∂. Ô˘ ÔÚ›-

ÛÙËÎ·Ó ·fi ·˘Ùfi ÙÔ ¿ÚıÚÔ, ÂΉfiıËÎ·Ó ·fi ÙËÓ UNESCO ‰‡Ô Ô‰ËÁÔ› ÁÈ· ÙËÓ

ηٿÚÙÈÛË ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ ÛÙËÓ ¶.∂., ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ·Ó·Ê¤ÚÔ˘Ó ÙËÓ ¶.∂˘. ˆ˜ ‚·ÛÈ-

΋ ÌÂÙ·‚ÏËÙ‹ ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ ¶.∂. Î·È Î¿ÓÔ˘Ó ÂÎÙÂÓ‹ ·Ó·ÊÔÚ¿

ÛÙ· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÙˆÓ Ì¤¯ÚÈ ÙfiÙ ÂÚ¢ÓÒÓ ÛÙÔÓ ÙÔ̤· ·˘Ùfi, ÂÈÛËÌ·›ÓÔÓÙ·˜

ÙËÓ ·Ó¿ÁÎË ÚÔÛ·ÚÌÔÁ‹˜ ÙˆÓ ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ ¶.∂. ·ÏÏ¿ Î·È ÙÔ˘ ÚfiÏÔ˘ ÙˆÓ ÂÎ-

·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ Ì ÛÙfi¯Ô ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ¶.∂˘. ÛÙÔ˘˜ ÂÎ·È‰Â˘Ô̤ÓÔ˘˜ (Hunger-

ford et al., 1994Ø Marcinkowski et al., 1990).

∂›Ó·È Ê·ÓÂÚfi fiÙÈ ÚˆÙ·Ú¯ÈÎfi ÚfiÏÔ ÁÈ· ÙËÓ Â›Ù¢ÍË ÙˆÓ ÛÙfi¯ˆÓ Ù˘ ¶.∂. η-

Ù¤¯ÂÈ Ë Â˘·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Á‡Úˆ ·fi ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È Ù· ÚÔ‚Ï‹-

Ì·Ù¿ ÙÔ˘. Èڛ˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ¢·›ÛıËÙÔ˘˜ Ôϛ٘, ‰ËÏ·‰‹ ·ÓıÚÒÔ˘˜ Ô˘

·Ú¯Èο ÂÓËÌÂÚÒÓÔÓÙ·È Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ÎÈÓËÙÔÔÈÔ‡ÓÙ·È Á‡Úˆ ·fi ÂÚÈ‚·ÏÏÔ-

ÓÙÈο ˙ËÙ‹Ì·Ù·, ‰ÂÓ Â›Ó·È ÂÊÈÎÙ‹ ÌÈ· ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ΋ Î·È Ô˘ÛÈ·ÛÙÈ΋ ÚÔÛÙ·-

Û›· ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜, Ë ÔÔ›· ·ÔÙÂÏ› ÛÎÔfi Ù˘ ¶.∂. ∏ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ¢-

·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛË Â›Ó·È ·Ó·Áη›·, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· Á›ÓÂÈ Î·Ù·ÓÔËÙ‹ Î·È Ë ·Í›· Ù˘

¶.∂. ·fi ÙÔ ÎÔÈÓfi – ÙÔ ÔÔ›Ô, ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, ı· ‰Â¯ı› Ì ÚÔı˘Ì›· fi¯È ÌfiÓÔ Ó·

Û˘ÌÌÂÙ¿Û¯ÂÈ Û ·˘Ù‹Ó, ·ÏÏ¿ Î·È Ó· ÚÔÛ·Ó·ÙÔÏÈÛÙ› Û ÌÈ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο

ÊÈÏÈÎfiÙÂÚË ÛÙ¿ÛË, ÛÙËÓ ·fiÎÙËÛË ‰ÂÍÈÔÙ‹ÙˆÓ Î·È ÙˆÓ ··Ú·›ÙËÙˆÓ ÈηÓÔÙ‹-

ÙˆÓ, ÒÛÙ ӷ Û˘ÌÌÂÙ¿Û¯ÂÈ ÂÓÂÚÁ¿ ÛÙË Ï‹„Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ, ‰Ë-

Ï·‰‹ ÛÙÔ Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi ÌÈ·˜ ÈÔ ̆ ‡ı˘Ó˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜.

∏ ÚÒÙË ¤Ú¢ӷ Ô˘ ·Û¯ÔÏ‹ıËΠ̠ÙÔ ı¤Ì· Ù˘ ¶.∂˘. ‹Ù·Ó ÙÔ˘ Tanner

(1979, 1980). √ Tanner, ‚¤‚·È·, ‰ÂÓ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È Î·ıfiÏÔ˘ ÛÙÔÓ fiÚÔ ¶.∂˘.,

·ÏÏ¿ ·Ó·˙ËÙ¿ÂÈ ÙȘ ÂÌÂÈڛ˜ ÂΛӘ Ô˘ Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÙÔ˘˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜ ÔÈ ÔÔ›-

ÔÈ ÂΉËÏÒÓÔ˘Ó ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˘Â‡ı˘ÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ÛÙËÓ ˘ÈÔı¤ÙËÛË ·˘-

Ù‹˜ Ù˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜. ∏ ¤Ú¢ӷ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ıËΠ̠ÙË ¯Ú‹ÛË ·˘ÙÔ‚ÈÔ-

ÁÚ·ÊÈÎÒÓ ÛÙÔȯ›ˆÓ ·ÙfiÌˆÓ Ô˘ ÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·Ó ÛÙÔÓ ÙÔ̤· Ù˘ ‰È·Ù‹ÚËÛ˘ ÙÔ˘

ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜. √È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔÈ ·fi ·˘ÙÔ‡˜ ·Ó¤ÊÂÚ·Ó ÙȘ ÂÌÂÈڛ˜ ÙÔ˘˜ ÛÙË

ʇÛË, ÂÓÒ ÔÈ ÌÈÛÔ› ÂÚ›Ô˘ ·Ó·Ê¤ÚıËÎ·Ó ÛÙËÓ ÂÈÚÚÔ‹ Ô˘ ¿ÛÎËÛ·Ó ¿Óˆ

ÙÔ˘˜ ÔÈ ÁÔÓ›˜ ÙÔ˘˜. ÕÏÏÔÈ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ ÔÈ ÔÔ›ÔÈ Â¤‰Ú·Û·Ó ÛËÌ·ÓÙÈο ‹Ù·Ó

ÔÈ ‰¿ÛηÏÔÈ Î·È ÔÈ ÌÂÙ·‚ÔϤ˜ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ (Tanner, 1980).

∏ ÂfiÌÂÓË ¤Ú¢ӷ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ıËΠ·fi ÙËÓ Peterson, Ë ÔÔ›·, fiˆ˜ ·-

ӷʤÚıËΠÈÔ ¿Óˆ, ¤‰ˆÛÂ Î·È ÙÔÓ ÚÒÙÔ ÔÚÈÛÌfi Ù˘ ¶.∂˘. ∏ ¤Ú¢ӷ ·˘Ù‹

Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ıËΠ۠ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ‡˜ ÂÎ·È‰Â˘Ù¤˜ Î·È Â›¯Â ÙË ÌÔÚÊ‹ ‰Ô-

ÌË̤Ó˘ Û˘Ó¤ÓÙ¢Í˘. √È ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ ‰ÂÓ ·ÊÔÚÔ‡Û·Ó ÌfiÓÔ ÙȘ ÂÌÂÈڛ˜ Ô˘

Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÛÙËÓ ÂÈÏÔÁ‹ ·ÁÁ¤ÏÌ·ÙÔ˜, fiˆ˜ Û˘Ó¤‚Ë Ì ÙËÓ ¤Ú¢ӷ ÙÔ˘

Tanner, ·ÏÏ¿ ·Â˘ı‡ÓÔÓÙ·Ó Î·È ÛÙË ÁÂÓÈÎfiÙÂÚË ¿Ô„Ë-ÛÙ¿ÛË Ô˘ ›¯·Ó Ù· ¿-

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 96

Page 97: Περιβάλλον και Επικοινωνία

9797

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ì¤Û· ·fi ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

¶π¡∞∫∞™ 4

10

18

9

10

13

15 68%

64%

18%

18%

23%

40%

45%

59%

41%

82%

45%33%

58%

47%

27%

31%

29%

24%

7%

31%

26

21

12

14

13

11

14

3

PETERSON

∞ÚÈıÌfi˜··ÓÙ‹ÛˆÓ

∫·ÙËÁÔÚ›·

∞Ó·˙‹ÙËÛË /¡Â·ÓÈο ·È̄ Ó›‰È·

ÛÙÔ ‡·ÈıÚÔ√ÚÁ·ÓÒÛÂÈ̃ * /

√Ì¿‰Â ,̃ ∫·Ù·ÛÎËÓÒÛÂÈ̃

∫˘Ó‹ÁÈ /æ¿ÚÂÌ·

∫˘Ó‹ÁÈ /æ¿ÚÂÌ·

√ÈÎÔÛ˘ÛÙ‹Ì·Ù·

°ÔÓ›˜ ™˘ÁÁÂÓÈÎfi ÚfiÙ˘Ô

∂˘·ÈÛıËÛ›· ÔÈΛˆÓ ·ÙfïÓ*

√ÈÎÔÁÂÓÂȷΤ˜ ÂΉÚÔ̤˜*

ªË ÔÈÎÂ›Ô ÚfiÙ˘Ô 14

4

5

5

7

5

21%

32%

23%

4

9

ÕÏÏÔÈ ÂÓ‹ÏÈΘ

¢¿ÛηÏÔÈ ¢¿ÛηÏÔÈ

µÈ‚Ï›· /™˘ÁÁÚ·Ê›˜

∂·ÁÁÂÏÌ·ÙÈΤ˜ Û¯¤ÛÂȘ*

µÈ‚Ï›·

∂ÚËÌÔÔ›ËÛË ∂ÚËÌÔÔ›ËÛË

¶ÚÔÛˆÈÎfiÙËÙ·*¢È¿ÊÔÚ·

∫·ÙËÁÔÚ›·¶ÔÛÔÛÙfi ¶ÔÛÔÛÙfi

™‡ÁÎÚÈÛË ÙˆÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ¿ÙˆÓ Tanner Î·È Peterson ̂ ˜ ÚÔ˜ ÙËÓ ¶.∂˘.

TANNER

¢È·Ù¿Ú·ÍËÔÈÎÔÛ˘ÛÙËÌ¿ÙˆÓ

¢È·Ù¿Ú·ÍËÔÈÎÔÛ˘ÛÙËÌ¿ÙˆÓ

™˘Ó¿‰ÂÏÊÔÈ* /™˘ÓÔÌ‹ÏÈÎÔÈ

™ÙÔ ‡·ÈıÚÔ 35 78%™ËÌ·ÓÙÈΤ˜ ÂÌÂÈڛ˜

ÛÙÔ ‡·ÈıÚÔ20 91%

∞ÚÈıÌfi˜··ÓÙ‹ÛˆÓ

¶ËÁ

‹: S

war

d &

Mar

cink

owsk

i, 20

01

* ™Â ·˘Ù¿ Ù· ÛËÌ›· Ë Peterson ̄ ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ ̆ ÔηÙËÁÔڛ˜.

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 97

Page 98: Περιβάλλον και Επικοινωνία

98

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ÙÔÌ· ·˘Ù¿ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ (Chawla, 1998). ∆· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ‹Ù·Ó

·ÓÙ›ÛÙÔȯ· Ì ÂΛӷ ÙÔ˘ Tanner. ∫·È ÛÙȘ ‰‡Ô ·˘Ù¤˜ ¤Ú¢Ó˜, ÂÓÒ Ë ¶.∂˘. ıÂ-

ˆÚÂ›Ù·È Û˘Ó·ÈÛıËÌ·ÙÈ΋ ÌÂÙ·‚ÏËÙ‹, ÂÓÙÔ‡ÙÔȘ ÚÔ·ÙÂÈ ·fi ÙËÓ ·ÏÏËÏ›-

‰Ú·ÛË Ì ÂÌÂÈڛ˜ ÛÙË Ê‡ÛË, ›‰Ú·ÛË ¿ÏÏˆÓ ·ÙfiÌˆÓ Î·È ÁÓÒÛÂȘ ÁÈ· ÙÔ

Ê˘ÛÈÎfi ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ, ‰ËÏ·‰‹ ˘¿Ú¯Ô˘Ó ÂÌÂÈÚÈÎÔ› Î·È ÁÓˆÛÙÈÎÔ› ·Ú¿ÁÔÓÙ˜

Ô˘ ÙËÓ ÂËÚ¿˙Ô˘Ó (Sward & Marcinkowski, 2001). ∞Ó·Ï˘ÙÈο, Ù· ·ÔÙÂϤ-

ÛÌ·Ù· ÙˆÓ ‰‡Ô ·˘ÙÒÓ ÂÚ¢ÓÒÓ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÔÓÙ·È ÛÙÔÓ ¶›Ó·Î· 4.

∞ÚÎÂÙ¤˜ ¤Ú¢Ó˜ ‰ÈÂÍ‹¯ıËÛ·Ó ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ÛÙÔÓ ÙÔ̤· Ù˘ ¶.∂˘., ÔÈ ÔÔ›-

˜ ÛÙËÚ›¯ıËÎ·Ó ÛÙ· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÙˆÓ Tanner Î·È Peterson. √È ¤Ú¢Ó˜ ·˘Ù¤˜

‰ÈÂÍ‹¯ıËÛ·Ó Â›Ù Û ‰Â›ÁÌ·Ù· ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÂΛÓÔ ÙÔ˘ Tanner, fiˆ˜ ÙˆÓ Scoll

(1983Ø ·Ó·ÊÔÚ¿ ·fi Sward & Marcinkowski, 2001), Chawla (1999) Î·È Sward

(1999), ›Ù ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÂΛÓÔ Ù˘ Peterson, fiˆ˜ ÙˆÓ Votaw (1983Ø ·Ó·ÊÔÚ¿

·fi Chawla, 1998), Palmer (1993Ø ·Ó·ÊÔÚ¿ ·fi Palmer, 1998), Corcoran Î.¿.

(1995Ø ·Ó·ÊÔÚ¿ ·fi Sward & Marcinkowski, 2001), Palmer Î.¿. (1998a),

Palmer Î.¿. (1998b), Palmer Î.¿. (1999), Corcoran (1999). ŸÏ˜ ·˘Ù¤˜ ÔÈ ¤-

Ú¢Ó˜ ›¯·Ó ·ÚfiÌÔÈ· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· Ì ÂΛӷ ÙˆÓ Tanner Î·È Peterson.

¶¤Ú· ·fi ·˘Ù¤˜ ÙȘ ¤Ú¢Ó˜, ÌÔÓ·‰ÈÎfi ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ ÙˆÓ ÔÔ›ˆÓ ‹Ù·Ó Ë

¶.∂˘., Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ıËÎ·Ó Î·È Î¿ÔȘ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Û·Ó ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο

˘Â‡ı˘ÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ÙˆÓ ÂÓËÏ›ÎˆÓ Î·È ÂÚÈÏ¿Ì‚·Ó·Ó ˆ˜ ÌÂÙ·‚ÏËÙ‹ ÙËÓ

¶.∂˘. ∆· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÙˆÓ Sia Î.¿. (1985/86), Sivek Î·È Hungerford (1989/

90) Î·È Marcinkowski (1987) ‰Â›¯ÓÔ˘Ó fiÙÈ Ë ¶.∂˘. Â›Ó·È ¤Ó·˜ ·fi ÙÔ˘˜ ·Ú¿-

ÁÔÓÙ˜ Ô˘ ÌÔÚ› Ó· «ÚԂϤ„ÂÈ» Û ÌÂÁ¿ÏÔ ‚·ıÌfi ÙËÓ ÂΉ‹ÏˆÛË ÂÚÈ‚·Ï-

ÏÔÓÙÈο ̆ ‡ı˘Ó˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ (Sward, 1999).

∞ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ·˘ÙÒÓ ÙˆÓ ÂÚ¢ÓÒÓ ‹Ù·Ó Ë ÈÔ ÍÂοı·ÚË ÂÌÊ¿ÓÈÛË Ù˘ ¶.∂˘.

ÛÙ· ÌÔÓ٤Ϸ Úfi‚Ï„˘ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˘Â‡ı˘Ó˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜. √

Marcinkowski (1998), ·Ó·Ï‡ÔÓÙ·˜ ÙȘ ·Ú·¿Óˆ ¤Ú¢Ó˜, ηٷϋÁÂÈ ÛÙÔ Û˘-

̤ڷÛÌ· fiÙÈ, Û ۯ¤ÛË Ì ÙÔ˘˜ ˘fiÏÔÈÔ˘˜ ‚·ÛÈÎÔ‡˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ Ô‰Ë-

ÁÔ‡Ó ÛÙËÓ ˘Â‡ı˘ÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿, Ë ¶.∂˘. Â›Ó·È ÈÔ ‰‡ÛÎÔÏÔ Ó· ·ÔÎÙËı›

̤۷ ·fi ÙËÓ Ù˘È΋ Âη›‰Â˘ÛË ·ÏÏ¿ Î·È Ó· ·ÍÈÔÏÔÁËı›.

ªÈ· ¿ÏÏË Î·ÙËÁÔÚ›· ÌÂÏÂÙÒÓ Ô˘ Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È Ì ÙËÓ ¶.∂˘. Â›Ó·È ÂΛӘ Ô˘

Û˘Ó‰¤Ô˘Ó ÙËÓ ¶.∂˘. Ì ÙËÓ ÂÈÏÔÁ‹ ·ÁÁ¤ÏÌ·ÙÔ˜. ∫¿ÙÈ Ù¤ÙÔÈÔ ÈÛ¯‡ÂÈ Î·È ÁÈ· ÌÂ-

ϤÙ˜ ÔÈ Ôԛ˜ ¤¯Ô˘Ó ‹‰Ë ·Ó·ÊÂÚı› (.¯. Peterson). ™ÙË Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË Î·ÙËÁÔ-

Ú›·, fï˜, ‰ÂÓ Á›ÓÂÙ·È Î·ÌÈ¿ Ó‡ÍË ÁÈ· ÙË ÁÂÓÈÎfiÙÂÚË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ÙˆÓ ·ÙfiÌˆÓ ·-

¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ, ¤Ú· ·fi ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ ¤¯Ô˘Ó ÂÈϤÍÂÈ Â¿ÁÁÂÏÌ· ‹ ·-

·Û¯fiÏËÛË Ë ÔÔ›· Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì ·˘Ùfi. √È Sward Î·È Marcinkowski (2001) ·Ó·-

ʤÚÔ˘Ó fiÙÈ ÔÈ ÌÂϤÙ˜ ÙˆÓ Peters-Grant (1986), Koch (1993), Shuman (1995)

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 98

Page 99: Περιβάλλον και Επικοινωνία

Î·È DeBoer (1995) ·Ô‰ÂÈÎÓ‡Ô˘Ó fiÙÈ ̆ ¿Ú¯ÂÈ Û¯¤ÛË ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙËÓ ÂÈÏÔÁ‹ Â-

·ÁÁ¤ÏÌ·ÙÔ˜ Î·È ÙËÓ ¶.∂˘. ∂ȉÈο ÁÈ· ÙË Û¯¤ÛË ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙËÓ ¶.∂˘. Î·È ÙËÓ ÂÓ·-

Û¯fiÏËÛË Ì ÙËÓ ¶.∂., ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ıËΠ·fi ÙÔ˘˜ Shuman Î·È Ham (1997) ÙÔ ªÔ-

ÓÙ¤ÏÔ Ù˘ ∞ÊÔÛ›ˆÛ˘ ÛÙËÓ ¶.∂. (The Model of Environmental Education

Commitment), Ì ÛÎÔfi Ó· ÂÍËÁ‹ÛÂÈ ÙÔ˘˜ ÏfiÁÔ˘˜ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ οÔÈÔÈ ÂÎ-

·È‰Â˘ÙÈÎÔ› Â›Ó·È ÈÔ ·ÊÔÛȈ̤ÓÔÈ ÛÙËÓ ¶.∂. (™™¯̄‹‹ÌÌ·· 77).

∆Ô ÌÔÓÙ¤ÏÔ ·˘Ùfi ‚·Û›˙ÂÙ·È ÛÙÔ ·ÓÙ›ÛÙÔÈ¯Ô ÙÔ˘ Ajzen Î·È ÛÙ· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù·

ÙˆÓ ÂÚ¢ÓÒÓ ÙˆÓ Tanner Î·È Palmer Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ¶.∂˘. ÙˆÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ

Ô˘ ·Û¯ÔÏÔ‡ÓÙ·È Ì ÙËÓ ¶.∂. ¶¤Ú· ·fi ÙȘ ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ ÔÈ Ôԛ˜ ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·È

·fi ÙÔ ÌÔÓÙ¤ÏÔ ÙÔ˘ Ajzen Î·È ÔÈ Ôԛ˜ ¤¯Ô˘Ó ‹‰Ë ·Ó·Ï˘ı›, ÙÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ

ÌÔÓÙ¤ÏÔ ·Ó·Ê¤ÚÂÈ fiÙÈ ÔÈ ÂÌÂÈڛ˜ ÙˆÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ, ¯ˆÚÈṲ̂Ó˜ Û ÙÚÂȘ

¯ÚÔÓÈΤ˜ ÂÚÈfi‰Ô˘˜, ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÙÔ˘˜ ÚˆÙ·Ú¯ÈÎÔ‡˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ Û¯ÂÙ›˙Ô-

ÓÙ·È Ì ÙËÓ ÂÈÏÔÁ‹ Ù˘ ‰È‰·Ûηϛ·˜ Ù˘ ¶.∂. Î·È Û˘ÓÈÛÙÔ‡Ó ÙȘ ‚·ÛÈΤ˜ ÌÂÙ·-

‚ÏËÙ¤˜ ÛÙË Ì¤ÙÚËÛË Ù˘ ¶.∂˘. ªÂ ¿ÏÏ· ÏfiÁÈ·, ÔÈ Shuman Î·È Ham (1997)

ÚÔÙ›ÓÔ˘Ó fiÙÈ Ë ÂÌÏÔ΋ ‹ fi¯È ÂÓfi˜ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ Ì ÙËÓ ¶.∂. ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È Î˘-

Ú›ˆ˜ ·fi ÙËÓ ¶.∂˘.

99

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ì¤Û· ·fi ÙËÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË

™¯‹Ì· 7 ¶ËÁ‹: Shuman, D. & Ham, S., 1997

¶·È‰È΋ËÏÈΛ·

™¯ÔÏ›Ô

∂ÓËÏÈΛˆÛË

∆Ô ÌÔÓÙ¤ÏÔ Ù˘ ·ÊÔÛ›ˆÛ˘ ÛÙËÓ ¶.∂.

¶ÂÔÈı‹ÛÂȘ Û¯ÂÙÈο Ì ÙË

‰È‰·Ûηϛ· Ù˘ ¶.∂.

™˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ Ô˘ ¢ÓÔ› ÙË ‰È‰·Ûηϛ·

Ù˘ ¶.∂.

¶ÂÔÈı‹ÛÂȘ ‚·ÛÈ˙fiÌÂÓ˜

ÛÙËÓ ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ›ÂÛË∫ÔÈÓˆÓÈ΋

›ÂÛË∞ÊÔÛ›ˆÛË ÛÙËÓ ¶.∂. ¢È‰·Ûηϛ· ¶.∂.

ŒÏÂÁ¯Ô˜ ÂÔÈı‹ÛˆӢȷʷÈÓfiÌÂÓÔ˜

¤ÏÂÁ¯Ô˜Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜

��

��

��

� �

∂Ì

fi

‰È

·

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 99

Page 100: Περιβάλλον και Επικοινωνία

3∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙËÓ ÎÔÈÓÔÙÈ΋ ηÈÂÏÏËÓÈ΋ ÓÔÌÔıÂÛ›·

100

∏π¢ƒÀ∆π∫∏ ™À¡£∏∫∏ Ù˘ ∂˘Úˆ·˚΋˜ √ÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ ∫ÔÈÓfiÙËÙ·˜ (∂√∫)

ÛÙË ƒÒÌË, ÙÔ 1957, ‰ÂÓ ¤ıÂÙ ̂ ˜ ÛÙfi¯Ô ÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿Ï-

ÏÔÓÙÔ˜. ∏ ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ ·Ó¿ÁÂÙ·È Û ÛÙfi¯Ô Ù˘

∂√∫ ÛÙË ™‡ÓÔ‰Ô ∫ÔÚ˘Ê‹˜ ÛÙÔ ¶·Ú›ÛÈ, ÙÔ 1972, Î·È Û ·˘ÙÔÙÂÏ‹ ÎÔÈÓÔÙÈ΋

‰Ú¿ÛË ÙÔ 1986, Ì ÙËÓ ∂ÓÈ·›· ∂˘Úˆ·˚΋ ¶Ú¿ÍË. ™Â ·˘Ù‹Ó, ÔÈ ‰È·Ù¿ÍÂȘ ÙÔ˘

ÕÚıÚÔ˘ 130 ·Ú¤¯Ô˘Ó ÙË ÓÔÌÈ΋ ‚¿ÛË ·ÏÏ¿ Î·È ÙȘ ıÂÌÂÏÈÒ‰ÂȘ ·Ú¯¤˜ Ô˘

Ú¤ÂÈ Ó· ‰È¤Ô˘Ó ÙËÓ ÎÔÈÓÔÙÈ΋ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË: ÙȘ ·Ú¯¤˜ Ù˘ ÂÓÛˆ-

Ì¿ÙˆÛ˘ Î·È Ù˘ ÂÈÎÔ˘ÚÈÎfiÙËÙ·˜.

™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, Î·È Î˘Ú›ˆ˜ ÌÂÙ¿ ÙË ™˘Óı‹ÎË ÙÔ˘ ÕÌÛÙÂÚÓÙ·Ì, ÙÔ 1997, ÔÈ ıÂ-

ÌÂÏÈÒ‰ÂȘ ·Ú¯¤˜ Ô˘ ‰È¤Ô˘Ó ÙȘ ÎÔÈÓÔÙÈΤ˜ Ú˘ıÌ›ÛÂȘ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙÔ ÂÚÈ-

‚¿ÏÏÔÓ ‰È¢ڇÓıËÎ·Ó Î·È ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ÙȘ ·Ú¯¤˜ Ù˘ ̆ „ËÏÔ‡ ÂȤ‰Ô˘ ÚÔ-

ÛÙ·Û›·˜ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜, Ù˘ ÚÔʇϷ͢ Î·È Ù˘ ÚfiÏ˄˘, Ù˘ ·ÓfiÚ-

ıˆÛ˘ ÙˆÓ ÚÔÛ‚ÔÏÒÓ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ ηٿ ÚÔÙÂÚ·ÈfiÙËÙ· ÛÙËÓ ËÁ‹

ÙÔ˘˜ Î·È ÙËÓ ·Ú¯‹ «Ô Ú˘·›ÓˆÓ ÏËÚÒÓÂÈ». ∂ȉÈÎfiÙÂÚ·, Ë ÛËÌ·Û›· Ô˘ ·Ô‰›-

‰ÂÙ·È ÛÙËÓ ·Ú¯‹ Ù˘ ÚÔʇϷ͢ Î·È Ù˘ ÚfiÏ˄˘ ÛÙÔ ÎÔÈÓÔÙÈÎfi ‰›Î·ÈÔ Â›Ó·È

ÂÌÊ·Ó‹˜ ÛÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ √‰ËÁ›Â˜ Î·È ÛÙÔ˘˜ ∫·ÓÔÓÈÛÌÔ‡˜, fiÔ˘ Î·È ıÂÛ›-

˙ÔÓÙ·È ÚÔÏËÙÈο ̤ÙÚ·, ›Ù Ì ÙË ÌÔÚÊ‹ ηıȤڈÛ˘ ÚÔÏËÙÈÎÔ‡ ÂϤÁ¯Ô˘

ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÂÈÙÒÛÂˆÓ ‹, ÁÂÓÈÎfiÙÂÚ·, ÚÔÏËÙÈÎÒÓ ‰Ú¿ÛÂˆÓ ÚÔ-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 100

Page 101: Περιβάλλον και Επικοινωνία

101

Û·ÚÌÔÛÌ¤ÓˆÓ ÛÙȘ ȉȷÈÙÂÚfiÙËÙ˜ Û˘ÁÎÂÎÚÈÌ¤ÓˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·Á·ıÒÓ Â›-

Ù ̆ fi ÌÔÚÊ‹ ÂÓË̤ڈÛ˘ Î·È Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ (∫·Ú¿ÎˆÛÙ·˜, 2000).

∏ ÂÓË̤ڈÛË Î·È Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È ÛÙȘ ·Ú·Î¿Ùˆ

√‰ËÁ›Â˜:

◗ √‰ËÁ›· 85/337/∂√∫ ÁÈ· ÙËÓ ÂÎÙ›ÌËÛË ÙˆÓ ÂÈÙÒÛÂˆÓ ÔÚÈÛÌ¤ÓˆÓ Û¯Â-

‰›ˆÓ ‰ËÌÔÛ›ˆÓ Î·È È‰ÈˆÙÈÎÒÓ ¤ÚÁˆÓ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ. ™ÙË Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË √‰Ë-

Á›· ıÂÛ›˙ÔÓÙ·È ÔÈ ªÂϤÙ˜ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ∂ÈÙÒÛÂˆÓ (ª.¶.∂.). ™‡Ìʈ-

Ó· Ì ÙÔ ÕÚıÚÔ 6, ˙ËÙÂ›Ù·È Ë ÁÓÒÌË ÙÔ˘ ÂӉȷÊÂÚfiÌÂÓÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÚÔÙÔ‡ ÏË-

Êı› Ë ·fiÊ·ÛË, ÂÓÒ, Û‡Ìʈӷ Ì ÙÔ ÕÚıÚÔ 7, ÂÈ‚¿ÏÏÂÙ·È Ë ÏËÚÔÊfiÚËÛË

ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÁÈ· ÙÔ ÂÚȯfiÌÂÓÔ Ù˘ ·fiÊ·Û˘ Î·È ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÏfiÁÔ˘˜ ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ÙË

ıÂÌÂÏÈÒÓÔ˘Ó.

◗ √‰ËÁ›· 96/61/∂∫ Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ÔÏÔÎÏËڈ̤ÓË ÚfiÏË„Ë Î·È ÙÔÓ ¤ÏÂÁ¯Ô

Ù˘ Ú‡·ÓÛ˘. ™‡Ìʈӷ Ì ÙÔ ÕÚıÚÔ 15, ÁÈ· ÙËÓ ÚfiÛ‚·ÛË ÛÙȘ ÏËÚÔÊÔڛ˜

Î·È ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· ¯ÔÚ‹ÁËÛ˘ Ù˘ ¿‰ÂÈ·˜, ÔÈ ·ÈÙ‹-

ÛÂȘ ÁÈ· Ӥ˜ ÂÁηٷÛÙ¿ÛÂȘ ‹ ÁÈ· Ô˘ÛÈ·ÛÙÈΤ˜ ÌÂÙ·‚ÔϤ˜ Ù›ıÂÓÙ·È ÛÙË ‰È¿ıÂÛË

ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÁÈ· fiÛÔ ̄ ÚÔÓÈÎfi ‰È¿ÛÙËÌ· ÎÚÈı› ·Ó·Áη›Ô, ÒÛÙ ӷ ÌÔÚ› ·˘Ùfi Ó·

ÂÎʤÚÂÈ ÁÓÒÌË Â’ ·˘ÙÒÓ, ÚÔÙÔ‡ Ë ·ÚÌfi‰È· ·Ú¯‹ Ï¿‚ÂÈ ÙË Û¯ÂÙÈ΋ ·fiÊ·ÛË.

∏ ·fiÊ·ÛË ·˘Ù‹ Ú¤ÂÈ, ›Û˘, Ó· Ù›ıÂÙ·È ÛÙË ‰È¿ıÂÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡.

◗ √‰ËÁ›· 2003/4/∂∫ ÁÈ· ÙËÓ ÚfiÛ‚·ÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ Û ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜

ÏËÚÔÊÔڛ˜ Î·È ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù¿ÚÁËÛË Ù˘ √‰ËÁ›·˜ 90/313/∂√∫ ÙÔ˘ ™˘Ì‚Ô˘Ï›-

Ô˘ Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ÂχıÂÚË ÏËÚÔÊfiÚËÛË ÁÈ· ı¤Ì·Ù· ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜. ™ÙË Û˘-

ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË √‰ËÁ›·, ·Ó·ÁÓˆÚ›˙ÂÙ·È fiÙÈ Ë ·˘ÍË̤ÓË ÚfiÛ‚·ÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙȘ

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜ Î·È Ë ‰È¿‰ÔÛË ÙˆÓ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ ·˘ÙÒÓ Û˘Ì-

‚¿ÏÏÂÈ ÛÙËÓ Ô˘ÛÈ·ÛÙÈÎfiÙÂÚË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·-

ÔÊ¿ÛÂˆÓ ÁÈ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ı¤Ì·Ù· ηÈ, ÙÂÏÈο, ÛÙËÓ Â›Ù¢ÍË Î·Ï‡ÙÂÚÔ˘

ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜. ∂›Û˘, ÔÈ ‰ËÌfiÛȘ ·Ú¯¤˜ ÙˆÓ ÎÚ·ÙÒÓ-ÌÂÏÒÓ ̆ Ô¯ÚÂÒÓÔÓÙ·È

Ó· ·Ú¤¯Ô˘Ó ÙȘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜ Û fiÔÈÔÓ ˘Ô‚¿ÏÏÂÈ ·›ÙËÛË,

¯ˆÚ›˜ Ô ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô˜ Ó· ÔÊ›ÏÂÈ Ó· ÂÈηÏÂÛÙ› ÔÔÈÔ‰‹ÔÙÂ Û˘ÌʤÚÔÓ.

◗ √‰ËÁ›· 2003/35/∂K Û¯ÂÙÈο Ì ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙËÓ Î·Ù¿ÚÙÈÛË

ÔÚÈÛÌ¤ÓˆÓ Û¯Â‰›ˆÓ Î·È ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È ÌÂ

ÙÚÔÔÔ›ËÛË –ˆ˜ ÚÔ˜ ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ Î·È ÙËÓ ÚfiÛ‚·ÛË ÛÙË ‰ÈηÈ-

ÔÛ‡ÓË– ÙˆÓ √‰ËÁÈÒÓ 85/337/∂√∫ Î·È 96/61/∂∫ ÙÔ˘ ™˘Ì‚Ô˘Ï›Ô˘. ™Ùfi¯Ô˜

Ù˘ ·ÚÔ‡Û·˜ √‰ËÁ›·˜ Â›Ó·È Ó· Û˘Ì‚¿ÏÂÈ ÛÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÙˆÓ ˘Ô¯ÚÂÒÛˆÓ

Ô˘ ÚÔ·ÙÔ˘Ó ·fi ÙË ™‡Ì‚·ÛË ÙÔ˘ Õ·Ú¯Ô˘˜, Ì ÙËÓ Úfi‚ÏÂ„Ë Î·È ÙËÓ ÂÓ›-

Û¯˘ÛË Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙËÓ Î·Ù¿ÚÙÈÛË ÔÚÈÛÌ¤ÓˆÓ Û¯Â‰›ˆÓ ηÈ

ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ. ∂ÈϤÔÓ, ·Ó·ÁÓˆÚ›˙ÂÙ·È fiÙÈ Ë

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙËÓ ÎÔÈÓÔÙÈ΋ Î·È ÂÏÏËÓÈ΋ ÓÔÌÔıÂÛ›·

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 101

Page 102: Περιβάλλον και Επικοινωνία

102

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Ú¤ÂÈ Ó· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÙ·È ·Ó·ÏfiÁˆ˜ – Û˘ÌÂÚÈÏ·Ì‚·ÓÔ̤Ó˘, ÌÂÙ·-

͇ ¿ÏψÓ, Ù˘ ÚÔÒıËÛ˘ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ Âη›‰Â˘Û˘ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡. ™‡Ì-

ʈӷ Ì ÙÔ ÕÚıÚÔ 2, Ù· ÎÚ¿ÙË-̤ÏË ‰È·ÛÊ·Ï›˙Ô˘Ó fiÙÈ ·Ú¤¯ÂÙ·È ¤ÁηÈÚ· ηÈ

Ú·ÁÌ·ÙÈο Ë ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ÛÙÔ ÎÔÈÓfi Ó· Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÂÈ Î·È fiÙÈ ÙÔ ÎÔÈÓfi ÂÓËÌÂÚÒÓÂ-

Ù·È Û¯ÂÙÈο Ì ÙÔ ‰Èη›ˆÌ¿ ÙÔ˘ ÁÈ· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛˆÓ. ™¯ÂÙÈο

Ì ÙËÓ ·ÚÌfi‰È· ·Ú¯‹ ÛÙËÓ ÔÔ›· Ú¤ÂÈ Ó· ̆ Ô‚¿ÏÏÔÓÙ·È ÔÈ ·Ú·ÙËÚ‹ÛÂȘ ηÈ

ÔÈ ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ, ‰È·ÛÊ·Ï›˙ÂÙ·È fiÙÈ ÙÔ ÎÔÈÓfi ‰È·Ù˘ÒÓÂÈ ·Ú·ÙËÚ‹ÛÂȘ Î·È ÁÓÒ-

̘ ÚÈÓ ·fi ÙË Ï‹„Ë ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·È fiÙÈ, ηٿ ÙË Ï‹„Ë ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ,

Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ˘fi„Ë Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡. ∆¤ÏÔ˜, ÙÔ

ÎÔÈÓfi ÂÓËÌÂÚÒÓÂÙ·È ÁÈ· ÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Î·È ÙÔ˘˜ ÏfiÁÔ˘˜ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ÂÏ‹-

ÊıËÛ·Ó. ∂›Û˘, Ù· ÎÚ¿ÙË-̤ÏË ÂÓÙÔ›˙Ô˘Ó ÙÔ ÎÔÈÓfi Ô˘ ‰ÈηÈÔ‡Ù·È Ó· Û˘ÌÌÂ-

Ù¿Û¯ÂÈ, ÛÙÔ ÔÔ›Ô ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È Î·È ÌË Î˘‚ÂÚÓËÙÈΤ˜ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ.

∆Ô 1998, Ë √ÈÎÔÓÔÌÈ΋ ∂ÈÙÚÔ‹ ÙˆÓ ∏ÓˆÌ¤ÓˆÓ ∂ıÓÒÓ ÁÈ· ÙËÓ ∂˘ÚÒË Ú·Á-

Ì·ÙÔÔ›ËÛ ™˘Ó¤‰ÚÈÔ ÁÈ· ÙËÓ «¶ÚfiÛ‚·ÛË ÛÙËÓ ÏËÚÔÊfiÚËÛË, ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹

ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·È ÙËÓ ÚfiÛ‚·ÛË ÛÙË ‰ÈηÈÔ-

Û‡ÓË ÁÈ· ı¤Ì·Ù· ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜», fiÔ˘ Û˘ÓÙ¿¯ıËÎÂ Î·È Ë ·ÓÙ›ÛÙÔÈ¯Ë ™˘Óı‹-

ÎË, ÁÓˆÛÙ‹ ˆ˜ ™˘Óı‹ÎË ÙÔ˘ Õ·Ú¯Ô˘˜. ∏ ∂˘Úˆ·˚΋ ŒÓˆÛË ˘¤ÁÚ·„ ÙË Û˘-

ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ™˘Óı‹ÎË, Ë ÔÔ›·, ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ÚÔÛÙ·Û›·˜ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔ-

ÓÙÔ˜, ÚÔˆı› ÙËÓ ÚfiÛ‚·ÛË ÛÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÏËÚÔÊÔÚ›· Î·È ÙË ‰ÈηÈÔ-

Û‡ÓË, ÙË ÛˆÛÙ‹ Û˘ÏÏÔÁ‹ Î·È ÌÂÙ¿‰ÔÛË Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜, ÙË

Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ÛÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfi-

ÙËÙ˜, Û¯¤‰È· Î·È ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù·, fiˆ˜ Î·È ÛÙËÓ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›· ÓÔÌÔıÂÙÈÎÒÓ

Ú˘ıÌ›ÛÂˆÓ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ. ∏ √‰ËÁ›· 2003/35/∂K ·ÔÙÂÏ› ÙËÓ

ÚÔÛ¿ıÂÈ· Ù˘ ∂˘Úˆ·˚΋˜ ŒÓˆÛ˘ ÁÈ· ÂÓۈ̿وÛË Ù˘ ™˘Óı‹Î˘ ÛÙÔ ÎÔÈ-

ÓÔÙÈÎfi ‰›Î·ÈÔ.

∆Ô ™‡ÓÙ·ÁÌ· ÙÔ˘ 1975 ÂÚÈÏ¿Ì‚·Ó ÁÈ· ÚÒÙË ÊÔÚ¿ ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· ÙˆÓ ÂÏÏËÓÈ-

ÎÒÓ ™˘ÓÙ·ÁÌ¿ÙˆÓ ‰È·Ù¿ÍÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜. ∞˘Ùfi ·Ó·-

ıˆڋıËΠÙÔ 2001 ηÈ, ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙȘ Û˘ÓÔÏÈο 73 ·Ó·ıˆÚË̤Ó˜ ‰È·Ù¿ÍÂȘ,

ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È Î·È ÙÔ ÕÚıÚÔ 24, Ô˘ ·ÊÔÚ¿ ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ. ∆Ô ‰Èη›ˆÌ· Ù˘

Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ, ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÓÔÌÔıÂÛ›·, ‚Ú›ÛÎÂÈ ¤ÚÂÈÛÌ· ÛÙË ‰È¿-

Ù·ÍË ÙÔ˘ ÕÚıÚÔ˘ 25, ·Ú¿ÁÚ·ÊÔ˜ 1, ÙÔ˘ ™˘ÓÙ¿ÁÌ·ÙÔ˜ ÙÔ˘ 2001:

∆· ‰ÈηÈÒÌ·Ù· ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘ ˆ˜ ·ÙfiÌÔ˘ Î·È ˆ˜ ̤ÏÔ˘˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ‡ Û˘ÓfiÏÔ˘

Î·È Ë ·Ú¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜ ‰Èη›Ô˘ ÙÂÏÔ‡Ó ̆ fi ÙËÓ ÂÁÁ‡ËÛË ÙÔ˘ ∫Ú¿ÙÔ˘˜.

ŸÏ· Ù· ÎÚ·ÙÈο fiÚÁ·Ó· ̆ Ô¯ÚÂÔ‡ÓÙ·È Ó· ‰È·ÛÊ·Ï›˙Ô˘Ó ÙËÓ ·ÓÂÌfi‰ÈÛÙË Î·È ·Ô-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 102

Page 103: Περιβάλλον και Επικοινωνία

103

ÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ΋ ¿ÛÎËÛ‹ ÙÔ˘˜. ∆· ‰ÈηÈÒÌ·Ù· ·˘Ù¿ ÈÛ¯‡Ô˘Ó Î·È ÛÙȘ Û¯¤ÛÂȘ ÌÂٷ͇ È-

‰ÈˆÙÒÓ ÛÙȘ Ôԛ˜ ÚÔÛȉȿ˙Ô˘Ó. √È Î¿ı ›‰Ô˘˜ ÂÚÈÔÚÈÛÌÔ› Ô˘ ÌÔÚÔ‡Ó Î·Ù¿

ÙÔ ™‡ÓÙ·ÁÌ· Ó· ÂÈ‚ÏËıÔ‡Ó ÛÙ· ‰ÈηÈÒÌ·Ù· ·˘Ù¿ Ú¤ÂÈ Ó· ÚԂϤÔÓÙ·È Â›Ù ·-

¢ı›·˜ ·fi ÙÔ ™‡ÓÙ·ÁÌ· ›Ù ·fi ÙÔ ÓfiÌÔ, ÂÊfiÛÔÓ ̆ ¿Ú¯ÂÈ ÂÈʇϷÍË ̆ ¤Ú ·˘-

ÙÔ‡ Î·È Ó· Û¤‚ÔÓÙ·È ÙËÓ ·Ú¯‹ Ù˘ ·Ó·ÏÔÁÈÎfiÙËÙ·˜.

∞fi ÙÔ ÕÚıÚÔ 24, ·Ú¿ÁÚ·ÊÔ˜ 1 Î·È 2, ·ÔÚÚ¤ÂÈ Ë ˘Ô¯Ú¤ˆÛË ÙÔ˘ ∫Ú¿-

ÙÔ˘˜ Ó· ÚÔÛٷهÂÈ ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ:

1. ∏ ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ Ê˘ÛÈÎÔ‡ Î·È ÔÏÈÙÈÛÙÈÎÔ‡ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ ·ÔÙÂÏ› ˘Ô¯Ú¤ˆ-

ÛË ÙÔ˘ ∫Ú¿ÙÔ˘˜ Î·È ‰Èη›ˆÌ· ÙÔ˘ ηıÂÓfi˜. °È· ÙË ‰È·Ê‡Ï·Í‹ ÙÔ˘ ÙÔ ∫Ú¿ÙÔ˜ ¤¯ÂÈ ̆ -

Ô¯Ú¤ˆÛË Ó· ·›ÚÓÂÈ È‰È·›ÙÂÚ· ÚÔÏËÙÈο ‹ ηٷÛÙ·ÏÙÈο ̤ÙÚ· ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘

·Ú¯‹˜ Ù˘ ·ÂÈÊÔÚ›·˜. √ ÓfiÌÔ˜ ÔÚ›˙ÂÈ Ù· Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙˆÓ ‰·ÛÒÓ Î·È

ÙˆÓ ‰·ÛÈÎÒÓ ÂÎÙ¿ÛˆÓ. ∏ Û‡ÓÙ·ÍË ‰·ÛÔÏÔÁ›Ô˘ Û˘ÓÈÛÙ¿ ̆ Ô¯Ú¤ˆÛË ÙÔ˘ ∫Ú¿ÙÔ˘˜.

∞·ÁÔÚ‡ÂÙ·È Ë ÌÂÙ·‚ÔÏ‹ ÙÔ˘ ÚÔÔÚÈÛÌÔ‡ ÙˆÓ ‰·ÛÒÓ Î·È ÙˆÓ ‰·ÛÈÎÒÓ ÂÎÙ¿ÛˆÓ,

ÂÎÙfi˜ ·Ó ÚÔ¤¯ÂÈ ÁÈ· ÙËÓ ∂ıÓÈ΋ √ÈÎÔÓÔÌ›· Ë ·ÁÚÔÙÈ΋ ÂÎÌÂÙ¿ÏÏ¢ÛË ‹ ¿ÏÏË ÙÔ˘˜

¯Ú‹ÛË, Ô˘ ÙËÓ ÂÈ‚¿ÏÏÂÈ ÙÔ ‰ËÌfiÛÈÔ Û˘ÌʤÚÔÓ.

2. H ¯ˆÚoÙ·ÍÈ΋ ·Ó·‰È¿ÚıÚˆÛË Ù˘ XÒÚ·˜, Ë ‰È·ÌfiÚʈÛË, Ë ·Ó¿Ù˘ÍË, Ë

oÏÂo‰fiÌËÛË Î·È Ë Â¤ÎÙ·ÛË ÙˆÓ fiÏÂˆÓ Î·È ÙˆÓ oÈÎÈÛÙÈÎÒÓ ÁÂÓÈο ÂÚÈo¯ÒÓ ˘-

¿ÁÂÙ·È ÛÙË Ú˘ıÌÈÛÙÈ΋ ·ÚÌo‰ÈfiÙËÙ· Î·È ÙoÓ ¤ÏÂÁ¯o Ùo˘ KÚ¿Ùo˘˜, Ì ÛÎofi Ó· Â-

͢ËÚÂÙÂ›Ù·È Ë ÏÂÈÙo˘ÚÁÈÎfiÙËÙ· Î·È Ë ·Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ oÈÎÈÛÌÒÓ Î·È Ó· ÂÍ·ÛÊ·-

Ï›˙oÓÙ·È oÈ Î·Ï‡ÙÂÚoÈ ‰˘Ó·Ùo› fiÚoÈ ‰È·‚›ˆÛ˘. √È Û¯ÂÙÈΤ˜ Ù¯ÓÈΤ˜ ÂÈÏÔÁ¤˜ ηÈ

ÛÙ·ıÌ›ÛÂȘ Á›ÓÔÓÙ·È Î·Ù¿ ÙÔ˘˜ ηÓfiÓ˜ Ù˘ ÂÈÛÙ‹Ì˘. ∏ Û‡ÓÙ·ÍË ÂıÓÈÎÔ‡ ÎÙËÌ·-

ÙÔÏÔÁ›Ô˘ Û˘ÓÈÛÙ¿ ̆ Ô¯Ú¤ˆÛË ÙÔ˘ ∫Ú¿ÙÔ˘˜

∏ ·Ó·ıÂÒÚËÛË ÙÔ˘ ÕÚıÚÔ˘ 24, Ô˘ ·ÔÙ¤ÏÂÛ ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ ¤ÓÙÔÓˆÓ ‰È·-

ʈÓÈÒÓ Î·È ·ÓÙȉڿÛˆÓ, ‰›ÓÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ·Ô¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÌÔ‡ Î·È È‰ÈˆÙÈ-

ÎÒÓ ‰·ÛÈÎÒÓ ÂÎÙ¿ÛˆÓ, ÁÈ· ÏfiÁÔ˘˜ ·ÁÚÔÙÈ΋˜ ‹ ¿ÏÏ˘ ÂÎÌÂÙ¿ÏÏ¢Û˘ Ô˘ Â-

È‚¿ÏÏÂÈ ÙÔ ‰ËÌfiÛÈÔ Û˘ÌʤÚÔÓ, οÙÈ Ô˘ ̂ ˜ ÙfiÙ ÚÔÛ¤ÎÚԢ ÛÙÔ ™˘Ì‚Ô‡ÏÈÔ

∂ÈÎÚ·Ù›·˜. ∞fi ÙÔ ·Ú·¿Óˆ ¿ÚıÚÔ ·ÔÚÚ¤ÂÈ Î·È ÙÔ ·ÓÙ›ÛÙÔÈ¯Ô ‰Èη›ˆÌ·

ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘ › ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜, ÙÔ ÔÔ›Ô ÌÔÚ› Ó· Ú·ÁÌ·Ùˆı› ·ÔÙÂÏÂ-

ÛÌ·ÙÈο ̤ۈ Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ (™ÈÔ‡ÙË, 1988).

∆Ô ÕÚıÚÔ 24 ÙÔ˘ ™˘ÓÙ¿ÁÌ·ÙÔ˜ ηıÈÂÚÒÓÂÈ ÙfiÛÔ ÙÔ ·ÙÔÌÈÎfi fiÛÔ Î·È ÙÔ ÎÔÈ-

ÓˆÓÈÎfi Î·È ÔÏÈÙÈÎfi ‰Èη›ˆÌ· ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ. ∏ ıÂÒÚËÛË ÙÔ˘ ‰ÈηÈÒÌ·ÙÔ˜

ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ˆ˜ ·ÙÔÌÈÎÔ‡ ‰È·ÛÊ·Ï›˙ÂÈ ÙË ÛÊ·›Ú· ÂÏ¢ıÂÚ›·˜ ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘

·fi ·ÚÂÌ‚¿ÛÂȘ Ù˘ ÔÏÈÙÈ΋˜ ÂÍÔ˘Û›·˜, ÂÓÒ Ë ıÂÒÚËÛ‹ ÙÔ˘ ˆ˜ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ‡

·Ú¤¯ÂÈ ÛÙÔ ÊÔÚ¤· ÙÔ˘ ÙËÓ ·Í›ˆÛË Ï‹„˘ ıÂÙÈÎÒÓ Ì¤ÙÚˆÓ ÚÔÛÙ·Û›·˜ ÙÔ˘ Â-

ÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ ·fi ÙÔ ÎÚ¿ÙÔ˜. ∆¤ÏÔ˜, Ë ıÂÒÚËÛ‹ ÙÔ˘ ˆ˜ ÔÏÈÙÈÎÔ‡ ıÂÌÂÏÈÒÓÂÈ

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙËÓ ÎÔÈÓÔÙÈ΋ Î·È ÂÏÏËÓÈ΋ ÓÔÌÔıÂÛ›·

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 103

Page 104: Περιβάλλον και Επικοινωνία

104

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ÛÙÔÓ ÔÏ›ÙË ·ÍÈÒÛÂȘ ÏËÚÔÊfiÚËÛ˘ Î·È Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛˆÓ

Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ (∫·Ú¿ÎˆÛÙ·˜, 2000).

√È ‚È‚ÏÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ ÙˆÓ ∫·Ú¿ÎˆÛÙ· (2000) Î·È ™ÈÔ‡ÙË (1988) ·-

ӷʤÚÔÓÙ·È ÛÙÔ ™‡ÓÙ·ÁÌ· ÙÔ˘ 1975. ∂Âȉ‹ Ë ·Ó·ıÂÒÚËÛË ÙÔ˘ 2001 ‰ÂÓ ¿Ï-

Ï·Í ԇÙ ÚfiÛıÂÛ οÙÈ ÛÙ· ¿ÚıÚ· ÛÙ· ÔÔ›· ‚Ú›ÛÎÂÈ ÓÔÌÈÌÔÔÈËÙÈÎfi ¤ÚÂÈ-

ÛÌ· Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ (ÂÎÙfi˜ ·fi ÙÔ ÕÚıÚÔ 24, fiÔ˘ Ë ·ÏÏ·Á‹ Ô˘

Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ıËΠÂÈÛËÌ·›ÓÂÙ·È ·Ú·¿Óˆ), ÔÈ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ ·˘Ù¤˜ ÂÍ·ÎÔÏÔ˘-

ıÔ‡Ó Ó· Â›Ó·È Â›Î·ÈÚ˜. ∂Ô̤ӈ˜, Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ

Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ‚Ú›ÛÎÂÈ ÓÔÌÈÌÔÔÈËÙÈÎfi ¤ÚÂÈÛÌ·

(™ÈÔ‡ÙË, 1988):

1. ™ÙËÓ Ô˘ÛÈ·ÛÙÈ΋ Ú·ÁÌ¿ÙˆÛË ÙÔ˘ ÂÚȯÔ̤ÓÔ˘ Ù˘ ¢ËÌÔÎÚ·Ù›·˜.

2. ™ÙËÓ ‡·ÚÍË ÙÔ˘ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ‡ ‰ÈηÈÒÌ·ÙÔ˜ ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘ › ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜

Î·È Ù˘ ÚÔÛÙ·Û›·˜ ÙÔ˘.

3. ™ÙËÓ ÔÏÔ¤Ó· Î·È ÈÔ ¤ÓÙÔÓ· Û˘ÓÂȉËÙÔÔÈË̤ÓË ·Ó¿ÁÎË ÂÓfi˜ ÈÛfiÚÚÔÔ˘ ÌÔÈÚ¿-

ÛÌ·ÙÔ˜ Ù˘ Ú‡ıÌÈÛ˘ Î·È ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ˘ ÙˆÓ ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ ·Ó·ÁÎÒÓ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙË

‰ËÌfiÛÈ· ÂÍÔ˘Û›· Î·È ÙËÓ ÎÔÈÓˆÓ›· ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ, ̂ ˜ Û˘ÓfiÏÔ˘ ‰˘Ó·ÌÈÎÔ‡, Ì ڢı-

ÌÈÛÙÈ΋ ÈηÓfiÙËÙ·.

4. ™Ù· ÕÚıÚ· 24, ·Ú. 1 Î·È 2 Î·È 25 ·Ú. 1 ÙÔ˘ ™˘ÓÙ¿ÁÌ·ÙÔ˜ ÙÔ˘ 2001.

√ ÓfiÌÔ˜ 1.650/86, ÁÈ· ÙËÓ ¶ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ¶ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜, ·ÔÙÂÏ› ÙÔ Ófi-

ÌÔ-Ï·›ÛÈÔ ÁÈ· ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ, fiÔ˘ Î·È ıÂÛ›˙ÂÙ·È Ë ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿Ï-

ÏÔÓÙÔ˜ ̤ۈ ‰È·Ù¿ÍÂˆÓ ‰ËÌÔÛ›Ô˘ ‰Èη›Ô˘. ∞Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ ‚·ÛÈÎÔ‡˜ ÛÙfi¯Ô˘˜

ÙÔ˘ ÓfiÌÔ˘ Â›Ó·È Ë Â˘·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛË Î·È Ë ÂÓÂÚÁÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙ· ı¤-

Ì·Ù· ÚÔÛÙ·Û›·˜ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ ̤۷ ·fi ÙË ÛˆÛÙ‹ ÏËÚÔÊfiÚËÛË Î·È

Âη›‰Â˘ÛË. ∞Ó·Ï˘ÙÈÎfiÙÂÚ·, ÛÙÔ ÕÚıÚÔ 3 ·Ú¤¯ÂÙ·È ÂÍÔ˘ÛÈÔ‰fiÙËÛË ÛÙÔ

À.¶∂.Ãø.¢.∂. Î·È ÛÙ· ηٿ ÂÚ›ÙˆÛË Û˘Ó·ÚÌfi‰È· ˘Ô˘ÚÁ›· Ó· ηٷٿÍÔ˘Ó

Ù· ‰ËÌfiÛÈ· Î·È È‰ÈˆÙÈο ¤ÚÁ· Û ÙÚÂȘ ηÙËÁÔڛ˜, ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙȘ ÂÈÙÒÛÂȘ

ÙÔ˘˜ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ. ∆Ô ÕÚıÚÔ 4 ··ÈÙ› ÁÈ· fiÏ· Ù· ¤ÚÁ· Ô˘ ηٷٿÛÛÔÓÙ·È

ÛÙȘ ·Ú·¿Óˆ ηÙËÁÔڛ˜ ÙËÓ ¤ÁÎÚÈÛË ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ fiÚˆÓ.

™‡Ìʈӷ Ì ÙÔ ÕÚıÚÔ 4, ÁÈ· Ù· ¤ÚÁ· Ù˘ ÚÒÙ˘ Î·È ‰Â‡ÙÂÚ˘ ηÙËÁÔÚ›·˜

·ÚΛ Ë ˘Ô‚ÔÏ‹ ‰ÈηÈÔÏÔÁËÙÈÎÒÓ, Ô˘ ·Ô‰ÂÈÎÓ‡Ô˘Ó ÙË Û˘ÌÌfiÚʈÛË Ì ÙȘ

‰È·Ù¿ÍÂȘ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜. °È· Ù· ¤ÚÁ· Ù˘

ÙÚ›Ù˘ ηÙËÁÔÚ›·˜, Ù· ÔÔ›· ÏfiÁˆ Ù˘ ʇÛ˘, ÙÔ˘ ÌÂÁ¤ıÔ˘˜ Î·È Ù˘ ¤ÎÙ·Û‹˜

ÙÔ˘˜ Â›Ó·È Èı·Ófi Ó· ÚÔηϤÛÔ˘Ó ÛÔ‚·ÚÔ‡˜ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ, Ë ¤-

ÁÎÚÈÛË ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ fiÚˆÓ ÚÔ¸Ôı¤ÙÂÈ ÙËÓ ˘Ô‚ÔÏ‹ ªÂϤÙ˘ ¶ÂÚÈ‚·Ï-

ÏÔÓÙÈÎÒÓ ∂ÈÙÒÛˆÓ, ÂÓÒ ··ÈÙÂ›Ù·È Î·È ÚÔ¤ÁÎÚÈÛË ̄ ˆÚÔı¤ÙËÛ˘.

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 104

Page 105: Περιβάλλον και Επικοινωνία

105

∆Ô ÕÚıÚÔ 5 ηıÔÚ›˙ÂÈ ÙÔ ·Ó·Áη›Ô ÂÚȯfiÌÂÓÔ Ù˘ ÌÂϤÙ˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ-

ÎÒÓ ÂÈÙÒÛÂˆÓ Î·È ÚԂϤÂÈ ‰È·‰Èηۛ· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÚÈÓ ·fi

ÙËÓ ÙÂÏÈ΋ ·fiÊ·ÛË. ¶ÈÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ, Û‡Ìʈӷ Ì ÙËÓ ·Ú¿ÁÚ·ÊÔ 2 ÙÔ˘

ÕÚıÚÔ˘ 5:

∆Ô ÔÈÎÂ›Ô ÓÔ̷گȷÎfi Û˘Ì‚Ô‡ÏÈÔ Ï·Ì‚¿ÓÂÈ ÁÓÒÛË Ù˘ ÌÂϤÙ˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÂÈ-

ÙÒÛÂˆÓ Î·È ÚÈÓ ·fi ÙËÓ ¤ÁÎÚÈÛ‹ Ù˘ ÂÓËÌÂÚÒÓÂÈ Î¿ı ÔÏ›ÙË Î·È ÙÔ˘˜ ÊÔÚ›˜ ÂÎ-

ÚÔÛÒËÛ‹˜ ÙÔ˘, ÁÈ· Ó· ÂÎÊÚ¿ÛÔ˘Ó ÙË ÁÓÒÌË ÙÔ˘˜. √ ÙÚfiÔ˜ ÂÓË̤ڈÛ˘ ηıÔÚ›-

˙ÂÙ·È Ì ·fiÊ·ÛË ÙÔ˘ ÀÔ˘ÚÁÔ‡ ¶ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜, ÈÚÔÙ·Í›·˜ Î·È ¢ËÌÔÛ›ˆÓ ŒÚÁˆÓ.

ªÂ ÙËÓ ∫ÔÈÓ‹ ÀÔ˘ÚÁÈ΋ ∞fiÊ·ÛË 75.308/5.512/26.10/2.11.1990, η-

ıÔÚ›˙ÔÓÙ·È ÔÈ ÙÚfiÔÈ ÂÓË̤ڈÛ˘ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Î·È ÙˆÓ ÊÔÚ¤ˆÓ ÂÎÚÔÛÒË-

Û‹˜ ÙÔ˘˜ ÁÈ· ÙÔ ÂÚȯfiÌÂÓÔ Ù˘ ªÂϤÙ˘ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ∂ÈÙÒÛÂˆÓ ÙˆÓ

¤ÚÁˆÓ Î·È ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ, Û‡Ìʈӷ Ì ÙËÓ ·Ú¿ÁÚ·ÊÔ 2 ÙÔ˘ ÕÚıÚÔ˘ 5. ∏ ·-

fiÊ·ÛË ·˘Ù‹ ·ÔÙÂÏ› ÚÔÛ·ÚÌÔÁ‹ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ‰Èη›Ô˘ ÛÙËÓ √‰ËÁ›· 85/

337/∂√∫ ÁÈ· ÙËÓ ÂÎÙ›ÌËÛË ÙˆÓ ÂÈÙÒÛÂˆÓ ÔÚÈÛÌ¤ÓˆÓ Û¯Â‰›ˆÓ ‰ËÌÔÛ›ˆÓ ηÈ

ȉȈÙÈÎÒÓ ¤ÚÁˆÓ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ.

√ ÓfiÌÔ˜ 1.650/86 ıÂÛ›˙ÂÈ ÙËÓ ›‰Ú˘ÛË ÙÔ˘ ∂ÓÈ·›Ô˘ ºÔÚ¤· ¶ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜,

ÛÙȘ ·ÚÌÔ‰ÈfiÙËÙ˜ ÙÔ˘ ÔÔ›Ô˘ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È Î·È Ë ÂÎfiÓËÛË ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÓË̤ڈÛ˘ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Î·È, ȉȷ›ÙÂÚ·, ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ Î·È

ÛÔ˘‰·ÛÙÒÓ fiÏˆÓ ÙˆÓ ‚·ıÌ›‰ˆÓ Ù˘ Âη›‰Â˘Û˘. ∏ ÀÔ˘ÚÁÈ΋ ∞fiÊ·ÛË

7.792/1.440 ÙÔ˘ 1995 ·Ú¤¯ÂÈ ÂχıÂÚË ÚfiÛ‚·ÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙȘ ‰ËÌfiÛȘ

·Ú¯¤˜ ÁÈ· ÏËÚÔÊÔڛ˜ Û¯ÂÙÈο Ì ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È ·ÔÙÂÏ› ÙËÓ ÂÓ·ÚÌfiÓÈ-

ÛË Ì ÙËÓ √‰ËÁ›· 90/313/∂√∫ Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ÂχıÂÚË ÏËÚÔÊfiÚËÛË ÁÈ·

ı¤Ì·Ù· ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜.

∏ ‚È‚ÏÈÔÁÚ·Ê›· Û¯ÂÙÈο Ì ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ, ·ÁÎÔÛÌ›ˆ˜, ·Ó·-

ʤÚÂÙ·È ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ ªÂϤÙ˘ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ∂ÈÙÒÛÂˆÓ (ª.¶.∂.),

·ÊÔ‡ Ë ÓÔÌÔıÂÛ›·, ÛÙ· Û¯ÂÙÈο Ì ÙȘ ÌÂϤÙ˜ ‰È·Ù¿ÁÌ·Ù¿ Ù˘, ÔÚ›˙ÂÈ ÙË Û˘Ì-

ÌÂÙÔ¯‹ ·˘Ù‹ ˆ˜ ÚÔ¸fiıÂÛË Î·È ··Ú·›ÙËÙÔ fiÚÔ. ∏ ‰È·‰Èηۛ·, Ô˘ ‰ÈÂıÓÒ˜

ÔÓÔÌ¿˙ÂÙ·È E.I.A. (Environmental Impact Assessment), Â›Ó·È ÁÓˆÛÙ‹ Û ̷˜ ̂ ˜

‰È·‰Èηۛ· ÙˆÓ ª.¶.∂. ™Â ÔÏϤ˜ ̄ ÒÚ˜, Ë ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· ·˘Ù‹ ¤¯ÂÈ Ôχ Û˘-

ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ÓÔÌÔıÂÛ›·, ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ Î·È ‰È·‰ÈηÛÙÈο ‚‹Ì·Ù· Ô˘ ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡-

ÓÙ·È ‰È·‰Ô¯Èο. ™ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·, ÌÈ· ª.¶.∂. Â›Ó·È ¤Ó· ·Ïfi ÂÚˆÙËÌ·ÙÔÏfiÁÈÔ ‹ ÌÈ·

·Ó·Ï˘ÙÈ΋ ÌÂϤÙË. ¡ÔÌÔıÂÙÈο, Ë ª.¶.∂. ··ÈÙ› ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡. ∞-

ÒÙÂÚÔ˜ ÛÎÔfi˜ Ù˘ ª.¶.∂. ‰ÂÓ Â›Ó·È Ó· ÌÂÏÂÙ‹ÛÂÈ ÙȘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ÂÈ-

ÙÒÛÂȘ ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘, ·ÏÏ¿ Ó· ‚ÂÏÙÈÒÛÂÈ ÙËÓ ÔÈfiÙËÙ· ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ.

∏ ÓÔÌÔıÂÛ›· ÁÈ· ÙË ª.¶.∂. ÂÊ·ÚÌfiÛÙËΠÛÙËÓ ∞ÌÂÚÈ΋ ÙÔ 1960, Ï›ÁÔ ÌÂÙ¿

ÙÔ National Environmental Policy Act. ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ¿Ú¯ÈÛ ӷ ·-

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙËÓ ÎÔÈÓÔÙÈ΋ Î·È ÂÏÏËÓÈ΋ ÓÔÌÔıÂÛ›·

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 105

Page 106: Περιβάλλον και Επικοινωνία

106

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

·ÈÙÂ›Ù·È Ì ÓfiÌÔ ÙÔ 1969. ∞Ú¯Èο, ÙÔ ÌfiÓÔ Ô˘ ÁÈÓfiÙ·Ó ‹Ù·Ó Ó· ηÏÔ‡ÓÙ·È ÂÈ-

‰ÈÎÔ›, ÁÈ· Ó· Û˘Ì‚Ô˘Ï‡ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ Ï‹Ù˜ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ÔÈÎÔÓÔ-

ÌÈ΋ ηٿÏËÍË Ù˘ ·fiÊ·Û˘ (·Ó ‹Ù·Ó ¢ÌÂÓ‹˜ ‹ fi¯È). ∂ÚfiÎÂÈÙÔ Û˘Ó‹ıˆ˜ ÁÈ·

ÛÙ·ÙÈÛÙÈÎÔÏfiÁÔ˘˜, Ô˘ ÚÔ¤‚ÏÂ·Ó ÙȘ ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜ ‹ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ÂÈÙÒÛÂȘ

Ù˘ ÂοÛÙÔÙ ·fiÊ·Û˘. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, Ë ÚÔÔÙÈ΋ Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙÔ˘ ÎÔÈ-

ÓÔ‡ ÛÙË Ï‹„Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ÂÍÂÏ›¯ıËÎÂ Î·È ¤ÁÈÓ ÈÔ ¤ÓÙÔÓË,

ÁÈ· Ó· ÊÙ¿ÛÂÈ, ϤÔÓ, Ó· Û˘˙ËÙÂ›Ù·È ÙÔ ÛÙ¿‰ÈÔ ÛÙÔ ÔÔ›Ô Â›Ó·È ÂÈı˘ÌËÙ‹, ÒÛÙÂ

Ó· Â›Ó·È Ë ÔÈfiÙËÙ· Ù˘ ·fiÊ·Û˘ Û·ÊÒ˜ ÈÔ ‚ÂÏÙȈ̤ÓË.

™ÙË ªÂÁ¿ÏË µÚÂÙ·Ó›·, ÔÈ ÓÔÌÔıÂÙÈΤ˜ Ú˘ıÌ›ÛÂȘ ÁÈ· ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ Ô-

ÏÈÙÒÓ ̆ ¿ÁÔÓÙ·È ÛÙÔ Town & Country Planning Regulations ÙÔ˘ 1988. ∆fiÛÔ ÙÔ

ÎÔÈÓfi fiÛÔ Î·È ÔÈ Ï‹Ù˜ Ù˘ ·fiÊ·Û˘ ÔÊ›ÏÔ˘Ó Ó· ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Ó Ôχ Û˘ÁÎÂ-

ÎÚÈ̤ÓÔ˘˜ ηÓfiÓ˜ ÁÈ· ÙË ÛˆÛÙ‹ Î·È ÔÏÔÎÏËڈ̤ÓË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

(Sheate, 1994). ™ÙËÓ √ÏÏ·Ó‰›·, Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ›ٷÈ

Û ‰‡Ô ÛÙ¿‰È·: ·Ú¯Èο ÛÙÔÓ Î·ıÔÚÈÛÌfi ÙˆÓ ÛÙfi¯ˆÓ οı ÌÂϤÙ˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔ-

ÓÙÈÎÒÓ ÂÈÙÒÛÂˆÓ Î·È, ηÙfiÈÓ, ÛÙËÓ ·ÍÈÔÏfiÁËÛ‹ Ù˘. ∆fiÙ ڷÁÌ·ÙÔÔÈ›ٷÈ

‰ËÌfiÛÈ· ·ÎÚfi·ÛË, ÛÙËÓ ÔÔ›· Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó fiÏÔÈ ÔÈ Ôϛ٘.

√ Gilpin (1995), ·Ó·ÊÂÚfiÌÂÓÔ˜ ÛÙÔ ÚfiÏÔ ÙˆÓ ª.¶.∂. ÛÙËÓ ÎÔÈÓˆÓ›·, ıˆ-

Ú› ˆ˜ ·˘Ù¤˜ Â›Ó·È ¤Ó·˜ ηÏfi˜ ‰ÚfiÌÔ˜, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ‰Ôı› ÛÙÔ˘˜ Ôϛ٘ Ë

¢ηÈÚ›· Ó· Û˘ÓÂÈÛʤÚÔ˘Ó ÛÙË Ï‹„Ë Ù˘ ·fiÊ·Û˘, ̤ۈ ÁÚ·ÙÒÓ ‹ ÚÔÊÔ-

ÚÈÎÒÓ ÚÔÙ¿ÛˆÓ, ÂÌÊ·Ó›ÛÂˆÓ Û ‰ËÌfiÛȘ Û˘Ó·ÓÙ‹ÛÂȘ ηÈ, ÁÂÓÈÎfiÙÂÚ·, ̤-

Ûˆ Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙÔ˘˜ ÛÙ· ÎÔÈÓ¿ ı¤Ì·Ù· Ô˘ ··Û¯ÔÏÔ‡Ó ÙÔÓ ÙfiÔ. ŸÛÔ

ÁÈ· Ù· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘˜, ÙÔÓ›˙ÂÈ ÙËÓ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· ÌÂٷ͇ ÔÏÈÙÒÓ Î·È ¢ÈÔ›-

ÎËÛ˘, ˘ÔÁÚ·ÌÌ›˙ÔÓÙ·˜ ˆ˜ ÙÔ ˙ËÙÔ‡ÌÂÓÔ Â›Ó·È Ë Ï‹Ú˘ Î·È ÂÓÂÚÁfi˜ Û˘Ì-

ÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ.

∏ ¶.∂., ·fi ÙË Ê‡ÛË Ù˘, ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ ÙÔ˘˜ ÂÎ·È‰Â˘fiÌÂÓÔ˘˜ Ó· Û˘ÌÌÂÙ¤-

¯Ô˘Ó ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛˆÓ. ª¤Û· ·fi ÙÔ ıˆÚËÙÈÎfi Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ¶.∂. ·Ô‰ÂÈ-

ÎÓ‡ÂÙ·È fiÙÈ Ë Î·ÙÔ¯‹ ‰ÂÍÈÔÙ‹ÙˆÓ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ Î·È Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÔÏ›ÙË ÛÙË

Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÈÛ¯˘Ú¿ ÛÙÔȯ›· ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÌÈ·˜ ÈÔ ˘-

‡ı˘Ó˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜. øÛÙfiÛÔ, fiÏ· Ù· ÌÔÓ٤Ϸ ·ÙÔÌÈ΋˜

Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜, Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ·Ó·Ù˘¯ı› ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ

ÛÔ˘‰ÒÓ, Û¿ÓÈ· ·Â˘ı‡ÓÔÓÙ·È ÛÙË ÏÔÁÈ΋ Ù˘ Û˘ÏÏÔÁÈ΋˜ ‰Ú¿Û˘ (Lubell,

2002), ÌÔÏÔÓfiÙÈ Ë ÙÂÏÂ˘Ù·›· ¤¯ÂÈ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÚfiÏÔ ÛÙË ıˆڛ· Ù˘ ¶.∂., ·ÏÏ¿

Î·È ÛÙË ıˆڛ· Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ.

ªÈ· Ôχ ηϋ ·Ó¿Ï˘ÛË ¤¯ÂÈ ‰ËÌÔÛÈ¢ı› ·fi ÙË L. Zelezny (1999), ÌÂ

ÛÎÔfi Ó· Û˘ÁÎÚ›ÓÂÈ ÙËÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ‰È¿ÊÔÚˆÓ ÌÂÏÂÙÒÓ ÛÙËÓ Ù˘È΋

Î·È ÌË Ù˘È΋ ¶.∂. ÁÈ· ÙË ‚ÂÏÙ›ˆÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚÒÓ

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 106

Page 107: Περιβάλλον και Επικοινωνία

107

(Fortner, 1999). ™ÙËÓ ¤Ú¢ӷ Ù˘ Zelenzy, ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ‹Ù·Ó Ë Û˘ÓÂÈÛÊÔÚ¿ Â-

Ú¢ÓÒÓ, Ô˘ ›¯·Ó ˆ˜ ÂÚÁ·ÏÂ›Ô ÌÔÓ٤Ϸ ·ÙÔÌÈ΋˜ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ ‹ ıˆڛ˜

ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜, Î·È ÔÈ Ôԛ˜ ÂÛÙ›·Û·Ó ÛÙËÓ ·ÔÙÂÏÂ-

ÛÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ Âη›‰Â˘Û˘, ·fi ÙÔ˘˜ Leeming Î.¿.

(1993), ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ‚Ú‹Î·Ó fiÙÈ ÌfiÓÔ 34 ÌÂϤÙ˜, ‰ËÌÔÛÈÂ˘Ì¤Ó˜ ·fi ÙÔ 1974,

̤ÙÚËÛ·Ó ·ÏÏ·Á‹ ÛÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÁÓÒÛË, ÛÙ¿ÛË ‹ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿. √È Â-

ÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ·fi ·˘Ù¤˜ ÙȘ ÌÂϤÙ˜ ›¯·Ó ÂÚ¢ӋÛÂÈ Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÙˆÓ ·ÏÏ·-

ÁÒÓ ÛÙË ÁÓÒÛË ‹ ÛÙȘ ÛÙ¿ÛÂȘ Î·È ÌfiÓÔ ¤ÍÈ Â›¯·Ó ÂÍÂÙ¿ÛÂÈ Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù·

ÛÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿.

∏ Zelenzy ÂͤٷÛ 18 ÌÂϤÙ˜, ‰ËÌÔÛÈÂ˘Ì¤Ó˜ ·fi ÙÔ 1971 ̂ ˜ ÙÔ 1996, ÌÂ

ÙȘ ÂÍ‹˜ ϤÍÂȘ-ÎÏÂȉȿ: ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ, ÔÈÎÔÏÔÁ›·, Âη›‰Â˘ÛË, Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿,

·ÏÏ·Á‹, ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ Âη›‰Â˘ÛË, ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿. ∂ÓÓ¤·

ÌÂϤÙ˜ Âͤٷ˙·Ó ÙËÓ Â›‰Ú·ÛË Ù˘ Ù˘È΋˜ ¶.∂. ÛÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ Û˘ÌÂ-

ÚÈÊÔÚ¿. ¢‡Ô ÌÂϤÙ˜ ÂÚ‡ÓËÛ·Ó Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· Ù˘ ¶.∂. ÛÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿

Ì·ıËÙÒÓ ¢ËÌÔÙÈÎÒÓ Û¯ÔÏ›ˆÓ Î·È ÂÚÈÏ¿Ì‚·Ó·Ó (·) ¤Ó· Ì·ÎÚÔÚfiıÂÛÌÔ ÁÂ-

ÓÈÎfi ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎfi ÚfiÁÚ·ÌÌ· ÛÔ˘‰ÒÓ (Asch & Shore, 1975) Î·È (‚) ÌÈ·

ÌÈÎÚ‹˜ ¯ÚÔÓÈ΋˜ ‰È¿ÚÎÂÈ·˜ ÌÔÓ¿‰· ‰È·¯Â›ÚÈÛ˘ ˘‰¿ÙˆÓ (Aird & Tomera,

1977). ∆ÚÂȘ ÌÂϤÙ˜ ÂÚ‡ÓËÛ·Ó Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· Ù˘ ¶.∂. ÛÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿

Ì·ıËÙÒÓ Ù˘ ‰Â˘ÙÂÚÔ‚¿ıÌÈ·˜ Âη›‰Â˘Û˘. ŸÏ· ‹Ù·Ó ÂȉÈο ·Ó·Ù˘Á̤ӷ ·-

Ó·Ï˘ÙÈο ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ÛÔ˘‰ÒÓ, Ô˘ ÂÛÙÈ¿˙ÔÓÙ·Ó ÛÙË ‚ÂÏÙ›ˆÛË Ù˘ ÂÚÈ‚·Ï-

ÏÔÓÙÈ΋˜ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ. ∏ Ì›· ·fi ·˘Ù¤˜ ÙȘ ÙÚÂȘ ÌÂϤÙ˜ Û˘Ó¤-

ÎÚÈÓ ÙËÓ Âη›‰Â˘ÛË ÁÈ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË Ì ÙËÓ Âη›‰Â˘ÛË Ô˘ ·Ô-

ÛÎÔÔ‡Û ÛÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ Û˘ÓÂȉËÙÔÔ›ËÛË (Ramsey, Hungerford, &

Tomera, 1981). √È ¿ÏϘ ‰‡Ô ÌÂϤÙ˜ Û˘Ó¤ÎÚÈÓ·Ó ÙËÓ Âη›‰Â˘ÛË Î·È ÙË ‰Ú¿-

ÛË Ì ÛÙfi¯Ô ÙË ‰ÈÂÚ‡ÓËÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ̇ ËÙËÌ¿ÙˆÓ Ì ÙË ‰È‰·Ûηϛ·

ÙˆÓ ÂÈÛÙËÌÒÓ (Ramsey, 1993Ø Ramsey & Hungerford, 1989). ∏ ‰ÈÂÚ‡ÓËÛË

ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ˙ËÙËÌ¿ÙˆÓ Î·È Ë ‰Ú¿ÛË ·Ó·‰Â›¯ıËÎ·Ó ÂÏȉÔÊfiÚ˜

ÚÔÛÂÁÁ›ÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ÚÔÒıËÛË Ù˘ ˘Â‡ı˘Ó˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο Û˘ÌÂÚÈÊÔ-

Ú¿˜ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÛÔ˘‰·ÛÙÒÓ ‰Â˘ÙÂÚÔ‚¿ıÌÈ·˜ Âη›‰Â˘Û˘. ∆¤ÛÛÂÚȘ ÌÂϤÙ˜

ÂÚ‡ÓËÛ·Ó Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÙˆÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ ·ÚÂÌ‚¿ÛÂˆÓ ÛÙËÓ ÂÚÈ‚·Ï-

ÏÔÓÙÈ΋ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ÙˆÓ ÊÔÈÙËÙÒÓ Î·È ÂÚÈÏ¿Ì‚·Ó·Ó (·) ¤Ó· ÛÙÚ·ÙËÁÈÎfi ·-

Ú¿ÁÔÓÙ· ·ÏÏ·Á‹˜ (Horsley, 1977), (‚) ·È¯Ó›‰È ÚÔÛÔÌÔ›ˆÛ˘ (Dresner,

1989), (Á) ÛÂÈÚ¿ Ì·ıËÌ¿ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ‰È·¯Â›ÚÈÛ˘ ÁÈ· ÙÂÏÂÈÔÊÔ›ÙÔ˘˜

(Benton, 1993) Î·È (‰) ÛÂÈÚ¿ Ì·ıËÌ¿ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÛÔ˘‰ÒÓ ÁÈ· ÚÔ-

Ù˘¯È·ÎÔ‡˜ ÊÔÈÙËÙ¤˜ (Smith-Sebasto, 1995). √È ̆ fiÏÔȘ ÂÓÓ¤· ÌÂϤÙ˜ Âͤ-

Ù·Û·Ó ÙËÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· Ù˘ ÌË Ù˘È΋˜ ¶.∂. Î·È ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó: ÂÚÁ·-

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙËÓ ÎÔÈÓÔÙÈ΋ Î·È ÂÏÏËÓÈ΋ ÓÔÌÔıÂÛ›·

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 107

Page 108: Περιβάλλον και Επικοινωνία

108

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ÛÙ‹ÚÈ·, ηٷÛÎËÓÒÛÂȘ Î·È ÌÂϤÙ˜ ‰›Ô˘. ∆· ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈ· (workshops) ›ӷÈ

Û˘Ó‰ÚÈ¿ÛÂȘ Ù˘ ÔÌ¿‰·˜ ‹ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ì ÚÔÁÚ·ÌÌ·ÙÈṲ̂ÓË ‚Ú·¯˘Úfi-

ıÂÛÌË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Î·È ¤¯Ô˘Ó ÛÙfi¯Ô ÙË ‚ÂÏÙ›ˆÛË Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ Û˘ÌÂÚÈ-

ÊÔÚ¿˜. ∆ÚÂȘ ÌÂϤÙ˜ ÁÈ· ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈ· Âͤٷ۷Ó: (·) ÙËÓ ÂÈÚÚÔ‹ ÛÙËÓ Î·Ù·Ó·-

ψÙÈ΋ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ÛËÌ¿ÓÛÂˆÓ ÂÓÂÚÁÂȷ΋˜ ¯Ú‹Û˘ ÛÙȘ Û˘Û΢·Û›Â˜ (Mc

Neill & Wilkie, 1979), (‚) Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÂÓfi˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ‡ ÂÚÁ·ÛÙËÚ›-

Ô˘ fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙȘ ‰ËÌfiÛȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ ·Ô-

Ê¿ÛÂˆÓ (Westphal & Halverson, 1985-1986) Î·È (Á) Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· Ê˘ÛÈÔ-

Ï·ÙÚÈÎÒÓ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ ÛÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ÙˆÓ ÛÔ˘‰·-

ÛÙÒÓ (Padua & Jacobson, 1993).

¢‡Ô ÌÂϤÙ˜ Ì ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ ÙȘ ηٷÛÎËÓÒÛÂȘ Âͤٷ۷Ó: (·) ÙËÓ ·ÔÙÂÏÂ-

ÛÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· Ù˘ ¶.∂. Î·È ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙËÁÈÎÒÓ ‰Ú¿Û˘ (Jordan, Hungerford, To-

mera, 1986) Î·È (‚) ÙËÓ ÂÈÚÚÔ‹ Ù˘ ÂÌÂÈÚ›·˜ Ì ÙË Ê‡ÛË ÛÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿

ÙˆÓ ÛÔ˘‰·ÛÙÒÓ (Dresner & Gill, 1994). ∆¤ÏÔ˜, Ù¤ÛÛÂÚȘ ¤Ú¢Ó˜ ÁÈ· ÙË ÌÂϤ-

ÙË Â‰›Ô˘ (field studies), ‰ËÏ·‰‹ ÁÈ· fiÏ· fiÛ· Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ̄ ÒÚ· ÛÙÔÓ ÚÔÛˆÈ-

Îfi ¯ÒÚÔ Î·È ÛÙËÓ Î·ıËÌÂÚÈÓfiÙËÙ· ÙˆÓ Û˘ÌÌÂÙ¯fiÓÙˆÓ, ÂÍ¤Ù·Û·Ó Ù· ·ÔÙÂϤ-

ÛÌ·Ù·: (·) ÌÂÙ¿ ÙËÓ ÂÓË̤ڈÛË ÁÈ· ÙË ¯Ú‹ÛË Î·˘Û›ÌˆÓ (Seaver & Patterson,

1976), (‚) ·fi ÙËÓ ÏËÚÔÊfiÚËÛË ÁÈ· ÙËÓ ÂÍÔÈÎÔÓfiÌËÛË ËÏÂÎÙÚÈ΋˜ ÂÓ¤ÚÁÂÈ·˜

(Winett, Kagel, Battalio & Winkler, 1978), (Á) ·fi ÏËÚÔÊÔڛ˜ Û¯ÂÙÈο ÌÂ

ÙËÓ ÔÈÎȷ΋ ̄ Ú‹ÛË Ù˘ ËÏÂÎÙÚÈ΋˜ ÂÓ¤ÚÁÂÈ·˜ (Winett et al., 1982), (‰) ·fi ÙȘ

ÛËÌ¿ÓÛÂȘ Î·È Ù· Ê˘ÏÏ¿‰È· ηٷÛÙËÌ¿ÙˆÓ Ô˘ ÂÚÈÁÚ¿ÊÔ˘Ó Î·Ù·Ó·ÏˆÙÈο

ÚÔ˚fiÓÙ· ̂ ˜ ÊÈÏÈο ÚÔ˜ ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ (Zelenzy, 1999).

∏ Zelenzy (1999) Û˘Ì¤Ú·Ó fiÙÈ ÔÈ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ̤۷ ÛÙËÓ Ù¿ÍË ‹Ù·Ó

·Ô‰ÔÙÈÎfiÙÂÚ˜ ·fi ÙȘ Â͈ÙÂÚÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜, ÂÓÒ ÈÔ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈο

‹Ù·Ó Ù· ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ·Ó ÙËÓ ÂÓÂÚÁfi ÂÌÏÔ΋ ‹/Î·È ÓÂfiÙÂ-

ÚÔ˘˜ Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÔÓÙ˜. ¢˘ÛÙ˘¯Ò˜, ¤Ó· ÌÂÁ¿ÏÔ Ì¤ÚÔ˜ ÙˆÓ ÂÚ¢ÓÒÓ Ô˘ ÂͤٷÛÂ

›¯·Ó ÌÂıÔ‰ÔÏÔÁÈο Ï¿ıË Î·È Ù· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ·fi Ù· Û˘ÌÂÚ¿ÛÌ·Ù¿ Ù˘ ÁÈ· ÙË

Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·Ó ÌfiÓÔ ·fi ÙËÓ ›‰È·. ∂ÓÙÔ‡ÙÔȘ, Â›Ó·È Ë Î·Ï‡ÙÂÚË ÌÂ-

ϤÙË Ì¤¯ÚÈ ÛÙÈÁÌ‹˜, Ô˘ Û˘Ó‰˘¿˙ÂÈ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ¤Ú¢Ó˜ (Fortner, 2001).

¶·Ú·ÙËÚÂ›Ù·È fiÙÈ, Û fiÏ· Ù· ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ¶.∂. Ô˘ ÌÂϤÙËÛÂ Ë Zelenzy –ÂÎÙfi˜

·fi ¤Ó·– ·Ô˘ÛÈ¿˙ÂÈ Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË Ï‹„Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·-

ÔÊ¿ÛˆÓ, ÂÓÒ Â›Ó·È Û˘¯Ó‹ Ë ·Ó·ÊÔÚ¿ ÛÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË.

√ Tom Marcinkowski (1998), Û ¿ÚıÚÔ ÙÔ˘, ·ÚÔ˘Û›·ÛÂ Î·È ·Ó¤Ï˘Û ÙÚÂȘ

ÌÂϤÙ˜ ¿ӈ Û ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ Ô˘ ηıÔÚ›˙Ô˘Ó ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˘Â‡ı˘ÓË

Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿, ÙˆÓ Sia (1984), Sivek (1989) Î·È Marcinkowski (1989). √È Û˘-

ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜ ÌÂϤÙ˜ ÂÈϤ¯ıËÎ·Ó ·fi ÙÔ Û˘ÁÁڷʤ· ÁÈ·Ù› Î·È ÔÈ ÙÚÂȘ Âͤٷ-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 108

Page 109: Περιβάλλον και Επικοινωνία

109

˙·Ó ÙȘ ›‰È˜ ÔÎÙÒ ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ Î·È ̄ ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Û·Ó Û¯Â‰fiÓ ·ÓÔÌÔÈfiÙ˘· ̤-

ÙÚ· ÂÎÙ›ÌËÛ˘ ÙˆÓ Û˘ÁÎÂÎÚÈÌ¤ÓˆÓ ÌÂÙ·‚ÏËÙÒÓ, ηıÒ˜ Î·È Ù˘ ÂÍ·ÚÙË̤Ó˘

ÌÂÙ·‚ÏËÙ‹˜, Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˘Â‡ı˘Ó˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ (Marcinkowski,

1998). ∏ Û‡ÁÎÚÈÛË ÙˆÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ¿ÙˆÓ ÙˆÓ Sia (1984), Sivek (1989) Î·È Mar-

cinkowski (1989) ¤‰ÂÈÍ fiÙÈ ˘¿Ú¯Ô˘Ó ¤ÓÙ ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ Ô˘ Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È ÛË-

Ì·ÓÙÈο Ì ÙÔ Â›Â‰Ô Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˘Â‡ı˘Ó˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ ‹ ÙÔ

ÚÔ‚Ï¤Ô˘Ó (Marcinkowski, 1998). ∞˘Ù¤˜ ›ӷÈ:

1.-2. ∞˘ÙÔ¤ÏÂÁ¯Ô˜.

3.-4. °ÓÒÛË ÁÈ· ÙȘ ÛÙÚ·ÙËÁÈΤ˜ ‰Ú¿Û˘ Î·È ÈηÓfiÙËÙ· ÂÎÌÂÙ¿ÏÏÂ˘Û‹˜ ÙÔ˘˜.

5. ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ¢·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛË.

∆· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÙˆÓ Sia (1984), Sivek (1989) Î·È Marcinkowski (1989) ÂÈ-

‚‚·ÈÒıËÎ·Ó ·fi ·ÚfiÌÔȘ ηÙÔÈÓ¤˜ ÌÂϤÙ˜, fiˆ˜ ÂΛӘ ÙˆÓ Lierman

(1996) Î·È Hsu (1997), ÂÓÒ ÂËÚ¤·Û·Ó ÙÔ Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi ÙÔ˘ ¢È·ÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜

ÚÔ‹˜ Ù˘ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ ·fi ÙÔ˘˜ Hungerford Î·È Volk, ÙÔ 1990 (Marcin-

kowski, 1998) Î·È ÂÚÈÂÏ‹ÊıËÛ·Ó ÛÙÔ √‰ËÁ›Â˜ ÁÈ· ∞ÚÈÛÙ›· (Guidelines for

Excellence) Ù˘ ¡ational American Association of Environmental Education

(¡A∞∂∂), (Simmons, 1995). √È ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ ÙˆÓ Sia, Sivek Î·È Marcinkowski Â-

ÓÙÔ›˙ÔÓÙ·È Î·È Û ÓÂfiÙÂÚ˜ ¤Ú¢Ó˜:

◗ ∂Óۈ̿وÛË Ù˘ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ™˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜, Ù˘ ∏ıÈ΋˜ Î·È ÙˆÓ ∞-

ÍÈÒÓ Û ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ªË ∆˘È΋˜ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ∂η›‰Â˘Û˘ (Negra

& Manning, 1997).

¶Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ıËΠ¤Ú¢ӷ Ì ÙË ÌÔÚÊ‹ ÂÚˆÙËÌ·ÙÔÏÔÁ›Ô˘ ÛÙÔ˘˜ ÂÈÛΤ-

Ù˜ ÙˆÓ ÎÚ·ÙÈÎÒÓ ¿ÚÎˆÓ ÙÔ˘ µÂÚÌfiÓÙ (∏¶∞), ÁÈ· Ó· ηıÔÚÈÛÙÔ‡Ó ÌÈ· ÛÂÈÚ¿

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚÒÓ, ËıÈ΋˜ Î·È ·ÍÈÒÓ Ô˘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó ÔÈ ÂÈ-

ÛΤÙ˜ ÙˆÓ ¿ÚΈÓ. ™ÙËÓ ¤Ú¢ӷ ÁÈ· ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ̆ ‡ı˘ÓË Û˘ÌÂÚÈ-

ÊÔÚ¿ ˘ÈÔıÂÙ‹ıËΠÙÔ ÌÔÓÙ¤ÏÔ Ô˘ ÚÔÙ¿ıËΠ·fi ÙÔ˘˜ Hungerford Î·È Volk

ÙÔ 1990, ÙÔ ÔÔ›Ô ̄ ÚËÛÈÌÔÔÈ› ÂÙ¿ ‚·ÛÈΤ˜ ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ ‰ÂÈÎÙÒÓ ÁÈ· Ó· ÚÔ-

‚Ϥ„ÂÈ ÙÔ Â›Â‰Ô ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜. ∞Ó¿ÌÂÛ· ÛÙȘ ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜

·˘Ù¤˜ Â›Ó·È Î·È Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË.

◗ ∂ÎÙ›ÌËÛË Ù˘ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο À‡ı˘Ó˘ ™˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ ÙˆÓ ∫·ıËÁËÙÒÓ

¢Â˘ÙÂÚÔ‚¿ıÌÈ·˜ ∂η›‰Â˘Û˘ ÛÙËÓ T·˚‚¿Ó, ̤۷ ·fi ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ ÂÚÈ-

‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÁÓÒÛ˘ (Shih-Jang & Roth, 1999 ).

√È Û˘ÁÁÚ·Ê›˜, ı¤ÏÔÓÙ·˜ Ó· ÂÎÙÈÌ‹ÛÔ˘Ó ÙȘ ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ Ô˘ ηıÔÚ›˙Ô˘Ó

ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˘Â‡ı˘ÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ÙˆÓ Î·ıËÁËÙÒÓ, Ù·¯˘‰ÚfiÌËÛ·Ó

ÙÚÈ·ÎfiÛÈ· ÂÚˆÙËÌ·ÙÔÏfiÁÈ· Û ÈÛ¿ÚÈıÌÔ˘˜ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡˜, Ì 78,7% ÔÛÔÛÙfi

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙËÓ ÎÔÈÓÔÙÈ΋ Î·È ÂÏÏËÓÈ΋ ÓÔÌÔıÂÛ›·

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 109

Page 110: Περιβάλλον και Επικοινωνία

110

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

··ÓÙ‹ÛˆÓ. ∏ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË ·Ó·ÁÓˆÚ›˙ÂÙ·È ̂ ˜ ÌÈ· ·fi ÙȘ ÛËÌ·ÓÙÈ-

ÎfiÙÂÚ˜ ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ ÛÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ̆ ‡ı˘ÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿.

◗ EͤٷÛË ÙˆÓ ·ÈÙȈ‰ÒÓ Û¯¤ÛÂˆÓ ·Ó¿ÌÂÛ· Û ÂÈÏÂÁ̤Ó˜ Úfi‰ÚÔ̘ ÌÂ-

Ù·‚ÏËÙ¤˜ Ù˘ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο À‡ı˘Ó˘ ™˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ (Hwang, Kim,

Jeng, 2000).

∫·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ÂÚÈfi‰Ô˘ 15-30 ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘ 1995, 523 ÂÈÛΤÙ˜

(318 ¿ÓÙÚ˜ Î·È 205 Á˘Ó·›Î˜) Û ¤Ó· ‰·ÛÈÎfi ÌÔÓÔ¿ÙÈ ÛÙÔÓ Î‹Ô Kwang-

Reung Arboretum, Ù˘ ∫ÔÚ¤·˜, ÎÏ‹ıËÎ·Ó Ó· Û˘ÌÌÂÙ¿Û¯Ô˘Ó Û ÌÈ· ¤Ú¢ӷ

ÚÔÙÔ‡ ÍÂÎÈÓ‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ Â˙ÔÔÚ›· ÙÔ˘˜. ∏ ¤Ú¢ӷ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ıËΠ̠ÙË

ÌÔÚÊ‹ ÂÚˆÙËÌ·ÙÔÏÔÁ›Ô˘, ÙÔ ÔÔ›Ô Û˘ÓÙ¿¯ıËΠ̠‚¿ÛË ÙÔ ÌÔÓÙ¤ÏÔ ÙˆÓ Hines

Î.¿. (1986). √È ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ Ô˘ ÌÂÙÚ‹ıËÎ·Ó ‹Ù·Ó Ë ÛÙ¿ÛË, o ·˘ÙÔ¤ÏÂÁ¯Ô˜, Ë

ÚÔÛˆÈ΋ ‰¤ÛÌ¢ÛË, Ë ÁÓÒÛË Î·È Ë ÚfiıÂÛË ÁÈ· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Û ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙË-

Ù˜ ÁÈ· ÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙˆÓ ‰·ÛÒÓ.

◗ ™˘ÓÈÛÙÒÛ˜ ÙˆÓ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ™˘ÌÂÚÈÊÔÚÒÓ (Olli, Grendstand, Wol-

lebaek, 2001.)

∆· ÂÚˆÙËÌ·ÙÔÏfiÁÈ· ·Â˘ı‡ÓıËÎ·Ó Û ¤Ó· Ù˘¯·›· ÂÈÏÂÁ̤ÓÔ ‰Â›ÁÌ· ·fi ÙÔ

ÁÂÓÈÎfi ÏËı˘ÛÌfi Ù˘ ¡ÔÚ‚ËÁ›·˜ Î·È Û ‰Ò‰Âη, ›Û˘ Ù˘¯·›· ÂÈÏÂÁ̤Ó˜,

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ Ù˘ ¯ÒÚ·˜. ∆·¯˘‰ÚÔÌ‹ıËÎ·Ó ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ª·˝Ô˘

ÙÔ˘ 1995 Î·È Ë ‰È·‰Èηۛ· ¤ÎÏÂÈÛ ÛÙ· Ù¤ÏË πÔ˘Ó›Ô˘ ÙÔ˘ ›‰ÈÔ˘ ̄ ÚfiÓÔ˘. ™Ùfi¯Ô˜

‹Ù·Ó Ó· ·ÍÈÔÏÔÁËıÔ‡Ó ÔÈ Û˘ÓÈÛÙÒÛ˜ Ù˘ ÊÈÏÈ΋˜ ÚÔ˜ ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Û˘ÌÂ-

ÚÈÊÔÚ¿˜ ηÈ, Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ, Ô ÙÚfiÔ˜ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÙÔ ÎÔÈÓˆÓÈÎfi Ï·›ÛÈÔ ÂÈ-

‰Ú¿ ÛÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿. √È ·Ó·Ï‡ÛÂȘ ¯ˆÚ›ÛÙËÎ·Ó Û ÙÚÂȘ

¢‰È¿ÎÚÈÙ˜ ÔÌ¿‰Â˜: (·) ÂÓÂÚÁ¿ ̤ÏË ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÔÚÁ·ÓÒÛˆÓ, (‚) ·ÓÂ-

ÓÂÚÁ¿ ̤ÏË Ù¤ÙÔÈˆÓ ÔÚÁ·ÓÒÛÂˆÓ Î·È (Á) ¢ڇ ÎÔÈÓfi.

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È ˆ˜ ÌÂÙ·‚ÏËÙ‹ ÛÙË Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ¤Ú¢ӷ. ∏

¤ÓÓÔÈ¿ Ù˘ ÂÚÈÎÏ›ÂÈ: ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜

ÔÚÁ¿ÓˆÛ˘, ÙËÓ ÂıÂÏÔÓÙÈ΋ ÂÚÁ·Û›· ÛÙËÓ ÔÚÁ¿ÓˆÛË (ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ Â› ÙÚÂȘ Ò-

Ú˜ ÙÔ Ì‹Ó·), ‹/Î·È ÙË Û˘Ó¿ÓÙËÛË Û ٷÎÙÈ΋ ‚¿ÛË Ì ٷ ̤ÏË Ù˘ ÔÚÁ¿ÓˆÛ˘.

◗ ∞ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÙˆÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ ·ÏÈ›·˜ fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙȘ

Úfi‰ÚÔ̘ ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ Ù˘ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο À‡ı˘Ó˘ ™˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜

(Siemer & Knuth, 2001).

√È Û˘ÁÁÚ·Ê›˜ ÂÍÂÙ¿˙Ô˘Ó ÙËÓ ̆ fiıÂÛË fiÙÈ Ë ÂÌÏÔ΋ Ó¤ˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ Û Ô-

ÏÔÎÏËڈ̤ӷ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· Â͈ۯÔÏÈÎÒÓ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ Î·È, ÂȉÈÎfiÙÂÚ·, ÛÂ

ÂÎ·È‰Â˘ÙÈο ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ·ÏÈ›·˜ ı· ÂÓÈÛ¯‡ÛÂÈ ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ÂÚÈ‚·Ï-

ÏÔÓÙÈ΋˜ ¢·ÈÛıËÛ›·˜. °È· ÙÔ ÏfiÁÔ ·˘Ùfi, ‰ÈÂÚ‡ÓËÛ·Ó ÙȘ 619 ··ÓÙ‹ÛÂȘ ÛÂ

ÂÚˆÙËÌ·ÙÔÏfiÁÈÔ Ô˘ ¤ÛÙÂÈÏ·Ó Ù·¯˘‰ÚÔÌÈο Û 1.860 Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÔÓÙ˜ Û ÂıÓÈ-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 110

Page 111: Περιβάλλον και Επικοινωνία

111

Îfi ÚfiÁÚ·ÌÌ· ·ÏÈ›·˜ ÙˆÓ ∏.¶.∞., ËÏÈΛ·˜ 6-8 ÂÙÒÓ. √ ۯ‰ȷÛÌfi˜ ÙÔ˘ ÂÚˆ-

ÙËÌ·ÙÔÏÔÁ›Ô˘ ÛÙËÚ›¯ıËΠηٿ ·ÚÈÔ ÏfiÁÔ ÛÙÔ ÌÔÓÙ¤ÏÔ ÙˆÓ Hungerford ηÈ

Volk (1990). ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÂÍÂÙ¿˙ÂÙ·È ̂ ˜ ÌÂÙ·‚ÏËÙ‹, Ì ÙË ÌÔÚÊ‹ Ù˘ Û˘ÌÌÂ-

ÙÔ¯‹˜ ÛÙ· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈο ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù·.

◗ ™Ù¿ÛÂȘ Î·È ™˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ ¶ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ – ∏ ÂÚ›ÙˆÛË Ù˘

Ï›ÌÓ˘ Burdur ÛÙËÓ ∆Ô˘ÚΛ· (Kasapoglu & Ecevit, 2002).

™ËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚÔÈ ÛÙfi¯ÔÈ ·˘Ù‹˜ Ù˘ ÌÂϤÙ˘ Â›Ó·È Ô ÚÔÛ‰ÈÔÚÈÛÌfi˜ ÂΛӈÓ

ÙˆÓ ÌÂÙ·‚ÏËÙÒÓ Ô˘ Â›Ó·È ÂÓÙÔÓfiÙÂÚ· Û˘Ó‰Â̤Ó˜ Ì ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ˘-

‡ı˘ÓË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ÛÙËÓ ÂÚÈÔ¯‹ Ù˘ Ï›ÌÓ˘ Burdur Î·È Ë Û‡ÁÎÚÈÛË ÙˆÓ ·-

ÔÙÂÏÂÛÌ¿ÙˆÓ Ì ÙË ÌÂϤÙË ÙˆÓ Hines Î.¿. (1986-87). √È ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ Ô˘ ÂÍÂ-

Ù¿˙ÔÓÙ·È Â›Ó·È: ÚÔÊÔÚÈ΋ ‰¤ÛÌ¢ÛË, ·˘ÙÔ¤ÏÂÁ¯Ô˜, ÛÙ¿ÛË, ÚÔÛˆÈ΋ ‰¤-

ÛÌ¢ÛË, ÁÓÒÛË, ÌÔÚʈÙÈÎfi ›‰Ô, ÂÈÛfi‰ËÌ·, ·ÁÁÂÏÌ·ÙÈÎfi˜ ÚÔÛ·Ó·ÙÔ-

ÏÈÛÌfi˜, ËÏÈΛ·, ʇÏÔ, ÔÈÎÔÁÂÓÂȷ΋ ηٿÛÙ·ÛË.

™˘ÓÔ„›˙ÔÓÙ·˜, ·Ú·ÙËÚÂ›Ù·È fiÙÈ Û¿ÓÈ· ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ˆ˜ ÌÂÙÚÔ‡-

ÌÂÓË ÌÂÙ·‚ÏËÙ‹. ™ÙȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ fiÔ˘ ÔÈ ÂÚ¢ÓËÙ¤˜ ÙËÓ ¤¯Ô˘Ó ÂÚÈÏ¿‚ÂÈ ÛÙË

ÌÂϤÙË ÙÔ˘˜, Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È ̂ ˜ ÌÂÙ·‚ÏËÙ‹ Ì ÙË ÌÔÚÊ‹ Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ-

¯‹˜ ÛÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÚfiÁÚ·ÌÌ· ‹ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· Î·È fi¯È ̂ ˜ Û˘ÏÏÔÁÈ΋ ‹ ·ÙÔ-

ÌÈ΋ ‰Ú¿ÛË ÁÈ· ÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ. ¶ÈÔ ‰È·‰Â‰Ô-

̤ÓÔÈ Â›Ó·È ÔÈ fiÚÔÈ/ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜: ‰Ú¿ÛË Î·È ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË. ∏ ÂÚÈ‚·Ï-

ÏÔÓÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË ‰È·Û¿Ù·È Û ٤ÛÛÂÚȘ ηÙËÁÔڛ˜ (Hungerford & Volk, 1990Ø

Hungerford & Volk, 1991Ø Volk, 1993Ø Winther, Volk & Hungerford, 1994):

¢È·¯Â›ÚÈÛË ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ ‹ Ê˘ÛÈ΋ ‰Ú¿ÛË: º˘ÛÈο ̤ÙÚ· Ô˘ Ï·Ì‚¿-

ÓÔÓÙ·È ÁÈ· Ó· ‚ÔËı‹ÛÔ˘Ó Ó· ‚ÂÏÙȈı› Ë Î·Ù¿ÛÙ·ÛË ÂÓfi˜ ̇ ËÙ‹Ì·ÙÔ˜ (.¯. Û˘Ï-

ÏÔÁ‹ ·ÔÚÚÈÌÌ¿ÙˆÓ).

¶ÂÈıÒ: ∏ ÚÔÛ¿ıÂÈ· Ó· ÂÈÛÙ› ¤Ó· ¿ÙÔÌÔ ‹ ÌÈ· ÔÌ¿‰· ·ÙfiÌˆÓ fiÙÈ ÌÈ· ÔÚÈ-

Ṳ̂ÓË ‰Ú¿ÛË Â›Ó·È ÛˆÛÙ‹ (.¯. ÂÈÛÙÔϤ˜ ÛÙÔ Û˘ÓÙ¿ÎÙË, ÂÈÛÙÈ΋ ÔÌÈÏ›·, ‰È·-

ÊËÌÈÛÙÈ΋ ÂÎÛÙÚ·Ù›·).

∫·Ù·Ó·ÏˆÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË: ∏ Ú¿ÍË Ù˘ ·ÁÔÚ¿˜ (‹ Ù˘ ÌË ·ÁÔÚ¿˜) ÂÓfi˜ ÚÔ˚fi-

ÓÙÔ˜ ‹ ÌÈ·˜ ̆ ËÚÂÛ›·˜. ∏ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ̆ ÔÛÙ‹ÚÈÍË (‹ Ë ¿ÚÓËÛË ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ ̆ -

ÔÛÙ‹ÚÈ͢) ÔÚÈÛÌ¤ÓˆÓ È‰ÂÒÓ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÔÈ ·Ú·ÁˆÁÔ›, ÔÈ Î·Ù·Û΢·ÛÙ¤˜, ÔÈ

·ÓÙÈÚÔۈ›˜, Ù· ÓÔÌÔıÂÙÈο ÛÒÌ·Ù· ‹ Ù· ¤ıÓË (.¯. ηٷӷψÙÈο ÌÔ˚ÎÔ-

Ù¿˙, ÌÂȈ̤ÓË ̄ Ú‹ÛË ÙˆÓ ÚÔ˚fiÓÙˆÓ).

¶ÔÏÈÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË: ÕÛÎËÛË ›ÂÛ˘ ÛÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ Î·È Î˘‚ÂÚÓËÙÈΤ˜ ·Ú¯¤˜ ηÈ

ÙÔ˘˜ ÂÎÚÔÛÒÔ˘˜ ÙÔ˘˜, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÂÈÛÙÔ‡Ó Ó· Ï¿‚Ô˘Ó ÔÚÈṲ̂ӷ ̤ÙÚ·

(.¯. ‰ÈηÛÙÈΤ˜ ·ÔÊ¿ÛÂȘ, ÌËÓ‡ÛÂȘ).

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙËÓ ÎÔÈÓÔÙÈ΋ Î·È ÂÏÏËÓÈ΋ ÓÔÌÔıÂÛ›·

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 111

Page 112: Περιβάλλον και Επικοινωνία

112

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

√È ·Ú·¿Óˆ ÌÔÚʤ˜ ‰Ú¿Û˘ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÙȘ ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó·

ÂÎÌÂÙ·ÏÏ¢ÙÔ‡Ó ÔÈ Ôϛ٘ Û ·ÙÔÌÈÎfi Â›Â‰Ô ÁÈ· ÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·Ï-

ÏÔÓÙÈÎÒÓ ˙ËÙËÌ¿ÙˆÓ (Hungerford & Volk, 1990Ø Volk, 1993). ™˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘

ÎÔÈÓÔ‡ ıˆÚÂ›Ù·È Î¿ı ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· ÙËÓ ÔÔ›· ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÂÈ ¤Ó· ¿ÙÔÌÔ, ÌÈ·

ÔÌ¿‰· ·ÙfiÌˆÓ ‹ ÌÈ· ÔÚÁ¿ÓˆÛË, ̄ ˆÚ›˜ ηÌÈ¿ Û¯¤ÛË Ì ÙÔ˘˜ ·ÈÚÂÙÔ‡˜ ·ÓÙÈÚÔ-

ÛÒÔ˘˜ ÙÔ˘ Ï·Ô‡ ‹ ÙÔ˘˜ ·ÚÌfi‰ÈÔ˘˜ ÎÚ·ÙÈÎÔ‡˜ ˘·ÏÏ‹ÏÔ˘˜ ‹ ÙÔ˘˜ ÔÚÁ·ÓÈ-

ÛÌÔ‡˜ ÙÔ˘ ¢ËÌÔÛ›Ô˘, Ì ÛÎÔfi ¿ÌÂÛÔ ‹ ¤ÌÌÂÛÔ Ó· Û˘ÌÌÂÙ¿Û¯ÂÈ ÛÙȘ ˘Ôı¤-

ÛÂȘ Î·È ·ÔÊ¿ÛÂȘ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘ ‹ ÙˆÓ ‰ËÌÔÛ›ˆÓ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂˆÓ ‹ ·ÎfiÌË Î·È

ÛÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Ù˘ ΢‚¤ÚÓËÛ˘ – ‹, ¤ÛÙˆ, Ô ÂËÚ·ÛÌfi˜ ·˘ÙÒÓ

(™ÈÔ‡ÙË, 1988). √È Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÔÓÙ˜ Û ÌÈ· Ù¤ÙÔÈ· ‰È·‰Èηۛ· ÂÓÂÚÁÔ‡Ó Ì ÙËÓ È-

‰ÈfiÙËÙ¿ ÙÔ˘˜ ̂ ˜ Ôϛ٘ Î·È ÌfiÓÔ, ÂÎÊÚ¿˙ÔÓÙ·˜ ÚÔÛˆÈΤ˜ ÙÔ˘˜ ·fi„ÂȘ ηÈ

ÚÔÙÈÌ‹ÛÂȘ Î·È fi¯È ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ıÂÛÌÈÎÒÓ ÔÚÁ¿ÓˆÓ, ÂÓÒ Î‡ÚÈÔ ̄ ·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈ-

Îfi ÙÔ˘˜ Â›Ó·È fiÙÈ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ÙÔÓ ¤ÏÂÁ¯Ô Ù˘ ÔÚÁ¿ÓˆÛ˘ Î·È ˘ÏÔÔ›ËÛ˘ Ù˘ fi-

Ï˘ ‰È·‰Èηۛ·˜ – ÚfiÏÔ ÙÔÓ ÔÔ›Ô ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÂÈ Ë ¢ÈÔ›ÎËÛË. ∞ÎfiÌË Î·È fiÙ·Ó

ÛÙË ı¤ÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ ‹ Ë ÙÔÈ΋ ·˘ÙÔ‰ÈÔ›ÎËÛË, Î·È ¿-

ÏÈ Ô ÚfiÏÔ˜ ÙÔ˘˜ Â›Ó·È ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙÔ˜ ·fi ÙÔÓ Â›ÛËÌÔ ÊÔÚ¤· Ô˘ ÔÚÁ·ÓÒÓÂÈ ÙË

Û˘ÌÌÂÙÔ¯È΋ ‰È·‰Èηۛ· Î·È ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ Ù· Û¯¤‰È· ‹ ÙȘ ÚÔÙ¿ÛÂȘ ÚÔ˜ ÁÓˆ-

ÌÔ‰fiÙËÛË ‹ ¤ÁÎÚÈÛË.

∏ ¤ÓÓÔÈ· Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ·ÔÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ÙÚ›· ÛΤÏË (™ÈÔ‡ÙË, 1988):

1. ÚfiÛ‚·ÛË Û ÏËÚÔÊÔڛ˜,

2. ¤ÎÊÚ·ÛË Ù˘ ¿Ô„˘ Î·È Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙȘ ‰ÈÔÈÎËÙÈΤ˜ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘

·ÔÊ¿ÛˆÓ,

3. ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ÓÔÌÈÎÒÓ ÂÓÂÚÁÂÈÒÓ (Û ÂÚ›ÙˆÛË ‰È·ÊˆÓ›·˜ Ì ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË).

ŒÙÛÈ, ÏÔÈfiÓ, Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙË Ï‹„Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ‰ÂÓ ÂÚÈÔ-

Ú›˙ÂÙ·È ÌfiÓÔ Û ·ÙÔÌÈΤ˜ ÚˆÙÔ‚Ô˘Ï›Â˜ Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ·Ó·Ï¿‚ÂÈ Î¿ı ÔÏ›Ù˘,

·ÏÏ¿ ÂÂÎÙ›ÓÂÙ·È, ηٿ ·ÚÈÔ ÏfiÁÔ, ÛÂ Û˘ÏÏÔÁÈΤ˜ ‰Ú¿ÛÂȘ. √È Ôϛ٘ Û˘Ì-

ÌÂÙ¤¯Ô˘Ó ›Ù ·˘ÙfiÓÔÌ·, ›Ù ̤ۈ Ù˘ ÙÔÈ΋˜ ·˘ÙÔ‰ÈÔ›ÎËÛ˘ Ô˘ ÙÔ˘˜ ÂÎ-

ÚÔۈ›, ›Ù ̤ۈ ÙˆÓ ªË ∫˘‚ÂÚÓËÙÈÎÒÓ √ÚÁ·ÓÒÛÂˆÓ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó Ù˘¯fiÓ Â-

ÌϷΛ, ›Ù ̤ۈ ÙˆÓ ÙÔÈÎÒÓ, ‰ËÌÔÙÈÎÒÓ ÔÌ¿‰ˆÓ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó Û˘ÛÙ‹ÛÂÈ.

™Ùfi¯Ô˜ Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙÔ˘˜ ÛÙË Ï‹„Ë Ù˘ ·fiÊ·Û˘ Â›Ó·È Ë ÏËÚÔÊfiÚËÛ‹

ÙÔ˘˜ ÁÈ· ÙËÓ ·fiÊ·ÛË Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘, ‹ Ë ·ÚÔ˘Û›·ÛË ÙˆÓ ·fi„ÂÒÓ ÙÔ˘˜ ÁÈ·

ÙËÓ ·fiÊ·ÛË, ‹ Ë Û˘Ó·›ÓÂÛË ÛÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Ù˘ ¢ÈÔ›ÎËÛ˘, ‹ Ë ·fi ÎÔÈÓÔ‡

Û˘Ìʈӛ· Ì ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË ÁÈ· ÙËÓ ÙÂÏÈ΋ ·fiÊ·ÛË.

™˘ÓÂÒ˜, Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË, fiˆ˜ ÔÚ›ÛÙËΠ·Ú·¿Óˆ Î·È ̂ ˜ ÌÂÙ·-

‚ÏËÙ‹ ÛÙËÓ ̆ ‡ı˘ÓË ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿, ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ‰Ú¿ÛÂȘ ·-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 112

Page 113: Περιβάλλον και Επικοινωνία

ÙÔÌÈ΋˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ (ÔÏÈÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË) Î·È fi¯È Û˘ÏÏÔÁÈ΋˜. ŒÙÛÈ, ÏÔÈfiÓ, Ô fi-

ÚÔ˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË Î·Ï‡ÙÂÈ ÛÙË ‰ÈÂıÓ‹ ‚È‚ÏÈÔÁÚ·Ê›· ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹

ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÌfiÓÔ ̂ ˜ ÚˆÙÔ‚Ô˘Ï›· ÙÔ˘ ›‰ÈÔ˘ ÙÔ˘ ÔÏ›ÙË Î·È ‰ÂÓ ÂÍÂÙ¿˙ÂÈ ÙËÓ Â-

Èı˘Ì›· ‹ ÙËÓ ÚԉȿıÂÛ‹ ÙÔ˘ Ó· ÌÂÙ¤¯ÂÈ Û ÔÌ·‰ÈΤ˜ ‰È·‰Èηۛ˜ Ï‹„˘ ·Ô-

Ê¿ÛˆÓ, ›Ù ·˘Ù¤˜ ÚÔÛʤÚÔÓÙ·È Â›Ù fi¯È ·fi ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË.

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ

·ÙÔÌÈ΋ Î·È Û˘ÏÏÔÁÈ΋ ‰Ú¿ÛË. ™Â ‰ÈÂıÓ¤˜ ›‰Ô, Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ

ÛÙË Ï‹„Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ÂÈÎÂÓÙÚÒÓÂÙ·È Î˘Ú›ˆ˜ ÛÙËÓ ·ÙÔÌÈ΋

‰Ú¿ÛË Î·È, ÂȉÈÎfiÙÂÚ·, ÛÙËÓ ÂÚÈÙˆÛȷ΋. ¢ÂÓ ·Ô‚ϤÂÈ ÛÙËÓ ÚÔÒıËÛË ÙˆÓ

·Ú·ÁfiÓÙˆÓ ÂÎÂ›ÓˆÓ (Âη›‰Â˘ÛË Î·È ÏËÚÔÊfiÚËÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡, ÂÓۈ̿وÛË

ÙˆÓ ·ÍÈÒÓ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛˆÓ, ‚ÂÏÙ›ˆÛË Ù˘ Ô˘-

ÛÈÒ‰Ô˘˜ ÔÈfiÙËÙ·˜ ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ, ÂÓ›Û¯˘ÛË Ù˘ ÂÌÈÛÙÔÛ‡Ó˘ ÛÙÔ˘˜ ıÂ-

ÛÌÔ‡˜, ÂÏ¿ÙÙˆÛË ÙˆÓ Û˘ÁÎÚÔ‡ÛÂˆÓ Î·È ·fi‰ÔÛË) Ô˘ ÂÍ·ÛÊ·Ï›˙Ô˘Ó ÙË Ï‹„Ë

·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ·fi ÙË ¢ÈÔ›ÎËÛË Ì ÙËÓ ÈÛ¯˘Ú‹ ·ÚÔ˘Û›· Î·È ÂÈÚÚÔ‹ ÙÔ˘ ÔÏ›ÙË.

113

∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÛÙËÓ ÎÔÈÓÔÙÈ΋ Î·È ÂÏÏËÓÈ΋ ÓÔÌÔıÂÛ›·

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 113

Page 114: Περιβάλλον και Επικοινωνία

114

4.1∫›Ó‰˘ÓÔ˜,∂ÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·, ∫Ú›ÛË,∫·Ù·ÛÙÚÔÊ‹

ŸÙ·Ó ÂÍÂÙ¿˙Ô˘Ì ÙÔ ı¤Ì· ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘, ¤Ó· ·fi Ù· ÚÒÙ· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù·

Ô˘ Û˘Ó·ÓÙ¿ÌÂ Â›Ó·È Ë ÔÚÔÏÔÁ›·. ∞fi ÙËÓ ··Ú¯‹ Ù˘ ‰ڷ›ˆÛ˘ ÙÔ˘

‰›Ô˘ Ù˘ ÂÈÛÙ‹Ì˘ Ô˘ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘, Ë ÔÚÔÏÔÁ›· ‹-

Ù·Ó ÙÔ ÛÙÔÈ¯Â›Ô Ô˘ ÚÔηÏÔ‡Û ۇÁ¯˘ÛË ÛÙÔ ÌÂÏÂÙËÙ‹, ÂÓÒ ·ÔÙ¤ÏÂÛ ηÈ

ÛÙÔÈ¯Â›Ô ‰È·Ì¿¯Ë˜ ÌÂٷ͇ ÂȉÈÎÒÓ ÂÈÛÙËÌfiÓˆÓ Î·È ÎÔÈÓÔ‡.

∆¤ÛÛÂÚȘ Â›Ó·È ÔÈ fiÚÔÈ-ÎÏÂȉȿ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙËÓ ÂÈÛÙ‹ÌË ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘:

∫›Ó‰˘ÓÔ˜, ∂ÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·, ∫Ú›ÛË, ∫·Ù·ÛÙÚÔÊ‹. √È ‰‡Ô ÙÂÏÂ˘Ù·›ÔÈ fiÚÔÈ Ê·›ÓÂ-

Ù·È Ó· Â›Ó·È ÍÂοı·ÚÔÈ ̂ ˜ ÚÔ˜ ÙÔ ÂÚȯfiÌÂÓfi ÙÔ˘˜. ∞ÓÙÈı¤Ùˆ˜, Ô Î›Ó‰˘ÓÔ˜ ηÈ

Ë ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· Â›Ó·È ‰‡Ô fiÚÔÈ Ô˘ Û˘¯Ó¿ Û˘Á¯¤ÔÓÙ·È ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜, ȉȷ›ÙÂÚ·

fiÙ·Ó ÌÂÙ·ÊÚ¿˙ÔÓÙ·È ·fi Ù· ·ÁÁÏÈο, ÁÈ·Ù› Î·È ÛÙËÓ ·ÁÁÏÈ΋ ÁÏÒÛÛ· ̆ Ê›ÛٷٷÈ

4∫·ıÔÚÈÛÌfi˜ Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 114

Page 115: Περιβάλλον και Επικοινωνία

115

∫·ıÔÚÈÛÌfi˜ Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

Ë ›‰È· Û‡Á¯˘ÛË. ∆Ô 1982, Ë UNDRO (United Nations Disaster Relief Co-ordina-

tor) ÚÔÛ¿ıËÛ ӷ ‰ÒÛÂÈ Ï‡ÛË ÛÙÔ Úfi‚ÏËÌ· Ù˘ ÔÚÔÏÔÁ›·˜, ÚÔÙ›ÓÔÓÙ·˜

οÔÈÔ˘˜ ÔÚÈÛÌÔ‡˜ Ô˘ ı· Á›ÓÔÓÙ·Ó ÎÔÈÓÒ˜ ·Ô‰ÂÎÙÔ›. ∏ ÚÔÛ¿ıÂÈ· ‰ÂÓ ·-

¤‰ˆÛÂ Î·È ¤ÙÛÈ ÔÈ ÌÂÏÂÙËÙ¤˜-Û˘ÁÁÚ·Ê›˜ Ô˘ ·Û¯ÔÏÔ‡ÓÙ·È Ì ÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔ

Û˘¯Ó¿ ̄ ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È Ó· ÔÚ›ÛÔ˘Ó ÔÈ ›‰ÈÔÈ ÙÔ˘˜ fiÚÔ˘˜ ·˘ÙÔ‡˜ (Gravley, 2001). ™˘-

ÓÂÒ˜, ÔÈ ÔÚÈÛÌÔ› ÁÈ· ÙÔ˘˜ fiÚÔ˘˜ ΛӉ˘ÓÔ˜ Î·È ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ÔÈΛÏÏÔ˘Ó.

4.1.1 ∫›Ó‰˘ÓÔ˜ŸÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔ, fiÏÔÈ ÔÈ ÔÚÈÛÌÔ› ¤¯Ô˘Ó ÌÈ· ÎÔÈÓ‹ Û˘ÓÈÛٷ̤ÓË: ÙȘ

‰˘ÛÌÂÓ›˜ Û˘Ó¤ÂȘ ÂÓfi˜ ÁÂÁÔÓfiÙÔ˜. ŒÓ·˜ ·ÚÎÂÙ¿ ÂÚÈÂÎÙÈÎfi˜ ÔÚÈÛÌfi˜ ‰›ÓÂÈ

ÙËÓ ¤ÓÓÔÈ· ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ ˆ˜ «ÌÈ· ηٿÛÙ·ÛË ‹ ÂÚ›ÙˆÛË Ë ÔÔ›· ‰‡Ó·Ù·È Ó·

ÚÔηϤÛÂÈ ‚Ï¿‚Ë ÛÙÔÓ ¿ÓıÚˆÔ, ÙËÓ ÂÚÈÔ˘Û›· Î·È ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ» (πƒ∂¡∑,

1983). øÛÙfiÛÔ, ηӤӷ˜ ·fi ÙÔ˘˜ ÔÚÈÛÌÔ‡˜ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ‰Ôı› ̤¯ÚÈ Û‹ÌÂÚ·

‰ÂÓ ÂÚÈÎÏ›ÂÈ ÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë fiÙÈ Ô Î›Ó‰˘ÓÔ˜ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È Û οı ¿ÙÔÌÔ ̄ ˆÚÈÛÙ¿

Î·È ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ·fi ‰È¿ÊÔÚÔ˘˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜, fiˆ˜ ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ÙËÓ ÎÔ˘ÏÙÔ‡-

Ú· οı ·ÙfiÌÔ˘.

¶Ôχ ÌÂÁ¿ÏË ÛËÌ·Û›· ‰›ÓÂÙ·È ÛÙÔ˘˜ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜ Ô˘ ·ÂÈÏÔ‡Ó Â˘·›ÛıËÙ˜

ÔÌ¿‰Â˜ ÏËı˘ÛÌÔ‡, fiˆ˜ ·˘Ù‹ ÙˆÓ ÂÊ‹‚ˆÓ. ∞Ó Î·È ÔÈ ¤ÊË‚ÔÈ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÙË

‰Â‡ÙÂÚË Î·Ù¿ ÛÂÈÚ¿ Ù·¯‡ÙÂÚ· ·Ó·Ù˘ÛÛfiÌÂÓË ÔÌ¿‰· ÏËı˘ÛÌÔ‡ ÌÂÙ¿ Ù· Ó‹-

È·, ÂÓÙÔ‡ÙÔȘ ‰ÂÓ ÙÔ˘˜ ¤¯ÂÈ ‰Ôı› Ë ·ÚÌfi˙Ô˘Û· ÚÔÛÔ¯‹ (Bolt, 2002). ∞ÔÙ¤-

ÏÂÛÌ· Â›Ó·È Ó· ÂÎÙ›ıÂÓÙ·È Û ÔÈΛÏÔ˘˜ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜, ÔÈ Î˘ÚÈfiÙÂÚÔÈ ·fi ÙÔ˘˜ Ô-

Ô›Ô˘˜ Û˘ÓÔ„›˙ÔÓÙ·È ·Ú·Î¿Ùˆ:

◗ ∂·ÁÁÂÏÌ·ÙÈÎÔ› ΛӉ˘ÓÔÈ. ™ÙȘ ·Ó·Ù˘Á̤Ó˜ ̄ ÒÚ˜, fiˆ˜ ÔÈ ∏.¶.∞. Î·È ÔÈ

¯ÒÚ˜ Ù˘ ∂˘Úˆ·˚΋˜ ŒÓˆÛ˘, ÔÈ ÓfiÌÔÈ Î·È ÔÈ Î·ÓÔÓÈÛÌÔ› Ô˘ ‰È¤Ô˘Ó ÙËÓ

·È‰È΋ ··Û¯fiÏËÛË Â›Ó·È ·˘ÛÙËÚfiÙ·ÙÔÈ Î·È ı¤ÙÔ˘Ó ÛÔ‚·ÚÔ‡˜ ÂÚÈÔÚÈÛÌÔ‡˜

ˆ˜ ÚÔ˜ ÙËÓ ¤ÎıÂÛË ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Û ÙÔÍÈΤ˜ Ô˘Û›Â˜. ∂ÎÙfi˜ ·˘ÙÔ‡, Ë Âη›‰Â˘-

ÛË Ô˘ ·Ú¤¯ÂÙ·È ÛÙ· ·È‰È¿ ›ӷÈ, ÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÊÔÚ¤˜, ˘„ËÏÔ‡ ÂȤ-

‰Ô˘, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ÔÈ ›‰ÈÔÈ ÔÈ ¤ÊË‚ÔÈ Ó· ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó Ò˜ Ó· ÚÔÊ˘Ï¿ÛÛÔÓÙ·È ·fi

ÙÔ˘˜ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜. ¢ÂÓ Û˘Ì‚·›ÓÂÈ fï˜ ÙÔ ›‰ÈÔ Î·È ÛÙȘ ˘fi ·Ó¿Ù˘ÍË ¯ÒÚ˜, fi-

Ô˘ Ù· ·È‰È¿ Î·È ÔÈ ¤ÊË‚ÔÈ fi¯È ÌfiÓÔ ·Ó·Áο˙ÔÓÙ·È Ó· ‰Ô˘ÏÂ‡Ô˘Ó ÔÏϤ˜ Ò-

Ú˜, ·ÏÏ¿, ÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÊÔÚ¤˜, ÂÎÙ›ıÂÓÙ·È Î·È Û ÔÏÏÔ‡˜ ÎÈÓ‰‡ÓˆÓ, ¯ˆ-

Ú›˜ Ó· ÚÔÊ˘Ï¿ÛÛÔÓÙ·È ·ÏÏ¿ Î·È ¯ˆÚ›˜ Ó· ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó ÙÈ Ì¤ÙÚ· Ú¤ÂÈ Ó· ¿-

ÚÔ˘Ó ÁÈ· Ó· ÚÔÊ˘Ï·¯ıÔ‡Ó.

◗ ŒÎıÂÛË Û ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜. √È Î›Ó‰˘ÓÔÈ ÛÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜

ÌÔÚ› Ó· ÂÎÙÂıÔ‡Ó ÔÈ ¤ÊË‚ÔÈ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ÙÔ˘˜ Â›Ó·È ÔÏÏÔ› Î·È ÔÈÎÈÏfi-

ÌÔÚÊÔÈ. ¢ÂÓ ‰È·Ê¤ÚÔ˘Ó È‰È·›ÙÂÚ· ·fi ÙÔ˘˜ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜ ÛÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ÌÔÚ›

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 115

Page 116: Περιβάλλον και Επικοινωνία

116

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

Ó· ÂÎÙÂıÔ‡Ó ÔÈ ÂÓ‹ÏÈΘ. ∂ÓÙÔ‡ÙÔȘ, ‰›ÓÂÙ·È ÌÂÁ¿ÏË ¤ÌÊ·ÛË ÛÙËÓ ËÏÈÎȷ΋ ·˘-

Ù‹ ÔÌ¿‰·, ·ÏÏ¿ Î·È ÛÙ· ·È‰È¿, ÁÈ·Ù› ÂÎÚÔÛˆÔ‡Ó ·˘Ùfi Ô˘ ÔÓÔÌ¿˙Ô˘ÌÂ

«ÌÂÏÏÔÓÙÈΤ˜ ÁÂÓȤ˜».

◗ ¢È·ÙÚÔÊ‹. ∏ ‰È·ÙÚÔÊ‹ ÙˆÓ ÂÊ‹‚ˆÓ ·ÔÙÂÏ› ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ ÌÂϤÙ˘ ·fi ÙÔ

1985. ∏ ·ÏÏ·Á‹ ÙˆÓ ‰È·ÙÚÔÊÈÎÒÓ Û˘ÓËıÂÈÒÓ ÛÙȘ ·Ó·Ù˘Á̤Ó˜ ̄ ÒÚ˜ ÒıËÛÂ

ÙÔ˘˜ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ Ó· ÛÙÚ¤„Ô˘Ó ÙËÓ ÚÔÛÔ¯‹ ÙÔ˘˜ ÛÙË ÌÂϤÙË Ù˘ ‰È·ÙÚÔÊ‹˜

ÙˆÓ Ó¤ˆÓ. ∞Ó Î·È ÔÈ ÌÂϤÙ˜ ¤¯Ô˘Ó ‰Â›ÍÂÈ fiÙÈ ̆ ¿Ú¯ÂÈ ·‡ÍËÛË ÛÙËÓ Î·Ù·Ó¿ÏˆÛË

‚ÈÙ·ÌÈÓÒÓ Û ۯ¤ÛË Ì ·Ï·ÈfiÙÂÚ·, ÂÓÙÔ‡ÙÔȘ Ë Î·Ù·ÎfiÚ˘ÊË ·‡ÍËÛË Ù˘ ηٷ-

ӿψÛ˘ ÎÚ¤·ÙÔ˜ ÂȘ ‚¿ÚÔ˜ ÙˆÓ Ê˘ÙÈÎÒÓ ÙÚÔÊÒÓ ·ÓËÛ˘¯Â› ȉȷ›ÙÂÚ· ÙÔ˘˜ ÌÂ-

ÏÂÙËÙ¤˜. ŒÙÛÈ, Á›ÓÔÓÙ·È ÚÔÛ¿ıÂȘ Ó· ‚ÂÏÙȈıÔ‡Ó ÔÈ ‰È·ÙÚÔÊÈΤ˜ ÂÈÏÔÁ¤˜

ÙˆÓ Ó¤ˆÓ, ̄ ˆÚ›˜ ··Ú·›ÙËÙ· Ó· ‰È·Ù·Ú·¯ıÔ‡Ó ÔÈ ‰È·ÙÚÔÊÈΤ˜ ÙÔ˘˜ Û˘Ó‹ıÂȘ.

◗ ∆˘¯·›Â˜ ÔÍ›˜ ÂÎı¤ÛÂȘ. ™ÙËÓ Î·ÙËÁÔÚ›· ·˘Ù‹ ·Ó‹ÎÔ˘Ó Î˘Ú›ˆ˜ ÂÚÈÙÒ-

ÛÂȘ ÂÎı¤ÛÂˆÓ Û ÙÔÍÈΤ˜ Ô˘Û›Â˜ Ô˘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È ÛÙÔ ÓÔÈÎÔ΢ÚÈfi. ¶ÚfiÎÂÈÙ·È

ÁÈ· ·Ù˘¯‹Ì·Ù· Ô˘ Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È Ì ÙËÓ Î·Ù¿ Ï¿ıÔ˜ ÚfiÛ‚·ÛË ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÛÂ

¯ËÌÈο Î·È ¿ÏϘ ÙÔÍÈΤ˜ Ô˘Û›Â˜ Ô˘ ̄ ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÛÙÔ Û›ÙÈ. ∆¤ÙÔȘ Ô˘-

ۛ˜ ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È ÔÈ ÛÎfiÓ˜ Ï˘Û›Ì·ÙÔ˜, Ê˘ÙÔÚÔÛٷ٢ÙÈο ÚÔ˚fiÓÙ· ÁÈ·

ÙÔÓ Î‹Ô, Ô˘Û›Â˜ ·ÁÁÂÏÌ·ÙÈ΋˜ ¯Ú‹Û˘, ‰ËÏËÙËÚÈÒ‰Ë Ê˘Ù¿ Î.¿. ™‡Ìʈӷ

Ì ÂÙ‹ÛȘ ÂÎı¤ÛÂȘ, ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È fiÙÈ ÙÔ Úfi‚ÏËÌ· Ù˘ ÔÍ›·˜ ¤ÎıÂÛ˘ Û ÙÔÍÈ-

Τ˜ Ô˘Û›Â˜ ÛÙÔ Û›ÙÈ Á›ÓÂÙ·È fiÏÔ Î·È ÈÔ ¤ÓÙÔÓÔ. ª¿ÏÈÛÙ·, ÔÈ ÂÎı¤ÛÂȘ ·˘Ù¤˜

ÙÔÓ›˙Ô˘Ó fiÙÈ, ÌÂÙ¿ Ù· Ó·ÚΈÙÈο, Ù· ̄ ËÌÈο Û΢¿ÛÌ·Ù· ÔÈÎȷ΋˜ ̄ Ú‹Û˘ ›ӷÈ

·ÚÈ· ËÁ‹ ÔÍ›·˜ ÙÔÍÈÎfiÙËÙ·˜ Û ·È‰È¿ Î·È Ó¤Ô˘˜.

◗ ∂Îı¤ÛÂȘ Ô˘ Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È Ì ÙÔÓ ÙÚfiÔ ˙ˆ‹˜. ∆¤ÙÔÈÔÈ Î›Ó‰˘ÓÔÈ ‰È·ÎÚ›ÓÔ-

ÓÙ·È Û ηÙËÁÔڛ˜, fiˆ˜ ÙÔ Î¿ÓÈÛÌ·, Ë Î·Ù·Ó¿ÏˆÛË ·ÏÎÔfiÏ, Ë ̄ Ú‹ÛË ̄ ·Û›˜,

ÎÔη˝Ó˘ Î·È ¿ÏÏˆÓ Ó·ÚΈÙÈÎÒÓ Ô˘ÛÈÒÓ. ∆Ô Î¿ÓÈÛÌ· ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È ˆ˜ Ë ÌfiÓË

ÈÔ ÚԂϤ„ÈÌË ·ÈÙ›· ı·Ó¿ÙÔ˘ Î·È ·ÓÈηÓfiÙËÙ·˜. ™ÙȘ ∏ӈ̤Ó˜ ¶ÔÏÈÙ›˜ ˘-

¿Ú¯ÂÈ Ë ÂÎÙ›ÌËÛË fiÙÈ 3.000 ·È‰È¿ ·Ú¯›˙Ô˘Ó ÙÔ Î¿ÓÈÛÌ·, Ô˘ ı· ηٷϋÍÂÈ

Û ̄ ÚfiÓÈ· ̄ Ú‹ÛË. ∆Ô Î¿ÓÈÛÌ· ÛÙËÓ ÚÔ-ÂÊË‚È΋ Î·È ÙËÓ ÂÊË‚È΋ ËÏÈΛ· ıˆ-

ÚÂ›Ù·È Úfi‚ÏËÌ· ÛÙË ‰ËÌfiÛÈ· ˘Á›·, ÂÓÒ ¤¯ÂÈ Î·Ù·ÁÚ·Ê› ˆ˜ ·È‰È·ÙÚÈ΋ ·-

Ûı¤ÓÂÈ·. ∏ ηٷӿψÛË ·ÏÎÔfiÏ Â›Ó·È ·ÚÎÂÙ¿ ‰È·‰Â‰Ô̤ÓË ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ Ó¤-

Ô˘˜, ÂÓÒ Ë ̆ ÂÚ‚ÔÏÈ΋ ̄ Ú‹ÛË ¤¯ÂÈ Î·Ù·ÁÚ·Ê› ·ÎfiÌ· Î·È Û ËÏÈ˘ ÌÂٷ͇ 13

Î·È 15 ÂÙÒÓ. ∞fi ÙËÓ ¿ÏÏË, Ë ̄ Ú‹ÛË ̄ ·Û›˜ Â›Ó·È ÂÚÈÛÙ·Ûȷ΋ ηٿ ÙËÓ ÂÊË‚È-

΋ ËÏÈΛ·. ∂ÓÙÔ‡ÙÔȘ, ¤Ú¢Ó˜ ¤‰ÂÈÍ·Ó fiÙÈ Ë ÎÏÈ̿ΈÛË Ù˘ ̄ Ú‹Û˘ Î·È Ë Î·Ù¿-

ÏËÍË Û ηıËÌÂÚÈÓ‹ ¯Ú‹ÛË ¯·Û›˜ ‹Ù·Ó ÎÔÈÓ‹ ÁÈ· ÙÔ 12% ÙˆÓ Ì·ıËÙÒÓ ÙˆÓ ÙÂ-

ÏÂ˘Ù·›ˆÓ Ù¿ÍÂˆÓ ÙÔ˘ §˘Î›Ԣ ÛÙËÓ ∞˘ÛÙÚ·Ï›·. ∏ ¯Ú‹ÛË ¯·Û›˜ ¤¯ÂÈ Û˘Ó‰Âı›

Ì ÙÔ Î¿ÓÈÛÌ·, ÙÔ ÔÔ›Ô ıˆÚÂ›Ù·È ÛËÌ·ÓÙÈÎfi˜ ‰Â›ÎÙ˘ ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·Î›ÓËÛË

Î·È ÙËÓ ¤ÌÌÔÓË ¯Ú‹ÛË ¯·Û›˜. ∏ ¯Ú‹ÛË ÎÔη˝Ó˘ ‰ÂÓ Â›Ó·È ‰È·‰Â‰Ô̤ÓË ÛÙÔ˘˜

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 116

Page 117: Περιβάλλον και Επικοινωνία

117

∫·ıÔÚÈÛÌfi˜ Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

ÂÊ‹‚Ô˘˜, ·Ó Î·È ¤Ú¢Ó˜ ÛÙË °ÂÚÌ·Ó›· ¤‰ÂÈÍ·Ó ·‡ÍËÛË Ù˘ ¯Ú‹Û˘ Ù˘ ·fi

Ó¤Ô˘˜ 18-24 ÂÙÒÓ ·fi 0,8% Û 3,9% ηٿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ÂÈÎÔÛ·ÂÙ›·˜ 1980-

2000. ∞ÓÙÈı¤Ùˆ˜, Ë Î·Ù·Ó¿ÏˆÛË ÙˆÓ ÏÂÁfiÌÂÓˆÓ «Ó·ÚΈÙÈÎÒÓ ÙˆÓ ¿ÚÙÈ» ›ӷÈ

¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi ÙˆÓ ÂÊ‹‚ˆÓ – ηÈ, Ì¿ÏÈÛÙ·, Ë Î·Ù·Ó¿ÏˆÛ‹ ÙÔ˘˜ ÌÂÈÒÓÂÙ·È ÌÂ

ÙËÓ ËÏÈΛ·. ∆Ô ÈÔ ÁÓˆÛÙfi Ó·ÚΈÙÈÎfi Ù˘ ηÙËÁÔÚ›·˜ ·˘Ù‹˜ Â›Ó·È ÙÔ ¤ÎÛÙ·ÛȘ,

·ÏÏ¿ ÂÍ›ÛÔ˘ ÛÔ‚·Úfi Úfi‚ÏËÌ· ÚÔηÏÔ‡Ó Î·È ÔÈ ·ÌÊÂٷ̛Ә, ηıÒ˜ Î·È Ù·

‰È¿ÊÔÚ· Ì›ÁÌ·Ù· Ù¤ÙÔÈˆÓ Ó·ÚΈÙÈÎÒÓ. ªÈ· ¤Ú¢ӷ Ô˘ ‰ÈÂÍ‹¯ıË ÙÔ 1997 ÛÙË

°ÂÚÌ·Ó›· ¤‰ÂÈÍ fiÙÈ ÙÔ 5% ÙˆÓ Ó¤ˆÓ ÌÂٷ͇ 12 Î·È 25 ÂÙÒÓ ¤¯Ô˘Ó ‰ÔÎÈÌ¿ÛÂÈ ¤Î-

ÛÙ·ÛȘ (Bolt, 2002).

4.1.2 ∂ÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·∏ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙ÂÙ·È ·fi ÙËÓ ¤ÓÓÔÈ· Ù˘ Èı·ÓfiÙËÙ·˜. ∏ ÂÈÎÈÓ-

‰˘ÓfiÙËÙ· ÔÚ›˙ÂÙ·È ˆ˜ «Ë Èı·ÓfiÙËÙ· ÂÓfi˜ ‰˘ÓËÙÈÎÔ‡ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ Ó· Ú·ÁÌ·ÙÔ-

ÔÈËı› Î·È Ë Èı·ÓfiÙËÙ· Ù˘ ›‰È·˜ Ù˘ ‚Ï¿‚˘» (πƒ∂¡∑, 1983). ™ÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋

ÁÏÒÛÛ·, ÂÎÙfi˜ ·fi ÙË Ï¤ÍË ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·, ·ÚÎÂÙ¿ Û˘¯Ó¿ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÂ›Ù·È Ë

ϤÍË Ú›ÛÎÔ (·’ ¢ı›·˜ ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛË ÙÔ˘ ·ÁÁÏÈÎÔ‡ fiÚÔ˘ risk). ¶·Ú¿ÏÏËÏ·, ˘-

¿Ú¯ÂÈ Î·È Ô fiÚÔ˜ ‰È·ÎÈÓ‰‡Ó¢ÛË, Ô˘ ÂÎÊÚ¿˙ÂÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ÙËÓ ¤ÓÓÔÈ· Ù˘

Ú¿Í˘, Û ·ÓÙ›ıÂÛË Ì ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·, Ô˘ ‰›ÓÂÈ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ¤ÌÊ·ÛË

ÛÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË. ∫·È ÔÈ ÙÚÂȘ fiÚÔÈ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· ۠ΛÌÂÓ·,

·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙȘ ÂÚÈÛÙ¿ÛÂȘ. ŸÏÔÈ, fï˜, ÔÈ fiÚÔÈ ·Ô‰›‰Ô˘Ó ÙËÓ ¤ÓÓÔÈ· ÙÔ˘

·ÁÁÏÈÎÔ‡ fiÚÔ˘ risk.

¶ÔÏÏÔ› ¤¯Ô˘Ó ÔÛÔÙÈÎÔÔÈ‹ÛÂÈ ÙËÓ ¤ÓÓÔÈ· Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜, Ï·Ì‚¿ÓÔ-

ÓÙ·˜ ˘fi„Ë ÔÈΛÏÔ˘˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜, fiˆ˜ ÙÔ fiÛÔ Â˘¿ÏˆÙÔ Â›Ó·È ÙÔ ¿ÙÔÌÔ,

‰È¿ÊÔÚ· ÎÔÈÓˆÓÈο ÛÙÔȯ›· ÎÙÏ. ŒÙÛÈ, Ë UNDRO ‰›ÓÂÈ ¤Ó·Ó ÔÛÔÙÈÎÔÔÈË̤-

ÓÔ ÔÚÈÛÌfi Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜, ÔÏÏ·Ï·ÛÈ¿˙ÔÓÙ·˜ ÙËÓ Èı·ÓfiÙËÙ· Ó· Û˘Ì-

‚› Ô Î›Ó‰˘ÓÔ˜ (∏) Ì ÙËÓ ÙÚˆÙfiÙËÙ· (V) Î·È Ù· ÎÔÈÓˆÓÈο ÛÙÔȯ›· Ô˘ ÂÎÙ›ıÂ-

ÓÙ·È ÛÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔ (∂). ªÂ ¿ÏÏ· ÏfiÁÈ·, Ë ¤ÓÓÔÈ· ÙÔ˘ Ú›ÛÎÔ˘ ÂÌϤÎÂÈ ÙÚ›· ‚·ÛÈ-

ο ÛÙÔȯ›·:

◗ ∆· ÛÙÔȯ›· Ô˘ ÂÎÙ›ıÂÓÙ·È ÛÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔ (∂), ‰ËÏ·‰‹ ÏËı˘ÛÌfi˜, ÂÚÈÔ˘-

ۛ˜, ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜, ‰ËÌfiÛȘ ˘ËÚÂۛ˜ ÎÙÏ. Î·È Ù· ÔÔ›· ·-

ÂÈÏÔ‡ÓÙ·È Ì ηٷÛÙÚÔÊ‹ Û ÌÈ· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ÂÚÈÔ¯‹.

◗ ∆ËÓ ÂȉÈ΋ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· (Rs), Ë ÔÔ›· ÂÎÊÚ¿˙ÂÈ ÙÔ ‚·ıÌfi ÙˆÓ ·ˆÏÂÈÒÓ

Ô˘ Èı·ÓfiÓ Ó· ÚÔÎÏËıÔ‡Ó ·fi ÙËÓ ·ÚÔ˘Û›· ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘. ∞˘Ù‹ ÌÔÚ› Ó·

ÂÎÊÚ·ÛÙ› ̂ ˜ Ë Èı·ÓfiÙËÙ· Ó· Û˘Ì‚Â› Ô Î›Ó‰˘ÓÔ˜ (H) › ÙËÓ ÙÚˆÙfiÙËÙ· (V).

◗ ∆ËÓ ÔÏÈ΋ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· (Rt), Ë ÔÔ›· ÂÎÊÚ¿˙ÂÈ ÙÔÓ ·ÚÈıÌfi ÙˆÓ ·ÓıÚÒ-

ÈÓˆÓ ˙ˆÒÓ Ô˘ Èı·ÓfiÓ Ó· ¯·ıÔ‡Ó, ÙÔÓ ·ÚÈıÌfi ÙˆÓ ÙÚ·˘Ì·ÙÈÒÓ, ÙȘ ηٷ-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 117

Page 118: Περιβάλλον και Επικοινωνία

118

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ÛÙÚÔʤ˜ Û ÂÚÈÔ˘Û›Â˜ Î·È ÙÔ ÎfiÛÙÔ˜ ·fi ÙË ‰È·ÎÔ‹ ÙˆÓ ‰È·ÊfiÚˆÓ ‰Ú·ÛÙË-

ÚÈÔÙ‹ÙˆÓ Ô˘ ÚÔÎÏ‹ıËÎ·Ó ·fi ÙËÓ ·ÚÔ˘Û›· ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ (§¤Îη˜, 1996).

∂Ô̤ӈ˜, Â›Ó·È ÙÔ ÚÔ˚fiÓ Ù˘ ÂȉÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ (Rs) Î·È ÙˆÓ ÛÙÔȯ›ˆÓ

Ô˘ ÂÎÙ›ıÂÓÙ·È ÛÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔ (∂):

Rt = E * Rs = E * H * V

◗◗ ªÔÚʤ˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜√ ηıËÁËÙ‹˜ John Adams ÙÔ˘ University College (§ÔÓ‰›ÓÔ) ͯˆÚ›˙ÂÈ ÙÚÂȘ

ÌÔÚʤ˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜:

1. ÕÌÂÛ· ·ÓÙÈÏËÙ‹ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·. ™ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË ·˘Ù‹, οı ¿ÙÔÌÔ ·Ô-

ÙÂÏ› ¤Ó· ‰È·¯ÂÈÚÈÛÙ‹ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜. ∂‰Ò, Û˘Ó‹ıˆ˜, ÔÈ ·ÓÙȉڿÛÂȘ ÙÔ˘ ·Ùfi-

ÌÔ˘ Û ÌÈ· ·ÂÈÏ‹ Â›Ó·È ÂÓÛÙÈÎÙÒ‰ÂȘ –fiˆ˜, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, Ë ·ÔÊ˘Á‹ ÂÓfi˜

Û·ÏÔ˘ Ô˘ ÙÚ¤¯ÂÈ ÚÔ˜ ÙÔ Ì¤ÚÔ˜ Ì·˜– Î·È ÌÔÚÊÔÔÈÔ‡ÓÙ·È Ì ÙË ‚ÈÔÏÔÁÈ΋ Â-

ͤÏÈÍË ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘. µ¤‚·È· ÔÈ ·ÓÙȉڿÛÂȘ ·˘Ù¤˜ ÂËÚ¿˙ÔÓÙ·È Î·È ·fi ¿ÏÏ· ¤Ó-

ÛÙÈÎÙ·, ηıÒ˜ Î·È ·fi ÙȘ ÔÏÈÙÈÛÌÈΤ˜ ÂÈÚÚÔ¤˜ Ô˘ ‰¤¯ÂÙ·È ÙÔ ¿ÙÔÌÔ.

2. ∞ÓÙÈÏËÙ‹ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ̤ۈ Ù˘ ÂÈÛÙ‹Ì˘. ªÂÚÈΤ˜ ÌÔÚʤ˜ ÂÈÎÈÓ-

‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È ·ÓÙÈÏËÙ¤˜ Ì ÙȘ ·ÓıÚÒÈÓ˜ ·ÈÛı‹ÛÂȘ, fiˆ˜ Ë ·ÎÙÈÓÔ-

‚ÔÏ›· ‹ ÔÈ ÌÂÙ·‰ÔÙÈΤ˜ ·Ûı¤ÓÂȘ. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ‰ÂÓ Â›Ì·ÛÙ Û ı¤ÛË Ó·

‰Ô‡Ì ٷ ‚·ÎÙ‹ÚÈ· Ô˘ ÚÔηÏÔ‡Ó ¯ÔϤڷ, ·ÏÏ¿ ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ì fiÙÈ, fiÙ·Ó ÙÔ fi-

ÛÈÌÔ ÓÂÚfi ÂÚȤ¯ÂÈ Ù· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ ‚·ÎÙ‹ÚÈ·, ı· ÚÔÛ‚ÏËı› Ë ̆ Á›· Ì·˜. µ¤-

‚·È· ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ ÔÈ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ ‹ ÔÈ ∞Ú¯¤˜ Ì¿˜ ÚÔÂȉÔÔÈÔ‡Ó ÁÈ· ÙËÓ ÂÈ-

ÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ÌÈ·˜ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ ·˘Ùfi ‰ÂÓ ÛËÌ·›ÓÂÈ ··Ú·›ÙËÙ· fiÙÈ ·˘Ù‹ ı· ·-

ÔÊ¢¯ı›.

3. ∂ÈÎÔÓÈ΋ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·. ŸÙ·Ó Ë ·‚‚·ÈfiÙËÙ·, Ô˘ ËÁ¿˙ÂÈ Î˘Ú›ˆ˜ ·fi

ÙËÓ ÂͤÏÈÍË Ù˘ ÂÈÛÙ‹Ì˘ Î·È Ù˘ Ù¯ÓÔÏÔÁ›·˜, Â›Ó·È ÌÂÁ¿ÏË, ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ¤-

¯Ô˘Ó ÙËÓ Ù¿ÛË Ó· ·ÓÙȉÚÔ‡Ó ¤ÓÙÔÓ· Û ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ˜ ÁÈ· ÙȘ Ôԛ˜ ¤¯Ô˘Ó

Ï›Á˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜. √È ·ÓÙȉڿÛÂȘ ·˘Ù¤˜ ÌÔÚ› Ó· ˘ÚÔ‰ÔÙËıÔ‡Ó ‹ Ó· Ô͢Ó-

ıÔ‡Ó ÂÚ·ÈÙ¤Úˆ ·fi Ù· ª.ª.∂., Ù· ÔÔ›· ›Û˘ ÌÔÚ› Î·È Ó· ηıÔÚ›ÛÔ˘Ó ÙÔÓ

ÙÚfiÔ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô ı· ·ÓÙÈÌÂÙˆÈÛÙÔ‡Ó ÔÚÈṲ̂Ó˜ ÂÈΛӉ˘Ó˜ ηٷÛÙ¿ÛÂȘ.

ªÂ ¿ÏÏ· ÏfiÁÈ·, Ô ¿ÓıÚˆÔ˜ ‰ÂÓ ‚ÈÒÓÂÈ ¿ÌÂÛ· ÙËÓ ÂÈÎÔÓÈ΋ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ·Ï-

Ï¿ Ù· ·ÈÛı‹Ì·Ù· Ô˘ ÙÔ˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡ÓÙ·È ·fi ·˘Ù‹Ó, ΢ڛˆ˜ ÏfiÁˆ ÙÔ˘ ‚ÔÌ-

‚·Ú‰ÈÛÌÔ‡ Ì ÏËÚÔÊÔڛ˜ ·fi Ù· ª.ª.∂., ÔÈ Ôԛ˜ ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙ÔÓÙ·È ·fi ¤-

ÓÙ·ÛË Î·È ‰È¿ÚÎÂÈ· (Adams, 1997Ø ·Ó·ÊÔÚ¿ ·fi Langford, 2000).

∏ ηٷÓfiËÛË ÙÔ˘ ÙÚfiÔ˘ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô Ë ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ÂËÚ¿˙ÂÈ ÙÔ ÎÔÈ-

Ófi ÌÔÚ› Ó· ‚ÔËı‹ÛÂÈ ÙȘ ∞Ú¯¤˜ Ó· Ù·˘ÙÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ÛÙÔȯ›· ·˘Ù‹˜, Ù· ÔÔ›·

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 118

Page 119: Περιβάλλον και Επικοινωνία

119

∫·ıÔÚÈÛÌfi˜ Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

ÌÔÚ› ·ÏÏÈÒ˜ Ó· ‰È·Ê‡ÁÔ˘Ó Ù˘ ·ÓÙ›Ï˄˘. °È· Ó· Á›ÓÂÈ ·˘Ùfi, Ú¤ÂÈ Ó· ÛÎÂ-

ÊÙԇ̠ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· Ì ¤ÓÙ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ÙÚfiÔ˘˜:

1. ø˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ÔÈ Ôԛ˜ ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È ËÁ¤˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜,

.¯. Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Û ¤Ó· ¿ıÏËÌ· ‹ Ù·Í›‰È Ì ·˘ÙÔΛÓËÙÔ.

2. ø˜ ΛӉ˘ÓÔ, .¯. Á˘ÌÓfi ËÏÂÎÙÚÈÎfi ηÏÒ‰ÈÔ, ¤Ó·˜ ·ıÔÁfiÓÔ˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌfi˜.

3. ø˜ ·ÔÙÂϤÛÌ· ÌÈ·˜ ÂÈΛӉ˘Ó˘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ·˜ ‹ Ù˘ ¤ÎıÂÛ˘ Û ΛÓ-

‰˘ÓÔ, .¯. ¤Ó· ·Ù‡¯ËÌ·, ÌÈ· ·Ûı¤ÓÂÈ· Î.Ô.Î.

4. ø˜ ÂÈÙÒÛÂȘ ÂÓfi˜ ÁÂÁÔÓfiÙÔ˜ (.¯. ÙÚ·˘Ì·ÙÈÛÌfi˜, ·Ûı¤ÓÂÈ· ‹ ÔÈÎÔÓÔÌÈ-

΋ ·ÒÏÂÈ·). ªÂÚÈΤ˜ ÂÈÙÒÛÂȘ ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È ¤ÌÌÂÛ˜ (.¯. ÂÈÙÒÛÂȘ

ÌÈ·˜ ÏËÌ̇ڷ˜ ÛÙȘ ÙÈ̤˜ ·ÎÈÓ‹ÙˆÓ ÌÈ·˜ ÂÚÈÔ¯‹˜).

5. ø˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ù˘ ·ÍÈÔÏfiÁËÛ˘ ÙˆÓ Èı·ÓÒÓ ÂÈÙÒÛˆÓ.

¶·Ú·Î¿Ùˆ ‰›ÓÔÓÙ·È ÔÚÈṲ̂ӷ ·Ú·‰Â›ÁÌ·Ù· ÂÈΛӉ˘ÓˆÓ ÁÂÁÔÓfiÙˆÓ Î·È

ÙˆÓ Èı·ÓÒÓ Û˘ÓÂÂÈÒÓ ÙÔ˘˜.

◗◗ ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·¶Ôχ ÌÂÁ¿ÏÔ ÂӉȷʤÚÔÓ ÂΉËÏÒÓÂÙ·È ·fi ÙËÓ ÏÂ˘Ú¿ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÁÈ· ÙËÓ Â-

ÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·. ∞˘Ùfi ÔÊ›ÏÂÙ·È ÛÙÔ fiÙÈ Ë ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÂÈ-

ÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ¤¯ÂÈ Î¿ÔÈ· ȉȷ›ÙÂÚ· ̄ ·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο, Ù· ÔÔ›· ‰˘ÛÎÔÏÂ‡Ô˘Ó ÙȘ

º˘ÛÈο Ê·ÈÓfiÌÂÓ·: ÏËÌ̇ڷ, ·ÁˆÓÈ¿ £¿Ó·ÙÔ˜

∞Ù˘¯‹Ì·Ù·: ·Ù‡¯ËÌ· ÛÙÔ ‰ÚfiÌÔ, ∆Ú·˘Ì·ÙÈÛÌfi˜‰È¿¯˘ÛË ̄ ËÌÈÎÒÓ

∞Ûı¤ÓÂÈ· ‹ ÌfiÏ˘ÓÛË ∞ÚÚÒÛÙÈ·

¶ÔÏÈÙÈ΋ ·ÛÙ¿ıÂÈ·: fiÏÂÌÔ˜, ÙÚÔÌÔÎÚ·Ù›· ∞ÒÏÂÈ· ‹ ηٷÛÙÚÔÊ‹ ÂÚÈÔ˘Û›·˜

∂ÁÎÏ‹Ì·Ù·: ‚›·, ÎÏÔ‹ ‹ ·¿ÙË √ÈÎÔÓÔÌÈ΋ ·ÒÏÂÈ·

√ÈÎÔÓÔÌÈο Ê·ÈÓfiÌÂÓ·: ÙÒ¯Â˘ÛË ∞ÒÏÂÈ· ‚ÈÔÙÈÎÔ‡ ÂȤ‰Ô˘

ƒ‡·ÓÛË ‹ ∞Ó·ÛٿوÛË, ·ÒÏÂÈ· ̄ ÚfiÓÔ˘Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ ÔÈÎÔÛ˘ÛÙËÌ¿ÙˆÓ ∫·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜

æ˘¯ÔÏÔÁÈ΋ ηٿوÛË

¶∞ƒ∞¢∂π°ª∞∆∞ ∂¶π∫π¡¢À¡ø¡ °∂°√¡√∆ø¡

¶∞ƒ∞¢∂π°ª∞∆∞¶π£∞¡ø¡ ™À¡∂¶∂πø¡

∂¶π∫π¡¢À¡ø¡ °∂°√¡√∆ø¡

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 119

Page 120: Περιβάλλον και Επικοινωνία

120

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ÂÎÙÈÌ‹ÛÂȘ Î·È ÙȘ ÎÚ›ÛÂȘ ÁÈ· Ù· ›‰· ·ÓÂÎÙÈÎfiÙËÙ·˜. ¶ÈÔ ·Ó·Ï˘ÙÈο:

◗ ¶ÔÏϤ˜ ÌÔÚʤ˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ÌÔÚ› Ó· ¤¯Ô˘Ó ÌÈÎÚ‹

Èı·ÓfiÙËÙ· ÂÌÊ¿ÓÈÛ˘, ·ÏÏ¿ Ó· ÂÁ΢ÌÔÓÔ‡Ó È‰È·›ÙÂÚ· ·ÚÓËÙÈΤ˜ ÂÈÙÒÛÂȘ

(.¯. ‚ÈÔÌ˯·ÓÈΤ˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ˜), Ú¿ÁÌ· Ô˘ ηıÈÛÙ¿ ÈÔ ‰‡ÛÎÔϘ ÙȘ fi-

ÔȘ ÂÎÙÈÌ‹ÛÂȘ.

◗ ∞fi ÙËÓ ¿ÏÏË, ÂÓ‰¤¯ÂÙ·È Ó· ÚÔηÏÔ‡ÓÙ·È ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· ˘Á›·˜ ·fi ÙË ÌÈ-

ÎÚ‹ ¤ÎıÂÛË (.¯. ÂÏ¿¯ÈÛÙË ·ÂÏ¢ı¤ÚˆÛË ÙÔÍÈÎÒÓ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ), ÁÂÁÔÓfi˜

ÙÔ ÔÔ›Ô ÚÔηÏ› ‰˘ÛÎÔϛ˜ ÛÙËÓ Ù·˘ÙÔÔ›ËÛË ·ÏÏ¿ Î·È ÙËÓ ÔÛÔÙÈÎÔÔ›ËÛË

Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜.

◗ ™˘¯Ó¿ ̆ ¿Ú¯ÂÈ ·‚‚·ÈfiÙËÙ· fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ ÂÎÙ›ÌËÛË Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ-

΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜, Ô˘ ÚÔηÏ› ‰È·ÊˆÓ›Â˜ ·ÎfiÌ· Î·È ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÂȉÈÎÒÓ

(.¯. Èı·Ó¤˜ ÌÂÏÏÔÓÙÈΤ˜ ‰È·ÚÚÔ¤˜ ·fi ‰ÂÍ·ÌÂÓ¤˜ ·Ôı‹Î¢Û˘ ÂÈΛӉ˘ÓˆÓ

·Ô‚Ï‹ÙˆÓ).

◗ √È ÂÎÙÈÌ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ‡ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ ÂÓ‰¤¯ÂÙ·È Ó· ··ÈÙÔ‡Ó Û˘Ó-

‰˘·ÛÌfi ÁÂÁÔÓfiÙˆÓ Ì ÌÈÎÚ‹ Èı·ÓfiÙËÙ· (.¯. Û˘Ó‰˘·ÛÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË ÌÈÎÚÒÓ Ô-

ÛÔÙ‹ÙˆÓ ÙÔÍÈÎÒÓ Ô˘ÛÈÒÓ).

◗ ∆Ô Ú›ÛÎÔ ÌÔÚ› Ó· ıˆÚËı› ›Ù ̂ ˜ ΛӉ˘ÓÔ˜ ›Ù ̂ ˜ ¢ηÈÚ›·. ∏ ÛÎÔÈ¿

·fi ÙËÓ ÔÔ›· ı· ÙÔ ‰ÂÈ Î·ı¤Ó·˜ ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ·fi ÙËÓ ÚÔÛˆÈ΋ ÂÎÙ›ÌËÛË ÙˆÓ

·ÔÙÂÏÂÛÌ¿ÙˆÓ.

◗ ¶ÔÏϤ˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ˜ ÂÓ¤¯Ô˘Ó ÙËÓ ÂÌÏÔ΋ Û ‰‡-

ÛÎÔϘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ ‹ ‰È·Ú·ÁÌ·Ù‡ÛÂȘ, ÙˆÓ ÔÔ›ˆÓ ÔÈ Û˘Ó¤ÂȘ ÌÔÚ› Ó·

Â›Ó·È ÂÌÊ·Ó›˜ ÛÙÔ ‰ÈËÓÂΤ˜ (.¯. Ë Î·ÏÏȤÚÁÂÈ· ÁÂÓÂÙÈο ÙÚÔÔÔÈËÌ¤ÓˆÓ Ê˘-

ÙÒÓ ‰›ÓÂÈ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ÛÔ‰ÂÈ¿, ·ÏÏ¿ ¤¯ÂÈ ÂӉ¯fiÌÂÓ˜ ÌÂÏÏÔÓÙÈΤ˜ Û˘Ó¤ÂȘ).

¶ÔÏϤ˜ ·fi ÙȘ Û˘Ó¤ÂȘ ÂÓ‰¤¯ÂÙ·È Ó· ÂÌÊ·ÓÈÛÙÔ‡Ó ÛÙȘ ÌÂÏÏÔÓÙÈΤ˜ ÁÂÓȤ˜,

Ú¿ÁÌ· Ô˘ οÓÂÈ ÙȘ ÂÎÙÈÌ‹ÛÂȘ ÈÔ ÂÚ›ÏÔΘ.

◗ √ÚÈṲ̂Ó˜ ÌÔÚʤ˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ηٷϋÁÔ˘Ó Û ÌÈ·

‰È·‰Èηۛ· Û‡ÁÎÚÔ˘Û˘ Û˘ÌÊÂÚfiÓÙˆÓ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ÔÌ¿‰ˆÓ (.¯. Ë ¯Ú‹ÛË

Ê˘ÙÔÊ·ÚÌ¿ÎˆÓ ̂ ÊÂÏ› ÙÔ˘˜ ·ÁÚfiÙ˜ Î·È ÙÔ˘˜ ÂȯÂÈÚË̷ٛ˜, ·ÏÏ¿ ÌÔÚ› Ó·

Ô‰ËÁ‹ÛÂÈ Û ÂÌÊ¿ÓÈÛË Î·ÚΛÓÔ˘ Û ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿). À¿Ú¯Ô˘Ó Î·È ÔÌ¿‰Â˜ Ô˘

ÈÛÙÂ‡Ô˘Ó ˆ˜ ¤¯Ô˘Ó ÂÎÙÂı› ÛÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔ ̄ ˆÚ›˜ ÙË ı¤ÏËÛ‹ ÙÔ˘˜ ·ÏÏ¿ Î·È ̄ ˆ-

Ú›˜ Ó· ¤¯Ô˘Ó ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ÂϤÁÍÔ˘Ó ÙÔ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ·.

◗ ∏ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ÌÔÚ› Ó· ı¤ÛÂÈ ÙÔÓ ¿ÓıÚˆÔ Û ·ÓÙÈ-

·Ú¿ıÂÛË Ì ¿ÏÏ· ›‰Ë ‹ Ì ¿ÏÏ· ÛÙÔȯ›· Ù˘ ʇÛ˘ (.¯. ÂÈÙÒÛÂȘ ÛÙËÓ ¿-

ÁÚÈ· ̇ ˆ‹ ·fi ÙËÓ Î·Ù·Û΢‹ ÂÓfi˜ ·˘ÙÔÎÈÓËÙfi‰ÚÔÌÔ˘, Û ·ÓÙ›ıÂÛË Ì ٷ ÔÈÎÔ-

ÓÔÌÈο ÔʤÏË Ô˘ ÚÔ·ÙÔ˘Ó ·fi ·˘ÙfiÓ).

◗ ¶ÔÏϤ˜ ÌÔÚʤ˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓÔÙ‹ÙˆÓ ‰ÂÓ ‚ÈÒÓÔÓÙ·È ¿ÌÂÛ·

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 120

Page 121: Περιβάλλον και Επικοινωνία

121

∫·ıÔÚÈÛÌfi˜ Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

·fi ÙÔ ÎÔÈÓfi, ÂÓÙÔ‡ÙÔȘ ̇ ËÙÂ›Ù·È ·fi ·˘Ùfi Ó· Ï¿‚ÂÈ ÚÔÏËÙÈο ̤ÙÚ· (.¯. Â-

ÚÈÙÒÛÂȘ ‡·Ú͢ Ú·‰ÔÓ›Ô˘ ÛÙË Ê‡ÛË).

◗ √È ·Èٛ˜ Ô˘ ÚÔηÏÔ‡Ó ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ÔÈΛÏÏÔ˘Ó

(·fi Ê˘ÛÈΤ˜ ¤ˆ˜ ·ÓıÚˆÔÁÂÓ›˜), ÂÔ̤ӈ˜ Ë ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ÂÎÙÈÌ¿Ù·È ÌÂ

‚¿ÛË Ù· fiÚÈ· ·ÓÔ¯‹˜.

◗ ∆¤ÏÔ˜, ÔÚÈṲ̂Ó˜ ÌÔÚʤ˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ Á›ÓÔÓÙ·È ·-

ÓÙÈΛÌÂÓÔ ·ÎÚ·›ˆÓ ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ ‰È·Ì·¯ÒÓ, Ô˘ ηٷϋÁÔ˘Ó Û ‰È·ÊˆÓ›Â˜ ‚·-

ÛÈ˙fiÌÂÓ˜ ÛÙȘ ·Í›Â˜ Î·È ÛÙÔÓ ÙÚfiÔ ̇ ˆ‹˜ ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ ÔÌ¿‰ˆÓ ‹ ·ÎfiÌ· Î·È ÛÂ

‰È·ÊˆÓ›Â˜ ÔÏÈÙÈÎÒÓ ÔÌ¿‰ˆÓ, ·Ú·ÌÂÚ›˙ÔÓÙ·˜ Û˘¯Ó¿ Ù· ÂÈÛÙËÌÔÓÈο ‰Â‰Ô-

̤ӷ (Pidgeon & Beattie, 1998).

4.1.3 ∫·Ù·ÛÙÚÔÊ‹™Ô‚·Ú‹ Û‡Á¯˘ÛË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÂ›Ù·È Û¯ÂÙÈο Ì ÙË Ï¤ÍË Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹. ™ÙËÓ ·ÁÁÏÈ΋

ÁÏÒÛÛ· ̆ ¿Ú¯Ô˘Ó ‰‡Ô fiÚÔÈ, disaster Î·È catastrophe, Ô˘ ·ÎfiÌ· Î·È Û ·˘Ù‹ ÙË

ÁÏÒÛÛ· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ Û·Ó Û˘ÓÒÓ˘Ì·. ø˜ ÚÔ˜ ÙË ‰È·‚¿ı-

ÌÈÛ‹ ÙÔ˘˜, Ë Ï¤ÍË disaster Â›Ó·È Ï›ÁÔ ÈÔ ÈÛ¯˘Ú‹ ·fi ÙË Ï¤ÍË catastrophe, Ë Ô-

Ô›· ÂÎÊÚ¿˙ÂÈ ÙȘ Û˘Ó¤ÂȘ ÂÓfi˜ ÌÈÎÚ‹˜ Îϛ̷η˜ ·Ù˘¯‹Ì·ÙÔ˜. ™ÙÔ ÂÍ‹˜ ÛÙ·

ΛÌÂÓ· ı· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÂ›Ù·È Ô fiÚÔ˜ «Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹» ÁÈ· ÙËÓ ·fi‰ÔÛË ÙÔ˘ fiÚÔ˘

disaster Î·È Ô fiÚÔ˜ «Û˘ÌÊÔÚ¿» ÁÈ· ÙËÓ ·fi‰ÔÛË ÙÔ˘ fiÚÔ˘ catastrophe.

∏ ηٷÛÙÚÔÊ‹, ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜, Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì ·ÎÚ·›· ÁÂÁÔÓfiÙ·. ŒÓ·˜ ÛËÌ·-

ÓÙÈÎfi˜ ·ÚÈıÌfi˜ ÂÈÛÙËÌfiÓˆÓ ·Ô‰¤¯ÂÙ·È ÙÔÓ ÔÚÈÛÌfi Ù˘ ηٷÛÙÚÔÊ‹˜ ˆ˜

Ú·ÁÌ·ÙÔÔ›ËÛË ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ (Rahn, 1996Ø Smith, 1996Ø Whittow, 1979).

ŒÓ·˜ ¿ÏÏÔ˜ ÔÚÈÛÌfi˜ ‰›ÓÂÈ ÙËÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ ˆ˜ ÌÈ· ÛÔ‚·Ú‹ ‰˘ÛÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· Ù˘

ÎÔÈÓˆÓ›·˜, Ô˘ ÚÔηÏ› ¢Ú›˜ ·ÓıÚÒÈÓ˜ ‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ·ÒÏÂȘ, ÙȘ

Ôԛ˜ Ë ÎÔÈÓˆÓ›· ·‰˘Ó·Ù› Ó· ·ÓÙÈÌÂÙˆ›ÛÂÈ Î¿ÓÔÓÙ·˜ ̄ Ú‹ÛË ÙˆÓ ‰È·ı¤ÛÈ̈Ó

fiÚˆÓ Ù˘. µÏ¤ÔÓÙ·˜ Û ‚¿ıÔ˜ ÙËÓ ¤ÓÓÔÈ· Ù˘ ηٷÛÙÚÔÊ‹˜, Ô fiÚÔ˜ ̄ ÚËÛÈÌÔ-

ÔÈÂ›Ù·È Â›Û˘ ÁÈ· Ó· ÂÚÈÁÚ¿„ÂÈ ÌÈ· ‰‡ÛÎÔÏË Î·Ù¿ÛÙ·ÛË, ÛÙËÓ ÔÔ›· ÔÈ Ê˘-

ÛÈÔÏÔÁÈΤ˜ ‰ÈÂÚÁ·Û›Â˜ Ù˘ ̇ ˆ‹˜ ‹ ÙˆÓ ÔÈÎÔÛ˘ÛÙËÌ¿ÙˆÓ ‰˘ÛÏÂÈÙÔ˘ÚÁÔ‡Ó – ηÈ,

ˆ˜ ÂÎ ÙÔ‡ÙÔ˘, ··ÈÙÔ‡ÓÙ·È ÌÂÁ¿Ï˜ Î·È ¿ÌÂÛ˜ ÂÂÌ‚¿ÛÂȘ ÁÈ· Ó· ÛˆıÔ‡Ó Î·È

Ó· ‰È·ÙËÚËıÔ‡Ó ÔÈ ·ÓıÚÒÈÓ˜ ̇ ˆ¤˜ ηÈ/‹ ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ.

4.1.4 ∫Ú›ÛË∏ ¤ÓÓÔÈ· Ù˘ ÎÚ›Û˘ ÂÌÂÚȤ¯ÂÙ·È Û ÔÏÏÔ‡˜ ÙÔÌ›˜ Ù˘ ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ ̇ ˆ‹˜, ÌÂ

΢ÚÈfiÙÂÚÔ ·˘ÙfiÓ Ù˘ ÔÈÎÔÓÔÌ›·˜. ∏ ÎÚ›ÛË ÌÔÚ› Ó· ¤¯ÂÈ ‰‡Ô ¤ÓÓÔȘ. ªÔÚ›

Ó· Â›Ó·È ÌÈ· ·ÛÙ·ı‹˜ ηٿÛÙ·ÛË ·ÎÚ·›Ô˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ ‹ ‰˘ÛÎÔÏ›·˜, ÌÔÚ› fï˜

Ó· Â›Ó·È Î·È ¤Ó· ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÛËÌÂ›Ô Î·Ì‹˜ ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÌÈ·˜ ‰È·‰Èηۛ·˜ Û Â-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 121

Page 122: Περιβάλλον και Επικοινωνία

ͤÏÈÍË (Webster Dictionary). ¶¿ÓÙˆ˜, Ë ÎÚ›ÛË Â›Ó·È ÌÈ· ¤ÓÓÔÈ· ·ÌÊ›ÛËÌË, ¤ÙÛÈ

ÒÛÙ ‰ÂÓ ÂÎÊÚ¿˙ÂÈ ÌfiÓÔ ÙË ıÂÙÈ΋ ‰È·‚¿ıÌÈÛË Ù˘ ηٷÛÙÚÔÊ‹˜, ·ÏÏ¿ ÂÚÈ-

Ï·Ì‚¿ÓÂÈ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈο Î·È ÙȘ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ Î·È „˘¯ÔÏÔÁÈΤ˜ ‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ η-

Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ÂͤÏÈ͢ ÌÈ·˜ ‰È·‰Èηۛ·˜.

ŒÙÛÈ, Ô fiÚÔ˜ ÎÚ›ÛË ÌÔÚ› Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈËı› Ì ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋ ÛËÌ·Û›·

ÛÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ ÂÈÛً̘ (ÔÏÈÙÈ΋ ÎÚ›ÛË) Î·È Ì ¿ÏÏË ÛËÌ·Û›· ÛÙËÓ ÂÈÛÙ‹-

ÌË Ù˘ „˘¯ÔÏÔÁ›·˜ (·ÓÙ›‰Ú·ÛË ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘ Û ÂÚ¤ıÈÛÌ·) (Drotz-Sjöberg,

2003). ªÈ· ÚÔÛ¿ıÂÈ· ‰È¿ÎÚÈÛ˘ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÂÓÓÔÈÒÓ ¤ÁÈÓ ÙÔ 1993 ·fi ÙÔ˘˜

Nohrstedt Î·È Tassew, ·fi ÙËÓ ÔÔ›· ÌÔÚ› Ó· ÚÔ·„ÂÈ ÙÔ ·Ú·Î¿Ùˆ Û¯‹Ì·:

∞˜ ÛËÌÂȈı› fiÙÈ ÔÈ ¤ÓÓÔȘ ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ Î·È Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ Â›Ó·È Û˘-

¯Ó¿ Û˘Ó‰Â‰Â̤Ó˜ Ì ηٷÛÙ¿ÛÂȘ ÚÔÙÔ‡ Û˘Ì‚Â› οÙÈ. ∆Ô ·Ù‡¯ËÌ· ¤¯ÂÈ ı¤ÛË

Èı·Ófiٷٷ ÌÂٷ͇ Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ Î·È Ù˘ Û˘ÌÊÔÚ¿˜, Û‡Ìʈӷ Ì ÙÔ ̆ -

fiÌÓËÌ· ÙÔ˘ Quarantelli (1988), Ô˘ ÚÔÛ‰ÈÔÚ›˙ÂÈ fiÙÈ Ë Û˘ÌÊÔÚ¿ ‰ÂÓ Â›Ó·È

¤Ó· ÌÂÁ¿Ï˘ Îϛ̷η˜ ·Ù‡¯ËÌ·. ∂ÈϤÔÓ, Ë Ï¤ÍË ÎÚ›ÛË Â›Ó·È ·ÌÊ›ÛËÌË Î·È

‰ÂÓ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ÌfiÓÔ ¤Ó· ›‰Ô˜ ‰È·‚¿ıÌÈÛ˘ Ù˘ ηٷÛÙÚÔÊ‹˜, ·ÏÏ¿ Î·È ÙȘ

ÂÈÚfiÛıÂÙ˜ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ Î·È „˘¯ÔÏÔÁÈΤ˜ ‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ ÙˆÓ ‰ÈÂÚÁ·ÛÈÒÓ ÁÈ· ÙËÓ

·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ‹ Ù˘. ∏ ¤ÓÓÔÈ· Ù˘ ÎÚ›Û˘ ÌÔÚ› Ó· ÔÈΛÏÂÈ, ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙÔ Ô‡

¯ÚËÛÈÌÔÔÈ›ٷÈ. ŒÙÛÈ, ÌÔÚ› Ó· ¤¯ÂÈ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎfi ÓfiËÌ· ·Ó ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ›ٷÈ

·fi ÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ ÂÈÛً̘ (ÔÏÈÙÈ΋ ÎÚ›ÛË) ‹ ·fi ÙËÓ „˘¯ÔÏÔÁ›· (·ÓÙȉڿ-

ÛÂȘ ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘) (Drotz-Sjöberg, 2003).

122

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

™Ô‚·

ÚfiÙË

Ù·

∂ÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·

™Ô‚·ÚfiÙËÙ·

∫Ú›ÛË

¢È·ÛÔÚ¿

™¯‹Ì· 8. ¶ËÁ‹: Drotz-Sjöberg, 2003

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 122

Page 123: Περιβάλλον και Επικοινωνία

123

∫·ıÔÚÈÛÌfi˜ Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

4.2 ∞ÓÙ›ÏË„ËÙ˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

∏·ÓÙ›ÏË„Ë Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ Â›Ó·È ¤Ó· ı¤Ì· Ô˘ ··Û¯fiÏËÛ ÙÔ˘˜ ÂÈ-

ÛÙ‹ÌÔÓ˜ ‹‰Ë ·fi ÙÔ 19Ô ·ÈÒÓ·. µ¤‚·È·, Ô ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ˜ fiÁÎÔ˜ ÌÂÏÂÙÒÓ

‰ÈÂÍ‹¯ıË ÙÔ ‰Â‡ÙÂÚÔ ÌÈÛfi ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ·, ÂÌϤÎÔÓÙ·˜ ıˆڛ˜ Î·È ·Ú¯¤˜ Ù˘

æ˘¯ÔÏÔÁ›·˜, Ù˘ ∫ÔÈÓˆÓÈÔÏÔÁ›·˜ Î·È Ù˘ ™Ù·ÙÈÛÙÈ΋˜. ∆Ô ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ ÂӉȷ-

ʤÚÔÓ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë Î·È ÙËÓ ·Ó¿Ï˘ÛË Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ÂΉËÏÒıËΠÙË

‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ ’60, fiÙ·Ó Ù· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· ¿Ú¯ÈÛ·Ó Ó· Á›ÓÔÓÙ·È È-

ÂÛÙÈο Î·È Ë ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ –Û˘ÌÂÚÈÏ·Ì‚·ÓÔ̤Ó˘ Ù˘ ‰È·-

¯Â›ÚÈÛ˘ Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜– ·Ó·Áη›·. √È ÂȉÈÎÔ› ·ÎÔÏÔ‡ıËÛ·Ó ÙȘ ÂÈÙ·Á¤˜

ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡, ÙÔ ÔÔ›Ô ÙËÓ ÂÔ¯‹ ÂΛÓË ‹Ù·Ó ÂËÚ·Ṳ̂ÓÔ ·fi ÙË Ú·Á‰·›· ÂÍ¿-

ψÛË ÙˆÓ ˘ÚËÓÈÎÒÓ ÂÚÁÔÛÙ·Û›ˆÓ Î·È ··ÈÙÔ‡Û ÙË ‰ÈÂÍ·ÁˆÁ‹ ÏÂÙÔÌÂÚÒÓ

·Ó·Ï‡ÛÂˆÓ Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜.

™‹ÌÂÚ·, ÛÙȘ ·Ó·Ù˘Á̤Ó˜ ¯ÒÚ˜, Û˘Ì‚·›ÓÂÈ ¤Ó· ·Ú¿‰ÔÍÔ. ∞fi ÙË ÌÈ·

‰È·Ù›ıÂÓÙ·È ÌÂÁ¿Ï· ̄ ÚËÌ·ÙÈο ÔÛ¿ ÁÈ· ÙË ‚ÂÏÙ›ˆÛË ÙˆÓ Û˘ÓıËÎÒÓ ̆ Á›·˜ ηÈ

ÙËÓ ·ÛÊ¿ÏÂÈ· ηÈ, ·fi ÙËÓ ¿ÏÏË, ÙÔ ÎÔÈÓfi ·ÈÛı¿ÓÂÙ·È ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ·Ó·ÛÊ¿ÏÂÈ·

Î·È Êfi‚Ô ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·. ∫È ·˘Ùfi, ÁÈ·Ù› ÂÓÒ Ë Ù¯ÓÔÏÔÁ›· ·Ú¤¯ÂÈ ÚÔ-

ÛÙ·Û›· Û ı¤Ì·Ù· ˘Á›·˜ Î·È ·ÛÊ¿ÏÂÈ·˜, ·Ú¿ÏÏËÏ· ¤¯ÂÈ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÂÈ Ó¤Â˜

ÛÔ‚·ÚfiÙÂÚ˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ˜, ‰›ÓÔÓÙ·˜ ÙËÓ ·›ÛıËÛË ÛÙÔ ÎÔÈÓfi fiÙÈ Â›Ó·È ÈÔ Â-

ÎÙÂıÂÈ̤ÓÔ ·fi ÔÙ¤ (Slovic, 2001).

4.2.1 ¶·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ ÂÓ‰¤¯ÂÙ·È Ó· ÂËÚ¿ÛÔ˘ÓÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

◗ º‡ÏÔ. Œ¯ÂÈ ·Ú·ÙËÚËı› fiÙÈ ÔÈ Á˘Ó·›Î˜ ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È Î·Ï‡ÙÂÚ· ÙËÓ ÂÈ-

ÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ·’ fi,ÙÈ ÔÈ ¿ÓÙÚ˜ ηÈ, ÂÈϤÔÓ, ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ˜ ·ÓËÛ˘-

¯›Â˜. ∞˘Ù‹ Ë Ê˘ÏÂÙÈ΋ ‰È·ÊÔÚÔÔ›ËÛË ‰ÂÓ Â›Ó·È Â‡ÎÔÏÔ Ó· ÂÚÌËÓ¢ı›, ÂÓÙÔ‡-

ÙÔȘ ¤¯Ô˘Ó ‰Ôı› οÔȘ Èı·Ó¤˜ ÂÍËÁ‹ÛÂȘ. ªÈ· ·fi ·˘Ù¤˜ ·Ó·Ê¤ÚÂÈ fiÙÈ ÔÈ

Á˘Ó·›Î˜ ¤¯Ô˘Ó ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË Â˘·ÈÛıËÛ›· Û ı¤Ì·Ù· ˘Á›·˜ Î·È ·ÛÊ¿ÏÂÈ·˜, Ïfi-

Áˆ ÙÔ˘ fiÙÈ Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È ¿ÌÂÛ· Ì ÙË Á¤ÓÓËÛË Î·È ÙË ‰È·Ù‹ÚËÛË ÛÙË ̇ ˆ‹ ÙˆÓ ·È-

‰ÈÒÓ. ÷ڷÎÙËÚ›˙ÔÓÙ·È Â›Û˘ ·fi ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË Â˘·ÈÛıËÛ›· ÛÙË Ê˘ÛÈ΋ ‚›·.

ŒÙÛÈ, Ô Û˘Ó‰˘·ÛÌfi˜ ‚ÈÔÏÔÁÈÎÒÓ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ ·Ú·ÁfiÓÙˆÓ ‰È·ÊÔÚÔÔÈ› ÙË

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 123

Page 124: Περιβάλλον και Επικοινωνία

124

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ÛÙ¿ÛË Ù˘ Á˘Ó·›Î·˜ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·. ªÈ· ¿ÏÏË ÂΉԯ‹ ·Ó·Ê¤ÚÂÈ

fiÙÈ Ë Ê˘ÏÂÙÈ΋ ‰È·ÊÔÚÔÔ›ËÛË Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì ÙÔ Â›Â‰Ô Âη›‰Â˘Û˘ Î·È ÙËÓ

ÂÍÔÈΛˆÛË Ù˘ Á˘Ó·›Î·˜ Ì ÙËÓ ÂÈÛÙ‹ÌË. ∞fi ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ

ÛÙ· ÂÈÛÙËÌÔÓÈο Ú¿ÁÌ·Ù·, ·ÏÏ¿ Î·È ·fi ÙȘ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ ÂÈÛÙËÌfi-

ÓˆÓ ·Ó·Ï‡ÛÂȘ, ÚÔ·ÙÂÈ fiÙÈ Ë ¤ÓÓÔÈ· Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ¤¯ÂÈ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ˜

‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ ÛÙȘ Á˘Ó·›Î˜ ·’ fi,ÙÈ ÛÙÔ˘˜ ¿ÓÙÚ˜. °ÂÓÈο, ÙÔ Ê‡ÏÔ ̄ ÚËÛÈÌÔÔÈ›-

Ù·È ˆ˜ ÌÂÙ·‚ÏËÙ‹ ÛÙ· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ÌÔÓ٤Ϸ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙËÓ ·Ó¿Ï˘ÛË ÙÔ˘

ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ (Slovic, 1999).

◗ ∂ıÓÈÎfiÙËÙ·. ™Â ¯ÒÚ˜ fiÔ˘ Ô ÏËı˘ÛÌfi˜ ·ÔÙÂÏ› ¤Ó· ̈۷˚Îfi ÂıÓÔÙ‹-

ÙˆÓ, fiˆ˜ ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ÔÈ ∏.¶.∞., ÌÂϤÙ˜ Ô˘ ‰ÈÂÍ‹¯ıËÛ·Ó ¤‰ÂÈÍ·Ó fiÙÈ Ë

ÂıÓfiÙËÙ· ·›˙ÂÈ Ôχ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÚfiÏÔ ÛÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ÛÂ

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο Î·È Ù¯ÓÔÏÔÁÈο ı¤Ì·Ù· ‹ Û ı¤Ì·Ù· ˘Á›·˜. ∏ ‰È·ÊÔÚ¿ ÛÙËÓ

·ÓÙ›ÏË„Ë Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ÂıÓÔÙ‹ÙˆÓ Û¯ÂÙ›˙Â-

Ù·È Ì ‰È·ÊÔÚ¤˜ ÛÙËÓ ÂÚÌËÓ›· ·‚¤‚·ÈˆÓ ηٷÛÙ¿ÛÂˆÓ Î·È ÛÙȘ ÎÚ›ÛÂȘ Î·È Â-

ÎÙÈÌ‹ÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·. Œ¯ÂÈ ‚ÚÂı› fiÙÈ ÂÓÒ ÔÈ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÂıÓfiÙË-

Ù˜ ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ÙÔ Ú›ÛÎÔ Ô˘ ÂÌÂÚȤ¯ÂÙ·È Û ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙË-

Ù˜ Ì ÙÔÓ ›‰ÈÔ ÙÚfiÔ, ÂÓÙÔ‡ÙÔȘ Û ı¤Ì·Ù· ̆ Á›·˜ ÔÈ ·ÓÙÈÏËÙ¤˜ ÔÈÔÙÈΤ˜ ·Ï-

Ï¿ Î·È ÔÛÔÙÈΤ˜ ·Ú¿ÌÂÙÚÔÈ ÙÔ˘ Ú›ÛÎÔ˘ ‰È·Ê¤ÚÔ˘Ó. ∆Ô fiÊÂÏÔ˜ Î·È Ë ÂÈÎÈÓ-

‰˘ÓfiÙËÙ· ·fi ÌÈ· ÂÈΛӉ˘ÓË ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· –ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÂÚÈ-

‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ‹ Û¯ÂÙÈΤ˜ Ì ÙËÓ ̆ Á›· ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜– Â›Ó·È ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ ÔÏ˘-

‰È¿Ûٷ٘ Î·È ·ÚÓËÙÈο Û˘Û¯ÂÙÈ˙fiÌÂÓ˜. √È ÂÚÌËÓ›˜ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ‰Ôı› ÛÙË

‰È·ÊÔÚÔÔ›ËÛË Ù˘ ·ÓÙ›Ï˄˘ Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙȘ ÂıÓfiÙËÙ˜

·Ó·Ê¤ÚÔ˘Ó fiÙÈ Ë ·ÓÙ›ÏË„Ë Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì ٷ ‰È·ÊÔÚÂÙÈο

ÔÏÈÙÈÛÌÈο ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο, Ú¿ÁÌ· Ô˘ ÂÍËÁ› Î·È ÙË ‰È·ÊÔÚÔÔ›ËÛË ÛÙËÓ

˘ÈÔı¤ÙËÛË ‹ fi¯È ÚÔÏËÙÈÎÒÓ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚÒÓ (Palmer et al., 2001). µ¤‚·È·, ̆ -

¿Ú¯ÂÈ Î·È Ë ÂÚÌËÓ›· Ô˘ ·Ô‰›‰ÂÈ ÙȘ ‰È·ÊÔÚÔÔÈ‹ÛÂȘ ÛÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë Ù˘

ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ Û ‰È·ÊÔÚ¤˜ ÛÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë ÙÔ˘ ·˘ÙÔÂϤÁ¯Ô˘ Î·È ÛÙ· ›Â-

‰· ¤ÎıÂÛ˘ ÛÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· (Griffin et al., 1999).

◗ ∏ÏÈΛ·. ™˘Ó‹ıˆ˜ Ë ËÏÈΛ· Â›Ó·È ·ÓÙÈÛÙÚfiʈ˜ ·Ó¿ÏÔÁË Ì ÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë

ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘, ‰ËÏ·‰‹ fiÛÔ ·˘Í¿ÓÂÙ·È Ë ËÏÈΛ·, ÙfiÛÔ ÈÔ Ôχ ÊÔ‚¿Ù·È ÙÔ ¿ÙÔ-

ÌÔ. ™Â ÔÚÈṲ̂Ó˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ, ˆÛÙfiÛÔ, Ë ¤ÎıÂÛË ÛÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔ ÁÈ· ÌÂÁ¿Ï·

¯ÚÔÓÈο ‰È·ÛÙ‹Ì·Ù· ÌÂÈÒÓÂÈ ÙÔ Êfi‚Ô ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·, ·Ú¿ ÙËÓ ËÏÈÎÈ·-

΋ ·‡ÍËÛË.

◗ ∫ÔÈÓˆÓÈÎÔ-ÔÏÈÙÈÛÌÈÎfi ˘fi‚·ıÚÔ. ∂›Ó·È ¤Ó·˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ·˜ ·ÌÊÈÏÂÁfiÌÂ-

ÓÔ˜, Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ÂËÚ¿ÛÂÈ ÙËÓ ¤ÎıÂÛË ÛÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·. ∂ÈϤÔÓ, Ë

Âη›‰Â˘ÛË Ô˘ ¤¯ÂÈ Ï¿‚ÂÈ ÙÔ ¿ÙÔÌÔ ·›˙ÂÈ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÚfiÏÔ ÛÙËÓ ·Ó·˙‹ÙËÛË,

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 124

Page 125: Περιβάλλον και Επικοινωνία

125

∫·ıÔÚÈÛÌfi˜ Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

ÂÂÍÂÚÁ·Û›· Î·È Û˘ÁÎÚ¿ÙËÛË ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ – ηÈ, ÂÔ̤ӈ˜, ÛÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë

Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜, Ú¿ÁÌ· Ô˘ ‰ÂÓ Â›Ó·È Û‡ÓËı˜ Û ¿ÙÔÌ· Ì ̄ ·ÌËÏÔ‡ ÂÈ-

¤‰Ô˘ Âη›‰Â˘ÛË. À¿Ú¯ÂÈ ̂ ÛÙfiÛÔ Î·È Ë ·ÓÙ›ıÂÙË fi„Ë: ÂÚÁ¿Ù˜ Ì ̄ ·ÌËÏfi Â-

›Â‰Ô Âη›‰Â˘Û˘, Ô˘ ÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È Û ı¤ÛÂȘ Ì ·˘ÍË̤ÓË ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·,

ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó Î·Ï‡ÙÂÚ· ·fi ÙÔ˘˜ ̆ ·ÏÏ‹ÏÔ˘˜ ÁÚ·Ê›Ԣ, Ì ̆ „ËÏfi Â›Â‰Ô ÌfiÚ-

ʈÛ˘, Ò˜ Ó· ÚÔÊ˘Ï¿ÛÛÔÓÙ·È ·fi ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·.

ø˜ ÚÔ˜ ÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ·fi ÙÔ ÎÔÈÓfi, ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÚfiÏÔ

·›˙Ô˘Ó ÔÈ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ·Í›Â˜ (Slovic, 1997). ∆Ô ¿ÙÔÌÔ ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È Î·Ï‡ÙÂ-

Ú· ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· fiÙ·Ó ·ÂÈÏÔ‡ÓÙ·È ÔÈ ·Í›Â˜ ÙÔ˘. ∞ÓÙÈı¤Ùˆ˜, ÌÔÚ› Ó· ̆ -

ÔÂÎÙÈÌ‹ÛÂÈ ¤Ó· ›‰Ô˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ Ô˘ ‰ÂÓ ÙÔ ·ÊÔÚ¿ ¿ÌÂÛ·.

◗ ¶ÔÏÈÙÈΤ˜ ÂÔÈı‹ÛÂȘ. √È ÔÏÈÙÈΤ˜ ÂÔÈı‹ÛÂȘ Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È Ì ÙËÓ ·Ô-

‰Ô¯‹ ‹ fi¯È Ù˘ ÔÏÈÙÈ΋˜ οı ·Ú¿Ù·Í˘ Û ı¤Ì·Ù· Ì›ˆÛ˘ Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘Ófi-

ÙËÙ·˜. ™˘Ó‰¤ÔÓÙ·È, ›Û˘, Ì ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Û ·ÎÙÈ‚ÈÛÙÈΤ˜ ÔÚÁ·ÓÒÛÂȘ ηÈ

ÙËÓ ÂÌÏÔ΋ Û ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ·Ô‚Ï¤Ô˘Ó ÛÙË Ì›ˆÛË Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘Ófi-

ÙËÙ·˜ (Slovic, 1997).

◗ ™¯ÂÙÈΤ˜ ÂÌÂÈڛ˜ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘. Œ¯ÂÈ ·Ú·ÙËÚËı› fiÙÈ ÙÔ ¿ÙÔÌÔ, fiÙ·Ó ·ÓÙÈÌÂ-

Ùˆ›˙ÂÈ ÌÈ· ÂÈΛӉ˘ÓË Î·Ù¿ÛÙ·ÛË Î·È Î·ÏÂ›Ù·È Ó· Ï¿‚ÂÈ ÌÈ· ·fiÊ·ÛË Ô˘

Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·, ηıÔ‰ËÁÂ›Ù·È ·fi Ù· ÎÚÈÙ‹ÚÈ· Ì ٷ ÔÔ›· ·-

ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ ·Ó¿ÏÔÁ˜ ηٷÛÙ¿ÛÂȘ ÛÙÔ ·ÚÂÏıfiÓ. ∆· ÎÚÈÙ‹ÚÈ· ·˘Ù¿ ‰ÂÓ ·ÏÏ¿-

˙Ô˘Ó, ·Ú¿ ÌfiÓÔ ·Ó ‰ÂÓ Î·Ï‡ÙÔ˘Ó ÙȘ Û˘Óı‹Î˜ Ù˘ ÙÚ¤¯Ô˘Û·˜ ηٿÛÙ·Û˘.

™˘ÓÂÒ˜, Ë ÂÌÂÈÚ›· ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘, fiÙ·Ó ÛÙÔ ·ÚÂÏıfiÓ Â›¯Â ·ÓÙÈÌÂÙˆ›ÛÂÈ ÙËÓ ›-

‰È· ‹ ·ÚfiÌÔÈ· ηٿÛÙ·ÛË, ·›˙ÂÈ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÚfiÏÔ ÛÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë Ù˘ ÂÈÎÈÓ-

‰˘ÓfiÙËÙ·˜. ™Â ·˘Ùfi ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È Î·È Ë ÂÌÂÈÚ›· ·fi ÙËÓ ˘ÈÔı¤ÙËÛË ‹ ÌË,

ηٿ ÙÔ ·ÚÂÏıfiÓ, ÚÔÏËÙÈ΋˜ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ ÛÙÔ ›‰ÈÔ ı¤Ì·.

◗ µ·ıÌfi˜ ÂӉȷʤÚÔÓÙÔ˜ Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·. ŒÓ· ı¤Ì· Ô˘ ÎÚ›-

ÓÂÙ·È fiÙÈ ··Û¯ÔÏ› ÚÔÛˆÈο ¤Ó· ¿ÙÔÌÔ Î·È ıˆÚÂ›Ù·È ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ı· ÚÔη-

ϤÛÂÈ ÙË Û˘ÛÙËÌ·ÙÈ΋ ÂÓ·Û¯fiÏËÛË ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘ Ì ·˘Ùfi. ∞ÓÙÈı¤Ùˆ˜, ·Ó ¤Ó· ı¤-

Ì· Û¯ÂÙÈÎfi Ì ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ ¿ÌÂÛË Û¯¤ÛË Ì ÙË ˙ˆ‹ ÂÓfi˜ ·Ùfi-

ÌÔ˘, ·˘Ùfi ı· ·ÔʇÁÂÈ Ó· ·Û¯ÔÏËı› Ì·˙› ÙÔ˘. ™ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË ·˘Ù‹, ÌÂÁ¿ÏË

‚·Ú‡ÙËÙ· ¤¯Ô˘Ó Ù· ·ÓÙÈÏËÙ¿ ·fi ÙÔ ¿ÙÔÌÔ ̄ ·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘, Ô˘

ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ÙfiÛÔ ÙËÓ ÚÔÛˆÈ΋ ·›ÛıËÛË ÙÔ˘ Ú›ÛÎÔ˘, fiÛÔ Î·È ÙËÓ ÚÔ·-

ÙÔ˘Û· ·ÓÙ›‰Ú·ÛË ÛÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· (ÛÙÂÓÔ¯ÒÚÈ·, ı˘Ìfi˜ ÎÙÏ.).

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 125

Page 126: Περιβάλλον και Επικοινωνία

126

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

4.2.2 ¶·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ ·˘Í¿ÓÔ˘Ó ÙËÓ ·ÓËÛ˘¯›· ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·

∂ÎÙfi˜ ·fi ÙȘ ·Ú·Ì¤ÙÚÔ˘˜ Ô˘ ·›˙Ô˘Ó ÚfiÏÔ ÛÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘Ófi-

ÙËÙ·˜, ̆ ¿Ú¯Ô˘Ó Î·È ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Ô˘ ·˘Í¿ÓÔ˘Ó ÙËÓ ·ÓÙÈÏ·Ì‚·ÓfiÌÂÓË ÛÔ‚·Úfi-

ÙËÙ· Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜. ŒÙÛÈ, Ë ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ‰Â›¯ÓÂÈ ÛÔ‚·ÚfiÙÂÚË, fiÙ·Ó:

◗ ∂›Ó·È ·ı¤ÏËÙË (.¯. ¤ÎıÂÛË Û ÙÔÍÈΤ˜ Ô˘Û›Â˜) Î·È fi¯È ËıÂÏË̤ÓË (.¯. ο-

ÓÈÛÌ·). ∂ÈÏÔÁ¤˜ Ô˘ ÂÌÂÚȤ¯Ô˘Ó ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ·ÏÏ¿ Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È Ì ÙÔÓ

ÙÚfiÔ ̇ ˆ‹˜ ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘ ‰ÂÓ ÚÔηÏÔ‡Ó ÌÂÁ¿ÏË ·ÓËÛ˘¯›·, ·ÓÙÈı¤Ùˆ˜ ÂÈÎÈÓ‰˘-

ÓfiÙËÙ· Ô˘ ‰ÂÓ Â›Ó·È ËıÂÏË̤ÓË ·˘Í¿ÓÂÈ ÙËÓ ·ÓËÛ˘¯›·. ∏ ȉ¤· fiÙÈ ‰ÂÓ ̆ ¿Ú¯ÂÈ

Ë ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ù˘ ÂÈÏÔÁ‹˜ ·˘Í¿ÓÂÈ ÙÔ ¿Á¯Ô˜ Î·È ÙÔ Êfi‚Ô (Minshall, 2000).

◗ ∫·Ù·Ó¤ÌÂÙ·È ¿ÓÈÛ· (οÔȘ ÔÌ¿‰Â˜ ̂ ÊÂÏÔ‡ÓÙ·È, ÂÓÒ ¿ÏϘ ‚Ï¿ÙÔÓÙ·È).

◗ ¢ÂÓ ÌÔÚ› Ó· ·ÔÊ¢¯ı›, ·Ú¿ Ù· ̤ÙÚ· Ô˘ Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È. ™ÙËÓ ÂÚ›-

ÙˆÛË ·˘Ù‹ ̆ ¿ÁÔÓÙ·È Î·È È‰È·›ÙÂÚ˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ Ô˘ ÙÚÔÌÔ-

ÎÚ·ÙÔ‡Ó ÙÔ ÎÔÈÓfi, fiˆ˜ Ô Î·ÚΛÓÔ˜. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ·Ûı¤ÓÂȘ fiˆ˜ ÙÔ ¿ÛıÌ·

‹ ÔÈ ·ÏÏÂÚÁ›Â˜, ·Ó Î·È ‰ÂÓ Â›Ó·È ÂÈı˘ÌËÙ¤˜, ÂÓÙÔ‡ÙÔȘ ıˆÚÔ‡ÓÙ·È ÎÔÈÓ¤˜ ηÈ

ÌÂÈÒÓÔ˘Ó ÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜. °È· ·Ûı¤ÓÂȘ fï˜ fiˆ˜ Ô Î·Ú-

ΛÓÔ˜ ‹ ÙÔ AIDS, Ë ·ÓÙ›ÏË„Ë Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ Ô͇ÓÂÙ·È (Minshall, 2000).

◗ ¶ÚÔ¤Ú¯ÂÙ·È ·fi ¿ÁÓˆÛÙË ËÁ‹ (.¯. ÁÂÓÂÙÈο ÙÚÔÔÔÈË̤ӷ ÙÚfiÊÈÌ·) ‹

Â›Ó·È Î·Ù·Û΢·Ṳ̂ÓË ·fi ÙÔÓ ¿ÓıÚˆÔ (.¯. Ê˘ÙÔÊ¿Ú̷η) Î·È fi¯È Ê˘ÛÈ΋

(Langford, 2000). ŸÙ·Ó Ë ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ·ÊÔÚ¿ ̆ ÏÈο Ô˘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È ÛÙÔ Â-

ÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘ –ηÈ, ÂÔ̤ӈ˜, ÙÔ ¿ÙÔÌÔ ¤¯ÂÈ Ì¿ıÂÈ Ó· ̇ ÂÈ Ì ·˘Ù¿– Ë ·-

ÓËÛ˘¯›· ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· Â›Ó·È ÌÈÎÚ‹. ∞ÓÙÈı¤Ùˆ˜, Ù· ̆ ÏÈο Ô˘ ηٷÛ΢-

¿˙ÔÓÙ·È ·fi ÙÔÓ ¿ÓıÚˆÔ ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÔÓÙ·È Ì ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ ÛÎÂÙÈÎÈÛÌfi fiÛÔÓ

·ÊÔÚ¿ ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· (Minshall, 2000). µ¤‚·È·, ÛÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË Ù˘ ÙÂ-

¯ÓÔÏÔÁ›·˜, Ù· Ú¿ÁÌ·Ù· ‰ÂÓ Â›Ó·È ·fiÏ˘Ù·. ŸÙ·Ó Ë Ù¯ÓÔÏÔÁ›· ¤¯ÂÈ ıÂÙÈο ·Ô-

ÙÂϤÛÌ·Ù· Û’ ·˘ÙfiÓ Ô˘ ÙË ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ›, ÙfiÙÂ Ë ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ÂÎÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È

ˆ˜ ÌÈÎÚ‹. ∆¤ÙÔÈÔ ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· Â›Ó·È ÙÔ ·˘ÙÔΛÓËÙÔ: ÌÔÏÔÓfiÙÈ Ë ̄ Ú‹ÛË ÙÔ˘ ÎÚ‡‚ÂÈ

ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜, ÔÈ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ˜ ·˘Ù¤˜ ÎÚ›ÓÔÓÙ·È ÌË ˘ÔÏÔÁ›ÛÈ̘, ÏfiÁˆ ÙÔ˘

ÔÏÏ·ÏÔ‡ ÔʤÏÔ˘˜ Ô˘ ÚÔÛʤÚÂÈ. ∞ÓÙÈı¤Ùˆ˜, ¤Ó· ÚÔ˚fiÓ Ù˘ Ù¯ÓÔÏÔÁ›·˜

Ô˘ ‰ÂÓ Â͢ËÚÂÙ› ÙËÓ ÏÂÈÔ„ËÊ›· ÙÔ˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡ –ηÈ, ÂÔ̤ӈ˜, ‰ÂÓ Â›Ó·È

‰ËÌÔÊÈϤ˜– ÎÚ›ÓÂÙ·È fiÙÈ ÂÌÂÚȤ¯ÂÈ ÌÂÁ¿ÏÔ ÔÛÔÛÙfi ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ (Slovic,1999).

◗ ∞ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÂÙ·È Ì ÔχÏÔη Î·È ·ÎÚÈ‚¿ ̤۷ Î·È fi¯È Ì ·Ï¿ Î·È ÌÈÎÚÔ‡

ÎfiÛÙÔ˘˜. ∞Ó Ë Ï‡ÛË Û ¤Ó· ÂÈΛӉ˘ÓÔ Úfi‚ÏËÌ· Â›Ó·È Â‡ÎÔÏË Î·È Ì ÌÈÎÚfi Îfi-

ÛÙÔ˜, ÙfiÙÂ Ë ·ÓÙ›ÏË„Ë Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ Ù›ÓÂÈ Ó· Â›Ó·È ÌÈÎÚfiÙÂÚË. ∏ ·ÓÙ›ÏË-

„Ë Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ·˘Í¿ÓÂÈ Î·Ù¿ Ôχ fiÙ·Ó ÙÔ ¿ÙÔÌÔ Î·Ù·Ï·‚·›ÓÂÈ fiÙÈ ·˘-

Ù‹ ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÂÙ·È ‰‡ÛÎÔÏ· Î·È Ì ·ÎÚÈ‚¿ ̤۷. ∏ ÛÔ‚·ÚfiÙËÙ· ·˘Í¿ÓÂÈ ·ÎfiÌ·

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 126

Page 127: Περιβάλλον και Επικοινωνία

127

∫·ıÔÚÈÛÌfi˜ Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ fiÙ·Ó ÛÙË Ï‡ÛË ÙÔ˘ ÚÔ‚Ï‹Ì·ÙÔ˜ ÂÌϤÎÔÓÙ·È ·ÓÂÈÙ˘¯Ò˜ ÌÂÁ¿-

Ϙ ÂÙ·ÈÚ›˜ Ô˘, ıˆÚËÙÈο, ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó Ù· ̤۷ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ‹˜ ÙÔ˘.

◗ ¶ÚÔηÏ› ÌË ·ÈÛıËÙ‹ ‹ ÌË ·Ó·ÛÙÚ¤„ÈÌË ‚Ï¿‚Ë (.¯. Û˘Ó¯‹˜ ¤ÎıÂÛË Û ·-

ÎÙÈÓÔ‚ÔÏ›·) ‹ ÂÓ‰¤¯ÂÙ·È Ó· ÚÔηϤÛÂÈ ÙÔ ı¿Ó·ÙÔ (.¯. ηÚÎÈÓÔÁfiÓ˜ Ô˘Û›Â˜).

◗ £¤ÙÂÈ Û ΛӉ˘ÓÔ Â˘·ı›˜ ÔÌ¿‰Â˜ ÙÔ˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡ ηÈ, ȉȷ›ÙÂÚ·, fiÙ·Ó ·-

ÂÈÏ› ÙȘ ÌÂÏÏÔÓÙÈΤ˜ ÁÂÓȤ˜, ‰ËÏ·‰‹ ·È‰È¿ Î·È ÂÁ΢ÌÔÓÔ‡Û˜ Á˘Ó·›Î˜.

◗ ™Ù· ı‡Ì·Ù· ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È «·Ó·ÁÓˆÚ›ÛÈÌ·» ¿ÙÔÌ·. ∂Í¿ÏÏÔ˘, ÛÙȘ Â-

ÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ, ÛÙËÓ ·Ó¿Ï˘ÛË ÙˆÓ ÙÔÍÈÎÔÏÔÁÈÎÒÓ ÂÈÙÒÛˆÓ, ÙÔ

ÎÔÈÓfi ÂӉȷʤÚÂÙ·È ÁÈ· ÙÔÓ ·ÎÚÈ‚‹ ·ÚÈıÌfi ÙˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ Ô˘ ÂËÚ¿˙ÔÓÙ·È,

ÂÓÒ ‰ÂÓ ‰›ÓÂÈ ÙËÓ ›‰È· ¤ÌÊ·ÛË ÛÙÔÓ ÏËı˘ÛÌfi ¿ÏÏˆÓ ÂȉÒÓ, ˙ˆÈÎÒÓ ‹ Ê˘ÙÈ-

ÎÒÓ, Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ̆ Ê›ÛÙ·ÓÙ·È Û ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ ‚·ıÌfi ÙȘ ÂÈÙÒÛÂȘ.

◗ ¢ÂÓ ¤¯ÂÈ ÌÂÏÂÙËı› ÂÓ‰ÂϯҘ ·fi ÙËÓ ÂÈÛÙ‹ÌË. ª¤¯ÚÈ ÚfiÛÊ·Ù·, ÔÈ ÌÂ-

ÏÂÙËÙ¤˜ Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ·¤‰È‰·Ó ÙȘ ·ÓÙȉڿÛÂȘ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÂ Û˘ÌÂÚÈ-

ÊÔÚ¤˜ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Û·Ó ÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙˆÓ ·ÍÈÒÓ. ªÂ ¿ÏÏ· ÏfiÁÈ·, ıˆÚÔ‡Û·Ó

fiÙÈ ÙÔ ÎÔÈÓfi Ô˘ ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÂÈ ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ·ÓÙȉڿ ηٿ οÔÈÔÓ ÙÚfiÔ

ÂÓÛÙÈÎÙˆ‰Ò˜, ¤¯ÔÓÙ·˜ ¿ÁÓÔÈ· ÁÈ· ÙË Ê‡ÛË Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜. ∂ÓÙÔ‡ÙÔȘ,

ÚfiÛÊ·Ù˜ ¤Ú¢Ó˜ ¤‰ÂÈÍ·Ó fiÙÈ ÙÔ ÎÔÈÓfi ÌfiÓÔ ÁÈ· ¿ÁÓÔÈ· ‰ÂÓ ÌÔÚ› Ó· ηÙË-

ÁÔÚËı›: ÔÈ ·ÓÙȉڿÛÂȘ ÙÔ˘ ‚·Û›˙ÔÓÙ·È ÛÙËÓ Â˘·ÈÛıËÛ›· Û¯ÂÙÈο Ì ÙȘ Ù¯ÓÈ-

Τ˜, ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ Î·È „˘¯ÔÏÔÁÈΤ˜ ‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ (Slovic,

1997). ™˘¯Ó¿ ÔÈ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ ÂÈηÏÔ‡ÓÙ·È ÔÈΛϘ ‰˘ÛÎÔϛ˜ Ô˘ Û˘Ó·-

ÓÙÔ‡Ó ÔÈ ‰È·‰Èηۛ˜ ÂÎÙ›ÌËÛ˘ Î·È ‰È·¯Â›ÚÈÛ˘ Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ (fiˆ˜

ÌÂÁ¿Ï˜ ··ÈÙ‹ÛÂȘ Û ¯ÚfiÓÔ Î·È ¯Ú‹Ì· ÁÈ· ÙË Û˘ÏÏÔÁ‹ ÂȉËÌÈÔÏÔÁÈÎÒÓ Î·È

ÙÔÍÈÎÔÏÔÁÈÎÒÓ ‰Â‰ÔÌ¤ÓˆÓ ‹ Ù¯ÓÈο, ‰ÈÔÈÎËÙÈο, ÓÔÌÈο Î·È ¿ÏÏ· ÂÌfi‰È·). ø-

ÛÙfiÛÔ, ÔÈ ‰ÈηÈÔÏÔÁ›Â˜ ·˘Ù¤˜ Û¿ÓÈ· ÈηÓÔÔÈÔ‡Ó ÙÔ ÎÔÈÓfi –ÂȉÈο fiÙ·Ó Úfi-

ÎÂÈÙ·È ÁÈ· ÌÔÚÊ‹ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ÚˆÙfiÁÓˆÚË Î·È ÛËÌ·ÓÙÈ΋– Î·È ·ÓÙÈÌÂÙˆ-

›˙ÔÓÙ·È Ì ÛÎÂÙÈÎÈÛÌfi Î·È ÂÈÊ˘Ï¿ÍÂȘ (Covello, 1998).

◗ ∞ÔÙÂÏ› ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ ‰È·Ì¿¯Ë˜ Û ÁÓˆÛÙ¤˜ Î·È ˘Â‡ı˘Ó˜ ËÁ¤˜. ¶ÔÏÏÔ›

ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ Î·È ˘¿ÏÏËÏÔÈ ·Û¯ÔÏÔ‡ÓÙ·È ÌÂ Û˘˙ËÙ‹ÛÂȘ Î·È ‰È·ÊˆÓ›Â˜ Û¯ÂÙÈο

Ì ÙËÓ ·ÍÈÔÈÛÙ›·, ÙËÓ ÂÁ΢ÚfiÙËÙ· Î·È ÙÔ ÓfiËÌ· ÙˆÓ ÂÎÙÈÌ‹ÛÂˆÓ ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔ-

ÓÙÈÎÒÓ Î·È Â·ÁÁÂÏÌ·ÙÈÎÒÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓÔًوÓ. ™Â ÔÏϤ˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ, Âͤ¯Ô-

ÓÙ˜ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ ·›ÚÓÔ˘Ó ‰È·ÌÂÙÚÈο ·ÓÙ›ıÂÙ˜ ı¤ÛÂȘ ÁÈ· ̇ ËÙ‹Ì·Ù· ÔχÏÔ-

η, fiˆ˜ ÔÈ ÛÙ·ıÌÔ› ˘ÚËÓÈ΋˜ ÂÓ¤ÚÁÂÈ·˜, ÔÈ ̄ ÒÚÔÈ ·fiıÂÛ˘ ÂÈΛӉ˘ÓˆÓ ·Ô-

‚Ï‹ÙˆÓ, Ë ̄ Ú‹ÛË ·ÌÈ¿ÓÙÔ˘ ‹ ÌÔχ‚‰Ô˘, Ù· ËÏÂÎÙÚÔÌ·ÁÓËÙÈο ‰›· Î.¿. ∂ÓÒ,

ÏÔÈfiÓ, Ù¤ÙÔȘ Û˘˙ËÙ‹ÛÂȘ ÂÓ‰¤¯ÂÙ·È Ó· ¤¯Ô˘Ó ÂÔÈÎÔ‰ÔÌËÙÈο ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù·

ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋˜ ÁÓÒÛ˘, ÂÓÙÔ‡ÙÔȘ Û˘¯Ó¿ ̆ ÔÛοÙÔ˘Ó

ÙËÓ ÂÌÈÛÙÔÛ‡ÓË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙÔ˘˜ ÂȉÈÎÔ‡˜ (Covello, 1998).

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 127

Page 128: Περιβάλλον και Επικοινωνία

128

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

¶·Ú¿ÁÔÓÙ·˜ ™˘Óı‹Î˜ Ô˘ ·˘Í¿ÓÔ˘Ó ™˘Óı‹Î˜ Ô˘ ÌÂÈÒÓÔ˘ÓÙËÓ ·ÓËÛ˘¯›· ÁÈ· ÙËÓ ·ÓËÛ˘¯›· ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·ÙËÙ· ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·

∫·Ù·ÛÙÚÔÊÈΤ˜ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ £‡Ì·Ù· Î·È ÙÚ·˘Ì·ÙÈÛÌÔ› £‡Ì·Ù· Î·È ÙÚ·˘Ì·ÙÈÛÌÔ› ·Ó¿ Ù·ÎÙ¿ ̄ ÚÔÓÈο ‰È·ÛÙ‹Ì·Ù· Ù˘¯·›ÔÈ Î·È ¿Ù·ÎÙÔÈ ̄ ˆÚÈÎ¿Î·È Û ηıÔÚÈṲ̂ÓÔ˘˜ ̄ ÒÚÔ˘˜

√ÈÎÂÈfiÙËÙ· ªË ÔÈΛ· ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· √ÈΛ· ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·

∫·Ù·ÓfiËÛË ªË¯·ÓÈÛÌÔ› Î·È ‰È·‰Èηۛ˜ ªË¯·ÓÈÛÌÔ› Î·È ‰È·‰Èηۛ˜ÌË Î·Ù·ÓÔËÙ¤˜ ηٷÓÔËÙ¤˜

∞‚‚·ÈfiÙËÙ· ∂ÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ¿ÁÓˆÛÙË ∂ÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ÁÓˆÛÙ‹‹ ·‚¤‚·ÈË ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÛÙ‹ÌË ÛÙËÓ ÂÈÛÙ‹ÌË

∂›Â‰Ô ÂϤÁ¯Ô˘(ÚÔÛˆÈÎfi) ªÔÚ› Ó· ÂÏÂÁ¯ı› ¢ÂÓ ÌÔÚ› Ó· ÂÏÂÁ¯ı›

∂Èı˘Ì›· ¤ÎıÂÛ˘ ÛÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔ ŒÎıÂÛË ÂÎÔ‡ÛÈ· ŒÎıÂÛË ·ÎÔ‡ÛÈ·

∂ÈÙÒÛÂȘ Û ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ ∂ÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· Ô˘ Âȉڿ ∂ÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· Ô˘ ‰ÂÓ ÂÈ‰Ú¿Î˘Ú›ˆ˜ Û ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ ΢ڛˆ˜ Û ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿

∂Ή‹ÏˆÛË Û˘ÌÙˆÌ¿ÙˆÓ ™˘ÌÙÒÌ·Ù· ÕÌÂÛ· Û˘ÌÙÒÌ·Ù·Ì ̄ ÚÔÓÈ΋ ηı˘ÛÙ¤ÚËÛË

ªÂÏÏÔÓÙÈο ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ∂ÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ÁÈ· ∫·Ì›· ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ÙȘ ÌÂÏÏÔÓÙÈΤ˜ ÁÂÓȤ˜ ÁÈ· ÙȘ ÌÂÏÏÔÓÙÈΤ˜ ÁÂÓȤ˜

∆·˘ÙfiÙËÙ· ÙˆÓ ı˘Ì¿ÙˆÓ £‡Ì·Ù· ÁÓˆÛÙ‹˜ Ù·˘ÙfiÙËÙ·˜ ™Ù·ÙÈÛÙÈο ı‡Ì·Ù·(ı‡Ì·Ù· ¿ÁÓˆÛÙ˘ Ù·˘ÙfiÙËÙ·˜)

∆ÚfiÌÔ˜ ™˘ÌÙÒÌ·Ù· ÙÚÔÌ·ÎÙÈο ™˘ÌÙÒÌ·Ù· Ô˘ ‰ÂÓ ÚÔηÏÔ‡Ó ÙÚfiÌÔ

∂ÌÈÛÙÔÛ‡ÓË Û ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡˜ ∞ÒÏÂÈ· ÂÌÈÛÙÔÛ‡Ó˘ ∂ÌÈÛÙÔÛ‡ÓË ÛÙÔ˘˜ ·ÚÌfi‰ÈÔ˘˜ ıÂÛÌÔ‡˜ ÛÙÔ˘˜ ·ÚÌfi‰ÈÔ˘˜ ıÂÛÌÔ‡˜

∂ӉȷʤÚÔÓ ·fi Ù· ª.ª.∂. ªÂÁ¿ÏÔ ÂӉȷʤÚÔÓ ªÈÎÚfi ÂӉȷʤÚÔÓ ·fi Ù· ª.ª.∂. ·fi Ù· ª.ª.∂.

⁄·ÚÍË ·Ù˘¯ËÌ¿ÙˆÓ ªÂÁ¿Ï· Î·È ÌÂÚÈο ∫·Ó¤Ó· ÌÂÁ¿ÏÔ ‹ ÌÈÎÚfi ·Ù‡¯ËÌ·ÛÙÔ ·ÚÂÏıfiÓ ÌÈÎÚ¿ ·Ù˘¯‹Ì·Ù·

πÛfiÙËÙ· ÕÓÈÛË Î·Ù·ÓÔÌ‹ ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ ÿÛË Î·Ù·ÓÔÌ‹ ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘Î·È Ù˘ ̂ ʤÏÂÈ·˜ Î·È Ù˘ ̂ ʤÏÂÈ·˜

√ʤÏË ∞‚¤‚·È· ÔʤÏË •Âοı·Ú· ÔʤÏË

∞Ó·ÛÙÚ„ÈÌfiÙËÙ· ™˘ÌÙÒÌ·Ù· ÌË ·Ó·ÛÙÚ¤„ÈÌ· ™˘ÌÙÒÌ·Ù· ·Ó·ÛÙÚ¤„ÈÌ·

¶ÚÔÛˆÈ΋ ÂÌÏÔ΋ ∆Ô ¿ÙÔÌÔ ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ∆Ô ¿ÙÔÌÔ ‰ÂÓ ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÂÈÚÔÛˆÈο Û ΛӉ˘ÓÔ ÚÔÛˆÈο ÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔ

¶ÚԤϢÛË ∏ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ÚÔηÏÂ›Ù·È ∏ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ÚÔηÏ›ٷȷfi ·ÓıÚÒÈÓ˜ Ú¿ÍÂȘ ·fi Ê˘ÛÈΤ˜ ‰ÈÂÚÁ·Û›Â˜‹ ·Ú·Ï›„ÂȘ ‹ Â›Ó·È «ı¤ÏËÌ· £ÂÔ‡»

¶π¡∞∫∞™ 1¶∞ƒ∞°√¡∆∂™ ¶√À ∂¶∏ƒ∂∞∑√À¡ ∆∏¡ ∞¡∆π§∏æ∏

∫∞π ∆∏¡ ∂∫∆πª∏™∏ ∆∏™ ∂¶π∫π¡¢À¡√∆∏∆∞™

¶ËÁ

‹: C

ovel

lo, 1

998

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 128

Page 129: Περιβάλλον και Επικοινωνία

129

∫·ıÔÚÈÛÌfi˜ Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

4.2.3 ¶ÔÈÔÈ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ ‚·Ú‡ÓÔ˘ÓÛÙȘ ÂÎÙÈÌ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘ ÁÈ· ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘

√ ÙÚfiÔ˜ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÎÚ›ÓÂÈ ¤Ó· ¿ÙÔÌÔ ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· Â›Ó·È ÌÈ· Ôχ-

Ï¢ÚË ‰È·‰Èηۛ·, Ë ÔÔ›· Ï·Ì‚¿ÓÂÈ ˘fi„Ë ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ÛÙÔȯ›· ·’ fi,ÙÈ Ë

ÂÎÙ›ÌËÛË Ù˘ Èı·ÓfiÙËÙ·˜ ‚Ï¿‚˘ ·fi ÙËÓ ¤ÎıÂÛË ÛÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔ. °ÂÓÈο, ¤¯ÂÈ

‚ÚÂı› fiÙÈ fiÛÔ ÈÔ ÔÍ›· Â›Ó·È Ë ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·, ÙfiÛÔ ÈÔ ·˘ÛÙËÚ¿ ̤ÙÚ· ·-

ÛÊ·Ï›·˜ ˙ËÙÔ‡Ó ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ. °È· ÙË Ì¤ÙÚËÛË Ù˘ ‚·Ú‡ÙËÙ·˜ ÙˆÓ ÂÎÙÈÌ‹ÛˆÓ

ÙˆÓ ·ÙfiÌˆÓ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÏËÙ‹ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· Î·È ÙÔ Êfi‚Ô Ô˘ ÚÔηÏ› ·˘Ù‹

‚Ú¤ıËÎ·Ó ¤ÍÈ ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ (Griffin et al., 1999):

1. ∂ÎÙ›ÌËÛË ÙÔ˘ ·ÚÈıÌÔ‡ ÙˆÓ ı·Ó¿ÙˆÓ Ô˘ ı· Û˘Ì‚Ô‡Ó

2. ∫Ú›ÛË ÁÈ· ÙÔ Èı·Ófi ηٷÛÙÚÔÊÈÎfi ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ·

3. ∂ÎÙ›ÌËÛË Ù˘ ·ÌÂÛfiÙËÙ·˜ ÙÔ˘ ÁÂÁÔÓfiÙÔ˜

4. ∂ÎÙ›ÌËÛË ÙÔ˘ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÔ‡ ÔʤÏÔ˘˜ ÙÔ˘ Ú›ÛÎÔ˘

5. ∂ÎÙ›ÌËÛË Ù˘ ¢¯·Ú›ÛÙËÛ˘ Ô˘ ËÁ¿˙ÂÈ ·fi ÙÔ Ú›ÛÎÔ

6. ∂ÎÙ›ÌËÛË ÙÔ˘ ·ÓÙ›ÎÙ˘Ô˘ ÛÙȘ ÂfiÌÂÓ˜ ÁÂÓȤ˜.

4.2.4 £ÂˆÚ›Â˜ ÁÈ· ÙËÓ ̆ ÔÂÎÙ›ÌËÛË Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜√È ÌÂϤÙ˜ ¿Óˆ ÛÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ¤¯Ô˘Ó ηٷÁÚ¿„ÂÈ ÌÈ·

Ù¿ÛË, ·fi ÙËÓ ÏÂ˘Ú¿ ÙˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ, Ó· ̆ ÔÂÎÙÈÌÔ‡Ó ÙÔ Ú›ÛÎÔ Ô˘ ÂÓ¤¯ÂÈ ÌÈ·

‰È·‰Èηۛ·, ·ÏÏ¿ Î·È Ó· ·ÔÙ˘Á¯¿ÓÔ˘Ó, ·Ú¿ÏÏËÏ·, ÛÙË Ï‹„Ë ÙˆÓ Î·Ù¿ÏÏË-

ÏˆÓ ÚÔÏËÙÈÎÒÓ Ì¤ÙÚˆÓ ÁÈ· ÙËÓ ·ÔÊ˘Á‹ ‰˘Û¿ÚÂÛÙˆÓ Î·Ù·ÛÙ¿ÛˆÓ. °È· ÙËÓ

ÂÍ‹ÁËÛË ÙÔ˘ Ê·ÈÓÔ̤ÓÔ˘ ·˘ÙÔ‡ ¤¯Ô˘Ó ‰È·Ù˘ˆı› ÙÚÂȘ ıˆڛ˜:

i. ∏ ıˆڛ· ÙˆÓ Slovic Î.¿. (1978), ÁÈ· ÙËÓ ̆ ÔÂÎÙ›ÌËÛË Î·È ÙËÓ ·Ú·Í›· ̂ ˜

ÛÙÔȯ›ˆÓ ··Ú·›ÙËÙˆÓ ÁÈ· ÙË Û˘Ó¤¯ÈÛË Ù˘ ̇ ˆ‹˜.

ii. ∏ ıˆڛ· ÙˆÓ Taylor Î·È Brown (1988), ÁÈ· ÙȘ «„¢‰·ÈÛı‹ÛÂȘ», ÙÔÓ ·-

ÓÙÈÏ·Ì‚·ÓfiÌÂÓÔ ¤ÏÂÁ¯Ô Î·È ÙËÓ „˘¯È΋ ̆ Á›·.

iii. ∏ ıˆڛ· Ù˘ „˘¯ÔÏÔÁÈ΋˜ ›ÂÛ˘, Ô˘ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ ¿ÚÓËÛË ·ÓÙ›‰Ú·Û˘

Û ·ÂÈϤ˜ Ô˘ ÎÚ›ÓÔÓÙ·È ̂ ˜ ·ÓÂͤÏÂÁÎÙ˜.

◗◗ ∏ ıˆڛ· ÁÈ· ÙËÓ ̆ ÔÂÎÙ›ÌËÛË Î·È ÙËÓ ·Ú·Í›·ˆ˜ ÛÙÔȯ›ˆÓ ··Ú·›ÙËÙˆÓ ÁÈ· ÙË Û˘Ó¤¯ÈÛË Ù˘ ̇ ˆ‹˜

∞Ó Î·È Ô Slovic Î·È Ë ÔÌ¿‰· ÙÔ˘ ÂÈÎÂÓÙÚÒıËÎ·Ó ÛÙËÓ ·ÔÙ˘¯›· ̄ Ú‹Û˘ Ù˘ ̇ Ò-

Ó˘ ·ÛÊ·Ï›·˜ ÛÙ· ·˘ÙÔΛÓËÙ·, Ë ıˆڛ· ÙÔ˘˜ ¤¯ÂÈ Â˘Ú‡ÙÂÚË ÂÊ·ÚÌÔÁ‹. ∏ Ô-

Ì¿‰· ÙÔ˘ Slovic ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍ fiÙÈ Ë ÚÔÛ¿ıÂÈ· Ó· ÂÈÛı› ÙÔ ÎÔÈÓfi Î·È Ë ·Ó·-

ÛٿوÛË Ô˘ ÚÔηÏÂ›Ù·È Á‡Úˆ ·fi ÙË ̄ Ú‹ÛË Ù˘ ̇ ÒÓ˘ Û οı ‰È·‰ÚÔÌ‹ ›-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 129

Page 130: Περιβάλλον και Επικοινωνία

130

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

Ó·È ‰˘Û·Ó¿ÏÔÁ˜ ÚÔ˜ ÙËÓ ·ÛÊ¿ÏÂÈ· Ô˘ ·Ú¤¯ÂÈ Ë ̇ ÒÓË. ªÂ ¿ÏÏ· ÏfiÁÈ·, Ë È-

ı·ÓfiÙËÙ· Ó· ¤¯ÂÈ Î¿ÔÈÔ˜ ·Ù‡¯ËÌ· Ì ·˘ÙÔΛÓËÙÔ Û ÎÔÓÙÈÓ¤˜ ‰È·‰ÚÔ̤˜ ›ӷÈ

1 ÛÙ· 3,5 ÂηÙÔÌ̇ÚÈ·, ÂÓÒ Ë Èı·ÓfiÙËÙ· ÛÔ‚·ÚÔ‡ ÙÚ·˘Ì·ÙÈÛÌÔ‡ Â›Ó·È 1 ÛÙȘ

100.000. °ÓˆÚ›˙ÔÓÙ·˜ fiÛÔ ÌÈÎÚ‹ Â›Ó·È Ë Ù¿ÍË ÌÂÁ¤ıÔ˘˜ ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘, ·Ô-

ʇÁÂÙ·È Ë ̄ Ú‹ÛË Ù˘ ̇ ÒÓ˘, Ô˘ ·ÚÂÌÔ‰›˙ÂÈ Î·È ÂÚÈÔÚ›˙ÂÈ ÙȘ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ̤-

Û· ÛÙÔ ·˘ÙÔΛÓËÙÔ.

µÏ¤ÔÓÙ·˜ ¢ڇÙÂÚ· ÙË ıˆڛ· ·˘Ù‹, ÌÔÚԇ̠ӷ ԇ̠fiÙÈ ̆ ¿Ú¯Ô˘Ó Û˘-

ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ fiÚÈ· ÛÙÔ ̄ ÚfiÓÔ Î·È ÙËÓ ÂÓ¤ÚÁÂÈ· Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ·ÊÈÂÚÒÛÂÈ ¤Ó· ¿ÙÔ-

ÌÔ ÚÔÛ¤¯ÔÓÙ·˜ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜ Î·È ·ÂÈϤ˜. ∞Ó ÙÔ ¿ÙÔÌÔ ‰ÂÓ ·ÁÓÔ‹ÛÂÈ Î¿ÔÈÔ˘˜

ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜, ı· ÍÔ‰¤„ÂÈ ÙË ̇ ˆ‹ ÙÔ˘ Û ÌÈ· ¤ÌÌÔÓË ÂÓ·Û¯fiÏËÛË Ì ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘-

ÓfiÙËÙ·, Ú¿ÁÌ· Ô˘ ı· ÛÙ·ı› ÂÌfi‰ÈÔ ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÌÈ·˜ ÈÛÔÚÚÔË̤Ó˘

Î·È ·Ú·ÁˆÁÈ΋˜ ‡·Ú͢. ∂›Ó·È ÏÔÈfiÓ ÏÔÁÈÎfi Ó· ·ÁÓÔ› ηÓ›˜ ÙÔ˘˜ ÎÈÓ‰‡-

ÓÔ˘˜ Ì ÌÈÎÚ‹ Èı·ÓfiÙËÙ· Ú·ÁÌ·ÙÔÔ›ËÛ˘, ·ÎfiÌ· Î·È ·Ó ·˘Ùfi ÌÔÚ› Ó· ¤-

¯ÂÈ Î·Ù·ÛÙÚÔÊÈο ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù·.

∏ ıˆڛ· ÙˆÓ Slovic Î.¿. ÌÔÚ› Ó· ÁÂÓÈ΢ı› ÙfiÛÔ Û ÙÔÈο fiÛÔ Î·È ÛÂ

·ÁÎfiÛÌÈ· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù·. µ¿ÛÂÈ Ù˘ ıˆڛ·˜ ·˘Ù‹˜ ÌÔÚ› Ó·

ÂÍËÁËı› Ë ·ÔÙ˘¯›· ÙˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ Ó· Ï¿‚Ô˘Ó ÚÔÏËÙÈο ̤ÙÚ· ÂÓ¿ÓÙÈ· ÛÙȘ

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ·ÂÈϤ˜, ÂÎÙfi˜ Î·È ·Ó ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È fiÙÈ Ë Èı·ÓfiÙËÙ· Ó·

Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈËı› Ë ·ÂÈÏ‹ ̆ ÂÚ‚·›ÓÂÈ ÙÔ Î·ÙÒÙ·ÙÔ ·Ô‰ÂÎÙfi fiÚÈÔ. ∞Ó ·˘Ùfi ·-

ÔÙÂÏ› Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·, ÙfiÙÂ, fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙÔÓ Î·ıÔÚÈÛÌfi Ù˘ ·ÓÙ›‰Ú·Û˘ ·-

¤Ó·ÓÙÈ ÛÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·, Ë ·ÓÙ›ÏË„Ë Ù˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙË-

Ù·˜ Â›Ó·È ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚË „˘¯ÔÏÔÁÈ΋ ÌÂÙ·‚ÏËÙ‹ ·fi ÙË ÛÔ‚·ÚfiÙËÙ· Ù˘ ›‰È·˜

Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜.

µ¤‚·È·, ˘¿Ú¯Ô˘Ó οÔÈÔÈ ÂÚÈÔÚÈÛÌÔ› ÛÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ Ù˘ ıˆڛ·˜ ÙˆÓ

Slovic Î.¿. ∫È ·˘Ùfi, ÁÈ·Ù› Ô Slovic Î·È Ë ÔÌ¿‰· ÙÔ˘ ÂÈÎÂÓÙÚÒıËÎ·Ó ÛÙȘ ·ÓÙÈ-

‰Ú¿ÛÂȘ ÙˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ Û ¿ÌÂÛË ·ÂÈÏ‹ Ù˘ ̇ ˆ‹˜, Ù˘ ̆ Á›·˜ Î·È Ù˘ ÂÚÈÔ˘-

Û›·˜ ÙÔ˘˜. ∞ÓÙÈı¤Ùˆ˜, ÔÈ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ˜ –ηÈ, ÂȉÈο, ·˘Ù¤˜

Ô˘ ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·È ·fi ÙȘ Û‡Á¯ÚÔÓ˜ Ù¯ÓÔÏÔÁ›Â˜– Â›Ó·È ÈÔ Â˘Ú›˜ Î·È ÔÈΛ-

Ϙ. ¶ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó Î·È ·˘Ù¤˜ ·ÂÈϤ˜ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓıÚÒÈÓË ˙ˆ‹, ÙËÓ ˘Á›· ηÈ

ÙËÓ ÂÚÈÔ˘Û›·, ·ÏÏ¿ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó Â›Û˘ Î·È ¿ÏϘ, ÌË ·ÓıÚÒÈÓ˜ ÌÔÚʤ˜

˙ˆ‹˜, ηıÒ˜ Î·È ÙË ÁÂÓÈÎfiÙÂÚË ¤ÓÓÔÈ· Ù˘ «˘Á›·˜» Ù˘ ‚ÈfiÛÊ·ÈÚ·˜. °È· ÙÔ Ïfi-

ÁÔ ·˘Ùfi, Ë „˘¯ÔÏÔÁÈ΋ Ù¿ÛË ÁÈ· ¿ÚÓËÛË ÙˆÓ ¿ÌÂÛˆÓ ·ÂÈÏÒÓ ÂÓ‰¤¯ÂÙ·È Ó·

ÌËÓ ¤¯ÂÈ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ Û ‰È¿¯˘Ù˜, ¤ÌÌÂÛ˜ Î·È ·ÚÁ¿ ·Ó·Ù˘ÛÛfiÌÂÓ˜ ·ÂÈϤ˜

Ô˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡ÓÙ·È ·fi Ù· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù·.

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 130

Page 131: Περιβάλλον και Επικοινωνία

131

∫·ıÔÚÈÛÌfi˜ Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

◗◗ ∏ ıˆڛ· ÁÈ· ÙȘ «„¢‰·ÈÛı‹ÛÂȘ»,ÙÔÓ ·ÓÙÈÏ·Ì‚·ÓfiÌÂÓÔ ¤ÏÂÁ¯Ô Î·È ÙËÓ „˘¯È΋ ̆ Á›·

∏ ıˆڛ· ÙˆÓ Taylor Î·È Brown ÂÚ› „¢‰·ÈÛı‹ÛÂˆÓ ÂÈÎÂÓÙÚÒÓÂÙ·È ÛÙËÓ ·Ó-

ıÚÒÈÓË ˘Á›· ηÈ, ˆ˜ ıˆڛ·, ¤¯ÂÈ ÎÚÈı› ÚÔÎÏËÙÈ΋. √È Taylor Î·È Brown ·-

ӷʤÚÔ˘Ó fiÙÈ ÔÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ˘fiÎÂÈÓÙ·È Û ÙÚÂȘ ‚·ÛÈΤ˜ „¢‰·È-

Ûı‹ÛÂȘ: ·. ˘ÂÚÂÎÙÈÌÔ‡Ó ÙȘ ÈηÓfiÙËÙ¤˜ ÙÔ˘˜, ‚. ̆ ÂÚÂÎÙÈÌÔ‡Ó ÙÔ ‚·ıÌfi ÛÙÔÓ

ÔÔ›Ô ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂϤÁÍÔ˘Ó Ù· ‰È¿ÊÔÚ· ÁÂÁÔÓfiÙ· ÙÔ˘ ¤Íˆ ÎfiÛÌÔ˘ Î·È Á. ·È-

Ûı¿ÓÔÓÙ·È Î·ı’ fiÏ· ·ÈÛÈfi‰ÔÍÔÈ ÁÈ· ÙÔ Ì¤ÏÏÔÓ. √È „¢‰·ÈÛı‹ÛÂȘ ·˘Ù¤˜ ›ӷÈ

ÌÂÓ ··Ú·›ÙËÙ˜ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓıÚÒÈÓË ˘Á›·, ·ÏÏ¿ ÌÔÚ› Ó· Ô‰ËÁ‹ÛÔ˘Ó Û ÛË-

Ì·ÓÙÈ΋ ̆ ÔÂÎÙ›ÌËÛË Ù˘ ‰ÚÈ̇ÙËÙ·˜ ÔÚÈÛÌ¤ÓˆÓ ÎÈÓ‰‡ÓˆÓ, ÌÂ Û˘Ó¤ÂÈ· Ó· ÌË

ÏËÊıÔ‡Ó Ù· ηٿÏÏËÏ· ̤ÙÚ·. °È· Ó· ÛÙËÚ›ÍÔ˘Ó ÙËÓ ¿Ô„‹ ÙÔ˘˜, ÔÈ Taylor ηÈ

Brown ·Ú¤¯Ô˘Ó ÂÌÂÈÚÈΤ˜ ·Ô‰Â›ÍÂȘ fiÙÈ Ù· ˘ÁÈ‹ ¿ÙÔÌ· ‰È·Î·Ù¤¯ÔÓÙ·È Î·È

·fi ÙȘ ÙÚÂȘ ·˘Ù¤˜ „¢‰·ÈÛı‹ÛÂȘ.

ŸÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ ÚÒÙË „¢‰·›ÛıËÛË, ÔÈ ÌÂϤÙ˜ ·ÔηχÙÔ˘Ó ÌÈ· Ù¿ÛË

ÛÙÔ˘˜ ηÓÔÓÈÎÔ‡˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜ Ó· ‚Ï¤Ô˘Ó ÙÔÓ Â·˘Ùfi ÙÔ˘˜ ˆ˜ ηχÙÂÚÔ ·fi

ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜ Û ÌÈ· ÛÂÈÚ¿ ÁÓˆÚÈÛÌ¿ÙˆÓ. °È· ÙË ‰Â‡ÙÂÚË „¢‰·›-

ÛıËÛË, ÔÈ Taylor Î·È Brown ·Ú·ı¤ÙÔ˘Ó ÛÙÔȯ›· Ô˘ ·Ô‰ÂÈÎÓ‡Ô˘Ó ˆ˜ ÔÈ

¿ÓıÚˆÔÈ Û˘¯Ó¿ ÈÛÙÂ‡Ô˘Ó ˆ˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂËÚ¿ÛÔ˘Ó ÁÂÁÔÓfiÙ· Ô˘, ÛÙËÓ

Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·, ηıÔÚ›˙ÔÓÙ·È ÂÍ ÔÏÔÎÏ‹ÚÔ˘ ·fi ÙËÓ Ù‡¯Ë. ∆¤ÏÔ˜, ·Ó·ÊÔÚÈο

Ì ÙËÓ ÙÚ›ÙË „¢‰·›ÛıËÛË, ÔÈ Taylor Î·È Brown, ÛÙËÚÈ˙fiÌÂÓÔÈ ÛÙȘ ·fi„ÂȘ

ÙÔ˘ Weinstein (1980), ˘ÔÛÙËÚ›˙Ô˘Ó fiÙÈ ÔÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ Â›Ó·È Ô˘-

ÙÔÈο ·ÈÛÈfi‰ÔÍÔÈ ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË Ù˘ ̆ Á›·˜ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ Ì¤ÏÏÔÓ.

∞Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙÔÓ ÙÚfiÔ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÔÈ ÙÚÂȘ ·˘Ù¤˜ „¢‰·ÈÛı‹ÛÂȘ ·›˙Ô˘Ó

ÚfiÏÔ ÛÙËÓ ·ÓıÚÒÈÓË ˘Á›·, ÌÔÚ› Ó· ηıÔÚ›ÛÔ˘Ó Î·È ÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ÙˆÓ

·ÓıÚÒˆÓ ·¤Ó·ÓÙÈ Û ¿ÏÏÔ˘˜ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜. ∏ ıˆڛ· ÙˆÓ Taylor Î·È Brown

ÌÔÚ› Ó· ÂÍËÁ‹ÛÂÈ ÙËÓ ·ÔÙ˘¯›· ÙˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ Ó· Ï¿‚Ô˘Ó ÚÔÏËÙÈο ̤ÙÚ·

ÁÈ· ÙȘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ˜ Ô˘ ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙Ô˘Ó. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ¤Ó·˜ ¿ÓıÚˆÔ˜

Ô˘ ıˆÚ› ÙÔÓ Â·˘Ùfi ÙÔ˘ ¿ÚÈÛÙÔ Ô‰ËÁfi Î·È ÈÛÙ‡ÂÈ fiÙÈ ¤¯ÂÈ Ôχ ηÏfi ¤ÏÂÁ¯Ô

ÙÔ˘ ·˘ÙÔÎÈÓ‹ÙÔ˘ ÙÔ˘ Î·È fiÙÈ ÙÔ˘ ÂÈÊ˘Ï¿ÛÛÂÙ·È Ï·ÌÚfi ̤ÏÏÔÓ, ı· ˘ÔÂÎÙÈ-

Ì‹ÛÂÈ ÙÔ˘˜ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜ Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ÎÚ‡‚ÂÈ ¤Ó· Ù·Í›‰È Ì ÙÔ ·˘ÙÔΛÓËÙÔ. ∆· ·-

ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÌÂÏÂÙÒÓ ¤¯Ô˘Ó ‰Â›ÍÂÈ, Ì¿ÏÈÛÙ·, fiÙÈ Ë „¢‰·›ÛıËÛË ÙÔ˘ ÂϤÁ¯Ô˘

ÙˆÓ Ú·ÁÌ¿ÙˆÓ Â›Ó·È ÙÔ ÛËÌ›Ô-ÎÏÂȉ› ÛÙËÓ ̆ ÔÂÎÙ›ÌËÛË ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘.

∏ ıˆڛ· ÙˆÓ Taylor Î·È Brown ‰¤¯ÂÙ·È ÙËÓ ›‰È· ÎÚÈÙÈ΋ Ì ÙË ıˆڛ· ÙˆÓ

Slovic Î.¿. ¢ËÏ·‰‹ Î·È ·˘Ù‹ Ë ıˆڛ· ÌÔÚ› Ó· ÂÍËÁ‹ÛÂÈ Â·ÚÎÒ˜ ÙËÓ ·ÓÙ›-

‰Ú·ÛË ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘ Û ¿ÌÂÛ˜ ·ÂÈϤ˜, ·ÏÏ¿ ÂÓ‰¤¯ÂÙ·È Ó· ÌËÓ ¤¯ÂÈ ÂÊ·ÚÌÔ-

Á‹ Û ̷ÎÚÔÚfiıÂÛ̘ ·ÂÈϤ˜, fiˆ˜ Â›Ó·È Ù· ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈο ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù·.

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 131

Page 132: Περιβάλλον και Επικοινωνία

132

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ŒÓ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ÂÚÈÁÚ¿„ÂÈ ÙÔ ·Ú·¿Óˆ: ¤Ó·˜ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ·˜

Ô˘ ¤¯ÂÈ ·ÊÈÂÚÒÛÂÈ ÙËÓ ¤ÚÂ˘Ó¿ ÙÔ˘ ÛÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÙˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ÚÔ-

‚ÏËÌ¿ÙˆÓ, ·Ó·ÁÓˆÚ›˙ÔÓÙ·˜ ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· Ô˘ ÂÓ¤¯Ô˘Ó, ·ÏÏ¿ Ô˘ ηٷ-

Ó·ÏÒÓÂÈ ÙÚÔʤ˜ ÏÔ‡ÛȘ Û ÏÈ·Ú¿ Î·È ‰ÂÓ ıˆÚ› ··Ú·›ÙËÙÔ Ó· ‰¤ÓÂÈ ÙË

˙ÒÓË ÙÔ˘ Î·È Ó· ·ÛÎÂ›Ù·È Î·ÓÔÓÈο.

◗◗ ∏ ıˆڛ· Ù˘ „˘¯ÔÏÔÁÈ΋˜ ›ÂÛ˘∏ ıˆڛ· Ù˘ „˘¯ÔÏÔÁÈ΋˜ ›ÂÛ˘ ÚÔÙ¿ıËΠÁÈ· ÚÒÙË ÊÔÚ¿ ·fi ÙÔÓ Lazarus

ÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ ’60 Î·È Û˘ÌÏËÚÒıËΠÂÚ·ÈÙ¤Úˆ ·fi ÙÔ˘˜ Û˘Ó·‰¤ÏÊÔ˘˜ ÙÔ˘

Î·È ¿ÏÏÔ˘˜ ÂȉÈÎÔ‡˜. ™‡Ìʈӷ Ì ÙË ıˆڛ· Ù˘ „˘¯ÔÏÔÁÈ΋˜ ›ÂÛ˘, Ë ¿ÚÓË-

ÛË Î·È Ë ·ÔÙ˘¯›· ‰Ú¿Û˘ ÌÔÚ› Ó· Û˘Ì‚Â› fiÙ·Ó ÙÔ ¿ÙÔÌÔ ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È fiÙÈ

Ë ·ÂÈÏ‹ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙfi˜ ÙÔ˘ Â›Ó·È ¤Ú· ·fi ÙÔÓ ÚÔÛˆÈÎfi ÙÔ˘ ¤ÏÂÁ¯Ô, ·Ó

Î·È ÛÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÙÔ ¿ÙÔÌÔ ÂÓ‰¤¯ÂÙ·È Ó· ·ÛΛ Û οÔÈÔ ‚·ıÌfi ¤ÏÂÁ¯Ô

¿Óˆ ÛÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·. ∏ ¿ÚÓËÛË Î·È Ë ·Ú·Í›· ÛÎÔfi ¤¯Ô˘Ó Ó· ÌÂÈÒÛÔ˘Ó

ÙfiÛÔ ÙÔ ¿Á¯Ô˜ Î·È ÙÔ Êfi‚Ô ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘, fiÛÔ Î·È ‰˘Û¿ÚÂÛÙ· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù· Ô˘

‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡ÓÙ·È ·fi ÙËÓ È‰¤· ÙÔ˘ ·ÓÂͤÏÂÁÎÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘. ∂ÈϤÔÓ, ·ÔÛÎÔ-

Ô‡Ó ÛÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘ ·fi ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ‰˘Û¿ÚÂÛÙˆÓ Î·Ù·ÛÙ¿-

ÛÂˆÓ Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ÚÔÎÏËıÔ‡Ó ·fi ÙËÓ ·‰˘Ó·Ì›· ÂϤÁ¯Ô˘.

∏ ıˆڛ· Ù˘ „˘¯ÔÏÔÁÈ΋˜ ›ÂÛ˘ Â›Ó·È ıˆڛ·-ÎÏÂȉ› ÛÙËÓ „˘¯ÔÏÔÁ›· ÙÔ˘

·ÚÚÒÛÙÔ˘ Î·È ÙËÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ „˘¯ÔÏÔÁ›·, ÂÓÒ ·Ú¤¯ÂÈ ¤Ó· Ï·›ÛÈÔ ÁÈ·

ÙËÓ Î·Ù·ÓfiËÛË ÙÔ˘ ÙÚfiÔ˘ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ·ÓÙȉÚÔ‡Ó Û ¤Ó· ¢ڇ

Ê¿ÛÌ· ·ÂÈÏÒÓ Î·È ÚÔÎÏ‹ÛˆÓ. ™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ıˆڛ·˜ ·˘Ù‹˜, ‰›ÓÂÙ·È ¤Ó·˜

¢ڇ˜ ÔÚÈÛÌfi˜ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ‡ ÛÙÚ¤ÛÔÚ· ˆ˜ ÛÙÔÈ¯Â›Ô˘ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔ-

ÓÙÔ˜ ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘ Ô˘ Â›Ó·È ‰˘Û¿ÚÂÛÙÔ Î·È/‹ ·ÂÈÏ›, ηٿ οÔÈÔ ÙÚfiÔ, ÙËÓ È-

ÛÔÚÚÔË̤ÓË ‡·ÚÍË ·˘ÙÔ‡ (Bell et al., 1990). O Lazarus Î·È Ë ÔÌ¿‰· ÙÔ˘

ÚÔ¯ÒÚËÛ·Ó ¤Ó· ‚‹Ì· ·Ú·¤Ú·, ÚÔÛ‰ÈÔÚ›˙ÔÓÙ·˜ Ù¤ÛÛÂÚȘ Ù‡Ô˘˜ ÂÚÈ-

‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ‡ ÛÙÚ¤ÛÔÚ·, ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ Î·È ˘¿ÁÔ˘Ó Û ¤Ó· ÎÔÈÓfi ıˆÚËÙÈÎfi

Ï·›ÛÈÔ. √È ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ› ÛÙÚ¤ÛÔÚ˜ ÌÔÚ› Ó· ›ӷÈ:

◗ ∫·Ù·ÛÙÚÔÊÈο Ê˘ÛÈο Ê·ÈÓfiÌÂÓ·, fiˆ˜ ÏËÌ̇Ú˜ Î·È ÛÂÈÛÌÔ›.

◗ ¢˘Û¿ÚÂÛÙ· ÁÂÁÔÓfiÙ· ÛÙË ˙ˆ‹, fiˆ˜ ¤Ó· ‰È·˙‡ÁÈÔ ‹ Ô ı¿Ó·ÙÔ˜ ÎÔÓÙÈÓÔ‡

ÚÔÛÒÔ˘.

◗ ∫·ıËÌÂÚÈÓ¤˜ ‰˘ÛÎÔϛ˜, fiˆ˜ ›ÂÛË ÛÙË ‰Ô˘ÏÂÈ¿.

◗ ™ÙÚÂÛÔÁfiÓÔÈ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘, fiˆ˜ Ô ıfiÚ˘-

‚Ô˜ ‹ Ë Ú‡·ÓÛË.

∞Ó Î·È ÔÏÏÔ› ·fi ÙÔ˘˜ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ‡˜ ÛÙÚ¤ÛÔÚ˜ ¤¯Ô˘Ó ¿ÌÂÛ˜ ÂÈ-

ÙÒÛÂȘ ÛÙË ÛˆÌ·ÙÈ΋ ˘Á›· ÙÔ˘ ·ÙfiÌÔ˘, Ë ıˆڛ· Ù˘ „˘¯ÔÏÔÁÈ΋˜ ›ÂÛ˘

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 132

Page 133: Περιβάλλον και Επικοινωνία

133

∫·ıÔÚÈÛÌfi˜ Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

‰¤¯ÂÙ·È ÙËÓ ‡·ÚÍË Ù˘ ·ÚÓËÙÈ΋˜ „˘¯ÔÏÔÁÈ΋˜ ›‰Ú·Û˘. ™‡Ìʈӷ Ì ÙË

ıˆڛ·, Ë ·ÚÓËÙÈ΋ „˘¯ÔÏÔÁÈ΋ ›‰Ú·ÛË ̆ Ê›ÛÙ·Ù·È fiÙ·Ó ÙÔ ¿ÙÔÌÔ ÂÎÙÈÌ¿ Û˘-

ÓÂȉËÙ¿ fiÙÈ ¤Ó· ÛÙÔÈ¯Â›Ô ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ ·ÔÙÂÏ› ÛÙÚÂÛÔÁfiÓÔ ·Ú¿ÁÔÓÙ·.

ŒÙÛÈ, ‰È·ÎÚ›ÓÔ˘Ó ‰‡Ô ‰È·‰Èηۛ˜ ·ÓÙ›Ï˄˘: ·. ÚˆÙÔÁÂÓ‹ ·ÔÙ›ÌËÛË, Ô˘

ÂÎÙÈÌ¿ ÙË Ê‡ÛË Î·È ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ‡ ÛÙÔÈ¯Â›Ô˘ Î·È ‚. ‰Â˘ÙÂÚÔ-

ÁÂÓ‹ ·ÔÙ›ÌËÛË, Ô˘ ·ÍÈÔÏÔÁ› ÙÔ ‚·ıÌfi ÛÙÔÓ ÔÔ›Ô ÌÔÚ› ÙÔ ¿ÙÔÌÔ Ó· ·ÓÙÈ-

ÌÂÙˆ›ÛÂÈ ÙËÓ ÚfiÎÏËÛË Î·È ÙËÓ ·ÂÈÏ‹ ÙÔ˘ ÂÓ ‰˘Ó¿ÌÂÈ ÛÙÚ¤ÛÔÚ·, ·Ó¿ÏÔÁ· ÌÂ

ÙȘ ‰ÂÍÈfiÙËÙ¤˜ ÙÔ˘. ∂Ô̤ӈ˜, ·Ó Ë ÚˆÙÔÁÂÓ‹˜ ·ÔÙ›ÌËÛË Î·ıÔÚ›˙ÂÈ fiÙÈ ¤Ó·

ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎfi ÛÙÔÈ¯Â›Ô ÂÓ¤¯ÂÈ ·ÂÈÏ‹, ·ÏÏ¿ Ë ‰Â˘ÙÂÚÔÁÂÓ‹˜ ηıÔÚ›˙ÂÈ fiÙÈ ÙÔ

¿ÙÔÌÔ ¤¯ÂÈ ¿ÌÂÛÔ ¤ÏÂÁ¯Ô ¿Óˆ ÛÙÔ ÛÙÔÈ¯Â›Ô ·˘Ùfi, ÙfiÙ ÙÔ ¿ÙÔÌÔ ı· ̆ Ê›ÛٷٷÈ

Û ÌÈÎÚfiÙÂÚÔ ‚·ıÌfi ÙËÓ ·ÚÓËÙÈ΋ „˘¯ÔÏÔÁÈ΋ ›‰Ú·ÛË.

ŸÙ·Ó ÙÔ ¿ÙÔÌÔ ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È fiÙÈ ‰ÂÓ ÌÔÚ› Ó· ÂϤÁÍÂÈ ÙÔÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎfi

ÛÙÚ¤ÛÔÚ·, ÙfiÙ ·Ó·Ù‡ÛÛÂÈ ·Ì˘ÓÙÈÎÔ‡˜ Ì˯·ÓÈÛÌÔ‡˜, Ô˘ ÂÈÎÂÓÙÚÒÓÔÓÙ·È Â›-

Ù ÛÙÔ Úfi‚ÏËÌ· ›Ù ÛÙÔ Û˘Ó·›ÛıËÌ·. ™ÙËÓ ÚÒÙË ÂÚ›ÙˆÛË, ÙÔ ¿ÙÔÌÔ ÚÔ-

Û·ı› Ó· ÂϤÁÍÂÈ ÙÔ ÛÙÚ¤ÛÔÚ· Î·È ·Ó·Ù‡ÛÛÂÈ Ó¤Â˜ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¤˜ ÛÙËÓ ÚÔ-

Û¿ıÂÈ· Ì›ˆÛ‹˜ ÙÔ˘. ™ÙË ‰Â‡ÙÂÚË ÂÚ›ÙˆÛË, ÙÔ ¿ÙÔÌÔ ÚÔÛ·ı› Ó· ÌÂÈÒÛÂÈ

Ù· ‰˘Û¿ÚÂÛÙ· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù· Ô˘ ÙÔ˘ ÚÔηÏ› Ô ÛÙÚ¤ÛÔÚ·˜ ‹ Ó· ÙÔÓ ·Ó¯ı›

Ì ÙÔÓ Î·Ï‡ÙÂÚÔ ÙÚfiÔ. ∂Ô̤ӈ˜, ÙÔ ¿ÙÔÌÔ ÌÔÚ› Ó· ·ÔʇÁÂÈ ÙÔ ÛÙÚ¤ÛÔÚ·

(ÁÈ· ÙËÓ ·ÎÚ›‚ÂÈ·, Ó· ηٷʇÁÂÈ Û ÌÈ· ¿ÚÓËÛË), Ó· ηÏÏÈÂÚÁ‹ÛÂÈ «Â˘Û‚›˜

fiıÔ˘˜» (‰ËÏ·‰‹ Ó· ·Ó·˙ËÙ‹ÛÂÈ ÌË Ú·ÏÈÛÙÈΤ˜ χÛÂȘ Î·È ·Ó¿ÎÂȘ), Ó· η-

ٷʇÁÂÈ ÛÙËÓ ›ÛÙË (ÂÓÓÔÒÓÙ·˜, ‰Ò, ÙËÓ ·Ó·˙‹ÙËÛË Ï‡Û˘ ÚÔÂÚ¯fiÌÂÓ˘ ·fi

ÙÔ £Âfi) ηÈ, Ù¤ÏÔ˜, Ó· ηٷʇÁÂÈ ÛÙË ÌÔÈÚÔÏ·ÙÚ›· (‰ËÏ·‰‹ ÙËÓ ·Ô‰Ô¯‹ fiÙÈ Ë

·ÂÈÏ‹ ‰ÂÓ ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÂÙ·È, Ì ·ÎfiÏÔ˘ıÔ ÙËÓ ·Ó·ÛÙÔÏ‹ οı ÚÔÛ¿ıÂÈ·˜ Â-

͇ÚÂÛ˘ χÛ˘). ∞Í›˙ÂÈ Ó· ÛËÌÂȈı› fiÙÈ Î·È ÔÈ Ù¤ÛÛÂÚȘ ·˘Ù¤˜ Ù·ÎÙÈΤ˜ ·Ó·-

ÎÔ˘Ê›˙Ô˘Ó ÙÔ ¿ÙÔÌÔ, ·ÏÏ¿, ·Ú¿ÏÏËÏ·, ÙÔ ·ÔÙÚ¤Ô˘Ó ·fi ÙÔ Ó· Ï¿‚ÂÈ Ì¤ÙÚ·

ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜. º·›ÓÂÙ·È, ÏÔÈfiÓ, fiÙÈ Ë ıˆڛ· Ù˘

„˘¯ÔÏÔÁÈ΋˜ ›ÂÛ˘ ÌÔÚ› Ó· ÂÊ·ÚÌÔÛÙ› ÛÙȘ ·ÓÙȉڿÛÂȘ ÙˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ ·-

¤Ó·ÓÙÈ ÛÙȘ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜ ·ÂÈϤ˜.

4.2.5 ¢È·ÊÔÚ¤˜ ÛÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ÌÂٷ͇ ÎÔÈÓÔ‡ Î·È ÂȉÈÎÒÓ

™ÙËÓ Î·ÙËÁÔÚ›· ÙˆÓ ÂȉÈÎÒÓ ·Ó‹ÎÔ˘Ó ÔÈ Ì˯·ÓÈÎÔ›, ÔÈ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜, Ù· ¿ÙÔÌ·

Ô˘ ·Û¯ÔÏÔ‡ÓÙ·È Ì ÙËÓ ÔÛÔÙÈ΋ ÂÎÙ›ÌËÛË ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘, ÔÈ Â·ÁÁÂÏ̷ٛ˜

Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ̂ ˜ ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ ÙËÓ ̆ Á›· Î·È ÙËÓ ·ÛÊ¿ÏÂÈ· Î·È ¿ÓıÚˆÔÈ Ô˘ ·Û¯Ô-

ÏÔ‡ÓÙ·È Ì ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹. √È ÂȉÈÎÔ› Û˘Ó‹ıˆ˜ ¤¯Ô˘Ó ÂÍÂȉÈÎÂ˘Ì¤Ó˜ ÁÓÒÛÂȘ

Î·È ·Û¯ÔÏÔ‡ÓÙ·È Ì ¤Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ. ∞fi ÙËÓ ¿ÏÏË, ÙÔ ÎÔÈÓfi ·-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 133

Page 134: Περιβάλλον και Επικοινωνία

134

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

·ÚÙ›˙ÂÙ·È ·fi «¿ÙÔÌ· Ù˘ ‰ÈÏ·Ó‹˜ fiÚÙ·˜», ηÙÔ›ÎÔ˘˜ ÌÈ·˜ ÎÔÈÓfiÙËÙ·˜ ‹

ÂÚÁ¿Ù˜. ∂ÈϤÔÓ, ÙÔ ÎÔÈÓfi ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ Î·È ¿ÙÔÌ· Ô˘ ‰ÂÓ ‰¤¯ÔÓÙ·È ÙȘ ¿ÌÂ-

Û˜ ÂÈÙÒÛ˘ ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘, ·ÏÏ¿ ·ÈÛı¿ÓÔÓÙ·È fiÙÈ, ηٿ οÔÈÔ ÙÚfiÔ, ÂË-

Ú¿˙ÔÓÙ·È ·fi ÌÈ· ÂÈΛӉ˘ÓË Î·Ù¿ÛÙ·ÛË (Minshall, 2000). √È ÂȉÈÎÔ› Î·È ÙÔ

ÎÔÈÓfi ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ ‰È·ÊˆÓÔ‡Ó Û ı¤Ì·Ù· ‰È·¯Â›ÚÈÛ˘ Ù˘ ÂÈÎȉ˘ÓfiÙËÙ·˜Ø

‰È·Ê·›ÓÂÙ·È ¤ÙÛÈ ÌÈ· ¤ÏÏÂÈ„Ë ÂÌÈÛÙÔÛ‡Ó˘ ·fi ÙË ÌÂÚÈ¿ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÚÔ˜

ÙÔ˘˜ ÂȉÈÎÔ‡˜. ™˘Ó‹ıˆ˜, Ë ‰È·ÊˆÓ›· ·˘Ù‹ Ô‰ËÁ› ÙÔ ÎÔÈÓfi Û ÛÎÂÙÈÎÈÛÌfi.

∫·Ù·Ú¯¿˜, ÔÈ ÂȉÈÎÔ› Î·È ÙÔ ÎÔÈÓfi ‰È·ÊˆÓÔ‡Ó Û ı¤Ì·Ù· ÔÚÈÛÌÔ‡ ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡-

ÓÔ˘. ∆Ô ÎÔÈÓfi ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ ‰ÂÓ ‰È·ÊÔÚÔÔÈ› ÙȘ ¤ÓÓÔȘ ΛӉ˘ÓÔ˜, ÂÈÎÈÓ‰˘-

ÓfiÙËÙ· Î·È ‰È·ÎÈÓ‰‡Ó¢ÛË, ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ ·˘Ù¤˜ ¯ˆÚ›˜ ȉȷ›ÙÂÚË ‰È¿ÎÚÈÛË.

∞ÓÙÈı¤Ùˆ˜, ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜, Û ÁÂÓÈΤ˜ ÁÚ·Ì̤˜, ΛӉ˘ÓÔ˜ Â›Ó·È Ë ‚Ï¿‚Ë

Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ¤ÏıÂÈ Û ¤Ó·Ó ¿ÓıÚˆÔ ‹ ¤Ó· ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ, ÂÓÒ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙË-

Ù· Â›Ó·È Ë Èı·ÓfiÙËÙ· Ó· ¤ÏıÂÈ Ô Î›Ó‰˘ÓÔ˜. °È· ÙÔ ÎÔÈÓfi, Ë ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ›-

Ó·È ÌÈ· ¤ÓÓÔÈ· ˘ÔÎÂÈÌÂÓÈ΋ Î·È ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ·fi ÙÔ ÔÈÔ˜ ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÂÈ Î·È

ÙÔ ÔÈÔ˜ Î·È Ò˜ ÂËÚ¿˙ÂÙ·È ·fi ·˘Ù‹Ó. ∏ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ÛÙÔ ÎÔÈÓfi ¤¯ÂÈ È-

Û¯˘Ú¤˜ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ÂÈÚÚÔ¤˜, Ì ‚·ÛÈÎfiÙÂÚ· ÛÙÔȯ›· ÙË ‰ÈηÈÔÛ‡ÓË, ÙËÓ ÂÌÈ-

ÛÙÔÛ‡ÓË Î·È ÙËÓ ·ÍÈÔÈÛÙ›·.

∏ ÁÏÒÛÛ· Ô˘ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ·ÔÙÂÏ› ¤Ó· ·ÎfiÌ· ÛËÌÂ›Ô ÙÚÈ‚‹˜

ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÂȉÈÎÒÓ Î·È ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡, ηıÒ˜ ·ÔÙÂÏ› ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÂÌfi‰ÈÔ ÛÙË ÌÂ-

ٷ͇ ÙÔ˘˜ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·. ¶Ôχ Û˘¯Ó¿, ÔÈ ÂȉÈÎÔ› ÂÚÈ̤ÓÔ˘Ó ·fi ÙÔ ÎÔÈÓfi Ó· η-

Ù·ÓÔ‹ÛÂÈ ÙȘ ¤ÓÓÔȘ Ù˘ ÂÈÛÙ‹Ì˘ Î·È ÙËÓ ÔÚÔÏÔÁ›· ÔÛÔÙÈÎÔÔ›ËÛ˘ ÙÔ˘ ÎÈÓ-

‰‡ÓÔ˘. ¶ÈÛÙÂ‡Ô˘Ó fiÙÈ ÙÔ ÎÔÈÓfi Ú¤ÂÈ Ó· ‰Â¯ı› ˆ˜ οı ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· ÂÚȤ-

¯ÂÈ ¤Ó· ÔÛÔÛÙfi ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ Î·È fiÙÈ ÙÔ ÌˉÂÓÈÎfi Ú›ÛÎÔ Â›Ó·È ·ÏÒ˜ ÌÈ· Ô˘ÙÔ›·. ∂-

ÈϤÔÓ, ı¤ÏÔ˘Ó ÙÔ ÎÔÈÓfi Ó· ηٷϿ‚ÂÈ ˆ˜ Ë ÂÈÛÙ‹ÌË ‰ÂÓ Â›Ó·È Î¿ÙÈ ÙÔ ÛÙ·ÙÈ-

Îfi, ηıÒ˜ Ӥ˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜ ‚Ï¤Ô˘Ó Î·ıËÌÂÚÈÓ¿ ÙÔ Êˆ˜. øÛÙfiÛÔ, ‰ÂÓ Â›Ó·È Ï›-

Á˜ ÔÈ ÊÔÚ¤˜ Ô˘ ÔÈ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ ÂÌ̤ÓÔ˘Ó Û ·ÚÈıÌÔ‡˜ Î·È ÛÙ·ÙÈÛÙÈΤ˜ Ô˘ ·-

Ú·‚Ï¤Ô˘Ó ÙÔ Ò˜ Ú·ÁÌ·ÙÈο ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÂÈ ÙÔ ÎÔÈÓfi ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·.

∆Ô ÎÔÈÓfi, ·fi ÙËÓ ÏÂ˘Ú¿ ÙÔ˘, ¤¯ÂÈ ÌÈ· ÚÔÛˆÈ΋ ·›ÛıËÛË Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘-

ÓfiÙËÙ·˜. ∏ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ¤¯ÂÈ ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋ ¤ÓÓÔÈ· ÁÈ· ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ¿ÙÔÌ·.

∆Ô ÎÔÈÓfi ‰ÂÓ ı¤ÏÂÈ Ó· ·ÎÔ‡ÂÈ ÁÈ· Èı·ÓfiÙËÙ· ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ 10-6, ·ÏÏ¿ ÙÔ Û·Ê¤˜:

«¡·È, ˘¿Ú¯ÂÈ Î›Ó‰˘ÓÔ˜» ‹ «Ÿ¯È, ‰ÂÓ ˘¿Ú¯ÂÈ Î›Ó‰˘ÓÔ˜». ∞ÈÛı¿ÓÂÙ·È fiÙÈ ¤¯ÂÈ

ÙÔ ‰Èη›ˆÌ· Ó· ÂÈϤÁÂÈ ÙÔÓ ÙÚfiÔ ̇ ˆ‹˜ ÙÔ˘, ·›ÚÓÔÓÙ·˜ Ì ÙË ı¤ÏËÛ‹ ÙÔ˘ Ú›-

Ûη, ̄ ˆÚ›˜ Ó· ̄ ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È Ó· ÂÍËÁ› ÙȘ ÂÈÏÔÁ¤˜ ÙÔ˘. µ¤‚·È·, Ë ·ÎÔ‡ÛÈ· ‰È·ÎÈÓ-

‰‡Ó¢ÛË ÂÓԯϛ ÙÔ ÎÔÈÓfi Û ÌÂÁ¿ÏÔ ‚·ıÌfi (Minshall, 2000).

¶Ôχ Û˘¯Ó¿ ÔÈ ·ÓÙȉڿÛÂȘ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ·ÔηχÙÔ˘Ó ÌÈ· ¤ÓÙÔÓË ÂÈı˘Ì›·

ÁÈ· χÛÂȘ Ì ÌˉÂÓÈÎfi Ú›ÛÎÔ, ¯ˆÚ›˜ ‚¤‚·È· Ó· ˘¿Ú¯Ô˘Ó ÛÔ‚·Ú¤˜ ÂӉ›ÍÂȘ

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 134

Page 135: Περιβάλλον και Επικοινωνία

135

∫·ıÔÚÈÛÌfi˜ Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

Ô˘ Ó· ˘ÔÛÙËÚ›˙Ô˘Ó ·˘Ù‹ ÙËÓ ¿Ô„Ë. ™Â ÁÂÓÈΤ˜ ÁÚ·Ì̤˜, ÙÔ ÎÔÈÓfi ˙ËÙ¿ÂÈ

χÛÂȘ Ô˘ Ó· ÂÍ·ÛÊ·Ï›˙Ô˘Ó ÌÈ· ÈÛÔÚÚÔ›· ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ·ˆÏÂÈÒÓ Î·È ÙˆÓ ˆ-

ÊÂÏÂÈÒÓ. ∏ ··›ÙËÛË ÁÈ· ÌˉÂÓÈÎfi Ú›ÛÎÔ ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ù˘ ·Ô-

Ù˘¯›·˜ Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁËı› ·ÌÔÈ‚·›· ÂÌÈÛÙÔÛ‡ÓË ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ‰È·ÊfiÚˆÓ ÔÚÁ·ÓÈ-

ÛÌÒÓ Î·È ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡, ‹/Î·È Ù˘ ·ÔÙ˘¯›·˜ Ó· Á›ÓÔ˘Ó Ï‹Úˆ˜ ηٷÓÔËÙ¿ Ù· Ô-

ʤÏË ˆ˜ ·ÓÙ¿ÏÏ·ÁÌ· ÂÓfi˜ ÏÔÁÈÎÔ‡ ÂȤ‰Ô˘ ‰È·ÎÈÓ‰‡Ó¢Û˘. ∏ ·Ì¤ÏÂÈ· ηÈ

ÙˆÓ ‰‡Ô ·˘ÙÒÓ ·Ú·ÁfiÓÙˆÓ ÌÔÚ› Ó· Ô‰ËÁ‹ÛÂÈ ÙÔ ÎÔÈÓfi ÛÙËÓ ··›ÙËÛË Ï‡ÛÂ-

ˆÓ Ì ÌˉÂÓÈÎfi Ú›ÛÎÔ (Wilson, 1991).

√È ·ÓÙȉڿÛÂȘ ÙˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ ÛÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔ ¤¯Ô˘Ó Á›ÓÂÈ ı¤Ì· ÚÒÙÈÛÙ˘

ÛËÌ·Û›·˜ ÛÙÔ Û¯Â‰È·ÛÌfi ÔÏÈÙÈ΋˜ Î·È ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛˆÓ. ∏ ÈÔ ÁÓˆÛÙ‹

ÂÚ›ÙˆÛË Â›Ó·È, Ê˘ÛÈο, Ë ˘ÚËÓÈ΋ ÂÓ¤ÚÁÂÈ·, ·ÏÏ¿ ÔÏϤ˜ ·ÎfiÌ· ı· ÌÔ-

ÚÔ‡Û·Ó Ó· ·Ó·ÊÂÚıÔ‡Ó, fiˆ˜ Ù· ÙÔÍÈο ·fi‚ÏËÙ·, Ë ÁÂÓÂÙÈ΋ Ì˯·ÓÈ΋, Ù·

ÚfiÛıÂÙ· ÛÙ· ÙÚfiÊÈÌ· Î.¿. ŸÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙÔ ı¤Ì· ÙˆÓ ˘ÚËÓÈÎÒÓ ·Ô‚Ï‹ÙˆÓ,

ηÌÈ¿ ¯ÒÚ· ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ ‚ÚÂÈ ·ÎfiÌ· ÎÔÈÓfiÙËÙ· Ô˘ Ó· ‰¤¯ÂÙ·È Ó· ÊÈÏÔÍÂÓ‹ÛÂÈ ÌÈ·

·ÚfiÌÔÈ· ÂÁηٿÛÙ·ÛË, ·Ú¿ ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ ¤¯Ô˘Ó ·Ú·Û¯Âı› fiϘ ÔÈ ‰È·‚Â-

‚·ÈÒÛÂȘ ·ÛÊ·Ï›·˜ (Flynn et al., 1995).

™˘¯Ó¿, Ë ÂÎÙ›ÌËÛË ÔÏÏÒÓ ÂȉÒÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ Â›Ó·È ·‚¤‚·ÈË, ÏfiÁˆ Ù˘

¤ÏÏÂȄ˘ ÂÈÚ·Ì·ÙÈÎÒÓ ‰Â‰Ô̤ӈÓ. ∂ÈϤÔÓ, ÔÈ Ì˯·ÓÈÛÌÔ› Ô˘ ‰È¤Ô˘Ó ÙȘ

ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È Ï‹Úˆ˜ ηٷÓÔËÙÔ› – Î·È ·˘Ùfi˜ Ô ·Ú¿ÁÔÓÙ·˜ ›ӷÈ

›Ûˆ˜ Ô ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚÔ˜. ¢ÂÓ Â›Ó·È Ï›Á˜ ÔÈ ÊÔÚ¤˜ fiÔ˘ ÔÈ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ ÊÙ¿-

ÓÔ˘Ó Û ·ÂÏÈÛÙÈ΋ ı¤ÛË, fiÙ·Ó ÙÔ ÎÔÈÓfi ‰ÂÓ ‰¤¯ÂÙ·È Ù· Û˘ÌÂÚ¿ÛÌ·Ù¿ ÙÔ˘˜.

™ÙËÓ ÚÔÛ¿ıÂÈ· Ó· ‰Ôı› ·¿ÓÙËÛË ÛÙË Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡, Ë ÚÒ-

ÙË ·Ú·Ù‹ÚËÛË Ô˘ Á›ÓÂÙ·È Û˘Ó‹ıˆ˜ ·Ó·Ê¤ÚÂÈ ˆ˜ ÙÔ ÎÔÈÓfi Â›Ó·È ·ÏÒ˜ ·-

Ú·ÏËÚÔÊÔÚË̤ÓÔ Î·È ¤¯ÂÈ ¿ÁÓÔÈ· ÙˆÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘, ηıÒ˜ Î·È fiÙÈ

Â›Ó·È ı‡Ì· ‰È¿ÊÔÚˆÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÒÓ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ-ÔÏÈÙÈÎÒÓ Û˘ÌÊÂÚfiÓÙˆÓ,

Ô˘ ÂÎÌÂÙ·ÏχÔÓÙ·È ·˘Ù‹ ÙÔ˘ ÙËÓ ¿ÁÓÔÈ· Î·È ÙÔ Êfi‚Ô (Cohen, 1998). ∂›Ó·È ·-

Ï‹ıÂÈ· ˆ˜ ÔÈ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó Î·Ï‡ÙÂÚ· ÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔ ·fi fi,ÙÈ ÙÔ ÎÔÈÓfi.

ŸÌˆ˜, ÙÔ Ó· ÚÔÛ·ıԇ̠ӷ ÂÍËÁ‹ÛÔ˘Ì ÙË ‰È·ÊÔÚ¿ ÌÂٷ͇ ÂȉÈÎÒÓ Î·È ÎÔÈ-

ÓÔ‡ Ì ‚¿ÛË ÙË ÁÓÒÛË Â›Ó·È Î¿ˆ˜ Ì¿Ù·ÈÔ, ÁÈ· ‰È¿ÊÔÚÔ˘˜ ÏfiÁÔ˘˜.

¶ÚÒÙÔÓ, ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ‰ÂÓ Â›Ó·È Î·È ÙfiÛÔ ·ÏËÚÔÊfiÚËÙÔÈ ÁÈ· ÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔ,

Ú¿ÁÌ· Ô˘ ÛËÌ·›ÓÂÈ fiÙÈ ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó ¤Ó· ÌÂÁ¿ÏÔ Ê¿ÛÌ· ÁÓÒÛÂˆÓ Û¯ÂÙÈο ÌÂ

ÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔ, Û ·ÓÙ›ıÂÛË Ì fi,ÙÈ ı· ÂÚ›ÌÂÓ·Ó ÔÈ ÂȉÈÎÔ›. ¢Â‡ÙÂÚÔÓ, ÔÏϤ˜

ÊÔÚ¤˜ Î·È ÔÈ ›‰ÈÔÈ ÔÈ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ ÚÒÙ· ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙Ô˘Ó Î·È Ù·˘ÙÔÔÈÔ‡Ó ÙÔÓ

ΛӉ˘ÓÔ Î·È ÌÂÙ¿ ÙÔÓ ÌÂÏÂÙÔ‡Ó, fiˆ˜ οÓÂÈ Î·È ÙÔ ÎÔÈÓfi. ∆¤ÏÔ˜, Ô ÙÚfiÔ˜ ÌÂ

ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÙÔ ÎÔÈÓfi ηٷٿÛÛÂÈ ÙÔ˘˜ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜ ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙË ‚·Ú‡ÙËÙ· Ô˘ ¤-

¯Ô˘Ó, ÂÏ¿¯ÈÛÙ· ‰È·Ê¤ÚÂÈ ·fi ÙÔÓ ÙÚfiÔ Î·Ù¿Ù·Í˘ ÙˆÓ ÂȉÈÎÒÓ. ™ÙËÓ ÂÚ›Ùˆ-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 135

Page 136: Περιβάλλον και Επικοινωνία

136

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ÛË ·˘Ù‹, ÙÔ ÎÔÈÓfi ·ÏÒ˜ ÂÓÈÛ¯‡ÂÈ Ï›ÁÔ ÙÔ Û˘ÓÙÂÏÂÛÙ‹ ÛÔ‚·ÚfiÙËÙ·˜ Ù˘ ÂÈÎÈÓ-

‰˘ÓfiÙËÙ·˜. ŸÌˆ˜, ·ÎfiÌ· Î·È ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÂȉÈÎÒÓ, Ë ·ÓÙ›ÏË„Ë ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘-

ÓfiÙËÙ· ‰È·Ê¤ÚÂÈ. ¢ÂÓ Â›Ó·È Ï›Á˜ ÔÈ ÂÈÛÙËÌÔÓÈΤ˜ ÌÂϤÙ˜ Ô˘ Û˘ÌʈÓÔ‡Ó ÌÂ

ÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·.

¶ÔÈÔÈ Â›Ó·È ÔÈ ÏfiÁÔÈ, fï˜, ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ÙÔ ÎÔÈÓfi Î·È ÔÈ ÂȉÈÎÔ› ‰È·Êˆ-

ÓÔ‡Ó fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ ÂÎÙ›ÌËÛË Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜;

◗ ƒÂ·ÏÈÛÌfi˜. ∆Ô ÎÔÈÓfi ÌÔÚ› fiÓÙˆ˜ Ó· Â›Ó·È ·Ú·ÏËÚÔÊÔÚË̤ÓÔ Î·È ÔÈ

ÂȉÈÎÔ› Ó· οÓÔ˘Ó Ú·ÏÈÛÙÈΤ˜ ÂÎÙÈÌ‹ÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·. ∞ÏÏ¿ ‰ÂÓ ÙÂ-

ÏÂÈÒÓÂÈ fiÏË Ë ÈÛÙÔÚ›· ÛÙÔ Ú·ÏÈÛÌfi, ÂÂȉ‹ ÔÈ ·fi„ÂȘ ÙˆÓ ÂȉÈÎÒÓ Û˘¯Ó¿

ÔÈΛÏÏÔ˘Ó ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ Î·È ‰ÂÓ Á›ÓÂÙ·È Ó· Â›Ó·È fiϘ ÛˆÛÙ¤˜. ∞˘Ùfi ÔÊ›ÏÂÙ·È

ÛÙÔ fiÙÈ Ë ÂÎÙ›ÌËÛË ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ‰ÂÓ Û˘ÓÈÛÙ¿ ηı·Ú‹ ÂÚÌËÓ›· ÁÂÁÔ-

ÓfiÙˆÓ, ·ÏÏ¿ ÂÌϤÎÂÈ ·Ó·ÁηÛÙÈο Î·È ÙȘ ÚÔÛˆÈΤ˜ ·Í›Â˜ ÙÔ˘ ÂȉÈÎÔ‡.

◗ ¢È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ› ÔÚÈÛÌÔ› Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜. √È ÂȉÈÎÔ› ‰›ÓÔ˘Ó ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË

ÛËÌ·Û›· ÛÙËÓ Èı·ÓfiÙËÙ·, ÂÓÒ ÙÔ ÎÔÈÓfi ÛÙȘ Û˘Ó¤ÂȘ.

◗ ¶ÚÔÛˆÈ΋ ÂÈÏÔÁ‹. ¶ÔÏϤ˜ ‰È·ÊÔÚ¤˜ ÌÔÚ› Ó· ˘Ê›ÛÙ·ÓÙ·È ÚÔÙÔ‡ ηÓ

ÔÈ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ Ï¿‚Ô˘Ó ÙËÓ Âη›‰Â˘ÛË Î·È ÙËÓ Âȉ›ÎÂ˘Û‹ ÙÔ˘˜ ÛÙ· ·ÓÂÈÛÙË-

Ìȷο ȉڇ̷ٷ.

◗ ∫ÔÈÓˆÓÈÎÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ·ÍÈÒÓ Î·È Ù˘ ·ÓÙ›Ï˄˘ Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ÛÙËÓ·ÁÁÂÏÌ·ÙÈ΋ Âη›‰Â˘ÛË Î·È ÙËÓ ÂÚÁ·Û›·. ¢˘Ó¿ÌÂȘ, fiˆ˜ Ë Û˘ÌÌfiÚʈÛË

Ì ÙÔ˘˜ ηÓÔÓÈÛÌÔ‡˜ ‹/Î·È ÚÔÛˆÈο ÔÈÎÔÓÔÌÈο Î·È Â·ÁÁÂÏÌ·ÙÈο Û˘Ìʤ-

ÚÔÓÙ·, ÂÓ‰¤¯ÂÙ·È Ó· ·›ÍÔ˘Ó ÚfiÏÔ.

◗ ∞ÓÙÈÏ·Ì‚·ÓfiÌÂÓ· ›‰· ÂϤÁ¯Ô˘ Î·È ÂÍÔÈΛˆÛË. √È ÂȉÈÎÔ› Ô˘ ·Û¯Ô-

ÏÔ‡ÓÙ·È Ì ÙÔ ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ ıˆÚÔ‡Ó fiÙÈ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂϤÁÍÔ˘Ó ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘Ófi-

ÙËÙ·. ∂ÈϤÔÓ, Ë ÌÂÁ¿ÏË ÂÚÁ·Ûȷ΋ ÂÌÂÈÚ›· Û ı¤Ì·Ù· ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ ÚÔηÏ› Â-

ÍÔÈΛˆÛË Ì ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·.

◗ ∂·ÁÁÂÏÌ·ÙÈο ΛÓËÙÚ·. ¶ÔÏÏÔ› ÂȉÈÎÔ› ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ÚfiÏÔ˘˜ ÚÔÛÙ·-

Û›·˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡, ÂÓÒ ¿ÏÏÔÈ ÚÔÒıËÛ˘ Ù˘ Ù¯ÓÔÏÔÁ›·˜.

◗ °ÂÓÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ ȉÂÔÏÔÁ›·. ∞˘Ùfi˜ Â›Ó·È ¤Ó·˜ ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙ·ÙÔ˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ·˜

ÛÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ÁÂÓÈÎfiÙÂÚ·. ∞Ó Î·È Â›Ó·È ·›ı·ÓÔ ÔÈ ÂȉÈÎÔ›

Ó· ÌËÓ ÂËÚ¿˙ÔÓÙ·È Î·ıfiÏÔ˘ ·fi ÙËÓ ÔÏÈÙÈ΋ ÙÔ˘˜ ȉÂÔÏÔÁ›· fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿

ÙȘ ÎÚ›ÛÂȘ ÙÔ˘˜ ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·, Ù· ÁÂÁÔÓfiÙ· ‰Â›¯ÓÔ˘Ó ˆ˜, ÙÂÏÈο, ÔÈ

ÔÏÈÙÈΤ˜ ÂÔÈı‹ÛÂȘ ‰ÂÓ ÂȉÚÔ‡Ó ÛÙȘ ÎÚ›ÛÂȘ ÙˆÓ ÂȉÈÎÒÓ. øÛÙfiÛÔ, ÔÈ Ô-

ÏÈÙÈΤ˜ ·ÓÙÈÏ‹„ÂȘ Â›Ó·È ¤Ó·˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ·˜ Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ÂÚÌËÓ‡ÛÂÈ ÙȘ ‰È·-

ÊÔÚ¤˜ ·fi„ÂˆÓ ÌÂٷ͇ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ÔÌ¿‰ˆÓ ·ÙfïÓ.

◗ ¶ÂÚȯfiÌÂÓ· ÙˆÓ ª.ª.∂. ∏ ·Ú¿ÌÂÙÚÔ˜ ·˘Ù‹ ÂÍËÁÂ›Ù·È ·fi Ù· ‰È·ÊËÌÈ-

ÛÙÈο Î·È È‰ÂÔÏÔÁÈÎÔ-ÔÏÈÙÈο Û˘ÌʤÚÔÓÙ· ÙˆÓ ª.ª.∂..

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 136

Page 137: Περιβάλλον και Επικοινωνία

137

∫·ıÔÚÈÛÌfi˜ Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

◗ ¶·Ú¿ÁÔÓÙ˜ ·ÓÙ›Ï˄˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜. À¿Ú¯ÂÈ Ë Èı·ÓfiÙËÙ· ÔÈ ÂȉÈÎÔ›

Ó· ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· Ì ÔÈÔÙÈΤ˜ ·Ú·Ì¤ÙÚÔ˘˜ Î·È fi¯È Ìfi-

ÓÔ Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·˜ ̆ fi„Ë Ù· ›‰· Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜.

◗ ∂ÌÈÛÙÔÛ‡ÓË. √È ÂȉÈÎÔ› ÂÌÈÛÙ‡ÔÓÙ·È ÙË ‚ÈÔÌ˯·Ó›·, ÙȘ ÎÚ·ÙÈΤ˜ ˘Ë-

ÚÂۛ˜, ÙÔ˘˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡˜ Î·È ¿ÏÏÔ˘˜ ÂȉÈÎÔ‡˜ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ·’ fi,ÙÈ ÙÔ ÎÔÈÓfi

(Drotz-Sjöberg, 1999). H ÂÌÈÛÙÔÛ‡ÓË Â›Ó·È ¤Ó·˜ Ôχ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi˜ ·Ú¿ÁÔ-

ÓÙ·˜ fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙȘ Û¯¤ÛÂȘ ÂȉÈÎÒÓ Î·È ÎÔÈÓÔ‡. ™ÙË ‰È·¯Â›ÚÈÛË Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘-

ÓfiÙËÙ·˜, Ë ÂÌÈÛÙÔÛ‡ÓË Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÌÂÙ·‚ÏËÙ¤˜ – fiˆ˜ ÙÔ Ê‡ÏÔ, Ë ÂıÓÈÎfiÙË-

Ù·, ÔÈ ÂÈÎÚ·ÙÔ‡Û˜ ·fi„ÂȘ Î·È ÔÈ ÂÈÚÚÔ¤˜ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜. √È Î¿ı ›-

‰Ô˘˜ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ Û¯¤ÛÂȘ, Û˘ÌÂÚÈÏ·Ì‚·ÓÔ̤Ó˘ Î·È Ù˘ ‰È·¯Â›ÚÈÛ˘ Ù˘ ÂÈ-

ÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜, ÛÙËÚ›˙ÔÓÙ·È Û ÌÂÁ¿ÏÔ ‚·ıÌfi ÛÙËÓ ÂÌÈÛÙÔÛ‡ÓË. øÛÙfiÛÔ, ¤Ó·

Ú¿ÁÌ· Â›Ó·È Â˘Ú¤ˆ˜ ÁÓˆÛÙfi: Ë ÂÌÈÛÙÔÛ‡ÓË Â›Ó·È Â‡ıÚ·˘ÛÙË. ∞˘Ùfi ÛËÌ·›ÓÂÈ

fiÙÈ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÂ›Ù·È ‰‡ÛÎÔÏ· Î·È ·ÚÁ¿, ·ÏÏ¿ Â›Ó·È Ôχ ‡ÎÔÏÔ Ó· ηٷÛÙÚ·Ê›

̤۷ Û ÌÈ· ÛÙÈÁÌ‹, ·fi ¤Ó· ·Ïfi Ï¿ıÔ˜ ‹ ¤Ó· ·Ù˘¯¤˜ Û˘Ì‚¿Ó. ™Â ÔÏϤ˜ Â-

ÚÈÙÒÛÂȘ, Ì¿ÏÈÛÙ·, Ë ̄ ·Ì¤ÓË ÂÌÈÛÙÔÛ‡ÓË ‰ÂÓ Í·Ó·ÎÂÚ‰›˙ÂÙ·È (Slovic, 1999).

°È· ÚÒÙË ÊÔÚ¿ ÙÔ ÂÚÒÙËÌ· Ù˘ Û¯¤Û˘ ÌÂٷ͇ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ Î·È ÂÌÈ-

ÛÙÔÛ‡Ó˘ Ù¤ıËΠ·fi ÙÔÓ Wynne, ÙÔ 1980. √ Wynne ‰È·Ù‡ˆÛ ÙËÓ ̆ fiıÂÛË

fiÙÈ ÔÈ ‰È·ÊÔÚ¤˜ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÂȉÈÎÒÓ Î·È ÙˆÓ ÂÌÏÂÎfiÌÂÓˆÓ Ì ÙÔ Ú›ÛÎÔ ÔÌ¿‰ˆÓ

ÂÓ‰¤¯ÂÙ·È Ó· ÂÍ·ÚÙÒÓÙ·È ·fi ÙËÓ ÂÌÈÛÙÔÛ‡ÓË ÚÔ˜ ÙÔ˘˜ ‰È·¯ÂÈÚÈÛÙ¤˜ Ù˘ ÂÈ-

ÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ Î·È ÙȘ ·ÚÌfi‰È˜ ·Ú¯¤˜, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ÂÓÂÚÁÔ‡Ó ·Ô‚ϤÔÓÙ·˜ ÛÙÔ

ÎÔÈÓfi Û˘ÌʤÚÔÓ Î·È ‚·ÛÈ˙fiÌÂÓÔÈ ¿ÓÙ· ÛÙȘ ηχÙÂÚ˜ ‰˘Ó·Ù¤˜ Ù¯ÓÈΤ˜ ηÈ

Ú·ÎÙÈΤ˜ (Pidgeon & Beattie, 1998).

™Â οı ÂÚ›ÙˆÛË, ÙÔ ÎÔÈÓfi Î·È ÔÈ ÂȉÈÎÔ› ‰È·ÊˆÓÔ‡Ó ÁÈ· ‰È¿ÊÔÚÔ˘˜ Ïfi-

ÁÔ˘˜. ¶ÚÒÙ· ·’ fiÏ·, ÔÈ ÂȉÈÎÔ› ‰È·ÊˆÓÔ‡Ó ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜. ¢Â‡ÙÂÚÔÓ, Û‹ÌÂÚ· ̆ -

¿Ú¯Ô˘Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÁÈ· ÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔ ·’ fi,ÙÈ ¿ÏÏÔÙÂ. ∞˘Ù‹ Ë

ηٿÛÙ·ÛË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› οÔÈ· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù·. ¶ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ Ë ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·

Â›Ó·È ‰‡ÛÎÔÏÔ Ó· ÌÂÙÚËı›, ÏfiÁˆ ¤ÏÏÂȄ˘ ·ÚÎÔ‡˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜, ÌÂ Û˘Ó¤-

ÂÈ· Ó· ÌË ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ì ÙÔ Ì¤ÁÂıfi˜ Ù˘. ∆Ô ÎÔÈÓfi, ·fi ÙËÓ ¿ÏÏË, ÂÈ˙ËÙ› ‚Â-

‚·ÈfiÙËÙ· ·fi ÙÔ˘˜ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ –ÌÈ· ÌË Ú·ÏÈÛÙÈ΋, ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜, ··›ÙË-

ÛË– Î·È ·˘Ùfi Â›Ó·È ÌÈ· ·ÈÙ›· Ì›ˆÛ˘ Ù˘ ÂÌÈÛÙÔÛ‡Ó˘. ∆Ú›ÙÔÓ, ÔÏϤ˜ ÌÂϤ-

Ù˜ ‚·Û›˙ÔÓÙ·È Û ÂÈÚ¿Ì·Ù· ¿Óˆ Û ̇ Ò·, Ú·ÎÙÈ΋ Ô˘ ̆ Ê›ÛÙ·Ù·È ÎÚÈÙÈ΋ ÛÂ

‰‡Ô ›‰·: ηٷگ¿˜, ÁÈ·Ù› Â›Ó·È ·‚¤‚·ÈÔ ÙÔ Î·Ù¿ fiÛÔ ÌÔÚԇ̠ӷ ÁÂÓÈ-

·ԢÌ ٷ ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÂȉÒÓ Î·È, ηٿ ‰Â‡ÙÂÚÔ, ÂÓ‰¤¯ÂÙ·È ÌÈ·

ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· Û ¯·ÌËϤ˜ ‰fiÛÂȘ Ó· ˘ÂÚÂÎÙÈÌËı›. ∆¤ÏÔ˜, ˘¿Ú¯ÂÈ ÌÈ· Ù¿-

ÛË Î·ÏÏȤÚÁÂÈ·˜ Ù˘ ·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÛ˘ Î·È Ù˘ ¤ÏÏÂȄ˘ ÂÌÈÛÙÔÛ‡Ó˘ ÙȘ ÙÂÏ¢-

Ù·›Â˜ ‰ÂηÂٛ˜.

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 137

Page 138: Περιβάλλον και Επικοινωνία

138

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

∂ÈϤÔÓ, ÔÈ ·ÏÏËÏÔÛ˘ÁÎÚÔ˘fiÌÂÓ˜ ·fi„ÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ÌÔ-

Ú› Ó· ÔÊ›ÏÔÓÙ·È ÛÂ:

◗ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜

◗ ·ÏÏËÏÔÛ˘ÁÎÚÔ˘fiÌÂÓ˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜

◗ ·ÏÏËÏÔÛ˘ÁÎÚÔ˘fiÌÂÓ˜ ÂÎÙÈÌ‹ÛÂȘ ¿Óˆ ÛÙËÓ ›‰È· ÏËÚÔÊÔÚ›·.

ŒÓ· Ôχ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÂÚÒÙËÌ· Ô˘ Ù›ıÂÙ·È ÛÙË ‚È‚ÏÈÔÁÚ·Ê›· Ù˘ ÂÈÎÔÈÓˆ-

Ó›·˜ Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ Â›Ó·È ÙÔ ÁÈ·Ù› ÔÚÈṲ̂ӷ ¿ÙÔÌ· Î·È ÔÚÈṲ̂ÓÔÈ ÔÚÁ·ÓÈ-

ÛÌÔ› Ô˘ ·Ú¤¯Ô˘Ó ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ¯·›ÚÔ˘Ó ÌÂÁ·Ï‡ÙÂ-

Ú˘ ÂÌÈÛÙÔÛ‡Ó˘ ·fi ¿ÏÏÔ˘˜. √È ÌÂϤÙ˜ ¤¯Ô˘Ó ‰Â›ÍÂÈ fiÙÈ ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ, ÁÈ·

ÔÈΛÏÔ˘˜ ÏfiÁÔ˘˜, ‰ÂÓ ÂÌÈÛÙ‡ÔÓÙ·È ÙËÓ Î˘‚¤ÚÓËÛË, ÙË ‚ÈÔÌ˯·Ó›· Î·È ÙÔ˘˜

ÂȉÈÎÔ‡˜ Ô˘ ‰Ô˘ÏÂ‡Ô˘Ó ÁÈ’ ·˘Ù¤˜. √È ÂȉÈÎÔ› Ô˘ ÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È ÛÙË ‚ÈÔÌ˯·Ó›·

Î·È Û ˘„ËϤ˜ ΢‚ÂÚÓËÙÈΤ˜ ı¤ÛÂȘ ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÔÓÙ·È ·fi ÙÔ ÎÔÈÓfi ˆ˜ ·ÙfiÌ·

¯ˆÚ›˜ ¢·ÈÛıËۛ˜ ÁÈ· ÙȘ ¤ÓÓÔȘ Î·È ÙÔ˘˜ Êfi‚Ô˘˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÁÈ· ÙȘ ÂÚÈ‚·Ï-

ÏÔÓÙÈΤ˜ Î·È ÙȘ ·ÁÁÂÏÌ·ÙÈΤ˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ˜. ∂ÈϤÔÓ, ‰ÂÓ Â›Ó·È Úfiı˘-

ÌÔÈ Ó· ·Ó·ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ô˘ ÚÔ·ÙÔ˘Ó Î·È Ó· ÌÔÈÚ·ÛÙÔ‡Ó ÙȘ

ÏËÚÔÊÔڛ˜ Á‡Úˆ ·fi ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·. ¶·Ú¿ÏÏËÏ·, ÙÔ ÎÔÈÓfi ıˆÚ› fiÙÈ

ÔÈ ÂȉÈÎÔ› ·˘Ù‹˜ Ù˘ ηÙËÁÔÚ›·˜ ‰ÂÓ ÂÈı˘ÌÔ‡Ó ÙËÓ Ô˘ÛÈ·ÛÙÈ΋ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ

ÔÏÈÙÒÓ ÛÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·. ∆¤ÏÔ˜, ıˆ-

ÚÂ›Ù·È fiÙÈ ÔÈ ÂȉÈÎÔ› ·Ú·ÌÂÏÔ‡Ó Ù· ηı‹ÎÔÓÙ¿ ÙÔ˘˜ ÛÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· Ù˘ ˘Á›-

·˜ Î·È Ù˘ ·ÛÊ¿ÏÂÈ·˜ ÙˆÓ ÂÚÁ·˙ÔÌ¤ÓˆÓ Î·È ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ. µ¤‚·È·, ‰ÂÓ Â›Ó·È Ï›-

ÁÔÈ ÂΛÓÔÈ Ô˘ ÈÛÙÂ‡Ô˘Ó ÔÈ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÔ› ÓfiÌÔÈ ‰ÂÓ Â›Ó·È Â·ÚΛ˜ ηÈ, Â-

Ô̤ӈ˜, Ë Î˘‚¤ÚÓËÛË Î·È Ë ‚ÈÔÌ˯·Ó›· ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó οÓÂÈ ·ÍÈfiÏÔÁË ‰Ô˘ÏÂÈ¿

ÛÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ (Covello, 1998).

√È ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙÔÈ ÂÚ¢ÓËÙ¤˜ ÌÔÚ› Ó· ¯·›ÚÔ˘Ó ÌÂÁ¿Ï˘ ÂÌÈÛÙÔÛ‡Ó˘, ·Ï-

Ï¿, fiÙ·Ó ÚÔÛÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ·fi ÙËÓ Î˘‚¤ÚÓËÛË, ¯¿ÓÔ˘Ó ÌÂÁ¿ÏÔ Ì¤ÚÔ˜ ·˘Ù‹˜

Ù˘ ÂÌÈÛÙÔÛ‡Ó˘ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡.

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 138

Page 139: Περιβάλλον και Επικοινωνία

139

∫·ıÔÚÈÛÌfi˜ Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

4.3∂ÈÎÔÈÓˆÓ›·Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

∏ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ‹ ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ Â›Ó·È Ë ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋

ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË ÁÈ· ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ΋ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· Û ˘„ËÏÔ‡ ÂӉȷʤÚÔ-

ÓÙÔ˜, ¢·›ÛıËÙ˜ ‹ ‰ÈÊÔÚÔ‡ÌÂÓ˜ ηٷÛÙ¿ÛÂȘ (Covello, 2001). ¶ÈÔ ·Ï¿, ›-

Ó·È ÔÈ ÂÈÎÔÈÓˆÓȷΤ˜ ‰È·‰Èηۛ˜ Ô˘ Á›ÓÔÓÙ·È ·fi ÂȉÈÎÔ‡˜ ÚÔ˜ ÙÔ ÎÔÈÓfi

–ÙÔ ÔÔ›Ô ÌÔÚ› Ó· ·›ÚÓÂÈ ‰È¿ÊÔÚ˜ ÌÔÚʤ˜ – ÒÛÙ ӷ ·Ó·Ï‡ÛÔ˘Ó, Ó· ÂÚÈ-

ÁÚ¿„Ô˘Ó Î·È Ó· ÏËÚÔÊÔÚ‹ÛÔ˘Ó Á‡Úˆ ·fi ÌÈ· ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· –ÌÈ· ηٿÛÙ·-

ÛË ÎÚ›Û˘, ‰ËÏ·‰‹– ηÈ, ÙÂÏÈο, Ó· ηٷϋÍÔ˘Ó Û ÌÈ· ·fiÊ·ÛË ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈ-

ÌÂÙÒÈÛ‹ Ù˘. ∆¤ÙÔȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È ÌÈ· ÂȉËÌ›·, ÌÈ· ÂÚÈ‚·Ï-

ÏÔÓÙÈ΋ ̆ Ô‚¿ıÌÈÛË ‹ ÌÈ· Ê˘ÛÈ΋ ηٷÛÙÚÔÊ‹. ŸÏ˜ ·˘Ù¤˜ ÔÈ Î·Ù·ÛÙ¿ÛÂȘ Â-

ȉ¤¯ÔÓÙ·È ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ˘, Û˘Ó‹ıˆ˜ ·fi ÙËÓ Î˘‚¤ÚÓËÛË, ÂÚ¢ÓËÙÈο ÈÓÛÙÈ-

ÙÔ‡Ù· ‹ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ. ∂Λ ·ÎÚÈ‚Ò˜ ÂÓÙÔ›˙ÂÙ·È Ô ÚfiÏÔ˜ ÙÔ˘ ÂȉÈÎÔ‡, ÚÔÎÂÈ-

̤ÓÔ˘ Ó· Û˘Ì‚¿ÏÂÈ ÛÙËÓ ÔÌ·Ï‹ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· Á‡Úˆ ·fi ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· Ô˘

·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÂÙ·È.

∆· ÙÂÏÂ˘Ù·›· ̄ ÚfiÓÈ· –ÂȉÈÎfiÙÂÚ· ·fi ÙÔ 1970 Î·È ÌÂÙ¿– Ë ÂÈÛÙ‹ÌË Ù˘ ÂÈ-

ÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ Á›ÓÂÙ·È fiÏÔ Î·È ÈÔ ÁÓˆÛÙ‹, Ì ÂÊ·ÚÌÔÁ¤˜ Û¯Â-

‰fiÓ Û ÔÙȉ‹ÔÙ ¤¯ÂÈ Ó· οÓÂÈ Ì ÙȘ ·ÓıÚÒÈÓ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Î·È ÙȘ ÔÏÈ-

ÙÈΤ˜. √È ‰È¿ÊÔÚ˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ˜ ¤¯Ô˘Ó ÔÏÏ·Ï·ÛÈ·ÛÙ› ·fi ÙËÓ ·Ú¯‹ ÙÔ˘

20Ô‡ ·ÈÒÓ·, ÏfiÁˆ Ù˘ ÂÎÚËÎÙÈ΋˜ ·Ó¿Ù˘Í˘ Ù˘ Ù¯ÓÔÏÔÁ›·˜, Ù˘ Ú·Á‰·›·˜

·‡ÍËÛ˘ ÙÔ˘ ·ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ÏËı˘ÛÌÔ‡ Î·È ÙˆÓ ¤ÓÙÔÓˆÓ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈÎÒÓ ·ÏÏ·-

ÁÒÓ. √È fiÏÂÌÔÈ, Ù· Ù¯ÓÔÏÔÁÈο ·Ù˘¯‹Ì·Ù· Î·È ÔÈ ·ÓıÚˆÔÁÂÓ›˜ ÂȉڿÛÂȘ

ÛÙË Ê‡ÛË ¤Î·Ó·Ó ·Ó·Áη›· ÌÈ· ÈÔ ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË ÙˆÓ ıÂÌ¿ÙˆÓ. √È

ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ˜ ϤÔÓ Â›Ó·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ·fi ÔÙ¤ ¿ÏÏÔÙ ·ÏÏ¿ Î·È ÈÔ ı·-

Ó¿ÛÈ̘ Î·È ÂÈ‚Ï·‚›˜. ™‡Ìʈӷ Ì ÂÎÙÈÌ‹ÛÂȘ, ÛÙÔ ÚÒÙÔ ÌÈÛfi ÙÔ˘ ·ÈÒÓ·

Ô˘ ‰È·Ó‡Ô˘ÌÂ, Ù¤ÙÔȘ ‰È·‰Èηۛ˜ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ ı· Â›Ó·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ·fi

ÔÙ¤. ÕÚ·, Á›ÓÂÙ·È ÚÔÊ·Ó¤˜ fiÙÈ Â›Ó·È ·Ó·Áη›· Ë ÂÓÙÚ‡ÊËÛË ÛÙÔ ı¤Ì· ηÈ, Û˘-

ÓÂÒ˜, Ë ÂͤÏÈÍ‹ ÙÔ˘.

∞ӷχÔÓÙ·˜ ÛÙËÓ Ú¿ÍË ÙËÓ ÈÛÙÔÚÈ΋ ÔÚ›· Ù˘ ÂͤÏÈ͢ Ù˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜

Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜, ‰È·ÎÚ›ÓÔÓÙ·È ÙÚÂȘ Ê¿ÛÂȘ Ù· ÙÂÏÂ˘Ù·›· ÙÚÈ¿ÓÙ· ¯ÚfiÓÈ·,

ηıÂÌÈ¿ ÂÎ ÙˆÓ ÔÔ›ˆÓ ÂÌÊ·Ó›ÛÙËΠ۠·¿ÓÙËÛË Ù˘ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓ˘. ∏ ÚÒ-

ÙË Ê¿ÛË (1975-1984) ·Û¯ÔÏ‹ıËΠÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ Ì ÙËÓ ·ÚÔ¯‹ ÙˆÓ ÏËÚÔÊÔ-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 139

Page 140: Περιβάλλον και Επικοινωνία

140

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

ÚÈÒÓ, ÙË ÚÔ‹ ÙÔ˘˜ Î·È ÙËÓ ÔÚıfiÙËÙ¿ ÙÔ˘˜, ηıÒ˜ Î·È ÙË ÛˆÛÙ‹ ÙÔ˘˜ ÂÎÙ›ÌËÛË.

∞ÎÔÏÔ‡ıËÛÂ Ë ‰Â‡ÙÂÚË Ê¿ÛË (1985-1994), Ô˘ ÂͤٷÛ ÂÎÙÂÓÒ˜ Î·È ¤‰ˆÛÂ

ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ ‚¿ÚÔ˜ ÛÙË ÛˆÛÙ‹ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·, ÙËÓ ·ÍÈÔÈÛÙ›· ÙˆÓ ËÁÒÓ, ÙË ̄ Ú‹-

ÛË ÙˆÓ ª.ª.∂. Î·È ÙȘ ·Ó¿ÁΘ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡. ∆¤ÏÔ˜, Ë ÙÚ›ÙË Ê¿ÛË (1995-Û‹ÌÂ-

Ú·) ÛÙËÚ›˙ÂÙ·È ÛÙËÓ ¿Ô„Ë ˆ˜, ·Ú¿ ÙȘ ·ÓÙÈı¤ÛÂȘ, ̆ ¿Ú¯Ô˘Ó ‰ÚfiÌÔÈ Ô˘ Ô-

‰ËÁÔ‡Ó ÛÙËÓ ÈÛÔÚÚÔ›· (Leiss, 1996).

√È ÂȉÈÎÔ› Â›Ó·È Û˘Ó‹ıˆ˜ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ ·fi ‰È¿ÊÔÚ· ·ÓÂÈ-

ÛÙËÌȷο ‹ ÂÚ¢ÓËÙÈο ȉڇ̷ٷ, Ô˘ ·Û¯ÔÏÔ‡ÓÙ·È Ì ı¤Ì·Ù· ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ Î·È Â-

ÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜. √È ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈΤ˜, ÔÈ ÔÏÈÙÈΤ˜ ‹ ÔÈ ‚ÈÔÏÔÁÈΤ˜ ÂÈÎÈÓ‰˘Ófi-

ÙËÙ˜ Â›Ó·È ÌfiÓÔ ¤Ó· ÌÈÎÚfi ‰Â›ÁÌ· ·fi ÙÔ Ì·ÎÚ‡ ηٿÏÔÁÔ ÙˆÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓÔÙ‹-

ÙˆÓ Ì ÙȘ Ôԛ˜ ηٷÁ›ÓÔÓÙ·È ÔÈ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜. √È ÂȉÈÎÔ› ÚÔÛ·ıÔ‡Ó Ó· ÚÔ-

ÛÂÁÁ›ÛÔ˘Ó ÌÈ· ηٿÛÙ·ÛË (.¯. ÙËÓ Èı·ÓfiÙËÙ· Ó· ÂΉËψı› ÂͤÁÂÚÛË Û ÌÈ·

ÙÚÈÙÔÎÔÛÌÈ΋ ¯ÒÚ· ÏfiÁˆ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋˜ ‡ÊÂÛ˘), ÂÍÂÙ¿˙ÔÓÙ·˜ ÁÈ· ÔÈÔ˘˜ Ïfi-

ÁÔ˘˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ıËÎÂ Ë Î·Ù¿ÛÙ·ÛË, ÔȘ ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È ÔÈ Èı·Ó¤˜ Û˘Ó¤ÂÈ-

˜, ÔȘ Â›Ó·È ÔÈ ÔÌ¿‰Â˜ ÂӉȷʤÚÔÓÙÔ˜ Î·È Ò˜ ÌÔÚ› Ó· ‚ÔËı‹ÛÂÈ Ë ÂÈÎÔÈ-

ÓˆÓ›·, ÒÛÙ ӷ ¤¯Ô˘Ì ÙËÓ Î·Ï‡ÙÂÚË ‰˘Ó·Ù‹ ÂͤÏÈÍË.

∂ÊfiÛÔÓ Î¿ı ÔÌ¿‰· Ô˘ ÂÍÂÙ¿˙Ô˘Ì (΢‚¤ÚÓËÛË, Ï·fi˜, ‚ÈÔÌ‹¯·ÓÔÈ ÎÙÏ.)

ÚÔÛÂÁÁ›˙ÂÈ ÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË ·fi ÙË ‰È΋ Ù˘ ÔÙÈ΋ Î·È ‚ϤÂÈ Ù· ‰Èο Ù˘ Ôʤ-

ÏË Î·È ÙȘ ‰ÈΤ˜ Ù˘ ·ÒÏÂȘ, Ú¤ÂÈ Ô ÂÈÎÔÈÓˆÓÈÔÏfiÁÔ˜ Ó· ‚ÚÂÈ ÙË Û˘ÓÈÛÙÒ-

Û· ÙˆÓ ‰˘Ó¿ÌÂˆÓ Î·È Ó· ÚÔÙ›ÓÂÈ ÙËÓ ÔÚıfiÙÂÚË Ï‡ÛË ÁÈ· ÙÔ Úfi‚ÏËÌ·. ∏ ο-

ı ÔÌ¿‰· ›Ûˆ˜ ̄ ÚÂÈ·ÛÙ› ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋ «ÁÏÒÛÛ·», ·Ó¿ÏÔÁË ÌÂÙ·¯Â›ÚÈÛË Î·È ·-

ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË. ™ËÌ·ÓÙÈÎfi ÚfiÏÔ ‰È·‰Ú·Ì·Ù›˙Ô˘Ó Ù· ª¤Û· ª·˙È΋˜ ∂ÈÎÔÈÓˆ-

Ó›·˜, Ù· ÔÔ›· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Á›ÚÔ˘Ó ÙËÓ Ï¿ÛÙÈÁÁ· ˘¤Ú ‹ ηٿ ÌÈ·˜ ‰È·‰Èη-

Û›·˜, ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙÔ Ò˜ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó ÙÔ ı¤Ì·. ∫·ÓfiÓ·˜, ‚¤‚·È·, Â›Ó·È ˆ˜ Ë

ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ÚÔÛ·ı› Ó· ‰ÒÛÂÈ ÛÙÔ ¿ÙÔÌÔ (‹ ÛÙËÓ ÔÌ¿-

‰·) ·ÚÎÂÙ¤˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜, ÒÛÙ ·˘Ùfi Ó· ÌÔÚ› Ó· ÂÂÍÂÚÁ·ÛÙ› ÌÈ· ÎÚ›ÛÈÌË

ηٿÛÙ·ÛË, Ó· ηٷϋÍÂÈ Û ·ÔÊ¿ÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· Ô˘ ·ÓÙÈÌÂÙˆ-

›˙ÂÈ, ·ÏÏ¿ Î·È Ó· ‚ÔËı‹ÛÂÈ ÛÙÔÓ ÚÔÛ‰ÈÔÚÈÛÌfi Ù˘ ‰Ú¿Û˘ Ô˘ ı· ·ÎÔÏÔ˘ıË-

ı› (Calman, 2002).

Ÿˆ˜ ÚԷӷʤÚıËÎÂ, Û˘Ó‹ıˆ˜ ÔÈ ÂȉÈÎÔ› Â›Ó·È ¿ÙÔÌ· Ô˘ ÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È ÁÈ·

ÙËÓ Î˘‚¤ÚÓËÛË (‹ ÌÈ· ˘ËÚÂÛ›· Ù˘) Î·È ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙Ô˘Ó ¤Ó· ı¤Ì· Û ÌÈ· Û˘-

ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ÂÚÈÔ¯‹. √È ÔÌ¿‰Â˜ ÂӉȷʤÚÔÓÙÔ˜ Â›Ó·È ÔÈ Î¿ÙÔÈÎÔÈ Ù˘ ÂÚÈÔ¯‹˜,

ÔÈ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÔ› ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ (.¯. ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ), Ù· ª.ª.∂. Î·È ÔÈ ‰È¿ÊÔÚ˜ ÔÚ-

Á·ÓÒÛÂȘ (.¯. ÔÈÎÔÏÔÁÈΤ˜). ∞ÛÊ·ÏÒ˜, ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË, ÔÈ ÔÌ¿‰Â˜

Î·È Ù· ¿ÙÔÌ· ÌÔÚ› Ó· ÔÈΛÏÏÔ˘Ó. ™Â ÌÈ· Ù¤ÙÔÈ· ‰È·‰Èηۛ·, Ë ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· ›-

Ó·È ··Ú·›ÙËÙË ÛÙË Ï‹„Ë ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛˆÓ. ∏ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙË-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 140

Page 141: Περιβάλλον και Επικοινωνία

141

∫·ıÔÚÈÛÌfi˜ Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

Ù·˜, Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ, ‚ÔËı¿ Ó· ÌËÓ ÂΉËψıÔ‡Ó ÎÚ›ÛÂȘ, ‰›ÓÔÓÙ·˜ ÂÁη›Úˆ˜

ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÛÙÔ˘˜ ۯ‰ȷÛÙ¤˜ ÔÏÈÙÈÎÒÓ ÁÈ· Ù· ‰˘ÓËÙÈο ‰›· ÂӉȷʤÚÔ-

ÓÙÔ˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡, ÒÛÙ ӷ ÏËÊıÔ‡Ó Ì¤ÙÚ· ÚÔÙÔ‡ ÔÈ ·ÓËÛ˘¯›Â˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÂÍÂ-

ÏȯıÔ‡Ó Û ÎÚ›ÛË. ∏ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ÌÔÚ›, ›Û˘, Ó· Ô‰Ë-

Á‹ÛÂÈ Û ηχÙÂÚ˜ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·, Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·˜

˘fi„Ë ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÁÓÒ̘ Î·È ÂÌÂÈڛ˜ Î·È ÙÔÓ›˙ÔÓÙ·˜ ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ Ù˘¯¤˜

ÙÔ˘ ̇ ËÙ‹Ì·ÙÔ˜ Ô˘ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ÂÚ¿ÛÔ˘Ó ··Ú·Ù‹ÚËÙ˜. ¢Â‰Ô̤ÓÔ˘ fiÙÈ

Ë ‰È·¯Â›ÚÈÛË Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ ηÏÂ›Ù·È Ó· Û˘Ì‚È‚¿ÛÂÈ ·ÓÙÈ-

ÎÚÔ˘fiÌÂÓ˜ ·fi„ÂȘ, Ë ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ ÌÔÚ› Ó· ‰È·ÛÊ·Ï›-

ÛÂÈ ÙËÓ ÔÌ·ÏfiÙÂÚË ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÔÏÈÙÈÎÒÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ‹˜ Ù˘. ∂ÈϤÔÓ, ÌÔÚ›

Ó· ηıËÛ˘¯¿ÛÂÈ Î·È Ó· ÂÓ‰˘Ó·ÌÒÛÂÈ ÙÔ ÎÔÈÓfi, ‰›ÓÔÓÙ·˜ Û·Ê›˜ Î·È ÍÂοı·Ú˜

ÏËÚÔÊÔڛ˜, Ô˘ ı· ÌÂÈÒÛÔ˘Ó ÙËÓ Â›‰Ú·ÛË ÙˆÓ ÊËÌÒÓ Î·È ı· ·ÔÙÚ¤„Ô˘Ó

ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ·‚¿ÛÈÌˆÓ Êfi‚ˆÓ. ∆¤ÏÔ˜, Ë ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› ¤Ó· Îϛ̷ ÂÌÈÛÙÔÛ‡Ó˘ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÂÈÛÙËÌfiÓˆÓ, ÙˆÓ Û¯Â‰È·-

ÛÙÒÓ ÔÏÈÙÈ΋˜ Î·È ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡.

√ Rowan Ù·˘ÙÔÔ›ËÛ ¤ÓÙ Èı·ÓÔ‡˜ ÛÙfi¯Ô˘˜ Ù˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ù˘ ÂÈ-

ÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜. ∞˘ÙÔ› Â›Ó·È (Bier, 2001):

◗ ÂÓ›Û¯˘ÛË Ù˘ ·ÍÈÔÈÛÙ›·˜ ÙÔ˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓÈÔÏfiÁÔ˘

◗ ·‡ÍËÛË Ù˘ Û˘ÓÂȉËÙÔÔ›ËÛ˘ (.¯. ÁÈ· ¤Ó· ‰˘ÓËÙÈÎfi ΛӉ˘ÓÔ)

◗ Âη›‰Â˘ÛË

◗ Û˘Ìʈӛ· (.¯. ÁÈ· ÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ô˘ ı· ·ÎÔÏÔ˘ıËıÔ‡Ó ÁÈ· ÙÔÓ Î·ı·ÚÈ-

ÛÌfi ÌÈ·˜ ÂÚÈÔ¯‹˜) ηÈ

◗ ÛÙÚ·ÙËÁÈ΋ ÙˆÓ ÎÈÓ‹ÙÚˆÓ (.¯. ÂÓı¿ÚÚ˘ÓÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ›

ÏÈÁfiÙÂÚÔ Ú·‰fiÓÈÔ ÛÙȘ ÔÈÎȷΤ˜ ÂÚÁ·Û›Â˜).

À¿Ú¯Ô˘Ó οÔȘ Û˘Ì‚Ô˘Ï¤˜ ÙȘ Ôԛ˜ ‰›ÓÔ˘Ó fiÏÔÈ ÔÈ ÂȉÈÎÔ›, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘

ÌÈ· ÂÈÎÔÈÓˆÓȷ΋ ‰È·‰Èηۛ· Ó· Â›Ó·È ÂÈÙ˘¯‹˜. ∫·Ù·Ú¯¿˜, ·˘Ù‹ Ú¤ÂÈ Ó· Â-

ÈÙÚ¤ÂÈ ÛÙÔ ÎÔÈÓfi Ó· ·›ÚÓÂÈ ‰ÈΤ˜ ÙÔ˘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ ‹ Ó· Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÂÈ ÛÙË Ï‹„Ë

ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜, Ó· ·ÓÙÈηÙÔÙÚ›˙ÂÈ ÙȘ ÚÔÙÈÌ‹ÛÂȘ ηÈ

ÙȘ ÔÙÈΤ˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ Î·È Ó· ÂÊ·ÚÌfi˙ÂÈ ÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈο. ∆Ô

ÎÔÈÓfi ‰ÂÓ Ú¤ÂÈ Ó· ·ÈÛı¿ÓÂÙ·È ˆ˜ Â›Ó·È ¤Íˆ ·fi ÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ. ∞ÓÙ›ıÂÙ·, Ë

·›ÛıËÛË Î·È Ë ÁÓÒÌË ÙÔ˘ Ú¤ÂÈ Ó· ÌÂÙÚ¿ (¯ˆÚ›˜ ·˘Ùfi Ó· ÛËÌ·›ÓÂÈ ˆ˜ ı· ÂÈ-

‚¿ÏÂÙ·È, ¤ÛÙˆ Î·È ·Ó Â›Ó·È Ï·Óı·Ṳ̂ÓË). ∞˘Ùfi ÈÛ¯‡ÂÈ ÁÈ· fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ Û˘ÓÔÌÈ-

ÏËÙ¤˜ ÛÙÔ ÙÚ·¤˙È. ∏ ÁÓÒÌË ÙÔ˘ ηıÂÓfi˜ ¤¯ÂÈ ·Ó¿ÏÔÁË ‚·Ú‡ÙËÙ· Î·È Ï·Ì‚¿ÓÂ-

Ù·È ̆ fi„Ë ÁÈ· ÙÔ Û¯Â‰È·ÛÌfi ÔÏÈÙÈ΋˜ Î·È ÙËÓ Â͇ÚÂÛË Ï‡Û˘. √ ÙÚfiÔ˜ ÚÔ-

Û¤ÁÁÈÛ˘ ÙˆÓ Û˘ÓÔÌÈÏËÙÒÓ Ú¤ÂÈ Ó· Â›Ó·È Ù¤ÙÔÈÔ˜, ÒÛÙ ӷ ÙÔ˘˜ ÂÈÙÚ¤ÂÈ Ó·

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 141

Page 142: Περιβάλλον και Επικοινωνία

142

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

·›ÚÓÔ˘Ó ÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ‰˘Ó·Ù¤˜ ̄ Ú‹ÛÈ̘ ÏËÚÔÊÔڛ˜ Î·È Ó· ÌÔÚÔ‡Ó Ó·

ÙȘ ÂÂÍÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È ÛˆÛÙ¿, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ‰ÒÛÔ˘Ó ÙË ÁÓÒÌË ÙÔ˘˜ ηÈ, ›Ûˆ˜,

Ó· ÚÔÙ›ÓÔ˘Ó Ï‡ÛÂȘ.

√È ·ÔÊ¿ÛÂȘ Ú¤ÂÈ Ó· ·›ÚÓÔÓÙ·È ÛÂ Û˘Ó¿ÚÙËÛË ÚÔ˜ ÙÔ ÔÈÔ˜ ·ÔÊ·Û›-

˙ÂÈ Î·È ÔȘ Â›Ó·È ÔÈ ·Ó¿ÁΘ ÙÔ˘. ∂ÈϤÔÓ, Ë ·Ó·ÁÓÒÚÈÛË ÙˆÓ ÔÙÈÎÒÓ ÂΛ-

ÓˆÓ ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ÂËÚ¿˙ÔÓÙ·È ·fi ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·, ÂÎÂ›ÓˆÓ Ô˘ ‰È·¯ÂÈÚ›˙Ô-

ÓÙ·È ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· Î·È ÂÎÂ›ÓˆÓ Ô˘ ÂËÚ¿˙Ô˘Ó ÔÌ¿‰Â˜ ÏËı˘ÛÌÔ‡ ›ӷÈ

›Û˘ ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ Î·È Ú¤ÂÈ Ó· ÌÂÏÂÙÒÓÙ·È Î·È Ó· Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ˘fi„Ë Î·Ù¿

ÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ Ù˘ ·fiÊ·Û˘.

«∂ÚÁ·Ï›·» ÂÎÌ·›Â˘Û˘ ÙˆÓ ·fi„ÂˆÓ ·˘ÙÒÓ ÌÔÚ› Ó· ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÔÈ ¤Ú¢-

Ó˜, ÔÈ ÙËÏÂʈÓÈΤ˜ ÂÈÎÔÈӈӛ˜, Ô ·ÓÔȯÙfi˜ ‰È¿ÏÔÁÔ˜ Î·È ¿ÏÏ·. ∆Ô ‰Â›ÁÌ·

ÙˆÓ ÂӉȷÊÂÚÔÌ¤ÓˆÓ Ú¤ÂÈ Ó· Â›Ó·È ·ÓÙÈÚÔÛˆÂ˘ÙÈÎfi Î·È Ó· ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ

fiϘ ÙȘ ÔÌ¿‰Â˜-ÎÏÂȉȿ. ¶·Ú¿ÏÏËÏ·, Ú¤ÂÈ Ó· ÂÍ·ÛÊ·Ï›˙ÂÙ·È Ë ‚‚·ÈfiÙËÙ·

ˆ˜ fiÏÔÈ ·ÓÙÈÏ‹ÊıËÎ·Ó ÙÔ ı¤Ì·. ∂ÊfiÛÔÓ Û˘ÁÎÂÓÙÚˆıÔ‡Ó ÔÈ ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÁÈ·

ÙËÓ ÔÙÈ΋ ÙˆÓ ÂӉȷÊÂÚÔ̤ӈÓ, Ú¤ÂÈ Ô ÂÈÎÔÈÓˆÓÈÔÏfiÁÔ˜ Ó· ‚ÚÂÈ ¤Ó·Ó ÙÚfi-

Ô, ÒÛÙ ÔÈ Ï‹Ù˜ ÙˆÓ ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Ó· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ·˘Ù¤˜

ÙȘ ÏËÚÔÊÔڛ˜.

∆· ¿ÙÔÌ· ‰ÂÓ Â›Ó·È ·ıËÙÈÎÔ› ‰¤ÎÙ˜ Ù˘ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜Ø ·-

ÓÙ›ıÂÙ·, ÂÂÍÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È ‰Ú·ÛÙ‹ÚÈ· ÙȘ ÏËÚÔÊÔڛ˜ ̤ۈ ÙÔ˘ Ú›ÛÌ·ÙÔ˜ ÙˆÓ

˘·Ú¯Ô˘ÛÒÓ È‰ÂÒÓ Î·È ËıÈÎÒÓ ·ÍÈÒÓ (Vaughan, 1995). ™ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË, ‰Ë-

Ï·‰‹, Ô˘ Ë Î˘‚¤ÚÓËÛË ı¤ÏÂÈ Ó· ÂÈ‚¿ÏÂÈ ÌÈ· ·fiÊ·ÛË ÁÈ· ¤Ó· Ú›ÛÎÔ, ‰ÂÓ

Ú¤ÂÈ Ó· ÙÔ Î¿ÓÂÈ Ì ÙÚfiÔ ·˘Ù·Ú¯ÈÎfi, ·ÏÏ¿ Ó· ‰ÒÛÂÈ ÙËÓ ÂÓÙ‡ˆÛË ÛÙÔ ÎÔÈ-

Ófi ˆ˜ ÂÓÂÚÁ› ÚÔ˜ fiÊÂÏfi˜ ÙÔ˘. ∏ ÛˆÛÙ‹ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË ÙˆÓ ·ÙfiÌˆÓ Â›Ó·È Î·È

Â‰Ò ÙÔ ÎÏÂȉ› ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÙ˘¯›· Ù˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜.

°È· Ó· ÛÙ·Ï› ÙÔ Ì‹Ó˘Ì· ÛˆÛÙ¿, ··ÈÙÂ›Ù·È Ë Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ·ÙfiÌˆÓ ÂÎ·È‰Â˘-

Ì¤ÓˆÓ ÛÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜. √ ̄ ÚfiÓÔ˜ Û˘ÓÔÌÈÏ›·˜ Î·È Ë Û˘ÓÂÚÁ·Û›·

Â›Ó·È Â›Û˘ ··Ú·›ÙËÙ·, ÒÛÙ ÙÔ ÎÔÈÓfi Ó· Ï¿‚ÂÈ ¤Ó· Û˘Ó¯¤˜ Î·È ·ÍÈfiÈÛÙÔ

Ì‹Ó˘Ì·. ∏ Û˘ÓÂÚÁ·Û›· Ì ÙȘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÂÈ‚ÔÏ‹˜ ÂÍÔ˘Û›·˜ Î·È Ù¿Í˘ Â›Ó·È fi-

ÚÔÈ Ô˘ Ú¤ÂÈ Ó· ¤¯Ô˘Ì ηٿ ÓÔ˘, ÒÛÙ ÙÔ Ì‹Ó˘Ì· Ó· Á›ÓÂÈ ·ÎfiÌ· ÈÔ Û·Ê¤˜

Î·È Î·ı·Úfi. ∆¤ÏÔ˜, Â›Ó·È ÛËÌ·ÓÙÈ΋ Ë Â͇ÚÂÛË ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙˆÓ ÔÌ¿‰ˆÓ, ÙȘ Ô-

ԛ˜ Ó· ÂÌÈÛÙ‡ÂÙ·È ÙÔ ÎÔÈÓfi, ÒÛÙ ӷ ‰È·ÌÔÚʈı› ıÂÙÈο Ë ¿Ô„Ë ÙÔ˘ ÎÔÈ-

ÓÔ‡ ÚÔ˜ ÙËÓ ÔÙÈ΋ Ù˘ ·fiÊ·Û˘.

ŒÓ· ÛËÌÂ›Ô Ô˘ ·Í›˙ÂÈ ·Ó·ÊÔÚ¿˜ Â›Ó·È Ë ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›· Û ÂÚ›ÙˆÛË ÂÈ-

ÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜, ÚÔÙÔ‡ ·˘Ù‹ ÂÌÊ·ÓÈÛÙ›. √È ̆ ‡ı˘ÓÔÈ Ú¤ÂÈ Ó· ÚÔÛ¤ÍÔ˘Ó:

1. ¶Èı·Ó¿ ÛÂÓ¿ÚÈ· Ô˘ ÂÓ‰¤¯ÂÙ·È Ó· ·ÓÙÈÌÂÙˆ›ÛÔ˘Ó.

2. √Ì¿‰Â˜-ÎÏÂȉȿ ÂӉȷÊÂÚÔÌ¤ÓˆÓ Ô˘ ›Ûˆ˜ ÂÌÏ·ÎÔ‡Ó (˘ËÚÂۛ˜, ª¤-

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 142

Page 143: Περιβάλλον και Επικοινωνία

143

∫·ıÔÚÈÛÌfi˜ Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

Û· ª·˙È΋˜ ∂ÓË̤ڈÛ˘, ¿ÙÔÌ· Ô˘ ̄ Ú‹˙Ô˘Ó ¿ÌÂÛ˘ ÏËÚÔÊfiÚËÛ˘ Î·È ÚÔ-

ÛÙ·Û›·˜ ÒÛÙ ӷ ÚÔÛٷهÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ·˘ÙÔ‡˜ ÙÔ˘˜, ¿ÙÔÌ· ÛÙ· ÔÔ›· ÔÏÏÔ›

ı· ÛÙÚ·ÊÔ‡Ó ÁÈ· Û˘Ì‚Ô˘Ï‹).

3. ÀÔ‰Ô̤˜, Û˘ÛÙ‹Ì·Ù· Î·È ‰È·‰Èηۛ˜ Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ̄ ÚÂÈ·ÛÙÔ‡Ó.

4. ∂ÈÎÔÈÓˆÓÈÔÏfiÁÔ˘˜, Ô˘ ı· ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó ÂÍÔ˘ÛÈÔ‰fiÙËÛË Î·È ÈηÓfiÙËÙ· Ò-

ÛÙ ӷ ·ÓÙÈÌÂÙˆ›ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÎÚ›ÛË.

5. ∆ÚfiÔ˘˜ Û˘ÏÏÔÁ‹˜ ‚·ÛÈÎÒÓ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ.

6. ™¯¤‰È· ÁÈ· ¤ÏÂÁ¯Ô Î·È ·ÍÈÔÏfiÁËÛË Ù˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜.

™ÙÔȯ›Ô-ÎÏÂȉ› ÛÙËÓ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· Â›Ó·È Ó· ÎÂÚ‰Ëı› Ë ÂÌÈÛÙÔÛ‡ÓË ÙÔ˘ ÎÔÈ-

ÓÔ‡. ™˘Ó‹ıˆ˜ ÙÔ ÎÔÈÓfi ‰È·ı¤ÙÂÈ Î·Ïfi Â›Â‰Ô ÁÓÒÛÂˆÓ Î·È ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È ÂÓ‰˘-

ӷ̤̈ÓÔ. ∫·Ù¿ Û˘Ó¤ÂÈ·, ÁÈ· Ó· ÎÂÚ‰Ëı› Ë ÂÌÈÛÙÔÛ‡ÓË ÙÔ˘ Ú¤ÂÈ Ó· ·ÎÔ-

ÏÔ˘ıËı› Ë Û˘Ì‚Ô˘Ï‹ ÙÔ˘ ∞ÚÈÛÙÔÙ¤ÏË, Ô ÔÔ›Ô˜ ÙfiÓÈÛ ÙÚ›· ÛËÌ›· ÛÙ· ÔÔ›·

Ú¤ÂÈ Ó· ÂÈÎÂÓÙÚÒÓÂÙ·È Ô ÔÌÈÏËÙ‹˜:

◗ ∆Ô ¿ıÔ˜ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡, ÙÔ ÔÔ›Ô ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ Ù· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘, Ù· È-

ÛÙ‡ˆ ÙÔ˘ Î·È ÙȘ ·Í›Â˜ ÙÔ˘.

◗ ∆Ô ‹ıÔ˜ ÙÔ˘ ÔÌÈÏËÙ‹, Ô˘ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ÙË Ê‹ÌË ÙÔ˘ ˆ˜ ÔÌÈÏËÙ‹ Î·È ÙË

Ê‹ÌË ÙÔ˘ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡ ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÂÎÚÔۈ›.

◗ ∆Ô ÏfiÁÔ ÙÔ˘ ÔÌÈÏËÙ‹ Î·È Ù· ÌËӇ̷ٷ Ô˘ ÌÂÙ·‰›‰ÂÈ.

™‡Ìʈӷ Ì ÙÔÓ Baruch Fischhoff ÙÔ˘ ¶·ÓÂÈÛÙËÌ›Ô˘ Carnegie- Melbn, ̆ ¿Ú-

¯Ô˘Ó ÊÚ¿ÛÂȘ-ÎÏÂȉȿ Ô˘ ÛÎÈ·ÁÚ·ÊÔ‡Ó ÂÙ¿ ÛÙ¿‰È· Ù˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ù˘ Â-

ÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ (Leiss, 1996):

1. ∆Ô ÌfiÓÔ Ô˘ ̄ ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È Â›Ó·È Ó· ‚Á¿ÏÔ˘Ì ٷ ÓÔ‡ÌÂÚ· ÛˆÛÙ¿.

2. ∆Ô ÌfiÓÔ Ô˘ ̄ ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È Â›Ó·È Ó· ÙÔ˘˜ ԇ̠ٷ ÓÔ‡ÌÂÚ·.

3. ∆Ô ÌfiÓÔ Ô˘ ̄ ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È Â›Ó·È Ó· ÙÔ˘˜ ÂÍËÁ‹ÛÔ˘Ì ÙÈ ÂÓÓÔԇ̠̠ٷ ÓÔ‡-

ÌÂÚ·.

4. ∆Ô ÌfiÓÔ Ô˘ ¯ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È Â›Ó·È Ó· ÙÔ˘˜ ‰Â›ÍÔ˘Ì fiÙÈ ¤¯Ô˘Ó ‰Â¯ı› ·Úfi-

ÌÔÈ· Ú›Ûη ÛÙÔ ·ÚÂÏıfiÓ.

5. ∆Ô ÌfiÓÔ Ô˘ ̄ ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È Â›Ó·È Ó· ÙÔ˘˜ ‰Â›ÍÔ˘Ì fiÙÈ Â›Ó·È Î·Ï‹ ¢ηÈÚ›· ÁÈ’

·˘ÙÔ‡˜.

6. ∆Ô ÌfiÓÔ Ô˘ ̄ ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È Â›Ó·È Ó· ÙÔ˘˜ Û˘ÌÂÚÈÊÂÚıԇ̠ηϿ.

7. ∆Ô ÌfiÓÔ Ô˘ ̄ ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È Â›Ó·È Ó· ÙÔ˘˜ οÓÔ˘ÌÂ Û˘ÓÂÙ·›ÚÔ˘˜.

∫Ï›ÓÔÓÙ·˜, fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙÔ ‰È¿ÏÔÁÔ, ˘¿Ú¯Ô˘Ó ÂÙ¿ Û‡ÓÙÔÌÔÈ Î·ÓfiÓ˜ ÁÈ·

ÙËÓ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘. ∞˘ÙÔ› Â›Ó·È (Covello, 2001):

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 143

Page 144: Περιβάλλον και Επικοινωνία

144

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

1. ¢¤ÍÔ˘ ÙÔ ÎÔÈÓfi Î·È ‚Ô‹ıËÛ¤ ÙÔ Ó· ÂÌϷΛ ̂ ˜ ÓfiÌÈÌÔ˜ Û˘ÓÂÚÁ¿Ù˘.

2. ™¯Â‰›·Û ÚÔÛÂÎÙÈο Î·È ·ÍÈÔÏfiÁËÛ ÙËÓ ·fi‰ÔÛË.

3. ÕÎÔ˘ ÙÔ ÎÔÈÓfi ÛÔ˘.

4. ¡· Â›Û·È ÂÈÏÈÎÚÈÓ‹˜, ÔÚıfi˜ Î·È ·ÓÔÈÎÙfi˜.

5. ™˘ÓÂÚÁ¿ÛÔ˘ Î·È Û˘ÓÔÌ›ÏËÛ Ì fiϘ ÙȘ ¤Á΢Ú˜ ËÁ¤˜.

6. ∂͢ËÚ¤ÙËÛ ÙȘ ·Ó¿ÁΘ ÙˆÓ ª.ª.∂.

7. ª›ÏËÛ ηı·Ú¿ Î·È Î·Ù·ÓÔËÙ¿.

4.3.1 ¶ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· ÛÙË ‰È·‰Èηۛ·ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

∏ ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ Â›Ó·È ‰‡ÛÎÔÏË Î·È ·Ô-

ÎÏ›ÂÙ·È Ó· ÌËÓ ˘¿ÚÍÔ˘Ó ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· ηٿ ÙË ‰ÈÂÍ·ÁˆÁ‹ Ù˘. ªÂÚÈΤ˜ ·fi

ÙȘ ηÙËÁÔڛ˜ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Ô˘ ÂÓ‰¤¯ÂÙ·È Ó· ·ÓÙÈÌÂÙˆ›ÛÔ˘Ó fiÛÔÈ ·Û¯Ô-

ÏÔ‡ÓÙ·È Ì ÙË ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ ·˘Ù‹˜ Â›Ó·È ÔÈ ·Ú·Î¿Ùˆ:

◗ ∂ÌÈÛÙÔÛ‡ÓË. Ÿˆ˜ ¤¯ÂÈ ÚÔ·Ó·ÊÂÚı›, Ë ÂÌÈÛÙÔÛ‡ÓË ·›˙ÂÈ Ôχ ÛË-

Ì·ÓÙÈÎfi ÚfiÏÔ ÛÙËÓ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ·fi ÙÔ˘˜ ÂȉÈÎÔ‡˜. °ÂÓÈο, ÛÙÔ Û¯Â-

‰È·ÛÌfi ÙˆÓ ÌËÓ˘Ì¿ÙˆÓ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· Ú¤ÂÈ Ó· Ï·Ì‚¿ÓÔ-

ÓÙ·È ˘fi„Ë ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ fiˆ˜ ÙÔ ÂӉȷʤÚÔÓ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÁÈ· ÙÔ Ú›ÛÎÔ, Ù· Ôʤ-

ÏË ·fi ÙË ‰È·ÎÈÓ‰‡Ó¢ÛË Î·È Ë ÂÌÈÛÙÔÛ‡ÓË. √ ¿ÓıÚˆÔ˜ ·›ÚÓÂÈ ÁÚ‹ÁÔÚ· ·-

ÔÊ¿ÛÂȘ fiÙ·Ó Ë ‰È·ÎÈÓ‰‡Ó¢ÛË ·ÔʤÚÂÈ ÌÂÁ¿Ï· ÔʤÏË. ∞ÓÙÈı¤Ùˆ˜, Û ÂÚÈ-

ÙÒÛÂȘ ÎÚ›ÛˆÓ, Â›Ó·È ·Ó·ÁηṲ̂ÓÔ˜ Ó· ÚÔÛ·ÚÌÔÛÙ› Û ‰‡ÛÎÔϘ ηٷ-

ÛÙ¿ÛÂȘ. ™ÙȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ·˘Ù¤˜ Ë ÂÌÈÛÙÔÛ‡ÓË Â›Ó·È ÂΛÓË Ô˘ ı· ‰È¢ÎÔχ-

ÓÂÈ ÙË Ï‹„Ë ·ÔÊ¿ÛÂˆÓ Î·È ı· ÂÚÈÔÚ›ÛÂÈ ÙȘ ·ÚÓËÙÈΤ˜ ÂÓÙ˘ÒÛÂȘ. ∏ ÎÔÈÓˆ-

ÓÈ΋ ÂÌÈÛÙÔÛ‡ÓË ‚ÔËı¿ÂÈ, ÂÔ̤ӈ˜, ÛÙËÓ ÚÔÛ·ÚÌÔÁ‹ Î·È ·ÔÙÂÏ› ÙÔ Û˘Ó-

‰ÂÙÈÎfi ÎÚ›ÎÔ ÁÈ· ÙË Û˘ÓÂÚÁ·Û›· ·ÙfiÌˆÓ Î·È ÔÌ¿‰ˆÓ (Drotz-Sjöberg, 2003).

◗ °ÏÒÛÛ· Ù˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜. ∏ ÁÏÒÛÛ· Ô˘ ı· ̄ ÚËÛÈÌÔÔÈËı› ÛÙË ‰È·‰Èη-

Û›· Ù˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ ·›˙ÂÈ Ôχ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÚfiÏÔ. ∫È ·˘Ùfi, ÁÈ·Ù› Ô ÙÚfiÔ˜ ÌÂ

ÙÔÓ ÔÔ›Ô ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÙ·È Ë ÏËÚÔÊÔÚ›· Ô˘ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· ÂË-

Ú¿˙ÂÈ ÙÔÓ ÙÚfiÔ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÙËÓ ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È ÙÔ ÎÔÈÓfi (Marteu et al.,

2000). ∆Ô ˙‹ÙËÌ· Û˘ÓÔ„›˙ÂÙ·È Û ¤Ó· Ô˘ÛÈ·ÛÙÈÎfi ‰›ÏËÌÌ·: ·ÚÈıÌÔ› ‹ ϤÍÂȘ;∏ ¯Ú‹ÛË ·ÚÈıÌÒÓ Î·È ÛÙ·ÙÈÛÙÈÎÒÓ ÂÎÊÚ¿ÛÂˆÓ ÂÍ·ÛÊ·Ï›˙ÂÈ ÙËÓ ·ÎÚ›‚ÂÈ· ÙÔ˘

ÂÚȯÔ̤ÓÔ˘ Î·È Û¿ÓÈ· Âȉ¤¯ÂÙ·È ·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÛË ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔ ÓfiËÌ¿ ÙÔ˘. ∂-

ÓÙÔ‡ÙÔȘ, ÔÈ ·ÚÈıÌÔ› Â›Ó·È ‰‡ÛÎÔÏ· ηٷÓÔËÙÔ› ·fi ÙÔ ÎÔÈÓfi, ÙÔ ÔÔ›Ô ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ

¿ÓÙ· ÙËÓ Î·Ù¿ÏÏËÏË Î·Ù¿ÚÙÈÛË ÁÈ· Ó· ·ÔΈ‰ÈÎÔÔÈ‹ÛÂÈ ÙË ÛËÌ·Û›· ÙÔ˘˜.

°È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÌÈ· Èı·ÓfiÙËÙ· ı·Ó¿ÙÔ˘ 10-6 ÌÔÚ› Ó· ÛËÌ·›ÓÂÈ Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 144

Page 145: Περιβάλλον και Επικοινωνία

145

∫·ıÔÚÈÛÌfi˜ Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜

fiÙÈ ¤Ó· ¿ÙÔÌÔ Û ÏËı˘ÛÌfi 1.000.000 ÌÔÚ› Ó· Âı¿ÓÂÈ, ·ÏÏ¿ ·˘Ùfi ‰ÂÓ Â›Ó·È

·ÓÙÈÏËÙfi ·fi ÙÔ ÎÔÈÓfi, ÙÔ ÔÔ›Ô ˙ËÙ¿ÂÈ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜ ··ÓÙ‹ÛÂȘ, fiˆ˜

ÔÈÔ˜ ı· Âı¿ÓÂÈ Î·È fiÙÂ. ∫·Ù¿ Û˘Ó¤ÂÈ·, Ù· ·ÚÈıÌËÙÈο ‰Â‰Ô̤ӷ ̄ ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È

ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ Ó· ·Ó·¯ıÔ‡Ó Û ÏÂÎÙÈΤ˜ ÂÎÊÚ¿ÛÂȘ. ∏ ¯Ú‹ÛË ÂÎÊÚ¿ÛÂˆÓ Ù˘

ηıËÌÂÚÈÓ‹˜ ÁÏÒÛÛ·˜ ¤¯ÂÈ ÔˆÛ‰‹ÔÙ ηχÙÂÚ· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿

ÙË ÌÂÙ¿‰ÔÛË ÌËÓ˘Ì¿ÙˆÓ ÛÙÔ ÎÔÈÓfi. µ·ÛÈÎfi ÌÂÈÔÓ¤ÎÙËÌ¿ Ù˘, fï˜, Â›Ó·È ÙÔ fiÙÈ

Ë ·ÓÙ›ÏË„Ë ÔÚÈÛÌ¤ÓˆÓ Ï¤ÍÂˆÓ ÌÔÚ› Ó· ÔÈΛÏÂÈ ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙÔ ¿ÙÔÌÔ (Drotz-

Sjöberg, 2003). ∂ÎÙfi˜ ·˘ÙÔ‡, Û˘Ì‚·›ÓÂÈ Û˘¯Ó¿ Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡ÓÙ·È ·ÚÂÍËÁ‹-

ÛÂȘ: ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÙÔ ·ÚÓËÙÈÎfi ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÂÓfi˜ ÙÂÛÙ ÌÔÚ› Ó· ÂÚÌËÓ‡Â-

Ù·È ̂ ˜ ‡·ÚÍË ÌˉÂÓÈÎÔ‡ Ú›ÛÎÔ˘.

◗ ¶·ÚÂÚÌËÓ›· ÙˆÓ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ ÙˆÓ ÂȉÈÎÒÓ. ∏ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·, fiˆ˜ ¤¯ÂÈ

ÂȈı› ‹‰Ë, Â›Ó·È ÌÈ· Èı·ÓfiÙËÙ·. ø˜ ÂÎ ÙÔ‡ÙÔ˘, ÔÈ ÂȉÈÎÔ› ÙËÓ ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó ÌÂ

ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· ÛÙ·ÙÈÛÙÈÎÒÓ ÛÙÔȯ›ˆÓ Î·È ¯Ú‹ÛË ·ÚÈıÌÒÓ. °È· ÙÔ ÎÔÈÓfi ‰ÂÓ Â›Ó·È

¿ÓÙ· ηٷÓÔËÙ‹ Ë ¯Ú‹ÛË ÙˆÓ ·ÚÈıÌÒÓ Î·È Ôχ ‡ÎÔÏ· ÌÔÚ› Ó· ·ÚÂÚÌË-

Ó¢ı› Ë ÛËÌ·Û›· Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜. ∆· ª.ª.∂. ÌÔÚÔ‡Ó Â›Û˘ Ó· Û˘Ì‚¿-

ÏÔ˘Ó ÛÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· „¢‰ÒÓ ÂÓÙ˘ÒÛÂˆÓ Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·,

ÛÙËÓ ÚÔÛ¿ıÂÈ¿ ÙÔ˘˜ fi¯È ÌfiÓÔ Ó· ÂÚÌËÓ‡ÛÔ˘Ó Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÙˆÓ ÂȉÈ-

ÎÒÓ, ·ÏÏ¿ Î·È Ó· ÚÔηϤÛÔ˘Ó ÙËÓ ÚÔÛÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡.

◗ ¢È·ÎÈÓ‰‡Ó¢ÛË Î·È ·‚‚·ÈfiÙËÙ·. ¶Ôχ Û˘¯Ó¿ ÂÈÎÚ·Ù› Û‡Á¯˘ÛË fiÛÔÓ ·-

ÊÔÚ¿ ÙËÓ ·‚‚·ÈfiÙËÙ· Î·È ÙË ‰È·ÎÈÓ‰‡Ó¢ÛË. ¢ÂÓ Â›Ó·È Ï›Á˜ ÔÈ ÊÔÚ¤˜ Ô˘ ÔÈ

‰‡Ô ¤ÓÓÔȘ Û˘Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È Ì ÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡. ∏ ÌÂϤÙË Ù˘ ÂÈÎÈÓ-

‰˘ÓfiÙËÙ·˜, ¿ÓÙˆ˜, ¤¯ÂÈ Î·Ù·Ï‹ÍÂÈ ÛÙÔ Û˘Ì¤Ú·ÛÌ· fiÙÈ ÙÔ Ú›ÛÎÔ ‹ Ë ‰È·ÎÈÓ‰‡-

Ó¢ÛË ·ÊÔÚ¿ ÁÓˆÛÙ¤˜ ̂ ˜ › ÙÔ Ï›ÛÙÔÓ Èı·ÓfiÙËÙ˜, Û ·ÓÙ›ıÂÛË Ì ÙËÓ ·‚Â-

‚·ÈfiÙËÙ·, Ô˘ Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì ¿ÁÓˆÛÙ˜ Èı·ÓfiÙËÙ˜. ¶¿ÓÙˆ˜, Ë ·‚‚·ÈfiÙËÙ· Â-

ÌϤÎÂÙ·È ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Ï‹„˘ ·ÔÊ¿ÛˆÓ, ¤¯ÔÓÙ·˜ Ì¿ÏÈÛÙ· Î·È Ù¤ÛÛÂÚȘ

‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ, Ô˘ Û˘Ó˘¿Ú¯Ô˘Ó Ù·˘ÙÔ¯ÚfiÓˆ˜, Û‡Ìʈӷ Ì ÙÔÓ Rowe (1994):

– ÙËÓ ÂÚÈÔ‰È΋ ·‚‚·ÈfiÙËÙ·, Ô˘ ·ÊÔÚ¿ ·ÚÂÏıÔ‡Û˜ Î·È ÌÂÏÏÔÓÙÈΤ˜ η-

Ù·ÛÙ¿ÛÂȘ,

– ÙË ‰ÔÌÈ΋ ·‚‚·ÈfiÙËÙ·, Ô˘ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ ÔÏ˘ÏÔÎfiÙËÙ· ÙˆÓ ‰È·‰ÈηÛÈÒÓ,

– ÙË ÌÂÙÚÈ΋ ·‚‚·ÈfiÙËÙ·, Ô˘ Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì ÙËÓ ÔÛÔÙÈÎÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ÂÓÓÔÈ-

ÒÓ Î·È

– ÙËÓ ÂÚÌËÓ¢ÙÈ΋ ·‚‚·ÈfiÙËÙ·, Ô˘ ÚÔ¤Ú¯ÂÙ·È ·fi ÙËÓ ÂÂÍ‹ÁËÛË ·‚¤-

‚·ÈˆÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ¿ÙˆÓ.

∆· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ÂÓ¤¯ÂÈ Ë ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ù˘ ÂÈ-

ÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ Ì ÙÔ ÎÔÈÓfi Û˘Ó›ÛÙ·ÓÙ·È ÛÙ· ·Ú·Î¿Ùˆ:

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 145

Page 146: Περιβάλλον και Επικοινωνία

146

¶∂ƒπµ∞§§√¡ ∫∞π ∂¶π∫√π¡ø¡π∞

◗ ™Â ÁÂÓÈΤ˜ ÁÚ·Ì̤˜, ÙÔ ÎÔÈÓfi ¤¯ÂÈ ̆ „ËÏfi Â›Â‰Ô ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋˜ ·È‰Â›·˜.

∞˘Ùfi fï˜ ÔÊ›ÏÂÙ·È ÛÙÔ fiÙÈ ÔÏÏÔ› ¿ÓıÚˆÔÈ ‰È·‚¿˙Ô˘Ó ‚È‚Ï›· ‹/Î·È ·Ú·ÎÔ-

ÏÔ˘ıÔ‡Ó ‰ËÌÔÛȇ̷ٷ Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ Ê·ÓÙ·Û›· Ì¿ÏÏÔÓ Î·È fi¯È

¿ÓÙ· Ì ÙËÓ ›‰È· ÙËÓ ÂÈÛÙ‹ÌË.

◗ √È ÛÔ˘‰¤˜ ¿Óˆ ÛÙËÓ ÂÈÛÙ‹ÌË Â›Ó·È ÔχÏÔΘ, Ì ÂÍÂȉÈÎÂ˘Ì¤ÓË Ô-

ÚÔÏÔÁ›· Î·È ÌÂÁ¿ÏÔ ÔÛÔÛÙfi ·‚‚·ÈfiÙËÙ·˜. ™¿ÓÈ· ‰›ÓÔ˘Ó ·¿ÓÙËÛË ÛÙÔ Â-

ÚÒÙËÌ·: «∂›Ó·È ·˘Ùfi ·ÛʷϤ˜;»

◗ √È ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ Î·È ÔÈ Û¯Â‰È·ÛÙ¤˜ ÌÈ·˜ ÔÏÈÙÈ΋˜ Û˘Ó‹ıˆ˜ ‰È·ÊˆÓÔ‡Ó ÛÂ

ı¤Ì·Ù· fiˆ˜ Ô ÙÚfiÔ˜ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô ı· ¯·Ú·ÎÙËÚ›ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·, Ô

ÙÚfiÔ˜ Û‡ÁÎÚÈÛ˘ ÙˆÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓÔÙ‹ÙˆÓ ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜, Ô ÙÚfiÔ˜ ηÙËÁÔÚÈÔÔ›-

ËÛ˘ Ù˘ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ Î·È ÈÂÚ¿Ú¯ËÛ˘ ÙˆÓ Ú˘ıÌÈÛÙÈÎÒÓ ‰Ú¿ÛˆÓ.

◗ °È· ÔÏϤ˜ ÌÔÚʤ˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜, Ë ·fi‰ÂÈÍË Ù˘ ‡·ÚÍ‹˜ ÙÔ˘˜ ›ӷÈ

‰‡ÛÎÔÏË. ∂ÈϤÔÓ, ‰ÂÓ Â›Ó·È Ï›Á˜ ÔÈ ÊÔÚ¤˜ Ô˘ ÔÈ Î·Ù¢ı‡ÓÛÂȘ, ÔÈ ÂÈÏÔÁ¤˜

Î·È Ù· Û˘ÌÂÚ¿ÛÌ·Ù· ÙȘ ÔÏÈÙÈ΋˜ ÂËÚ¿˙Ô˘Ó Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· Ù˘ ÂÎÙ›ÌË-

Û˘ ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘.

◗ √È ÏËÚÔÊÔڛ˜ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙËÓ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ· Û˘¯Ó¿ ÌÂÙ·‰›‰ÔÓÙ·È

·fi ÂÎÚÔÛÒÔ˘˜ ·ÎÙÈ‚ÈÛÙÒÓ, ÂÈÎÔÈÓˆÓÈÔÏfiÁÔ˘˜ Ù˘ ‚ÈÔÌ˯·Ó›·˜, Ì¿¯È-

ÌÔ˘˜ ‰ÈÎËÁfiÚÔ˘˜ Î·È ÔÏÈÙÈÎÔ‡˜, ‰ËÏ·‰‹ ÚfiÛˆ· Ô˘ ‰ÂÓ ÂÌÓ¤Ô˘Ó ÂÌÈ-

ÛÙÔÛ‡ÓË.

◗ ∆· ª.ª.∂. ÂӉȷʤÚÔÓÙ·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ÁÈ· ÙȘ ‰È·Ì¿¯Â˜ Î·È ÙȘ ÈÛÙÔڛ˜

Ô˘ ÚÔηÏÔ‡Ó ¤ÓÙÔÓ· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù· ηÈ, ˆ˜ ÂÎ ÙÔ‡ÙÔ˘, ‰ÂÓ Â›Ó·È Ï›Á· Ù· Ï¿-

ıË Ô˘ ÂÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·È ÛÙË ÌÂÙ¿‰ÔÛË ÙˆÓ Âȉ‹ÛˆÓ. √È ·„ÈÌ·¯›Â˜ ÁÈ· ˘Ô„›Â˜

ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ Â›Ó·È Â‡ÎÔÏÔ Ó· ˘ÚÔ‰ÔÙËıÔ‡Ó ·ÏÏ¿ ‰‡ÛÎÔÏÔ Ó· ÂÈÏ˘ıÔ‡Ó.

◗ √È ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ Ô˘ ·Ú¿ÁÔ˘Ó ‹ ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó ÚÔ˚fiÓÙ· ˘fi ·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÛË

Û˘¯Ó¿ ·ÓÙȉÚÔ‡Ó ÂÊ·ÚÌfi˙ÔÓÙ·˜ ·Ì˘ÓÙÈΤ˜ Ù·ÎÙÈΤ˜ (.¯. ηϤ˜ ‰ËÌfiÛȘ Û¯¤-

ÛÂȘ), Ì ÌÈ· Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ Ô˘ Î˘Ì·›ÓÂÙ·È ·fi ÙËÓ ̆ ÈÔı¤ÙËÛË ·ÏÒ˜ ·‰¤ÍȈÓ

ÎÈÓ‹ÛÂˆÓ ̂ ˜ Î·È ÙËÓ ÂÍ·¿ÙËÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡.

◗ ¢ÂÓ Â›Ó·È Ï›Á˜ ÔÈ ÊÔÚ¤˜ Ô˘ ÙÔ ÎÔÈÓfi ·ÈÛı¿ÓÂÙ·È ·Ó›Û¯˘ÚÔ, ÊÔ‚ÈṲ̂ÓÔ

Î·È ÂÍÔÚÁÈṲ̂ÓÔ ·¤Ó·ÓÙÈ Û Ӥ˜ ÌÔÚʤ˜ ÂÈÎÈÓ‰˘ÓfiÙËÙ·˜ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙËÓ

˘Á›· ÙÔ˘ Î·È ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ÙÔ˘ (Rowan, 1994).

BOOK SKANAVI 1-146 25-11-04 18:43 ™ÂÏ›‰· 146