τεχνοευγονικη της εργασιας

of 22 /22
Κωνσταντίνος Κοσκινάς * , Σαραφίδης Θεόδωρος ** Το Τεχνο-Ευγονικό Όνειρο της Εργασίας: Από το Πανοπτικό στο Κυβερνοπτικό 1. Εισαγωγή Είναι γνωστό ότι το ζήτημα της οργάνωσης της εργασίας έχει απασχολήσει τους περισ- σότερους κλάδους των κοινωνικών επιστημών. Σχεδόν σε όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα, οι περισσότερες κοινωνιολογικές αναλύσεις ξεκινώντας κυρίως από τη μαρξική και βεμπεριανή παράδοση προσπάθησαν – άλλες λιγότερο και άλλες περισσότερο – να συμβάλλουν στην υπόθεση της απελευθέρωσης της. Όλα αυτά μέχρι την αυγή της δεκαετίας του 90 κατά τη διάρκεια της οποίας η κοινωνιολογική προσέγγιση έδωσε τόπο στις θεωρήσεις για το τέλος της εργασίας και την αυγή μίας νέας εποχής, που τα ουτοπικά απελευθερωτικά οράματα υπο- χώρησαν για να δώσουν τη θέση τους στο τεχνο-ευγονικό όνειρο της διαρκούς ελαστικής ερ- γασιακής οργάνωσης. Αυτή η στροφή στο θεωρητικό προσανατολισμό συμβαδίζει με την ανάδυση τριών νέων δομικών παραμέτρων: την διαδικασία της παγκοσμιοποίησης την ανάδυση της δικτυακής εταιρείας ως νέα μορφή οργάνωσης της καπιταλιστικής συσσώρευσης την μετάλλαξη της Αρχιτεκτονικής των σχέσεων εξουσίας στα πλαίσια των νέων εται- ρειών και το πέρασμα από το Πανοπτικό στο Κυβερνοπτικό (Cyberopticon) 1 τη μετάλλαξη της εργασίας από τη δυαδική διαλεκτική μορφή ζωντανή/νεκρή εργασία στην κυβερνοεργασία (Cyberwork). Οι αλλαγές αυτές οδήγησαν την παραδοσιακή σκέψη στην αδυναμία ανάλυσης των νέων μορφών οργάνωσης των εργασιακών σχέσεων, όπως αυτές διαμορφώνονται ως πολύπλοκη * Αναπληρωτής Καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου. * * Υποψήφιος Διδάκτορας, Τμήμα Ψυχολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο, Μέλος του Ερευνητικού Κέντρου “ΩΜΕΓΑ”. 1 Ο νεολογισμός Κυβερνοπτικό είναι δικός μας και επομένως η ανάλυση, και οποιαδήποτε ασάφεια και εννοιο- λογική αδυναμία είναι αποκλειστική μας ευθύνη.

Embed Size (px)

Transcript of τεχνοευγονικη της εργασιας

*, **

- :

1. . 20 , . 90 , - . : (Cyberopticon)1 / (Cyberwork). , * *

1

. * , , , . , .

2 . . . , , (simulation) . .

2. 2.1. : 70 / . 2 . - (, , , ) , 3. , , . Jessop 2

3

/, Giddens (structuration). Giddens , . , , , , . (Giddens, 1995: 2) . Jessop Giddens . . . Jessop - (co-adaptation) . 5.

3 (steering) . , , .4 , , . (B. Jessop 2000: 13, 22-23). , . . .5 , , , . (Held D.& Mc Grew 2000, 54-56).64

5

6

. . 7 1 . . B. Jessop (steering) . , homo oeconomicus, , ... . , / . ( 1998:37-38) , . J.Baudrillard ... , , , , .... .... , . , , . (1990: 137-140, 1994: 75-78 ). Giddens : ) , ) -, ) ) . (routinization) . (Giddens D. Held & Mc Crew, 2000: 94-96 Giddens 1995: 36, 60-61 Giddens 2001: 90-100) . . -

4 , : 1. (time-space distanciation) . , , , . Giddens ) , ) -, , , . 7 (Giddens 1995: 118, 2001: 84-85 Gregory, Martin, Smith 1994: 95-101. 2. (time-space compression), (intensification) / . (Harvey 1997: 284-293 Jessop 2000) / : ( ) , : ) (EU), N. Luhmann, H. Willke B. Jessop , Maturana-Varela I. Prigozine . , , . . , , , , (Castells 1997: 412). Luhmann (Willke 1996, 90). - . (Luhmann1995, 65-66 92-97).

7

5 (NAFTA) (ASEAN) - (Acia-Pacific Cooperation forum), - (New Transatlantic Agenda), - (Asia-Europe meetings). ) (virtual region) , . ) , - . ) (G8, , , ) : 1 : - , 2 : - , 3 : - , 4 : , . , .8 (Castells 1997:107-108, 136 , 145-147)8

Castells : - , . , , (Castells 1997: 387-388)

6 , , -- , // . . (, , , , , ) .(Harvey 1990: 240, Jessop 2000)9 2.2. / . : 1. .(Total Quality Management- ), (just in time) .10 , ( ), (Flood & Jackson 1996 : 38-46, Tapscott 1995: 60, 63-64, Thompson & McHugh 1994: 92, 111, .) (Castells 1997: 393) cyberpunk W. Gibson (Neuromancer). Gibson ... . (Mark Dery 1999: 168, William Gibson 1989: 66) O Featherstone , , / . (Featherstone & Roger 1996: 2) /, . (Just in time production), . , Crysler 16 . (D. Tapscott 1995: 62-63)

9

10

7 2. : . , , .11 , , , (product flexibility) (process flexibility). (Castells 1997: 147- 151,154-157 & 167 Harvey: 189, Kumar 1997: 58-59 Thompson & McHugh 1994 : 192-194 .).12 . , , , Harvey (flexible accumulation)11

12

. , 70 , . . O D. Tapscott (molecularization). (molecules) (clusters) , . , (D. Tapscott 1995: 51-54) . . . 60 . Luhmann . (Luhmann 1995: 18-19, 189-194 .) . . . (Castells 1997: 165). - , , (D. Tapscott 1995: 54-55) . : , , , , (Pinchot G. & E. 1994: 23-29).

8 : (functional flexibility): , managers (numerical flexibility): , part-timers, , , . (financial flexibility): , .. (Castells: . , Thompson & McHugh 1994 :196-202) , , 13(Castells:194-195) , ( ). , , , - - - , , (patchwork) , . Schumpeter Weber .14 (Castells :198-199 & 462-3).13

14

Castells ... (intersection) . Parsons Luhmann , . Castells (Castells 1997: 171) patchwork .

9 , , - . . , , , .

3. . .3.1. . . , . -. 3.2. . , , . , . . 15 :15

J. P Gaudemar . Robins & F. Webster , 19 . . Foucault . (Marx 1978 , Foucault 19).

10 ) : , ( ) , ( - )16 , ( ) , ( ). (Foucault 1989: 183, 188-194) ) : , , . - , , . , : . (Thompson & McHugh 1994: 61-62, 146-47, Dandeker 1990: 185-186,16

* (x,). , , . Foucault : ) , , ) . (M. Foucault 1989: 197).

11 Robbins & Webster 1999: 95-97,Foucault 1989: 201-204, 1991:117118). Foucault : , , - : . (Foucault 1989: 208-212) , . , , , . , . , Marx 19 . .(Marx 1978: 386-523) : ) , ) , (Marx 1978: 415,436-438 Foucault 1989: 216-217) -

12 , , , , : . (Foucault 1989: 235) , , , . 17 : , ( -, -, , ) ( , , , ). - - . . , . (Foucault 1989: 264-271) , , .18 3.3. . , , 1 . . , , , . 17

18

. Foucault : , , , . : , , . , . 20 . Foucault ( ), ( ) () . (Foucault 1989: 227-258). . .

13 . 19 . . . , , , , , , , , , .20 , , (A. McKinlay & P. Taylor B. Townley A. Kinlay & K. Starley 1998: 179, 197 Castells 1997: 412-415 Flood & Jackson 1996: 39-40) 21. : . , / . 19

20

21

1. - , (Wiener 1970). Foucault : , , , , , , , . (Foucault 1988:18, McKinley & Starkey 1998: 152). Baudrillard (simulation): 1 : 2 : , 3 : 4 : , , , , / . (Bogard 1996: 9-12, 71-72, 109).

14 , , , - --. (simulation) (interfaces) -. / -. (Bogard 1996: 32) , . ()- , , , , , software hardware , . (Bogard 1996:30) B. . . , (layers) : (circuit of electronic impulses) (, , PC, ), (nodes) (hubs). . , . , . . .

15 . , : 1. (networkers), , , , , , . 2. (networked), , , 3. (switched-off workers), . 4. , (Castells .: 243-244 & 412-415)22 / / (cyberspace), . 23 +1 , 1 , , - /. 24. 22

23 24

Castells : , - (Castells 1997: 464-465). Castells - . 1 . A. Levy ,

16 . 2 , , . . (Bogard 1996: 34, 35) 1 , . (Bogard 1996: 26, Luhmann 2000) Kinlay & Taylor . : , ... . Facsimile Project Diller+Scofidio, Moscone Convention Center , , , .25 , . . , (Haraway 1991: 149) , . Haraway o Foucault . . (P. Levy 1999: 26, Prigozine: 1986, 1997). . Levy , , , , , , (P. Levy 1999: 31) : .

25

17 . (Bogard 1996: 13-15, 43) - /. , , , (Bogard 1996: 30, 71-72).26 , , Baudrillard - , (Bogard 1996: 72, 109) , - .27 . (), ( -), ( ), ( , , cyborg). (), () () (Gray 2001: 194) , , () ( Baldry C., Bain P. & Taylor P. 26

27

, , , , . , , , . , (Foucault 1989: 239,242, 244,265-66 . Bogard 1996: 30). Baudrillard. . . . . , , , , ..

18 Thompson Paul & Warhurst Chris 1998: 163-181). (Bogard 1996: 98-100).28 , . . . , , , . (Bogard 1996: 103, 109-110, 117)

4. - . , . , , , . /. , , (Deleuze 2001:11-12) . 29 , , 28

29

, . , . . . , . (Robins & Webster 1999 53-56 .).

19 , . 1. 2. . (Bogard 1996:43-44, Strank 1983: 61- 63, 65) , . . , , , . (Gray & Mentor 1995: 453-457, Gray 2001: 12, 193).30 (backbone) (dendtrite), (Gray & Mentor 1995: 457).31 (simulation), -, //, .32 . , (-), , . , , , 30

31

32

, , , , . Chris Hablew Gray (2001). Gray . (Gray & Mentor 1995: 457). , .

20 . () . , - (Bogard 1996: 117)

5. Aronowitz Stanley & Martisons Barbara & Menser Michael, Edition (1996): Technoscience and cyberculture. London, Routledge. Baudrillard Jean (1990, 1973): . , . Baudrillard Jean (1997, 1981): Simulacra and simulation. USA, University of Michigan Press. Bogard William (1996): The simulation of surveillance. Hypercontrol in telematic societies. G. Britain, Cambridge University Press. Casson Mark, (1997): Information and organization. A new perspective on the theory of the firm. New York, Oxford University Press. Castells Manuel (1997): The rise of the network society. Volume 1. Great Britain, Blackwell Publishers. Checkland Peter & Scholes Jim (1999): Soft systems methodology in action. West Sussex, England, Wiley & Sons Ltd. Dandeker Christopher (1990): Surveillance, Power and Modernity. Bureaucracy and Discipline from 1700 to the present day. Oxford Polity Press. Deleuze Gilles (2001): . , . Derek Gregory, Ron Martin & Graham Smith (1994): Human geography. Society, Space and Social Science. London, MacMillan Publications. Featherstone Mike & Burrows Roger edition (1996,1995): Cultures of technological embodiment. Sage Publications. Featherstone Mike (1995): Undoing Culture, Postmodernism and Identity, Sage Publications. Flood R.L Jackson M.C (1996): . . ,. Foucault M. (1982, 1978): . . , . Foucault M. (1989, 1976): , . , Gibson William (1989, 1984): ., Aquarius Pub. Giddens Adony (1995): The constitution theory. Outline of the theory of structuration theory. Cambridge, Polity Press. .

21 Giddens Adony (2001, 1990): ., . Gray Hables Chris (2001): Cyborg Citizen. Politics in the posthuman age. N. York & London, Routledge. Gray Hables Chris edition (1995):The cyborg handbook. N. York & London, Routledge. Harington John (1991): Organizational structure and information technology, Great Britain, Prentice Hall International. Harvey David (1997): The conditions of postmodernity. 1 st printed 1990. Blackwell Publishers. Hasard J. (1994, 1993): Postmodernism and organizations. Sage Publications. Held & Grew (2000): The global transformation reader, Polity press. Jameson Fredric (1992, 1991): Postmodernism or, the cultural logic of late capitalism. USA, Duke University Press (1994): The seeds of time. Columbia University Press. Jameson Fredric (1998): The cultures of globalization. USA, Duke University Press. Jameson Fredric (1998, 1983): The cultural turn. Selected Writings on the Postmodern. Verso Publications. Jessop Bob (1999): Reflections on globalization and its (II) logic(s), http://lancs-iee.comp.lancs.ac. uk/sociology/soc016rj.html [ : 16/05/2002]. Jessop Bob (1999): The social embeddedness of the economy and its implications for economic governance, http://lancs-iee.comp.lancs.ac.uk/sociology/soc016rj.html [ : 2205-2000]. Kumar Krishan (1997): From post-industrial to postmodern society. 2 nd edition. Blackwell Publishers. Lash Scott & Urry John (1999, 1st 1994): Economies of signs and space.London, Sage Publications. Levy Piere (1999): . , . Luhmann N. (1992): Observations on modernity, California, Stanford University Press. Luhmann N. (1995): Social systems, California, Stanford University Press. Luhmann N. (2000): Art as a social system, California, Stanford University Press, 1 st Published 1995 in German. Marx Karl (1978): . 1 . , . Maturana H & Varela F (1992): To , , . May Jon & Thrift Nigel (2001): timespace: geograpies of temporality. London, Routledge. McHugh David & Thompson Paul (1994):Work organizations: a critical introduction. 4th edition. Hong Kong, McMillan Press. McKinlay Alan & Starkey Ken (1998): Foucault, management and organization theory. From Panopticon to Technologies of Self. London, Sage Publications. Negri Antonio (1989): The politics of subversion. Polity press. Parsons T. (1967): The social system. 5th edition. London, Lowe & Brydone. Parsons T. (1971):The systems of modern societies. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. Perelman Michael (1998): Class warfare in the information age. London, McMillan Press Ltd.

22 Pinchot Elizabeth & Gifford (1994): The end of bureaucracy and the rise of the intelligent organization. San Francisco, Berrett-Koehler Publishers. Prigozine Ilya & Stengers Isabelle (1986, 1984): ., . Prigozine Ilya (1997): To . , . Robins K. & Webster F. (1999): Times of the technoculture. From the information society to the virtual reality. London, Routledge. Sklair Leslie (1995) Sociology of the global system. 2 nd edition. Baltimore Maryland, John Hopkins University Press. Tapscott D. (1995): Digital Economy. Promise and Peril in the Age of Networked Intelligence. N. York, McGraw Hill. Thompson E. P. (1994): , , , , . Thompson Paul & Warhurst Chris (1998): Workplaces of the future, London, MacMillan Press LTD. Welge K. Martin (2000): An evolutionary perspective on the globalization of enterprises in the global network competition. http://www.sm.umist.ac.uk/eiba99/Tuesday/10.30-12.30/Cp%20K/paper% 2097.html. [ 18-10-2000). Wiener R. (1970): . , . Wilke H. (1996): , , . (2000): . , .