Κεφάλαιο 13....

Click here to load reader

  • date post

    08-Jan-2020
  • Category

    Documents

  • view

    2
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Κεφάλαιο 13....

  • 1

    Κεφάλαιο 13. Βιολογία – Μουσική – Λόγος

    Σύνοψη

    Στο τελευταίο κεφάλαιο επιχειρείται μια διασύνδεση όλων των στοιχείων που έχουν παρουσιαστεί νωρίτερα με

    μουσικά στοιχεία και έννοιες. Γίνονται συχνά αναπόδεικτες συνδυαστικές υποθέσεις με μεγάλο ενδιαφέρον και

    οι οποίες παραμένουν ανοιχτές σε περαιτέρω διερεύνηση. Αποτελεί το σημαντικότερο κεφάλαιο αυτού του

    βιβλίου.

    Προαπαιτούμενη γνώση

    Τα προηγούμενα κεφάλαια του βιβλίου.

    13.1 Επιστημονική αλήθεια και πραγματική εικόνα

    Από την πλευρά της εξέλιξης, η καταγωγή της μουσικής ταυτίζεται περισσότερο από οτιδήποτε άλλο με

    ήχους. Και αυτοί, στην αρχή δεν ήταν μουσικοί. Θεωρούμε ότι υπήρχαν πριν τα μουσικά όργανα. Τους

    ονομάζουμε φυσικούς. Μπορεί να ηχούσαν όπως βράχια που κροτούν καθώς κυλούν, νερά που τρέχουν, ξύλα

    που τρίζουν καθώς καίγονται, φίδια που συρίζουν καθώς σέρνονται κ.λπ.

    Η αρχική αυτή κατάσταση προχώρησε με όργανα και τους ήχους τους: τους «μουσικούς».

    Δημιουργήθηκαν παραπέρα ρυθμοί = επαναλήψεις σε τακτούς χρόνους και άλλα πολλά. Αν αναλογιστούμε

    τους ήχους που ήταν δυνατό να παραχθούν από τα όργανα της εποχής, θα δούμε ότι είναι λογική η θεωρία

    που λέει ότι οι πρώτοι «προκλητοί» ήχοι, το πολύ που μπορούσαν να κάνουν ήταν να έχουν χρονική

    ομοιομορφία με άλλους γνωστούς ήχους, ήτοι να μιμηθούν χτύπους καρδιάς, κ.λπ. ή/και να αναγγέλλουν

    κινδύνους κ.λπ. Αν τέτοια ήταν η αρχή της μουσικής, ποια ήταν η εξέλιξή της;. Ποιος ή τι ήταν η αιτία να

    φθάσουμε στη μουσική που έχουμε και σήμερα; Ήταν μια ιδιαιτερότητα που ίσως έχουν οι μουσικοί ήχοι per

    se; Ή κάποια κληρονομικότητα ως προς τη μουσική που την εμφανίζουν κάποια ταλέντα; Όπως και αν είναι

    τα πράγματα, πρέπει να αρχίσουμε με την περιγραφή του τι είναι μουσική.

    13.2 Η Μουσική Γλώσσα – Η Τονικότητα – Ο Συγχρονισμός

    Ο μουσικολογικός όρος τονικότητα υποδηλώνει τη χαρακτηριστική τάση της «μουσικής γλώσσας» να

    οργανώνεται στη βάση ενός ηχητικού «πόλου έλξης», που τον ονομάζουμε τονικό κέντρο. Η μουσική λοιπόν

    προσανατολίστηκε στη χρήση δύο τρόπων πραγματοποίησής της, του Ιωνικού και του Αιολικού, που πολύ

    σύντομα καθιερώθηκαν ως μείζων και ελάσσων (τρόπος) και οι οποίοι αποτέλεσαν τις κλίμακες οι οποίες

    έχουν ως κεντρικό σημείο τους μια νότα που αποτελεί το άνω αναφερθέν τονικό κέντρο. Προκειμένου τώρα

    κάθε μελωδία να γίνεται ευχάριστα αποδεκτή, έπρεπε οι ήχοι, σε τακτά χρονικά διαστήματα να επανέρχονται

    και να στέκονται λίγο στην πρώτη νότα κάθε κλίμακας, δημιουργώντας μουσικές φράσεις ή/και περιόδους.

    Εάν κανείς αποδεχθεί ότι η μουσική συνδέεται με την ομιλία, ήτοι τον συντεταγμένο και ιεραρχημένο τρόπο

    ομιλίας, μπορεί να δει και μια αντιστοιχία με την προφορική ομιλία.

    Όταν μιλάμε για μια κλίμακα, π.χ. την κλίμακα του Ντο, θα δούμε ότι αποτελείται από «νότες»

    (τόνους), οι οποίες δεν ολοκληρώνουν την τέλεια λεγόμενη πτώση (που δίνει την αίσθηση της ολοκλήρωσης

    ενός μουσικού νοήματος) παρά μόνον αν επανέλθουμε στη νότα Ντο (το όλο νόημα είναι Ντο, Ρε, Μι, Φα,

    Σολ, Λα, Σι, Ντο). Αν θέλουμε, μπορούμε μετά και το δεύτερο Ντο να ξεκινήσουμε νέα μελωδική φράση

    ή/και να φτιάξουμε μεγαλύτερη περίοδο. Και εδώ μπορούμε να δούμε μια αντιστοιχία με το ότι στην ομιλία

    μας σχηματίζουμε φράσεις.

    Με την εξέλιξη της μουσικής, και ιδιαίτερα της λεγόμενης κλασικής μουσικής, η μουσική έφθασε στη

    λεγόμενη πολυτονικότητα = στη χρήση διαφορετικών τονικοτήτων στην ίδια σύνθεση, αλλά και στην

    ολοκληρωτική άρνηση της τονικότητας, ήτοι στην ατονικότητα. Εξέλιξη αυτής υπήρξε και ένα διαφορετικό

    σύστημα οργάνωσης της μουσικής, το δωδεκαφθογγικό ή δωδεκάφθογγο, που αρνείται την ιεραρχία που

    υπάρχει στο τονικό σύστημα.

  • 2

    13.2.1 Συμμετρίες υποατομικών στοιχείων

    Τούτων ούτως εχόντων, έψαχνα μήπως υπάρχει στη Φυσική κάτι έστω και μόνο με ρυθμούς (συμμετρία εν τη

    ευρεία εννοία), που θα μπορούσε να ταιριάξει, ίσως, και στη μουσική. Βρήκα το παρακάτω άρθρο των

    Splittorff & Verbaarschot (2011), θεωρητικών φυσικών, που μιλάει για spontaneous symmetry breaking, ήτοι

    αυτόματο σπάσιμο της συμμετρίας. Υπέθεσα ότι μια τέτοια κατάσταση θα μπορούσε να ισχύει και για τη

    μουσική, γιατί το περιεχόμενό του έχει σχέση με ρυθμούς και συμμετρίες: το να καταλάβει κανείς τη δράση

    των ισχυρών δυνάμεων (εννοεί τις ισχυρές πυρηνικές δυνάμεις) στα κουάρκς, είναι μία από τις μεγαλύτερες

    προκλήσεις που υπάρχουν στη σύγχρονη φυσική. Νέα θεωρητικά αποτελέσματα από το Ινστιτούτο Nils Bohr

    δείχνουν ότι τεράστιες ποσότητες τυχαίων αριθμών μπορούν να περιγράψουν τον τρόπο με τον οποίο τα

    κουάρκς κινούνται εντός των πρωτονίων. Κάθε πρωτόνιο είναι κατασκευασμένο από τρία κουάρκ και οι

    δυνάμεις ανάμεσά τους είναι τόσο ισχυρές που, κάτω από συνήθεις συνθήκες, τα κουάρκς δεν μπορούν ποτέ

    να ξεφύγουν από το πρωτόνιο. Επιπλέον, τα up και down κουάρκς μπορούν να θεωρηθούν ως μη έχοντα

    μάζα. Υπάρχουν δύο είδη ελαφρών κουάρκς: τα αριστερόστροφα και τα δεξιόστροφα. Οι μαθηματικές

    εξισώσεις δείχνουν ότι όλα τα κουάρκς κινούνται από μόνα τους, ωστόσο τα αριστερόστροφα αγαπούν να

    κινούνται μαζί με τα δεξιόστροφα. Αν και αυτό είναι αντίφαση, κατά τους συγγραφείς είναι στην

    πραγματικότητα ο ακρογωνιαίος λίθος της θεωρητικής Φυσικής.

    Παραπέρα, για να πάρουμε μια εικόνα του τι υπάρχει, περιγράφει μια αίθουσα όπου γίνεται ένας

    ρυθμικός χορός. Τα αρσενικά είναι τα αριστερόστροφ